Wymiana stropów w zabytkowych budynkach

*****
Stan techniczny starych budynków często wymaga ingerencji w konstrukcję budynku. Podczas prac pojawiają się kolejne wyzwania, które są trudne do przewidzenia i towarzyszą tym, którzy na co dzień mają do czynienia z budynkami zabytkowymi. Jednym z podstawowych elementów konstrukcyjnych, który w trakcie prowadzenia prac konserwatorskich zabytków ulega najczęściej wymianie, jest strop. W artykule wyjaśniono, co trzeba uzgadniać z konserwatorem zabytków przy wymianie stropów w starych budynkach, czy do przeprowadzenia prac wymagane jest pozwolenie na budowę i z jakimi problemami musi liczyć się inwestor.

Replacing ceilings in historic buildings

Due to the technical condition of old buildings it is often necessary to interfere in the building’s structure. During the work, new challenges arise, which are difficult to predict and accompany those who deal with historic buildings on a daily basis. One of the basic structural elements that is most often replaced during conservation work on monuments is the ceiling. The article explains what needs to be agreed with the conservator when replacing ceilings in old buildings, whether a building permit is required to carry out the work and what problems the investor must face.
*****

Adaptowanie miejskich zabytków na obiekty spełniające współczesne normy i wymagania użytkowników sprawia, że projektanci borykają się z wyzwaniami w zakresie szukania najlepszych rozwiązań. Stan techniczny starych budynków często wymaga ingerencji w konstrukcję budynku. Podczas prac pojawiają się kolejne wyzwania, które są trudne do przewidzenia i towarzyszą tym, którzy na co dzień mają do czynienia z budynkami zabytkowymi. Jednym z podstawowych elementów konstrukcyjnych, który w trakcie prowadzenia prac konserwatorskich zabytków ulega najczęściej wymianie, jest strop.

Wymiana stropów w zabytkach

Przy wymianie lub wzmacnianiu elementów konstrukcyjnych w starych budynkach bierzemy pod uwagę przede wszystkim wzmacnianie fundamentów, wymianę konstrukcji dachowej oraz wzmacnianie lub wymianę stropów. Wymiana stropów jest bardzo istotna ze względu na ingerencję we wspomnianą konstrukcję obiektów, istotny jest również zakres prac, a także dobór bezpiecznej i wygodnej technologii.

Najczęściej spotykane belki stropowe wykonywane były z drewna lub stali. Jeżeli materiały te są w dobrym stanie technicznym, czasami wystarczy je wzmocnić. Jednak w przeważającej większości konieczna jest pełna wymiana stropów ze względu na zły stan techniczny.

Zobacz: Porównanie najpopularniejszych systemów stropowych w kontekście stosowanych materiałów izolacyjnych

Zbyt duża wilgoć lub woda zalewająca konstrukcję może doprowadzać do powstania grzybów i gnicia belek drewnianych, a w przypadku elementów stalowych do powstawania rdzy. To wszystko osłabia elementy konstrukcyjne. W ekstremalnych przypadkach może spowodować pękanie i zawalenia stropów.

Jednym z częściej stosowanych stropów, jako zamiennik drewnianych konstrukcji, były stropy oparte na belkach stalowych z wypełnieniem w postaci płyt WPS lub płyt żelbetowych klasycznych lub na szalunkach traconych. Rozwiązanie to okazuje się jednak zbyt ciężkie, kłopotliwe w montażu oraz jest stosunkowo drogie.

Zastosowanie betonowych belek sprężonych jest rozwiązaniem lżejszym i znacznie prostszym w montażu. Masa metra bieżącego takiej belki to 15–21 kg, co powoduje, że jest ona znacznie (nawet kilkukrotnie) lżejsza od belki stalowej. Montaż takich belek w najpowszechniejszych rozpiętościach odbywa się w sposób ręczny. Niejednokrotnie gęsta zabudowa i brak możliwości podania towaru dźwigiem z ulicy wymusza na ekipach montażowych wnoszenie towaru klatkami schodowymi, co jest wykonalne przy użyciu belek sprężonych stropów gęstożebrowych.

Drugi powód związany jest z niewystarczającą nośnością stropu, którą można zaobserwować w postaci np. ugięcia stropu. Nawet jeżeli strop jest w dobrym stanie technicznym, może się okazać, że obciążenia konstrukcyjne z nowych warstw podłogowych, ścianek działowych czy po prostu większych obciążeń użytkowych są zbyt duże.

Trzecim i bardzo ważnym pod względem bezpieczeństwa powodem jest odporność ogniowa przegrody. Każdy strop oddzielający poszczególne kondygnacje w zależności od funkcji i lokalizacji musi spełniać odpowiednie parametry dotyczące nośności (R), szczelności (E) i izolacyjności (I) stropu w trakcie pożaru. Przykładowe oznaczenie stropu REI 60 oznacza, że przez minimum 60 min. w trakcie pożaru będzie można się bezpiecznie ewakuować, ponieważ strop zachowa wszystkie wymienione parametry techniczne.

Czwartym powodem decydującym o wymianie może okazać się parametr akustyczny, który ma duży wpływ na komfort mieszkańców. Dobrze zaprojektowany i wykonany strop wraz z warstwami wykończeniowymi (podłoga pływająca) spełnia wymagania akustyczne i pozwala ograniczyć przenikanie dźwięków powietrznych i uderzeniowych między mieszkaniami sąsiednich kondygnacji.

Brak zgody konserwatora na wymianę stropu

Załóżmy, że budynek jest wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a inwestor zleca projekt przebudowy. Wpis do wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków wymaga uzgodnienia z organem architektoniczno-budowlanym. Konieczne jest też dopilnowanie procedury uzgodnień z konserwatorem zabytków w tym zakresie. Zgodnie z art. 39 ust. 3 Ustawy Prawo budowlane: „W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków”.

Co w sytuacji, gdy zabytek jest wpisany do rejestru zabytków, a konserwator nie wyraża zgody na wymianę stropu?

W przypadku zabytków nie ma takich samych obiektów, a więc nie ma takich samych odpowiedzi. Do konserwatora zabytków należy udać się z odpowiednimi dokumentami i odpowiednimi ekspertami.

Pozwolenie na budowę czy zgłoszenie

Czy budynki zabytkowe są zwolnione z konieczności dokonania zgłoszenia lub PnB (Pozwolenie na Budowę) w przypadku wymiany stropów? Generalnie zwolnienie ze zgłoszenia lub PnB zależy od lokalizacji budynku na działce i od zakresu prowadzonych prac.

Bezwzględnie szczegóły dotyczące zmian należy ustalić przed rozpoczęciem prac w celu uniknięcia zarzutów o popełnienie samowoli budowlanej. O tym, co jest remontem, a co przebudową, traktuje Ustawa Prawo budowlane. Sklasyfikowanie prac jako remontu lub przebudowy przysparza wielu kłopotów, co potwierdza orzecznictwo sądowe. Jednak to, co najważniejsze dla zabytków, to art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy Prawo budowlane: „Roboty budowlane (…) wykonywane: 1) przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków – wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę, 2) na obszarze wpisanym do rejestru zabytków – wymagają dokonania zgłoszenia, przy czym do wniosku o decyzję o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami”.

Dotyczy to zatem remontu przegród zewnętrznych, elementów konstrukcyjnych, wnętrza budynku, instalacji itp., ale tylko w przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków.

Jednak nie wszystkie obiekty wpisane są do rejestru zabytków. Mamy również inne spisy, takie jak Gminna Ewidencja Zabytków, Wojewódzka Ewidencja Zabytków czy Ewidencja Dóbr Kultury. Wielu inwestorów zastanawia się, czy w przypadku wymiany stropów w budynkach wpisanych do GEZ lub WEZ przysługuje zwolnienie z konieczności dokonywania zgłoszeń czy uzyskiwania PnB.

Powyższy przepis niby jednoznacznie wskazuje na to, że dotyczy to tylko wpisów do rejestru zabytków. Jednak właścicieli nieruchomości zabytkowych obowiązuje też Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obie te ustawy mają wspólne pokrywające się przepisy, ale mają też wykluczające się.

Art. 36 ust. 8 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że „Uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na podjęcie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego”. Ponadto, na właścicielu zabytku zarówno wpisanego do rejestru zabytków, jak i do GEZ ciążą podobne obowiązki i ograniczenia, m.in. konieczność zawiadamiania wojewódzkiego konserwatora o wszelkich zagrożeniach czy zmianach. Wszelkie czynności opisane w Ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami należy uzgadniać z konserwatorem.

Dodatkowo, zgodnie z art. 10a Ustawy o ochronie zabytków zabrania się prowadzenia jakichkolwiek prac (również tych objętych PnB i zgłoszeniem) w przypadku tymczasowej ochrony przed wpisaniem do rejestru zabytków (może to dotyczyć właśnie obiektów wpisanych do GEZ, które konserwator zabytków planuje wpisać do rejestru zabytków, a może to zrobić bez wiedzy właściciela nieruchomości).

Należy również uwzględnić przepisy planu miejscowego, jeśli nieruchomość znajduje się na obszarze objętym takim planem. Bez względu na konieczny tryb administracyjny (PnB czy zgłoszenie) przebudowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji budynku, z uwzględnieniem gruntu (art. 206 ust. 4 rozporządzenia w sprawie WT), a gdy zabytek wykazuje korozje biologiczne, zawilgocenia, zapleśnienia, wtedy dodatkowo należy wykonać ekspertyzę mykologiczną (art. 322 ust. 3 WT).

Problemy z wymianami stropów w zabytkach

Wymiana stropów wiąże się najczęściej z koniecznością transportu materiałów do wnętrza budynku, czyli bez użycia ciężkiego sprzętu, dźwigów czy podnośników. Prefabrykacja drobnowymiarowa za sprawą niewielkiej wagi zarówno belek (15–20 kg/m.b.), jak i wypełnień stropowych umożliwia ich ręczny montaż.

Świetna lokalizacja, zabytkowe otoczenie, wąskie i zakorkowane ulice to obszar, na którym występuje najwięcej budynków wymagających kapitalnego remontu. Dla wykonawców stanowi to nie lada problem tym bardziej, że plac budowy najczęściej znajduje się na niewielkim podwórzu lub poza działką, na której trwa inwestycja – fragmencie chodnika czy też jezdni.

Wiele placów budowy jest podwieszanych na ścianach w przypadkach, gdy nie ma miejsca w tkance miejskiej na zorganizowanie placu budowy na poziomie gruntu. Kamienice i inne budynki z historią liczącą ponad sto lat są i będą nieodzownym krajobrazem śródmieść wielu polskich i europejskich miast. Technologie pozwalające poddawać te budynki renowacjom zarówno pod względem konstrukcyjnym, jak i wykończeniowym będą z pewnością rozwijały się tak, aby możliwie w jak największym stopniu usprawnić ten proces.

Wykorzystanie stropów sprężonych, belkowo-pustakowych stanowi duży krok w rozwoju technik wymiany stropów tam gdzie jest to konieczne, z zachowaniem wysokich parametrów wytrzymałościowych, montażowych, a także dotyczących ognioodporności czy akustyki w budynkach, które często otrzymują nową funkcję z zachowaniem swojej duszy.

Dobudowa dodatkowych kondygnacji w zabytkach

W starych kamienicach w miastach, gdzie lokale były kiedyś bardzo duże i wysokie, a dzisiaj użytkownik oczekuje mniejszych powierzchni, stosuje się podziały lokali, albo dobudowuje antresole, albo dodaje się czasami dodatkowe kondygnacje. Inwestując w stare kamienice, chcemy zwiększać powierzchnie, ilość kondygnacji lub wysokość budynków. To wiąże się często z przenoszeniem stropów na inną wysokość. Zrobiłem [Radosław Nawara – przyp. red.] kilkanaście realizacji, gdzie konserwator zabytków zgodził się w starych kamienicach usunąć ze środka wszystko i zostały wyłącznie ściany zewnętrzne. W wielu przypadkach usuwaliśmy stropy, a dach był podnoszony o wysokość jednego czy dwóch pustaków, bo tyle brakowało do kolejnej pełnej kondygnacji.

W takich sytuacjach należy przekalkulować, czy takie zabiegi się opłacają, bo nakład pracy, sprzętu, ludzi i pieniędzy po to, żeby podnieść dach o 65 cm jest ogromny. Jeśli kamienica stoi w centrum dużego miasta, a kwoty za najem powierzchni ekskluzywnych biur czy hoteli w zabytkowych budynkach są wysokie, to jest to godne rozważenia.

Oczywiście, funkcję budynku czy ilość kondygnacji można zmienić, jeżeli plan miejscowy czy decyzja o warunkach zabudowy na to pozwala. W części planów wysokość budynków określona jest tylko w kondygnacjach (bez wysokości w metrach), co niestety daje duże pole do nadużyć. Przykładem może być budynek o jednej kondygnacji z poddaszem, który w rzeczywistości jest „wieżą” o wysokości kilkunastu metrów.

Jeśli w obecnej zabytkowej kamienicy wykorzystano już 4 z 4 dopuszczalnych kondygnacji, to jedynie możemy manewrować podnoszeniem tych kondygnacji, albo robieniem antresoli. Umieszczanie lokali czy pomieszczeń na półpiętrach nie wchodzi zatem w grę w celu obejścia parametru ilości kondygnacji. Natomiast jeśli parametry urbanistyczne pozwalają na dodatkową kondygnację, to można negocjować to z konserwatorem.

W budynkach, w których zostają nam tylko ściany zewnętrzne i zmieniamy układ kondygnacji, nasuwa się pytanie, co z oknami? Czy da się je migrować na ścianie po to, żeby dopasować je do nowego układu wewnątrz kamienicy? Przecież stropy czy półpiętra będzie trzeba zrobić w innych niż dotychczas miejscach, a okna wtedy nie pasują. Realizowałem kilka takich przypadków i udaje się to tam, gdzie na elewacjach nie ma cennych elementów.

Z uzgodnieniami konserwatorskimi jest inaczej niż w przypadku uzgodnień z wydziałem architektury, np. przy procedurze uzyskiwania warunków zabudowy. Procedura ta jest dość uznaniowa i dlatego warto przyjść do urzędu przygotowanym, z argumentami w rękach.

Co jest ważne przed wymianą stropów?

Przed przystąpieniem do projektu stropu w zabytkach należy przygotować inwentaryzację z dokładnymi wymiarami poszczególnych pomieszczeń. Przed zamówieniem belek na budowę zalecamy każdorazowo zweryfikować wymiary z inwentaryzacji z tymi na budowie, ponieważ grubość tynków wykonywanych podczas użytkowania budynku może w skrajnych przypadkach miejscowo przekraczać nawet 10 cm.

Wiedząc, jakie są rozpiętości poszczególnych pomieszczeń oraz znając lokalizację ścian nośnych, możemy przystąpić do projektowania. W zależności od funkcji budynku oraz poszczególnych pomieszczeń, znając obciążenia użytkowe, rodzaje ścian działowych oraz warstwy wykończeniowe, możemy odpowiednio dobrać nośność stropu oraz jego odporność ogniową.

Bardzo ważne jest też dostosowanie stropów do fundamentów. Konstrukcje żelbetowe stosowane w ławach czy też płytach fundamentowych są dość „młode” i trudno się ich doszukiwać w obiektach zabytkowych. Najczęściej fundamenty zbudowane są z kamieni, cegieł, a konstrukcja budynku przystosowana do lekkich stropów drewnianych czy też stalowych. Dodatkowe obciążenia wynikające z nowych masywniejszych stropów lub też nadbudowy sprawiają, że projektanci dążą do stosowania w miarę lekkich systemów konstrukcyjnych, aby ograniczyć lub wyeliminować konieczność wzmacniania istniejących fundamentów.

Demontaż i montaż stropów

Należy demontować stropy, pamiętając przy tym, aby nie usunąć wszystkich jednocześnie, ponieważ usztywniają one ściany nośne. Najlepiej jest wymieniać stropy etapami, dzięki czemu nie zdestabilizujemy układu konstrukcyjnego budynku.

Po uprzednio zdemontowanym starym stropie przystępujemy do wykonania otworów montażowych, czyli bruzd w ścianie konstrukcyjnej na głębokość min. 15 cm. Przygotowanie oparcia dla belek możemy wykonać na dwa sposoby. Bruzdy wypełniamy mieszanką betonową do rzędnej oparcia stropu tak, aby dokładnie wypełniła nierówności w wykutej bruździe lub ustawiamy podporę montażową przy samej ścianie, która będzie jednocześnie pełniła formę szalunku traconego, a przestrzeń pod belką zostanie zabetonowana wraz z układaniem nadbetonu.

Belki sprężone rozkładamy zgodnie z rysunkiem montażowym, zachowując oparcie na ścianie min. 7 cm. Z każdej belki wystają stalowe sploty, które po zabetonowaniu wydłużają oparcie stropu.

Wypełnienia stropowe można składować na dwa sposoby. Pustaki betonowe rozładowywane i przechowywane są w pobliżu optymalnego zaplecza budowy do czasu ich montażu. W przypadku prefabrykowanych paneli ze względu na niewielki ciężar i przestrzeń, jaką zajmują, można je składować wewnątrz budynku. Jedna paleta paneli (ok. 580 kg) wystarczy na wykonanie ok. 70–130 m² stropu.

Prefabrykowane belki można opierać nie tylko w bruzdach ściennych, ale również na profilach stalowych. W przypadku oparcia belki sprężonej na dolnej stopce można praktycznie uzyskać równy strop bez wystających podciągów, a profil stalowy ukryć w grubości stropu.

Wystające sploty z czoła każdej belki umożliwiają jej montaż również w żelbetowych nadciągach i ukrytych podciągach. Po ułożeniu wszystkich belek możemy ustawić podpory montażowe oraz wypełnić przestrzenie międzybelkowe pustakami betonowymi lub panelami prefabrykowanymi. Zarówno pustaki, jak i panele można docinać wzdłuż i wszerz, co przekłada się na mniejsze odpady oraz wykonanie praktycznie 100% wypełnień stropowych bez konieczności używania szalunków.

Wieniec, który w nowym budownictwie znajduje się w grubości ściany, w przypadku wymiany stropów znajduje się nad belkami w obrębie stropu. W tym celu układa się strefę obniżoną z niższych pustaków/paneli, nad którymi ułożone zostanie zbrojenie wieńca. Dozbrojenie stropów składa się ze wspomnianego wieńca, prętów przypodporowych układanych nad każdą belką oraz siatki stalowej #5 o oczku 20×20 cm układanej w nadbetonie.

Do betonowania stosuje się najczęściej beton klasy C25/30 i grubości (od 4 cm do 10 cm) wynikającej z projektu. Podpory montażowe demontujemy po 28 dniach od betonowania. Powierzchnię stropów pustakowych wykańczamy najczęściej tynkiem gipsowym, a pod stropami typu Rectolight montujemy sufity podwieszane, które zakrywają przestrzeń instalacyjną.

Wymiana stropów w ramach termomodernizacji

Stropy wymieniamy również w przypadku chęci prac termomodernizacyjnych w budynkach. Jeżeli nie ma możliwości docieplenia budynku w przegrodach pionowych, wtedy szuka się możliwości docieplania przegród poziomych. Oczywiście, jest to możliwe, o ile również nie mają zabytkowego charakteru (np. cenna posadzka czy parkiet na podłodze albo gzymsy i sztukaterie na sufitach).

Problematyczne jest już samo określenie, czym jest termomodernizacja, na co mamy rozbieżne przepisy i wyroki sądowe.

Omówimy przykład próby wymiany stropu w ramach termomodernizacji przegród poziomych i pionowych.

Jedna z gmin będąca właścicielem ośmiu zabytkowych budynków rozpisała przetarg na wykonanie audytu w celu przygotowania dokumentacji i pozyskania dotacji z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska. Rozstrzał cenowy ofert, które spłynęły, był od kilkuset złotych do kilku tysięcy złotych za budynek. Audytor zazwyczaj konsultuje z inwestorem, co jest przedmiotem dotacji, doradza i proponuje rozwiązania – tym bardziej że działa na rzecz swojego płatnika. Nie zawsze jednak działa w jego interesie.

Często jako niezależny konserwator sprawdzam takie audyty i w tym właśnie przypadku wykazałem, że został on sporządzony błędnie i nieekonomicznie. Audytor nakazał m.in. ocieplić skosy dachu, a elewacje wszystkich budynków pokryć z zewnątrz styropianem. W swojej opinii wykonanej dodatkowo na zlecenie gminy napisałem, że zabrania się docieplania ścian styropianem z zewnątrz w 6 z 8 budynków objętych audytem ze względu na cenną historycznie elewację i rekomenduje się wymianę przegród poziomych, czyli stropów. Na strychach zamiast docieplenia skosów dachów zaproponowałem docieplenie stropów ostatniej kondygnacji. Strychy i tak były nieużytkowe, a powierzchnia do ocieplenia wyszła znacznie mniejsza. Takie działanie pozwoliłoby na mniejszy zakres prac, mniejszą ilość materiałów, a więc mniejsze koszty i dofinansowanie ze środków publicznych.

Gmina chciała skorzystać z zaproponowanych przeze mnie rozwiązań i napisała do wojewody wniosek z prośbą o akceptację tych zmian. Odpowiedź zwrotna stanowiła, że nie ma możliwości zmiany treści audytu.

Co pozostaje takiej gminie, która zamówiła audyt, za który sama musiała zapłacić, a teraz jeszcze ma wykonać prace termomodernizacyjne niezgodne z zasadami ochrony konserwatorskiej dla zabytku i w dodatku znacznie drożej? Musi wybrać bardziej kompetentnego audytora, zlecić drugi audyt i lepiej przygotować się do rozmowy.

Nielogiczne jest również stanowisko wojewody w przypadku, gdy propozycje rozwiązań audytu działają na szkodę zabytku i są niezgodne ze stanowiskiem konserwatora zabytków. Czy konserwator zabytków mógłby wstrzymać realizację takich działań termomodernizacyjnych, niszczących zabytkową wartość chociażby wspomnianych elewacji, które miały być obłożone styropianem?

Takie działanie na pewno zostanie wychwycone przez niego na etapie uzgodnień do pozwolenia na budowę.

Z kolei urząd przyznający dotację na termomodernizację ma wykaz kosztów kwalifikowanych i musi przydzielać dofinansowania tylko na wydatki, które poprawiają warunki termiczne budynków. Przykładowo, konserwator może zgodzić się na konkretną technologię, ale w ramach rozliczania dotacji ten środek nie będzie kwalifikowany (zostanie pomniejszona refundacja z tego tytułu).

Zawsze w takich sytuacjach stratny jest inwestor, który musi pokryć wydatek z własnych kosztów, a dodatkowo musi zaktualizować harmonogram wydatków w celu przesunięcia przyznanych środków na inne wydatki, a nie zawsze jest to możliwe. Pokazuje to błędne koło tych procedur. Dlatego zawsze podkreślam, że każda sytuacja związana z zabytkowym budynkiem i jego jakąkolwiek modernizacją wymaga czujności, skrupulatnego audytu i indywidualnej konsultacji.

Stropy bezpodporowe

Stropy przy rozpiętości do 5 m wymagają standardowo jednej podpory montażowej, a przy większych rozpiętościach maks. dwóch podpór. Warto jednak pamiętać, że istnieje również możliwość montażu bezpodporowego. Rozwiązanie to wymaga doboru większej liczby belek lub zastosowania ich mocniejszych typów stosowanych standardowo przy rozpiętościach powyżej 670 cm, a w tym przypadku produkowanych w wersji krótszej.

Sposób montażu bezpodporowego wybierany jest wtedy, gdy mamy do czynienia z bardzo wysokimi pomieszczeniami lub nie ma możliwości oparcia podpór montażowych, np. na stropie drewnianym znajdującym się pod wymienianym stropem. Ten typ montażu zastosowano również w Zamościu na Akademii Zamojskiej, gdzie tuż nad istniejącymi sklepieniami zamontowano nowy strop bez użycia podpór, które mogłyby doprowadzić do powstania uszkodzeń. Bezpodporowy montaż stosuje się również, gdy ze względów historycznych nie możemy usunąć starego stropu, a musimy zaprojektować i wykonać nad nim nowy strop. Ze względu na charakterystyczny kształt system umożliwia montaż nowego stropu częściowo między elementami starego stropu, co pozwala zmniejszyć przestrzeń niezbędną do montażu nowego stropu. Nie każdy inwestor decyduje się na montaż podwieszanych sufitów, dlatego coraz częściej spotykamy realizacje ze stropem niezabudowanym. Rozwiązanie jest coraz częściej wybierane zarówno przez projektantów wnętrz, jak i inwestorów.

Jak montować instalacje w stropie?

Przy okazji wymiany lub naprawy stropów można pomyśleć o możliwości ukrycia instalacji w tych elementach lub przy okazji montażu stropów. W obniżeniach pustaków można bowiem ukrywać przewody wentylacyjne, klimatyzacyjne, elektryczne itp. Prowadzenie instalacji w systemie stropów belkowo-pustakowych nie wymaga wcześniejszej analizy, ponieważ dostęp do przestrzeni międzybelkowej jest możliwy aż do czasu montażu sufitów podwieszanych. Wysokość instalacji mieszczącej się w grubości stropu wynosi od 7 do 14 cm i zależy od wysokości zastosowanego panela. Oba rozwiązania pozwalają na prowadzenie instalacji wzdłuż belek stropowych. Prowadzenie prostopadłe jest możliwe jedynie nad lub pod stropem.

Jaki strop wybrać do zabytków?

Przystępując do projektu wymiany stropu lub nadbudowy budynku istniejącego, trzeba sprawdzić, jak ciężar nowych stropów wpłynie na konstrukcję budynku. Charakterystyczne dla lekkiego stropu belki drewniane czy też stalowe są zastępowane najczęściej elementami betonowymi.

Współczesne rozwiązania stropowe są przeważnie cięższe, a różnice między poszczególnymi rozwiązaniami dość duże. Tu z pomocą przychodzą prefabrykowane, drobnowymiarowe elementy konstrukcyjne – stropy gęstożebrowe, a w szczególności te wykorzystujące technologię sprężania. Z jednej strony ich ogromną zaletą jest prostota montażu, możliwość ich ręcznego instalowania czy też spora elastyczność już podczas układania. Z drugiej strony dzisiejsze gęstożebrowe stropy sprężone pozwalają na przenoszenie większych obciążeń, rozkładanie na większych niż dawniej rozpiętościach czy też stosowanie na jeszcze bardziej wymagających i skomplikowanych układach.

Najlżejszy strop gęstożebrowy sprężony waży już od 175 kg/m² przy gr. 16 cm. Rozwiązania ze stropem żelbetowym przy grubości powyżej 20 cm mogą ważyć nawet ponad 500 kg/m².

Duże powierzchnie kamienicznych pomieszczeń bardzo dobrze korespondują z ich wysokością, która często wynosi nawet powyżej 350 cm. Oznacza to, że rozpiętość stropu sięgająca 6–8 m jest dość często spotykana. Dobierając do takich pomieszczeń taki strop, można w pełni wykorzystać możliwości belki sprężonej produkowanej do 10 m długości.

Uzyskanie sporych przestrzeni jest niewątpliwie jedną z największych zalet, jakie oferują nowoczesne wersje stropu gęstożebrowego. Technologia betonu sprężonego sprawia, że waga stropu szczególnie przy większych rozpiętościach jest dużo niższa niż w przypadku tradycyjnych stropach żelbetowych.

Czym są stropy sprężone gęstożebrowe? Stropy powszechnie stosowane w nowym budownictwie dzięki swojej specyfice znalazły zastosowanie również podczas montażu stropów na już istniejących ścianach. System oparty na sprężonej belce pozwala na stosowanie stropów o rozpiętości do 10 m. Duża sztywność belki pozwala ograniczyć liczbę podpór montażowych lub też z nich zrezygnować. Belki opierane są najczęściej w wykutych gniazdach w ścianach konstrukcyjnych, a zbrojenie wieńca opierane jest na stropie. Dzięki temu, unika się ciągłego bruzdowania ściany konstrukcyjnej. Wysokość konstrukcyjna stropu wynosi od 16 cm do 34 cm, a wypełnieniem międzybelkowym może być pustak betonowy lub lekki panel stropowy.

Zastosowanie układów belkowych przy wymianie stropów pozwala na eliminowanie jednego z pracochłonnych etapów tych prac – bruzdowania ścian. Montując belki prefabrykowane, wystarczy wykucie gniazd w ścianach o odpowiednich rozstawach, takich jak rozstawy belek stropowych. W systemach oferowanych przez renomowanych producentów istnieje ponadto możliwość wykonania wieńca cofniętego na pierwszym rzędzie pustaków. Stosując niższe wypełnienia skrajne, uzyskamy przestrzeń, w której możliwe będzie zastosowanie dwu- lub czteroprętowego wieńca spinającego i usztywniającego strop. Jest to rozwiązanie nie tylko zalecane, ale i często stosowane przez projektantów konstrukcji.

Stropy gęstożebrowe

Mówiąc o zastosowaniu sprężonych stropów gęstożebrowych w służbie renowacji istniejących budynków, nie sposób nie wspomnieć o ciekawych przykładach. O ile wszelkiego rodzaju kamienice pełniące funkcje mieszkalne czy hotelowe są powszechnym przykładem, o tyle zastosowanie tego rodzaju stropów w wymagających budynkach publicznych czy komercyjnych nie zawsze jest oczywiste. Stropy te znajdują z powodzeniem zastosowanie również i w tego rodzaju budynkach, czego świetnymi przykładami mogą być realizowane w 2019 r. renowacje szpitala w Krakowie na ul. Babińskiego, budynku wojskowego w Poznaniu i Inowrocławiu, dworcach kolejowych w Katowicach, Żorach, Szczytnie czy Skarżysku-Kamiennej i wielu innych.

W pierwszym z przykładów zastosowany został strop zaprojektowany tak, aby uzyskać ognioodporność REI 60 bez konieczności wykonywania dodatkowych zabiegów zapewniających taką ochronę ogniową. Choć w pierwotnym projekcie przewidziane były stropy żelbetowe na blachach i dwuteownikach stalowych, ostatecznie zdecydowano się na rozwiązanie systemowe. Umożliwiło ono wykonanie stropów o rozpiętościach ok. 7,0 m, obciążeniach stosowanych w budynkach usługowych z zachowaniem wspomnianej wcześniej odporności ogniowej REI 60. Rozwiązanie okazało się szybsze i lżejsze w wykonaniu, a także znacznie bardziej rentowne, zważywszy na brak konieczności wykonania kosztownych zabezpieczeń przeciwpożarowych w przypadku belek stalowych.