Charakterystyka energetyczna budynku

***
W artykule przedstawiono analizy zmian przepisów prawnych: Ustawy Prawo budowlane, Ustawy o charakterystyce energetycznej budynków obowiązujących od 28.04.2023 r. oraz procedury obliczeniowe wyznaczania parametrów charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku wg Rozporządzenia w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw charakterystyki energetycznej.

Energy characteristics of the building

The article presents the analyses of changes in legal regulations: the Construction Law, the Act on the energy performance of buildings in force from April 28, 2023 and the calculation procedures for determining the energy performance parameters of a building or part of a building according to the Regulation on the methodology for calculating the energy performance of a building and a dwelling or a part of a building constituting an independent technical and utility whole and the method of preparation and templates of energy performance certificates.
***

Analiza zmiany przepisów prawnych w zakresie zasad opracowywania świadectw charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku

Zmiany w przepisach Ustawy Prawo budowlane [1] w zakresie opracowywania świadectw charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku dotyczą:

• W art. 57:

1. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor jest obowiązany dołączyć: …

dodano pkt. 6a):

kopię świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci papierowej albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej przekazanego w postaci elektronicznej – w przypadku budynków, z wyłączeniem budynków, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (DzU z 2021 r., poz. 497 oraz z 2022 r., poz. 2206).

• W art. 64:

3. Protokoły z kontroli obiektu budowlanego, w tym protokoły z kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (DzU z 2021 r., poz. 497 oraz z 2022 r., poz. 2206), oceny i ekspertyzy dotyczące jego stanu technicznego, świadectwo charakterystyki energetycznej oraz dokumenty, o których mowa w art. 60, są dołączone do książki obiektu budowlanego.

Czytaj też o: Mechanizmach poprawy efektywności energetycznej budynków

Zmiany w przepisach Ustawy o charakterystyce energetycznej budynków [2] w zakresie opracowywania świadectw charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku dotyczą:

• W art. 3:

1. Właściciel lub zarządca budynku lub części budynku lub osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lub osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego zapewnia sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynku lub części budynku:

1) zbywanego na podstawie umowy sprzedaży,
2) zbywanego na podstawie umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
3) wynajmowanego.

2. Właściciel lub zarządca budynku, którego powierzchnia użytkowa zajmowana przez organy wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę oraz organy administracji publicznej przekracza 250 m² i w których dokonywana jest obsługa interesantów, zapewnia sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej dla tego budynku.

3. Kopię świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci papierowej, albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci elektronicznej, z wyłączeniem zaleceń zawartych w tym świadectwie, umieszcza się w widocznym miejscu w zajmowanych budynkach, o których mowa w ust. 2.

• W art. 5:

Osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej przekazuje świadectwo charakterystyki energetycznej zlecającemu sporządzenie tego świadectwa w postaci:

1) papierowej, opatrzone numerem nadanym w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków oraz podpisem osobistym osoby uprawnionej, lub
2) elektronicznej, opatrzone numerem nadanym w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków oraz kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym osoby uprawnionej.

• W art. 9:

1. Świadectwo charakterystyki energetycznej części budynku może być opracowane na podstawie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, a w przypadku braku tego świadectwa, na podstawie dokumentacji technicznej budynku.
2. Właściciel lub zarządca budynku jest obowiązany do nieodpłatnego przekazania kopii świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, które przekazano w postaci papierowej, albo wydruku świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, które przekazano w postaci elektronicznej, a w przypadku braku tego świadectwa, dokumentacji technicznej budynku, o której mowa w ust. 1, właścicielowi części budynku lub osobie, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lub osobie, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia przez nich wniosku.

• W art. 10:

1 Świadectwo charakterystyki energetycznej zawiera:

1) dane identyfikacyjne budynku lub części budynku,
2) charakterystykę energetyczną budynku lub części budynku,
3) zalecenia określające zakres i rodzaj robót budowlano-instalacyjnych, które poprawią charakterystykę energetyczną budynku lub części budynku,
4) oświadczenie osoby, która sporządziła świadectwo charakterystyki energetycznej, że dokument został wygenerowany z centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków.

2. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy(a) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

• W art. 11:

1. Właściciel lub zarządca budynku lub części budynku, osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lub osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, przekazują odpowiednio nabywcy albo najemcy:

1) świadectwo charakterystyki energetycznej – przy sporządzeniu aktu notarialnego umowy zbycia prawa własności albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
2) kopię świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci papierowej, albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci elektronicznej – przy zawarciu umowy najmu.

4. Nabywca albo najemca nie mogą zrzec się prawa do otrzymania zgodnie z ust. 1 odpowiednio świadectwa charakterystyki energetycznej, jego kopii albo wydruku.

5. W przypadku zawarcia umowy zbycia prawa własności części budynku albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu albo umowy najmu części budynku przekazywane świadectwo charakterystyki energetycznej dotyczy części budynku albo lokalu będących przedmiotem umowy.

6. Notariusz odnotowuje w akcie notarialnym przekazanie nabywcy świadectwa charakterystyki energetycznej zgodnie z ust. 1 pkt 1. W przypadku nieprzekazania nabywcy świadectwa charakterystyki energetycznej notariusz poucza podmiot obowiązany do jego przekazania zgodnie z ust. 1 pkt 1 o karze grzywny za niewykonanie tego obowiązku.

• W art. 12:

Właściciel lub zarządca budynku o powierzchni użytkowej przekraczającej 500 m², w którym są świadczone usługi dla ludności, umieszcza w widocznym miejscu w tym budynku kopię świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci papierowej, albo wydruk świadectwa charakterystyki energetycznej, które przekazano w postaci elektronicznej, z wyłączeniem zaleceń zawartych w tym świadectwie, o ile dla tego budynku zostało sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej.

• W art. 13:

W przypadku gdy dla budynku lub części budynku zostało sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej, właściciel lub zarządca tego budynku lub tej części budynku, osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, albo podmiot działający na ich zlecenie podają w ogłoszeniu lub reklamie dotyczących zbycia lub najmu budynku lub jego części wskaźniki rocznego zapotrzebowania na energię użytkową, energię końcową i nieodnawialną energię pierwotną, udział odnawialnych źródeł energii w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową oraz jednostkową wielkość emisji CO₂, wyznaczone zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 15.

• W art. 16:

Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku nie może być sporządzane przez właściciela lub zarządcę tego budynku lub tej części budynku oraz osobę, której przysługuje w tym budynku lub w tej części budynku spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu albo spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.
16a. Świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza osoba wpisana do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1.

• W art. 17:

Do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, może być wpisana, z uwzględnieniem art. 34, wyłącznie osoba, która:

1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
2) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe,
3) ukończyła:

a) studia wyższe zakończone uzyskaniem tytułu zawodowego inżyniera, inżyniera architekta, inżyniera architekta krajobrazu, inżyniera pożarnictwa, magistra inżyniera architekta, magistra inżyniera architekta krajobrazu, magistra inżyniera pożarnictwa albo magistra inżyniera, albo
b) studia wyższe inne niż wymienione w lit. a oraz studia podyplomowe, których program uwzględnia zagadnienia związane z charakterystyką energetyczną budynków, wykonywaniem audytów energetycznych budynków, budownictwem energooszczędnym i odnawialnymi źródłami energii

lub

4) posiada uprawnienia budowlane, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

• W art. 18:

5. Po wpisaniu do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, osoba uprawniona otrzymuje link aktywacyjny na adres poczty elektronicznej wskazany we wniosku, o którym mowa w ust. 1, i uzyskuje dostęp do systemu teleinformatycznego, w którym jest prowadzony centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków.

6. W przypadku gdy we wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie został wskazany adres poczty elektronicznej, organ informuje osobę wpisaną do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, o konieczności wskazania adresu poczty elektronicznej, na który zostanie przekazany link aktywacyjny.

Powyżej przedstawiono najistotniejsze zmiany w Ustawie Prawo budowlane [1] oraz w Ustawie o charakterystyce energetycznej budynków [2].

Procedury obliczeniowe w zakresie obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową

W myśl Ustawy o charakterystyce energetycznej budynków [2] art. 14.

1. Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne przez 10 lat od dnia jego sporządzenia.
2. Świadectwo charakterystyki energetycznej traci ważność przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1, jeżeli w wyniku przeprowadzonych robót budowlano-instalacyjnych uległa zmianie charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku.

Rozporządzenie [3] określa:

1) metodologię wyznaczania charakterystyki energetycznej,
2) sposób sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej,
3) wzory świadectw charakterystyki energetycznej – budynku lub części budynku.

Wg rozporządzenia [3]:

• § 3:

1. Charakterystykę energetyczną budynku lub części budynku wyznacza się metodą opartą na standardowym sposobie użytkowania budynku lub części budynku (metoda obliczeniowa) albo metodą opartą na faktycznie zużytej ilości energii (metoda zużyciowa).
2. Charakterystykę energetyczną istniejącego budynku lub części budynku można wyznaczać metodą zużyciową, jeżeli:

1) na potrzeby ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej są one zasilane z sieci ciepłowniczej lub gazowej,
2) zużycie:

a) ciepła rozlicza się na podstawie wskazań ciepłomierza,
b) gazu ziemnego rozlicza się na podstawie wskazań gazomierza,
c) ciepłej wody użytkowej rozlicza się na podstawie wskazań wodomierza,

3) istnieją dokumenty potwierdzające rzeczywiste zużycie ciepła lub gazu ziemnego z ostatnich trzech lat poprzedzających sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej,
4) w okresie, o którym mowa w pkt 3, nie przeprowadzono robót budowlanych wpływających na ich charakterystykę energetyczną,
5) nie są one wyposażone w system chłodzenia,
6) gaz ziemny jest zużywany wyłącznie na potrzeby ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, a jego zużycie jest mierzone odrębnym gazomierzem,

7) jest możliwe określenie ich powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.

3. Metodologię wyznaczania charakterystyki energetycznej opartą na standardowym sposobie użytkowania budynku lub części budynku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

4. Metodologię wyznaczania charakterystyki energetycznej opartą na faktycznie zużytej ilości energii określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

• § 4:

1. Świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza się w języku polskim.
2. Świadectwo charakterystyki energetycznej oprawia się w okładkę formatu A4, w sposób uniemożliwiający jego zdekompletowanie.

• § 5. Wzór świadectwa charakterystyki energetycznej:
  1) budynku – określa załącznik nr 3 do rozporządzenia,
  2) części budynku – określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

Na RYS. 1 przedstawiono pierwszą stronę wzoru świadectwa charakterystyki energetycznej budynku i świadectwa charakterystyki energetycznej części budynku.

Poniżej przedstawiono wybrane elementy wyznaczania charakterystyki energetycznej oparte na standardowym sposobie użytkowania budynku lub części budynku wg rozporządzenia [3].

Etap 1. Wyznaczanie rocznego zapotrzebowania na energię użytkową Q_u [kWh/rok] w budynku lub części budynku

Wg rozporządzenia [3] roczne zapotrzebowanie na energię użytkową Q_u [kWh/rok] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

Q_H,nd – roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania i wentylacji [kWh/rok],
Q_W,nd – roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do przygotowania ciepłej wody użytkowej [kWh/rok],
Q_C,nd – roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do chłodzenia [kWh/rok].

Procedury obliczania Q_H,nd przedstawiono w pkt 5. 2. rozporządzenia [3], uwzględniając:

– całkowitą ilość ciepła przenoszonego ze strefy ogrzewanej w n-tym miesiącu roku Q_H,ht,s,n [kWh/m-c], tj.: całkowitą ilość ciepła przenoszonego ze strefy ogrzewanej przez przenikanie w n-tym miesiącu roku Q_tr,s,n, oraz całkowitą ilość ciepła przenoszonego ze strefy ogrzewanej przez wentylację w n-tym miesiącu roku Q_ve,s,n,
– całkowite zyski ciepła w strefie ogrzewanej w n-tym miesiącu roku Q_H,gn,s,n [kWh/m-c], tj.: miesięczne zyski ciepła od promieniowania słonecznego przez okna, drzwi balkonowe lub powierzchnie oszklone Q_sol,H oraz miesięczne wewnętrzne zyski ciepła Q_int,H.

Całkowitą ilość ciepła przenoszonego ze strefy ogrzewanej przez przenikanie w n-tym miesiącu roku Q_tr,s,n [kWh/m-c] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

H_tr,s – całkowity współczynnik przenoszenia ciepła przez przenikanie dla strefy ogrzewanej [W/K]:

gdzie:

H_tr,ie – współczynnik przenoszenia ciepła ze strefy ogrzewanej (i) bezpośrednio do środowiska zewnętrznego (e) wyznaczony zgodnie z podstawową metodą według Polskiej Normy dotyczącej instalacji ogrzewczych w budynkach – metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego [W/K],

H_tr,iue – współczynnik przenoszenia ciepła ze strefy ogrzewanej (i) przez przyległe przestrzenie nieogrzewane w budynku lub przyległym budynku (u) do otoczenia (e) wyznaczony zgodnie z podstawową metodą według Polskiej Normy dotyczącej instalacji ogrzewczych w budynkach – metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego [W/K],

H_tr,ij – współczynnik przenoszenia ciepła ze strefy ogrzewanej (i) do przyległej strefy ogrzewanej w budynku lub w przyległym budynku (j) wyznaczony zgodnie z podstawową metodą według Polskiej Normy dotyczącej instalacji ogrzewczych w budynkach – metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego [W/K],

H_tr,ig – współczynnik przenoszenia ciepła ze strefy ogrzewanej (i) do gruntu (g) wyznaczony zgodnie z podstawową metodą według Polskiej Normy dotyczącej instalacji ogrzewczych w budynkach – metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego [W/K],

θ_int,s,H – średnia temperatura wewnętrzna w strefie ogrzewanej wyznaczona według Polskiej Normy dotyczącej energetycznych właściwości użytkowych budynków – obliczanie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia (wartości temperatury wewnętrznej w pomieszczeniach strefy ogrzewanej przyjmuje się zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi) [°C],
θ_e,n – średnia miesięczna temperatura powietrza zewnętrznego według danych klimatycznych z najbliższej stacji meteorologicznej względem lokalizacji budynku podawanych w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa [°C],

t_M – liczba godzin w miesiącu.

Całkowitą ilość ciepła przenoszonego ze strefy ogrzewanej przez wentylację w n-tym miesiącu roku Q_ve,s,n [kWh/m-c] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

H_ve,s – współczynnik przenoszenia ciepła przez wentylację ze strefy ogrzewanej [W/K],

gdzie:

gdzie:

ρ_a · c_a – pojemność cieplna powietrza (jest równa 1200) [J/(m³·K)],

b_ve,k – czynnik korekty temperatury dla strumienia powietrza zewnętrznego k [-],

V_ve,kn,n – uśredniony w czasie strumień powietrza zewnętrznego k w strefie ogrzewanej [m³/s],

θ_int,s,H – średnia temperatura wewnętrzna w strefie ogrzewanej wyznaczona według Polskiej Normy dotyczącej energetycznych właściwości użytkowych budynków – obliczanie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia (wartości temperatury wewnętrznej w pomieszczeniach strefy ogrzewanej przyjmuje się zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi) [°C],

θ_e,n – średnia miesięczna temperatura powietrza zewnętrznego według danych klimatycznych z najbliższej stacji meteorologicznej względem lokalizacji budynku podawanych w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa [°C],

t_M – liczba godzin w miesiącu.

Całkowite zyski ciepła w strefie ogrzewanej w n-tym miesiącu roku Q_H,gn,s,n [kWh/m-c] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

Q_sol,H – miesięczne zyski ciepła od promieniowania słonecznego przez okna, drzwi balkonowe lub powierzchnie oszklone [kWh/m-c],
Q_int,H – miesięczne wewnętrzne zyski ciepła [kWh/m-c].

Miesięczne zyski ciepła od promieniowania słonecznego przez okna, drzwi balkonowe lub powierzchnie oszklone Q_sol,H [kWh/m-c] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

C_i – udział pola powierzchni oszklenia do całkowitego pola powierzchni okna (wartość średnia jest równa 0,7) [-],
A_i – pole powierzchni okna, drzwi balkonowych lub powierzchni oszklonej w świetle otworu w przegrodzie [m²],
I_i – energia promieniowania słonecznego padająca w danym miesiącu na płaszczyznę, w której jest usytuowane okno, drzwi balkonowe lub powierzchnia oszklona, według danych klimatycznych z najbliższej stacji meteorologicznej względem lokalizacji budynku podawanych w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa [kWh/(m²·m-c)],
F_sh,gl – czynnik redukcyjny ze względu na zacienienie dla ruchomych urządzeń zacieniających wyznaczony według Polskiej Normy dotyczącej energetycznych właściwości użytkowych budynków – obliczanie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia [-],
F_sh – czynnik redukcyjny ze względu na zacienienie od przegród zewnętrznych wyznaczony według Polskiej Normy dotyczącej energetycznych właściwości użytkowych budynków – obliczanie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia [-],
g_gl – całkowita przepuszczalność energii promieniowania słonecznego dla przezroczystej części okna, drzwi balkonowych lub powierzchni oszklonej wyznaczona według Polskiej Normy dotyczącej energetycznych właściwości użytkowych budynków – obliczanie zużycia energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia [-].

Miesięczne wewnętrzne zyski ciepła Q_int,H [kWh/m-c] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

q_int – obciążenie cieplne pomieszczeń wewnętrznymi zyskami ciepła określone w tabeli 26 rozporządzenia [3] [W/m²],
A_ƒ – powierzchnia pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza (powierzchnia ogrzewana) [m²],
t_M – liczba godzin w miesiącu.

Roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do przygotowania ciepłej wody użytkowej Q_W,nd [kWh/rok] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

V_wi – jednostkowe dobowe zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową (należy przyjąć wartości określone w tabeli 27 rozporządzenia [3], a w przypadku ich braku – dane określone na podstawie budowlanej dokumentacji technicznej) [dm³/(m²·doba)],
A_ƒ – powierzchnia pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza (powierzchnia ogrzewana) [m²],
c_w – ciepło właściwe wody (jest równe 4,19) [kJ/(kg·K)],
ρ_w – gęstość wody (jest równa 1) [kg/m³],
θ_w – obliczeniowa temperatura ciepłej wody użytkowej w zaworze czerpalnym (jest równa 55) [°C],
θ₀ – obliczeniowa temperatura wody przed podgrzaniem (jest równa 10) [°C],
k_R – współczynnik korekcyjny ze względu na przerwy w użytkowaniu ciepłej wody użytkowej (należy przyjąć wartości określone w tabeli 27 rozporządzenia [3], a w przypadku braku takich danych – k_R wyznacza się jako stosunek liczby dni użytkowania ciepłej wody użytkowej do liczby dni w roku t_R) [-],
t_M – liczba godzin w miesiącu.

Roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do chłodzenia Q_C,nd wyznacza się wg pkt 5.4. rozporządzenia [3], analogicznie jak roczne zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania i wentylacji Q_H,n [kWh/rok].

Etap 2. Wyznaczanie rocznego zapotrzebowania na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemów technicznych Q_k

Roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemów technicznych Q_k [kWh/rok] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

Q_k,H – roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemu ogrzewania [kWh/rok],
Q_k,W – roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej [kWh/rok],
Q_k,C – roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemu chłodzenia [kWh/rok],
Q_k,L – roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemu wbudowanej instalacji oświetlenia (nie wyznacza się dla budynków mieszkalnych i lokali mieszkalnych) [kWh/rok],
E_el.pom – roczne zapotrzebowanie na energię pomocniczą końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemów technicznych [kWh/rok].

Wartości wskaźników:

• Q_k,H określa się zgodnie z punktem 4.1.2. rozporządzenia [3], uwzględniając wartość Q_H,nd (rocznego zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania i wentylacji) oraz średnią sezonową sprawność całkowitą systemu ogrzewania,
• Q_k,W określa się zgodnie z punktem 4.1.3. rozporządzenia [3], uwzględniając wartość Q_W,nd (rocznego zapotrzebowania na energię użytkową do przygotowania ciepłej wody użytkowej) oraz średnią roczną sprawność całkowitą systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej,
• Q_k,C określa się zgodnie z punktem 4.1.4. rozporządzenia [3], uwzględniając wartość Q_C,nd (rocznego zapotrzebowania na energię użytkową do chłodzenia) oraz średnią sezonową sprawność całkowitą systemu chłodzenia,
• Q_k,L określa się zgodnie z pkt 4.1.5. rozporządzenia [3], uwzględniając liczbowy wskaźnik energii oświetlenia wyznaczony według Polskiej Normy dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków − wymagania energetyczne dotyczące oświetlenia oraz powierzchnię pomieszczeń wyposażonych w system wbudowanej instalacji oświetlenia, równa powierzchni przyjętej do obliczenia wskaźnika LENI,
• E_el.pom określa się zgodnie z pkt 4.1.6. rozporządzenia [3] uwzględniając roczne zapotrzebowanie na energię pomocniczą końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemu ogrzewania, systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej, systemu chłodzenia.

Etap 3. Wyznaczanie rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną dla systemów technicznych Qp

Roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dla systemów technicznych Qp [kWh/rok] wyznacza się według wzoru:

gdzie:

Q_p,H – roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dla systemu ogrzewania [kWh/rok],
Q_p,W – roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dla systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej [kWh/rok],
Q_p,C – roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dla systemu chłodzenia [kWh/rok],
Q_p,L – roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dla systemu wbudowanej instalacji oświetlenia (nie wyznacza się dla budynków mieszkalnych i lokali mieszkalnych) [kWh/rok].

Wartości wskaźników Q_p,H, Q_p,W, Q_p,C, Q_p,L wyznacza się zgodnie z pkt 3.1.2 rozporządzenia [3], uwzględniając Q_k,H, Q_k,W, Q_k,C, Q_k,L (roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla odpowiednich systemów), E_el.pom (roczne zapotrzebowanie na energię pomocniczą końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla odpowiednich systemów) oraz w_i (współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej na wytworzenie i dostarczenie dla odpowiednich systemów).

Etap 4. Wyznaczanie wskaźników rocznego zapotrzebowania na energię EP, EK i EU

Charakterystykę energetyczną określają wartości wskaźników rocznego zapotrzebowania na:

• nieodnawialną energię pierwotną: EP = Q_p/Aƒ [kWh/(m²·rok)],
• energię końcową: EK = Q_k/Aƒ [kWh/(m²·rok)],
• energię użytkową: EU = Q_u/Aƒ [kWh/(m²·rok)],

gdzie:

Q_p – roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną dla systemów technicznych [kWh/rok)],
Q_k – roczne zapotrzebowanie na energię końcową dostarczaną do budynku lub części budynku dla systemów technicznych [kWh/rok)],
Q_u – roczne zapotrzebowanie na energię użytkową [kWh/rok)],
A_ƒ – powierzchnia pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza (powierzchnia ogrzewana lub chłodzona) [m²].

Wartość jednostkowej wielkości emisji CO₂ E_CO2 określa się zgodnie z pkt 6 rozporządzenia [3]. A udział odnawialnych źródeł energii w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową w budynku lub części budynku UOZE określa się zgodnie z pkt 8 rozporządzenia [3].

Analiza planowanych zmian w rozporządzeniu w zakresie obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową

Na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii [5] przedstawiono projekt zmian rozporządzenia oraz załączników do rozporządzenia [3] oraz ekspertyzy KAPE i NAPE. Najistotniejsze zmiany dotyczą:

• wprowadzenia nowego wskaźnika charakterystyki energetycznej budynku ED (wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię dostarczoną – różnica pomiędzy energią końcową dostarczoną a wyeksportowaną),
• zmian w zakresie obliczania rocznego zapotrzebowania na energię użytkową Q_nd w oparciu o PN-EN ISO 52016-1:2017-09 „Energetyczne właściwości użytkowe budynków. Zapotrzebowanie na energię do ogrzewania i chłodzenia, wewnętrzne temperatury oraz jawne i utajone obciążenia cieplne – Część 1: Procedury obliczania”,
• zmian w zakresie obliczania wielkości zużycia ciepłej wody, wprowadzając liczbę jednostek odniesienia,
• zmian w zakresie obliczania zapotrzebowania na energię użytkową na potrzeby wentylacji,
• wprowadzenia wskaźnika rocznej ilości pozyskanej energii odnawialnej OZE,
• wprowadzenie opisowej oceny wskaźnika względnej emisji zanieczyszczeń,
• wprowadzenie przedstawienia charakterystyki energetycznej budynku w postaci klas energetycznych w zależności od rodzaju budynku (w odniesieniu do wskaźników EP i ED).

Na RYS. 2 przedstawiono projekt wzoru pierwszej strony świadectwa charakterystyki energetycznej budynku.

Podsumowanie i wnioski

Charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku przedstawia podstawowe informacje w zakresie zapotrzebowania budynku na energię (nieodnawialną pierwotną, końcową lub użytkową). Wprowadzone zmiany w Ustawach [1, 2] mają w wielu przypadkach charakter kosmetyczny. Należy zwrócić uwagę, że zmiany w zakresie świadectw charakterystyki energetycznej mają na celu budowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa i pokazanie, iż dane zawarte w świadectwie są cennym źródłem informacji o orientacyjnych kosztach utrzymania budynku (lub jego części) związanych z zapotrzebowaniem na energię.

Po wprowadzeniu i zatwierdzeniu zmian w rozporządzeniu [3], w kolejnych opracowaniach, zostaną przedstawione szczegółowe procedury obliczeniowe w tym zakresie.

Literatura

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DzU z 1994 r., nr 89, poz. 414; DzU z 2021 r., poz. 2351; DzU z 2022 r., poz. 88, 1557, 1768, 1783, 1846, 2206, 2687).
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (DzU z 2014 r., poz. 1200; z późniejszymi zm; DzU z 2021 r., poz. 497; DzU z 2022 r., poz. 2206).
3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw charakterystyki energetycznej (DzU z 2015 r., poz. 376);
4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju zmieniające rozporządzenie w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej (DzU z 2019 r., poz. 1829).
5. Strona internetowa https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia