Najczęściej popełniane błędy podczas deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych

Znak B nadajemy wyrobom, które nie mają normy zharmonizowanej i na które nie występujemy o Europejską Ocenę Techniczną. Wyrób może być objęty zakresem normy krajowej, która nie ma statusu normy wycofanej lub wydana została dla niego Krajowa Ocena Techniczna (KOT). Producent lub jego upoważniony przedstawiciel wystawia dla wyrobu Krajową Deklarację Właściwości Użytkowych.

Znak CE nadajemy wyrobom, które są objęte normą zharmonizowaną z rozporządzeniem 305/2011 w sprawie wyrobów budowlanych lub została dla nich wydana Europejska Ocena Techniczna (EOT). W tym przypadku producent lub jego upoważniony przedstawiciel wystawia Deklarację Właściwości Użytkowych.

Krajowe i Europejskie Oceny Techniczne mogą być wydawane przez upoważnione Jednostki Oceny Technicznej. Jednostki te upoważnia właściwy Minister do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, w drodze decyzji, o których mowa w art. 29 rozporządzenia Nr 305/2011.

Wykaz jednostek upoważnionych do wydawania Krajowych Ocen Technicznych, zgodnie z art. 9 ust. 17 ustawy o wyrobach budowlanych, prowadzi minister oraz zamieszcza go w Biuletynie Informacji Publicznej. Natomiast jednostki upoważnione do wydawania Europejskich Ocen Technicznych dodatkowo zatwierdza Komisja Europejska i wprowadza do bazy NANDO. Komisja Europejska podaje do wiadomości publicznej w formie elektronicznej wykaz JOT ze wskazaniem grup wyrobów budowlanych wymienionych w Załączniku IV Tabela 1 do rozporządzenia 305/2011, w zakresie których jednostka jest upoważniona do wydawania Oceny Technicznej.

Na podstawie art. 26 ust 1 Ustawy o wyrobach budowlanych właściwy organ może zlecić badanie pobranych próbek wyrobu budowlanego lub próbek kontrolnych akredytowanemu laboratorium albo – w przypadku, gdy żadne laboratorium nie posiada akredytacji w zakresie kontrolowanego wyrobu budowlanego – laboratorium właściwej przedmiotowo jednostki oceny technicznej lub laboratorium właściwej przedmiotowo krajowej jednostki oceny technicznej w celu potwierdzenia zgodności wyrobu z deklarowanymi właściwościami użytkowymi.

Organami nadzoru rynku wyrobów budowlanych są: Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzcy Inspektorzy Nadzoru Budowlanego. Organy te mogą przeprowadzać kontrole wyrobów budowlanych u sprzedawcy oraz u producenta lub importera.

W przypadku kontroli u sprzedawcy, kontroli podlega oznakowanie, informacja towarzysząca i deklaracja właściwości użytkowych. Istnieje możliwość zabezpieczenia wyrobu przed dalszym przekazywaniem i pobierania próbek. Natomiast u producenta lub importera dodatkowo kontroli podlega prawidłowość przeprowadzenia oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (badania typu, zakładowa kontrola produkcji). Podczas ww. kontroli pobierane są próbki do badań w celu potwierdzenia zgodności właściwości użytkowych wyrobu z właściwościami deklarowanymi.

Badania oraz przedstawienie wyników badań na potrzeby Nadzoru Budowlanego realizowane są zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie próbek wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu lub udostępnianych na rynku krajowym z dnia 23 grudnia 2015 (DzU z 2015 r. poz. 2332) i późniejszymi zmianami w Rozporządzeniu (...) z dnia 2 lipca 2019 roku (DzU z 2019 r. poz. 1337).

Znakowanie wyrobów budowlanych znakiem budowlanym B

W 2015 roku została znowelizowana ustawa o wyrobach budowlanych, która weszła w życie w roku 2016.

Nowelizacja ustawy miała na celu dostosowanie systemu krajowego wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych, szczególne tych nieobjętych normami zharmonizowanymi, mając na uwadze ich funkcjonalne zbliżenie do regulacji rozporządzenia Nr 305/2011. Producenci wyrobów budowlanych przed wprowadzeniem do obrotu lub udostępnieniem ich na rynku krajowym mają obowiązek ocenić właściwości użytkowe na podstawie badań, obliczeń, wartości tabelarycznych lub opisowej dokumentacji – wykonać tak zwane badania typu.

Na podstawie przeprowadzonych badań należy zadeklarować właściwości użytkowe wyrobu budowlanego w krajowej deklaracji właściwości użytkowych, zgodnie z właściwą przedmiotowo polską normą wyrobu lub Krajową Oceną Techniczną. Właściwości użytkowe należy odnieść do tych zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem tego wyrobu. Wzór krajowej deklaracji właściwości użytkowych określa Załącznik nr 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r. poz. 1966).

Rozporządzenie to, w załączniku nr 1, podaje również grupy wyrobów budowlanych objętych obowiązkiem sporządzania krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz wymagane dla tych grup krajowe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych. Krajowe systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych określono w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. (TABELA 1).

Według wzoru w krajowej deklaracji właściwości użytkowych muszą znaleźć się takie informacje jak numer deklaracji oraz:

1. nazwa i nazwa handlowa wyrobu budowlanego,
2. oznaczenie typu wyrobu budowlanego,
3. zamierzone zastosowanie lub zastosowania,
4. nazwa i adres siedziby producenta oraz miejsce produkcji wyrobu,
5. nazwa i adres siedziby upoważnionego przedstawiciela, o ile został ustanowiony,
6. krajowy system zastosowany do oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych,
7. krajowa specyfikacja techniczna:
7a. polska norma wyrobu oraz nazwa akredytowanej jednostki certyfikującej, numer akredytacji i numer krajowego certyfikatu lub nazwa akredytowanego laboratorium/laboratoriów i numer akredytacji (jeżeli taka jednostka lub laboratorium brały udział w zastosowanym krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, czyli dotyczy to systemów 1, 1+, 2+ i 3)

lub

7b. Krajowa Ocena Techniczna oraz jednostka oceny technicznej/krajowa jednostka oceny technicznej i nazwa akredytowanej jednostki certyfikującej, numer akredytacji i numer certyfikatu (jeżeli taka jednostka lub laboratorium brały udział w zastosowanym krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, czyli dotyczy to systemów 1, 1+, 2+ i 3),

8. deklarowane właściwości użytkowe według wzoru:

9. zapis, że właściwości użytkowe określonego powyżej wyrobu są zgodne ze wszystkimi wymienionymi w pkt 8 deklarowanymi właściwościami użytkowymi; niniejsza krajowa deklaracja właściwości użytkowych wydana zostaje zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (DzU z 2014 r. poz. 883 i DzU z 2015 r. poz. 1165) na wyłączną odpowiedzialność producenta oraz podpisy osób odpowiedzialnych i miejsce i data wydania deklaracji.

Rozporządzenie nie przewiduje możliwości stosowania w krajowej deklaracji opcji NPD (No Performance Declared – Właściwość Użytkowa Nieustalona) ani możliwości deklarowania tylko jednej właściwości użytkowej, jeżeli wymóg deklarowania nie wynika z innych przepisów.

W systemie krajowym producent deklaruje obowiązkowo właściwości użytkowe odnoszące się do wszystkich zasadniczych charakterystyk, które mają wpływ na spełnienie podstawowych wymagań przez obiekty budowlane, zgodnie z zamierzonym zastosowaniem.

Producent ma obowiązek dostarczania lub udostępniania kopii krajowej deklaracji (§ 9 rozporządzenia). Może ją udostępnić w następujący sposób: na swojej stronie internetowej przez okres 10 lat od dnia wprowadzenia wyrobu budowlanego do obrotu (przy czym musi pamiętać, aby w informacji towarzyszącej oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym wskazać adres strony internetowej, na której krajowa deklaracja jest udostępniona), drogą elektroniczną lub w postaci papierowej – na żądanie odbiorcy.

Znak budowlany (RYS. 1) umieszcza się na wyrobie budowlanym, dla którego producent sporządził, na swoją wyłączną odpowiedzialność, krajową deklarację właściwości użytkowych. Sposób umieszczania znaku budowlanego reguluje § 10 rozporządzenia. Wzór znaku budowlanego B zamieszczony jest w załączniku nr 1 ustawy o wyrobach budowlanych.

Oznakowaniu znakiem budowlanym towarzyszą następujące informacje (§ 11 rozporządzenia):

• dwie ostatnie cyfry roku, w którym znak budowlany został po raz pierwszy umieszczony na wyrobie budowlanym,
• nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikujący pozwalający jednoznacznie określić nazwę i adres siedziby producenta,
• nazwa i oznaczenie typu wyrobu (które powinno być niepowtarzalne),
• numer referencyjny PN lub numer i rok wydania Krajowej Oceny Technicznej,
• numer krajowej deklaracji właściwości użytkowych,
• poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych,
• nazwa jednostki certyfikującej, jeżeli taka jednostka uczestniczyła w ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych.

W TABELI 1 zestawiono obowiązki producenta oraz Jednostki Akredytowanej, wykonywane na zlecenie Producenta (Laboratorium Badawczego lub Jednostki Certyfikującej) w zależności od krajowego systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych.

Jak widać z TABELI 1, producent musi mieć również wdrożoną Zakładową Kontrolę produkcji oraz prowadzić badania okresowe produkowanych wyrobów.

Beton towarowy i mieszanki związane hydraulicznie jako wyrób budowlany

Zgodnie z ustawą o wyrobach budowlanych (DzU z 2016 r. poz. 1570) oraz rozporządzeniem w sprawie deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych i sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r. poz. 1966 wraz z późniejszymi zmianami, DzU z 2018 r. poz. 1233 oraz DzU z 2019 r. poz. 1176) beton towarowy (grupa 26) oraz mieszanki związane hydraulicznie (grupa 23) znalazły się wśród wyrobów objętych obowiązkiem sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych oraz znakowaniem znakiem budowlanym.

Sporządzenie krajowej deklaracji i oznakowanie znakiem budowlanym jest już możliwe od 1 stycznia 2017 r., a od 1 stycznia 2021 r. będzie obowiązkowe.

Zgodnie z ww. rozporządzeniami beton do zastosowań konstrukcyjnych oraz mieszanki związane hydraulicznie stosowane w konstrukcji dróg podlegają krajowemu systemowi 2+, który wymaga od producenta m.in. posiadania Krajowego Certyfikatu Zgodności Zakładowej Kontroli Produkcji. Posiadając certyfikat, producent może wystawić krajową deklarację właściwości użytkowych i oznakować wyrób znakiem budowlanym B.

Znakowanie wyrobów budowlanych znakiem CE

Na rynek Wspólnoty Europejskiej wyroby budowlane są wprowadzane i oznakowywane zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 305/2011 z dnia 9 marca roku 2011 – Rozporządzenie o Wyrobach Budowlanych (CPR). Rozporządzenie to określa, w jaki sposób powinny być wprowadzane do obrotu wyroby budowlane wytwarzane, dystrybuowane oraz sprzedawane na terenie państw członkowskich UE.

Tak samo jak w przypadku przepisów krajowych, pierwszym z etapów tego procesu jest potwierdzenie właściwości użytkowych wyrobu. Zakres badań, w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk, wskazany jest w odpowiedniej dla danego wyrobu zharmonizowanej z dyrektywą normie europejskich (hEN).

Jest bardzo ważne, aby norma europejska była zharmonizowana, norma niemająca statusu normy zharmonizowanej nie może być bowiem zastosowana do oznakowania CE.

Aby mieć pewność, czy wyrób możemy zadeklarować zgodnie z daną normą europejską, należy sprawdzić, czy norma figuruje w wykazie norm zharmonizowanych, który znajduje się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Należy przy tym podkreślić, że dopóki Komisja Europejska nie wycofa odniesienia do danej normy zharmonizowanej z Dziennika Urzędowego UE, norma ta jest aktualna jako zharmonizowana, mimo że została już znowelizowana i na stronie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego widnieje jako wycofana.

Komisja Europejska publikuje informacje o nadaniu Normom Europejskim statusu norm zharmonizowanych z dyrektywą w formie komunikatów, które ukazują się w DzU UE (wykaz norm zharmonizowanych można znaleźć na stronie NANDO).

Ostatni komunikat w tym zakresie ukazał się 9 marca 2018 roku – Komunikat Komisji w ramach wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z dnia 9.3.2018 seria C poz. 92 s. 139 (RYS. 2).

Stosowanie norm zharmonizowanych możliwe jest od początkowej daty okresu koegzystencji, a obowiązkowe od daty końcowej okresu koegzystencji (RYS. 2).

W przypadku braku zharmonizowanej normy europejskiej producent może wystąpić o wydanie dla wyrobu Europejskiej Oceny Technicznej (EOT), która opracowywana jest na podstawie Europejskich Dokumentów Oceny (EAD).

Normy europejskie uwzględniają wytyczne pozwalające producentom na sprawne wdrożenie systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości (systemy OiWWU) użytkowych oraz zakładowej kontroli produkcji.

Dokument TF N 687rev1 z 2015-06-02 wprowadził nowy wzór załącznika ZA. Zgodnie z nowym wzorem w rozdziale ZA.1 załącznika ZA nowelizowanych norm zharmonizowanych podawany jest zakres i odpowiednie charakterystyki.

Jeżeli wskazane są różne zastosowania z różnymi zestawami zasadniczych charakterystyk, to podane są one w oddzielnych tablicach ZA.1.1, ZA.1.2, … ZA.1.n.

W tablicach ZA.1 do ZA.1.n w kolejnych kolumnach dla każdej zasadniczej charakterystyki wskazane są rozdziały normy, które określają metody badań; kryteria oceny wraz z klasami lub poziomami progowymi oraz uwagi określające sposób wyrażania charakterystyk.

W rozdziale ZA.2 są natomiast wskazane akty prawne UE przyjęte przez Komisję Europejską (nr i Dz. Urz. UE) i zmiany do tych aktów, w których można znaleźć systemy oceny i weryfikacji właściwości użytkowych. W rozdziale ZA.3 są szczegółowo przypisywane zadania producentowi i jednostkom notyfikowanym w każdym z systemów, który może mieć zastosowanie wraz ze wskazaniem rozdziałów normy. Według nowego wzoru załączniki ZA nie podają przykładów deklaracji właściwości użytkowych ani oznakowania CE.

Obowiązki producenta oraz Laboratorium i Jednostek Certyfikujących są takie same jak w przypadku przepisów krajowych (TABELA 1), z tym że:

• w systemach 1+ i 1 wymagane jest m.in. uzyskanie certyfikatu stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, wydanego przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą wyrób,
• w systemie 2+ wymagane jest m.in. uzyskanie certyfikatu zgodności zakładowej kontroli produkcji wydanego przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą zakładową kontrolę produkcji,
• w systemie 3 wymagane jest m.in. producent określa typ wyrobu na podstawie oceny właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, wykonanej przez notyfikowane laboratorium badawcze na podstawie badań, obliczeń, wartości tabelarycznych lub opisowej dokumentacji wyrobu budowlanego.

Jednostka notyfikowana jest to jednostka oceniająca zgodność, która jest zgłoszona do Komisji Europejskiej i umieszczona w wykazie jednostek notyfikowanych do konkretnych dyrektyw. Jednostka taka ma nadany niepowtarzalny numer identyfikacyjny. Producent, którego wyrób musi być poddany ocenie zgodności z udziałem strony trzeciej, musi skorzystać z usług wybranej przez siebie jednostki notyfikowanej.

Laboratorium notyfikowane jest jednostką upoważnioną, w trybie jak opisano powyżej, do prowadzenia badań wyrobu na zgodność z odpowiednimi normami zharmonizowanymi. Wykaz jednostek i laboratoriów notyfikowanych można znaleźć na stronie NANDO.

Na podstawie przeprowadzonych badań typu producent deklaruje właściwości użytkowe wyrobu budowlanego w deklaracji właściwości użytkowych, zgodnie z właściwą przedmiotowo europejską zharmonizowaną normą wyrobu lub Europejską Oceną Techniczną. Należy przy tym pamiętać, że w systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych 3 badania te powinny być wykonane w akredytowanym i notyfikowanym laboratorium.

Przy znakowaniu wyrobu znakiem CE należy również pamiętać, że przepisy rozporządzenia nr 305/2011/UE są nadrzędne wobec wszelkich sprzecznych przepisów zharmonizowanych norm. Dlatego też:

• nie stosujemy przykładu oznakowania CE wskazanego w p. ZA.3 normy zharmonizowanej wydanej w okresie obowiązywania dyrektywy budowlanej 89/106/EWG, jeżeli taka norma jeszcze funkcjonuje – informacja towarzysząca musi być zgodna z art. 9 ust. 2 rozporządzenia,
• nie stosujemy przykładu deklaracji właściwości użytkowych wskazanego w p. ZA.3 normy zharmonizowanej, jeśli jest według starego wzoru obowiązującego do 31.05.2014 r. – DWU musi być wydana wg obowiązującego wzoru (Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r., Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z dnia 28.5.2014 seria L nr 159 str. 41).

Następnym etapem procedury oznakowania CE jest wystawienie przez producenta deklaracji właściwości użytkowych i dołączenie wymaganej informacji (art. 9 rozporządzenia).

Według wzoru w deklaracji właściwości użytkowych muszą znaleźć się takie informacje jak numer deklaracji oraz:

1. niepowtarzalny kod identyfikacyjny typu wyrobu,
2. zamierzone zastosowanie lub zastosowania,
3. producent,
4. upoważniony przedstawiciel,
5. system(-y) oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych,

6a. - norma zharmonizowana,
     - jednostka lub jednostki notyfikowane

lub

6b. - europejski dokument oceny,
     - Europejska Ocena Techniczna,
     - jednostka ds. oceny technicznej,
     - jednostka lub jednostki notyfikowane;

7. deklarowane właściwości użytkowe,

8. odpowiednia dokumentacja techniczna lub specjalna dokumentacja techniczna,

9. zapis, że właściwości użytkowe określonego powyżej wyrobu są zgodne z zestawem deklarowanych właściwości użytkowych, niniejsza deklaracja właściwości użytkowych wydana zostaje zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 305/2011 na wyłączną odpowiedzialność producenta określonego powyżej,

10. podpisy osób odpowiedzialnych oraz miejsce i data wydania.

W rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) NR 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniającym załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 w odniesieniu do wzoru, który należy stosować przy sporządzaniu deklaracji właściwości użytkowych wyrobów budowlanych, podano instrukcję wypełniania poszczególnych punktów formularza deklaracji właściwości użytkowych.

Należy przy tym pamiętać o paru ważnych zasadach, np. w p. 2 „zamierzone zastosowanie lub zastosowania” należy przedstawić wszystkie zamierzone zastosowania, które przewidziano w odniesieniu do danego wyrobu. Należy skopiować odpowiedni tekst zamieszczony w załączniku ZA do normy zharmonizowanej lub w europejskim dokumencie oceny.

W p. 6 należy prawidłowo wskazać numer normy zharmonizowanej, tzn. podać numer referencyjny normy zharmonizowanej wraz z poprawkami do niej, jeżeli takie istnieją, oraz datę jej wydania. Natomiast w p. 7 „deklarowane właściwości użytkowe” należy podać wszystkie zasadnicze charakterystyki określone w załączniku ZA, w tablicach ZA.1 do odpowiedniej normy zharmonizowanej lub w europejskim dokumencie oceny dla zamierzonych zastosowań wskazanych wcześniej w punkcie 2. Nie można podawać żadnych innych właściwości nieujętych w tabeli ZA.1.

W przypadku, gdy producent podejmuje decyzję o niedeklarowaniu danej charakterystyki wyrobu, nie może jej pominąć w DWU w wykazie zasadniczych charakterystyk, a przy tej charakterystyce wpisuje skrót NPD (właściwość użytkowa nieustalona).

Jeżeli dla danego wyrobu budowlanego wydano Europejską Ocenę Techniczną, w deklaracji właściwości użytkowych należy zadeklarować wszystkie zasadnicze charakterystyki w niej zawarte.

Przy deklarowaniu właściwości użytkowych należy stosować się w tym zakresie do wytycznych odpowiedniej normy zharmonizowanej i wyrażać je za pomocą poziomów, klas lub w sposób opisowy. Jeżeli jest to wymagane, należy wskazywać podstawę swojej deklaracji (np. na podstawie danych tabelarycznych czy z przeprowadzonych badań). Przez sporządzenie deklaracji właściwości użytkowych producent przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z zadeklarowanymi właściwościami użytkowymi.

Producent ma obowiązek dostarczania lub udostępniania kopii krajowej deklaracji, a sposób jej udostępnienia jest taki sam jak przy udostępnianiu krajowej deklaracji właściwości użytkowych opisany w p. 2. Jeżeli zamierza się sprzedawać swoje wyroby w innych państwach UE, należy pamiętać, aby przetłumaczyć deklarację właściwości użytkowych na wszystkie języki wymagane przez państwa członkowskie, w których wyrób będzie sprzedawany.

Kolejnym etapem dopuszczenia wyrobu budowlanego do obrotu jest opisanie i wdrożenie Zakładowej Kontroli Produkcji (ZKP), odpowiedzialnej za stałą weryfikację właściwości użytkowych wyrobów zarówno w trakcie, jak i po wprowadzeniu ich do sprzedaży. Zadania ZKP oraz sposób jej funkcjonowania opisują wytyczne zawarte w systemach oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych.

Po sporządzeniu deklaracji właściwości użytkowych i wdrożeniu ZKP producent może oznakować wyrób znakiem CE. Forma i wielkość znaku są ściśle określone i zastrzeżone (RYS. 3).

Wzór symbolu CE można znaleźć na stronach internetowych Komisji Europejskiej dotyczących oznakowania CE.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 rozporządzenia Nr 305/2011 oznakowaniu CE towarzyszą:

• dwie ostatnie cyfry roku, w którym zostało ono po raz pierwszy umieszczone,
• nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikujący pozwalający w łatwy i jednoznaczny sposób określić nazwę i adres producenta,
• niepowtarzalny kod identyfikacyjny typu wyrobu,
• numer referencyjny deklaracji właściwości użytkowych,
• poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych,
• odniesienie do zastosowanej zharmonizowanej specyfikacji technicznej lub Europejskiej Oceny Technicznej,
• w stosownych przypadkach numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej oraz zamierzone zastosowanie wyrobu, określone w zastosowanej zharmonizowanej specyfikacji technicznej.

Najczęściej popełniane błędy podczas znakowania wyrobów budowlanych

Wprowadzone na rynek wyroby budowlane są pod nadzorem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzkich Inspektorów Nadzoru Budowlanego. Organy te kontrolują prawidłowość wprowadzonych do obrotu na rynku krajowym wyrobów budowlanych poprzez sprawdzanie zapisów w dokumentach, procesu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (badania typu, zakładowa kontrola produkcji) oraz pobieranie próbek w celu sprawdzenia, czy wyroby charakteryzują się właściwościami, które producent zadeklarował w krajowej deklaracji właściwości użytkowych (znak B) lub w deklaracji właściwości użytkowych (znak CE).

Spośród najczęstszych uchybień, które producenci popełniają w deklaracjach, można wymienić następujące:

• nieprawidłowo wskazane zamierzone zastosowanie,
• wskazanie normy niemającej statusu normy zharmonizowanej przy znakowaniu CE,
• stosowanie normy nieaktualnej po zakończeniu okresu koegzystencji (CE),
• wskazanie jako normy jedynie poprawki do niej,
• wskazanie nazwy niepolskiej jednostki notyfikowanej w tłumaczeniu na język polski,
• brak imienia i nazwiska osoby upoważnionej do podpisania deklaracji, umieszczenie jedynie podpisu,
• deklaracja wydana przez innego producenta niż wynika to z nazwy producenta podanej na etykiecie,
• stosowanie uproszczonego lub innego nazewnictwa wskazanej zasadniczej charakterystyki niż określa to norma,
• wskazywanie jednostki notyfikowanej w systemie 4,
• brak wyszczególnienia wszystkich zasadniczych charakterystyk,
• deklarowanie właściwości nieujętych w tablicach ZA jako zasadnicza charakterystyka (należy pamiętać, że nie stosuje się tych rozdziałów norm zharmonizowanych, które nie zostały przywołane w załączniku ZA),
• stosowanie uproszczonego lub innego nazewnictwa wskazanej zasadniczej charakterystyki niż określa to norma,
• podawanie przy zasadniczych charakterystykach norm czynnościowych jako zharmonizowana specyfikacja techniczna lub dokumentacja,
• nieprawidłowo zadeklarowane zasadnicze charakterystyki i odpowiadające im właściwości użytkowe.

Poniżej zostaną omówione przykłady niepoprawnego sposobu deklarowania właściwości użytkowych.

Producenci często deklarują właściwości użytkowe za pomocą wartości tabelarycznej tam, gdzie norma tego nie dopuszcza. Na przykład w przypadku zaprawy tynkarskiej dla współczynnika przepuszczalności pary wodnej nie można zadeklarować wartości tabelarycznej, tylko należy ją wyznaczyć za pomocą badań. Wartość tabelaryczną deklaruje się dla zapraw murarskich.

Podczas sporządzania deklaracji właściwości użytkowych należy pamiętać, że producent jest odpowiedzialny za utrzymanie deklarowanych właściwości użytkowych w czasie, tak aby wyrób zawsze je spełniał.

Należy mieć na uwadze czynniki wpływające na zmianę stałości właściwości użytkowych wyrobów, takie jak zmiana surowców, w tym zmiana dostawcy surowca, wahania właściwości stosowanych surowców, zmiana procesu wytwarzania wyrobu, powstałe niezgodności w procesie produkcyjnym i inne.

Jeśli procesy produkcyjne ulegają zmianie lub następuje zmiana surowców, należy powtórnie wykonać badania typu i zweryfikować deklarowane właściwości. Natomiast wahania właściwości stosowanych surowców oraz nieznaczne wahania w procesie produkcyjnym należy brać pod uwagę podczas deklarowania właściwości użytkowych i zostawić sobie pewien „zapas bezpieczeństwa”.

Nie należy bezpośrednio podawać w deklaracji właściwości użytkowych wartości uzyskanych podczas badań typu (RYS. 4, TABELA 2) z uwagi na brak możliwości uzyskania ich podczas ciągłej produkcji.

W specyfikacjach podawane są różne formy deklarowania zasadniczych charakterystyk oraz kryteria ich oceny. Laboratorium będzie brało je pod uwagę podczas badań realizowanych na potrzeby nadzoru rynku w celu stwierdzania ich zgodności z deklarowanymi właściwościami.

W przypadku, gdy deklaruje się np. klasę 42,5 N dla cementu, to jego wytrzymałość na ściskanie po 28 dniach dojrzewania musi się mieścić w zakresie od 42,5,0 MPa do 62,5 MPa i nie może wynieść np. 65 MPa. Niestety w takim przypadku uzyskujemy wynik niezgodny z deklarowanym (TABELA 3).

W przypadku, gdy deklarujemy wytrzymałość czy też inną właściwość za pomocą wartości, to wynik uzyskany podczas badań sprawdzających nie może być mniejszy od wartości deklarowanej.

Zasady podejmowania zgodności podczas badań realizowanych na potrzeby rynku przedstawiono w TAB. 2, TAB. 3 i TAB. 4.

Przy deklarowaniu właściwości użytkowych domieszek należy przy zasadniczej charakterystyce przepisać z odpowiedniej tabeli normy wymagane. Przedstawiono to dla przykładu w TABELI 4, gdzie dla domieszki do betonu znacznie redukującej ilość wody/uplastyczniającej przy zasadniczej właściwości – w tym wypadku jest to wytrzymałość na ściskanie – w pierwszym wierszu kolumny „Kryterium oceny”, czyli w deklaracji właściwości użytkowych, wpisano „Po 28 dniach beton badany ≥ 90% betonu kontrolnego”

Poniżej podano błędy, jakie można popełnić podczas udostępniania deklaracji właściwości użytkowych na stronie internetowej producenta:

• niepodpisana deklaracja,
• wskazanie na etykiecie adresu strony internetowej, gdzie nie można znaleźć deklaracji,
• niezgodność numeracji deklaracji zamieszczonej na stronie internetowej z numerem zamieszczonym na etykiecie towarzyszącej znakowaniu.

Najczęstszymi błędami w informacji towarzyszącej oznakowaniu są:

• brak numeru jednostki notyfikowanej w przypadku systemu 3,
• wskazanie jednego numeru identyfikacyjnego jednostki notyfikowanej w przypadku, gdy w deklaracji wskazano dwie lub więcej jednostek,
• brak wskazania zamierzonego zastosowania lub zamierzone zastosowanie wskazane inaczej niż w DWU,
• nieprawidłowo podane poziomy i klasy właściwości użytkowych (inaczej niż w DWU) – przykład: w DWU wskazano ≥ 5%, a w informacji towarzyszącej > 5%,
• wskazanie cech wyrobu, które nie odnoszą się do zasadniczych charakterystyk (niewymienionych w tablicy ZA.1),
• wskazanie właściwości użytkowych niewymienionych w DWU – art. 4 ust. 2 rozporządzenia 305/2011: Jeżeli wyrób budowlany objęty jest normą zharmonizowaną lub jest zgodny z wydaną dla niego Europejską Oceną Techniczną, informacje w każdej formie o jego właściwościach użytkowych w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk, jak określono w mającej zastosowanie zharmonizowanej specyfikacji technicznej, można podać wyłącznie wtedy, gdy zostały włączone do deklaracji właściwości użytkowych i w niej wyszczególnione,
• brak niepowtarzalnego kodu identyfikacyjnego typu wyrobu lub wskazanie kodu w sposób odmienny niż w DWU,
• poszczególne informacje nie tworzą całości określonej w rozdziale 9 ust. 2 rozporządzenia 305/2011, są pomieszane z innymi informacjami.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!