Akustyka budowlana - podstawowe wielkości akustyczne

Głównym zadaniem projektanta w zakresie wymagań związanych z ochroną przed hałasem jest określenie wielkości akustycznych (izolacyjności, poziomu hałasu, czasu pogłosu) i porównanie otrzymanych wartości z wymaganiami. Zazwyczaj możliwe jest to na drodze obliczeniowej, czasami jednak konieczne jest wykonanie specjalistycznych pomiarów (np. określenie hałasu zewnętrznego w miejscu zamierzenia inwestycyjnego itp.).

Ochrona przed hałasem

Dopuszczalny poziom hałasu w budynku

W celu obiektywnego stwierdzenia, czy użytkownicy budynków w wystarczający sposób chronieni są przed hałasem w myśl Prawa budowlanego [1, 2], należy odnieść się do dopuszczalnych wartości hałasu zawartych w normie PN-B-02151-02:1987 [3]. Podane są w niej dopuszczalne wartości poziomu dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczeń przeznaczonych do przebywania ludzi w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej oraz dopuszczalne poziomy dźwięku hałasu wytwarzanego przez urządzenia zainstalowane w pomieszczeniach technicznych stałego wyposażenia instalacyjnego budynków. Kryteria dotyczą hałasu ustalonego i nieustalonego, z wyłączeniem hałasu ultradźwiękowego i infradźwiękowego.

Maksymalne dopuszczalne wartości równoważnego poziomu dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczenia łącznie ze wszystkich źródeł usytuowanych poza tym pomieszczeniem pokazano w tabeli 1.

Dopuszczalny poziom hałasu w środowisku

W związku z obowiązkiem ograniczenia hałasu generowanego przez budynek, tak aby nie powodował przekroczeń dopuszczalnych poziomów dźwięku w budynkach sąsiadujących [2], najczęściej konieczne jest „zamknięcie” emisji hałasu w obszarze inwestycji. Poza jej granicą konieczne jest spełnienie wymagań dotyczących dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku określonych w załączniku do rozporządzenia ministra środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku [4]. Wymagania określone w cytowanym rozporządzeniu przedstawiono w tabeli 2.

Czas pogłosu w pomieszczeniach

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [2], wprowadza obowiązek ochrony przed hałasem pogłosowym, powstającym w wyniku odbić fal dźwiękowych od przegród ograniczających dane pomieszczenie. Zjawisko to nie tylko powoduje podniesienie poziomu hałasu w pomieszczeniu, lecz także stwarza niekorzystne warunki odbioru pożądanych przez słuchacza sygnałów akustycznych (porozumiewanie się itp.). Obecnie nie ma normalizacji dotyczących tego zagadnienia i w związku z tym należy posiłkować się założeniami do normy PN-B-02151-4. Założenia te opracowane zostały przez Zakład Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej [5].

W pracach nad wymienioną normą założono, że wymagania dotyczyć będą dwóch grup zagadnień:

• ograniczenia hałasu pogłosowego, przez określenie maksymalnego czasu pogłosu,
• kształtowania właściwych warunków pogłosowych, przez określenie optymalnego czasu pogłosu.

Pierwsza grupa zagadnień dotyczy pomieszczeń, w których istotne jest jedynie ograniczenie poziomu hałasu, np. korytarzach, klatkach schodowych, salach przedszkolnych itp. Do drugiej grupy pomieszczeń należy zaliczyć te, w których ważne jest uzyskanie odpowiednich warunków do komunikacji werbalnej czy prowadzenia zajęć muzycznych.

Proponowane wartości maksymalnego czasu pogłosu w wybranych pomieszczeniach przedstawiono w tabeli 3.

Wartości maksymalne czasu pogłosu przedstawione w tabeli 3 dotyczą pomieszczeń o przeciętnej (dla danego typu budynków) objętości, wykończonych i umeblowanych (zagospodarowanych) zgodnie z ich przeznaczeniem (lecz bez obecności ludzi). Wartości czasu pogłosu dotyczą pasm oktawowych w przedziale częstotliwości 250–4000 Hz. W oktawowym paśmie o środkowej częstotliwości f = 125 Hz przyjęto, że czas pogłosu może być większy o 20%. W tabeli 4 przytoczono propozycję dotyczącą optymalnego czasu pogłosu w pomieszczeniach budynków użyteczności publicznej.

Wartości optymalne czasu pogłosu przedstawione w tabeli 4 dotyczą pomieszczeń wykończonych i całkowicie zagospodarowanych, z ludźmi (przy 100% zapełnieniu ludźmi przewidzianym dla danego pomieszczenia w warunkach normalnego użytkowania); czas pogłosu w salach sportowych i pływalniach bez dostępu publiczności odnosi się do pomieszczeń z wyposażeniem, lecz bez ludzi. Wartość czasu pogłosu dotyczy pasm oktawowych w przedziałach częstotliwości podanych w tabeli 4, przyjmowana na podstawie tabeli 4 ze względu na zrozumiałość mowy i odbiór dźwięków muzycznych, jest podana jako wartość optymalna, co oznacza, że faktyczny czas pogłosu pomieszczenia powinien odpowiadać tej wartości z dopuszczalnym odchyleniem +/- (x, s) określonym przez stosunek T/Toptymalne w odniesieniu do poszczególnych pasm oktawowych. Zakres tolerancji dotyczący omawianego zagadnienia przedstawiono w tabelach 5 i 6.

Podczas pomiarów kontrolnych czasu pogłosu w zrealizowanym obiekcie mogą wystąpić trudności związane z koniecznością całkowitego wyposażenia pomieszczeń czy wypełnienia ludźmi. W związku z tym założenia do normy [5] uwzględniają możliwość porównania wielkości mierzonej z wartościami czasu pogłosu obliczonymi bez uwzględnienia wyposażenia czy osób.

Prognozowanie wielkości akustycznych

Poniżej przedstawiono metody dotyczące określenia podstawowych wielkości związanych z ochroną akustyczną, które powinny być stosowane przy projektowaniu oraz realizacji budynków.

Izolacyjność akustyczna

W celu uzyskania projektowych wartości wskaźników, które można porównać z wymaganiami normy PN-B-02151-3:1999 [6], należy przyjmować dane uzyskane podczas badań w laboratorium (na podstawie aprobat technicznych). Jeśli nie ma danych pomiarowych, dopuszczalne jest korzystanie ze wzorów empirycznych „prawa masy” [7] przedstawionych niżej. Wartości wskaźników oceny izolacyjności akustycznej właściwej ścian z betonu zwykłego (2200–2400 kg/m³ i m’ > 100 kg/m²):

Wartości wskaźników oceny izolacyjności akustycznej właściwej ścian z betonu komórkowego odmiany 300–700 (m’= 40–70 kg/m²):

Wartości wskaźników oceny izolacyjności akustycznej właściwej ścian z betonu komórkowego odmiany 300–700 (m’= 71–250 kg/m²):

gdzie:

m’ – masa powierzchniowa przegrody [kg/m²].

Zaleca się, by przy doborze rodzaju przegród budowlanych na podstawie wskaźników uzyskanych w badaniach laboratoryjnych wzorów tych przegród, w projektach były przyjmowane wartości tych wskaźników skorygowane o 2 dB. Nazywane są one wartościami projektowanymi i oznaczane odpowiednim wskaźnikiem z literą R w indeksie dolnym:

gdzie:

R_A1R, R_A2R, L_n,wR, ΔL_wR – wartości projektowe wskaźników,

R_A1, R_A2, L_n,w, ΔL_w – wartości laboratoryjne wskaźników.

Dodatkowo oprócz przedstawionej korekty wartości laboratoryjnej elementy budowlane przeznaczone do wykonywania przegród wewnętrznych w budynku powinny się charakteryzować na tyle dużą izolacyjnością od dźwięków powietrznych wyrażoną za pomocą wskaźnika oceny izolacyjności akustycznej właściwej R_A1R lub R_A2R oraz na tyle małą wartością znormalizowanego poziomu uderzeniowego wyrażoną za pomocą wskaźnika ważonego L_n,wR, aby po uwzględnieniu wpływu bocznego przenoszenia dźwięku w budynku przegrody wewnętrzne wykonane z tych elementów osiągnęły wymaganą izolacyjność akustyczną. Jest ona wyrażona w postaci wskaźnika oceny izolacyjności akustycznej właściwej przybliżonej R’_A1 lub R’_A2 minimalizowanego poziomu uderzeniowego przybliżonego L’_{n,w maks.} (prim przy wskaźniku oznacza uwzględnienie przenoszenia bocznego). W celu uwzględnienia wpływu bocznego przenoszenia dźwięku na obniżenie izolacyjności między pomieszczeniami należy stosować procedury obliczeniowe zawarte w normach: PN-EN 12354-1:2002 [8] oraz PN-EN 12354-2:2002 [9]. Należy dodać, że z chwilą wejścia w życie wymienionych norm załącznik D normy PN-B-02151 -3:1999 [7], pozwalający oszacować udział przenoszenia bocznego, stał się nieaktualny.

Izolacyjność akustyczna od dźwięków powietrznych

Ze względu na stosunkowo złożony sposób obliczania wskaźników za pomocą algorytmów zawartych w normie PN-EN 12354-1:2002 [8] Zakład Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej opracował metodę szacunkową, pozwalającą w prosty sposób uwzględnić wpływ przenoszenia bocznego. Metodyka przedstawiona została w Instrukcji ITB nr 406/2005 [10]. Metoda szacunkowa określa wskaźnik R’_A1 według wzoru:

gdzie:

K_a – wpływ bocznego przenoszenia dźwięku na wartość wskaźnika oceny R’_A1 przybliżonej izolacyjności akustycznej przegrody rozdzielającej dane pomieszczenia w budynku [dB] (K_a ≥ 0).

Wartość poprawki K_a odczytuje się z tablic zamieszczonych w instrukcji [10] na podstawie rodzaju przegrody rozdzielającej i przegród bocznych (materiału, z jakiego są wykonane, grubości i długości). W przypadku prognozowania izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych norma PN-EN 12354-1:2002 [8] pozwala pominąć wpływ bocznego przenoszenia dźwięku. Przy przegrodach z oknami lub drzwiami dopuszcza się obliczanie wypadkowej izolacyjności akustycznej wyrażone za pomocą wskaźnika R_A1 lub R_A2 według uproszczonej zależności podanej poniżej. Wzór można odnieść także do wskaźników R_A2,wyp, R’_A1,wyp, R’_{A2, wyp} [6]:

gdzie:

R_A1,i – wskaźnik oceny izolacyjności akustycznej poszczególnych części ściany lub dachu [dB],

S_i – powierzchnia poszczególnych części ściany lub dachu [m²],

n – liczba poszczególnych części przegrody uwzględnionych w obliczeniu odpowiednich wskaźników wypadkowej izolacyjności akustycznej przegrody zewnętrznej.

W przypadku ścian zewnętrznych ocieplonych w systemie ETICS należy wziąć pod uwagę niekorzystny efekt obniżenia izolacyjności takiej ściany w stosunku do przegrody bazowej (bez ocieplenia). Na podstawie wyników badań przedstawionych w tabeli 7 należy stwierdzić, że obniżenie wartości wskaźnika oceny izolacyjności akustycznej właściwej R_A2 może wynieść nawet 3 dB. Spadek izolacyjności obserwuje się w odniesieniu do ścian ocieplonych zarówno styropianem, jak i wełną mineralną. Jest mniejszy w wypadku ścian o dużej masie powierzchniowej.

Izolacyjność akustyczna od dźwięków uderzeniowych

Ważony wskaźnik poziomu uderzeniowego znormalizowanego można wyznaczyć z równania (na podstawie obliczeniowego modelu uproszczonego przedstawionego w normie PN-EN 12354-2:2002 [9]):

gdzie:

L_n,w,eq – równoważny ważony wskaźnik poziomu uderzeniowego znormalizowanego stropu bez dodatkowych warstw [dB],

ΔL_wR – ważony wskaźnik zmniejszenia poziomu uderzeniowego przez podłogę [dB],

K – poprawka uwzględniająca przenoszenie dźwięków uderzeniowych przez jednorodne elementy boczne [dB] (tablica 1 normy PN-EN 12354-2:2002 [9]).

Średnią masę powierzchniową przegród bocznych, od której zależy wartość poprawki K, należy obliczać ze wzoru [6]:

gdzie:

m_bi – masa powierzchniowa i-tej przegrody bocznej [kg/m²],

S_bi – powierzchnia i-tej przegrody bocznej (po odliczeniu powierzchni otworów drzwiowych lub okiennych w przegrodzie) [m²],

n – liczba uwzględnionych przegród bocznych.

Hałas w miejscu planowanej inwestycji

Najlepszym sposobem uzyskania informacji na temat miarodajnego poziomu dźwięku A na zewnętrz projektowanego budynku jest wykonanie pomiarów. Dzięki pomiarom możemy dokładnie stwierdzić, z jaką wartością poziomu hałasu mamy do czynienia w miejscu planowanej inwestycji. Zgodnie z normą PN-B-02151-3:1999 [6] w celu dobrania wymagań dotyczących izolacyjności przegród zewnętrznych konieczne jest określenie:

• wartości miarodajnego poziomu dźwięku A hałasu dla 8 kolejnych najbardziej niekorzystnych godzin pory dnia,
• wartości miarodajnego poziomu dźwięku A hałasu dla 1 najbardziej niekorzystnej godziny pory nocnej (jeżeli budynek będzie funkcjonował między godz. 22.00 a 6.00).

Zgodnie z rozporządzeniem ministra środowiska z dnia 2 października 2007 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linia tramwajową, lotniskiem [11] pomiary w odniesieniu do zabudowy jednorodzinnej należy wykonać na wysokości 4 m ponad poziomem terenu, a dla zabudowy wielorodzinnej na wysokości 10 m. Najskuteczniejszym sposobem wyznaczenia poziomów hałasu jest metoda bezpośrednia ciągłych pomiarów w okresie 24 godz. Gwarantuje ona wyznaczenie rzeczywistych 8 kolejnych najbardziej niekorzystnych godzin pory dnia i 1 godziny pory nocnej. Wykonywanie testów innymi metodami (np. z wykorzystaniem próbkowania) wymaga wcześniejszego pomiaru struktury i natężenia ruchu i na podstawie tych danych wybrania odpowiednich okresów czasowych. Przed wykonaniem badań istotne jest wybranie punktów referencyjnych i dodatkowych punktów pomiarowych. Oczywiście nie jest możliwe wykonanie pomiarów we wszystkich punktach, w których potrzebna jest informacja o poziomie hałasu.

W celu uzyskania pełnego obrazu dotyczącego hałasu w pobliżu elewacji projektowanego budynku często konieczne jest wykonanie analizy obliczeniowej propagacji hałasu za pomocą odpowiedniego programu komputerowego. Obliczenia propagacji hałasu powinny uwzględniać ewentualne zmiany infrastruktury drogowej czy kolejowej. Szczególnie w przypadku dużych obiektów taka analiza pozwala zróżnicować wymagania akustyczne w odniesieniu do fragmentów przegrody zewnętrznej i zoptymalizować np. dobór stolarki budowlanej. Niejednokrotnie spotyka się projekty, w których wymagania dotyczące okien są jednakowe w odniesieniu do całego budynku. Powoduje to niejednokrotnie duże koszty związane z zastosowaniem szklenia o bardzo dobrych parametrach izolacyjnych, również w tych fragmentach fasady, gdzie nie jest to konieczne.

Podczas wykonywania pomiarów hałasu w związku z planowaną inwestycją warto również w wypadku sąsiedztwa terenów chronionych przed hałasem wykonać pomiary na granicy inwestycji w celu pozostawienia sobie w przyszłości możliwości porównania poziomu hałasu w środowisku sprzed realizacji budynku z wartościami aktualnymi. Taka ocena niejednokrotnie pozwala odeprzeć zarzuty dotyczące wpływu inwestycji na zwiększenie się poziomu hałasu na wspomnianych terenach chronionych.

Hałas od urządzeń wyposażenia technicznego

Zagadnienia dotyczące hałasu pochodzącego od urządzeń wyposażenia technicznego są bardzo rozległym tematem. Do elementów, które stanowią zazwyczaj największą uciążliwość akustyczną w budynku, należą:

• pomieszczenia, w których zlokalizowane są kotłownie, agregaty, węzły ciepłownicze, stacje trafo itp.,
• szyby dźwigowe,
• urządzenia zlokalizowane na dachu lub ostatniej kondygnacji technicznej: centrale wentylacyjne, klimatyzacyjne, wytwornice wody lodowej, pompownie, wentylatory,
• rury instalacji c.o., zimnej i ciepłej wody, kanały wentylacyjne,
• klimatyzatory wewnętrzne.

Warunkiem spełnienia wymagań dotyczących komfortu akustycznego jest oprócz właściwej lokalizacji urządzeń uciążliwych akustycznie, rozwiązań materiałowych dotyczących przegród budowlanych, stosowanie rozwiązań systemowych redukujących hałas i drgania. Należy bezwzględnie stosować sprawdzone rozwiązania, a elementy montować zgodnie ze specyfikacją producenta danego systemu. Do podstawowych środków mających na celu redukcję hałasu i drgań w tym zakresie należą:

• montaż urządzeń za pośrednictwem podpór lub zawieszeń redukujących drgania (w zależności od potrzeby stosowanie stalowych lub betonowych podstaw pod urządzenia),
• stosowanie elastycznych złączy między urządzeniami a zaworami odcinającymi,
• elastyczne mocowanie poziomych odcinków rur za pomocą uchwytów lub zawieszeń,
• elastyczne mocowanie pionowych odcinków rur za pomocą odpowiednich podpór i prowadnic,
• uszczelnienia przejść przewodów przez stropy i ściany,
• stosowanie tłumików akustycznych,
• odpowiednie wykonanie szachtów instalacyjnych.

Podstawową zasadą dotyczącą redukcji hałasu pochodzącego od wyposażenia technicznego jest nieoszczędzanie na etapie doboru urządzenia. Koszty związane z redukcją hałasu są zazwyczaj wielokrotnie wyższe niż te wynikające z doboru urządzenia o lepszych parametrach akustycznych.

Jak pokazano w tabeli 1, hałas normowany jest za pomocą dopuszczalnego poziomu dźwięku A w dB. Urządzenia stanowiące wyposażenie techniczne budynku powinny być opatrzone informacją dotyczącą wielkości emisji hałasu. Dane te przedstawiane są w różny sposób i konieczne jest ich poprawne odczytanie. Na rys. pokazano fragment informacji technicznej dotyczącej agregatu chłodniczego. Producent podał w tym wypadku wartość emisji w postaci zarówno poziomu mocy akustycznej, jak i poziomu ciśnienia akustycznego (poziomu dźwięku) w odległości od źródła hałasu. Należy też zwrócić uwagę na to, które wartości podane są w dB A, gdyż to właśnie do nich należy się odnieść w analizie hałasu.

Jeżeli obliczenia akustyczne (symulacja komputerowa) prowadzane są w odniesieniu do poszczególnych częstotliwości, w pasmach oktawowych czy tercjowych, przydatne są informacje dotyczące poszczególnych pasm. Najczęściej jednak posługujemy się w obliczeniach wartością total. Istotna jest także odległość, w jakiej dokonano pomiaru poziomu dźwięku – dla wyników przedstawionych na rys. jest to odległość 10 m, ale podawana jest także czasami odległość 3 lub 1 m. Kolejnym elementem, który należy uwzględnić przy prognozowaniu hałasu od urządzenia, jest sposób jego lokalizacji. Wyniki podawane przez producentów dotyczą tzw. pola swobodnego, tymczasem w rzeczywistości zawsze mamy do czynienia z powierzchniami odbijającymi dźwięk, co powoduje zwiększenie poziomu hałasu. W uproszczonych szacunkach można przyjąć, że każda dodatkowa płaszczyzna zlokalizowana w bezpośrednim sąsiedztwie źródła dźwięku powoduje zwiększenie poziomu emisji hałasu o dodatkowe 3 dB. Jeżeli posiadamy wyłącznie informacje na temat poziomu mocy akustycznej, konieczne jest obliczenie poziomu dźwięku. Można to zrobić w sposób szacunkowy za pomocą wzoru:

gdzie:

L_p – poziom ciśnienia akustycznego (poziom dźwięku) [dB],

L_W – poziom mocy akustycznej [dB],

r – odległość od źródła dźwięku [m],

A – chłonność akustyczna pomieszczenia [m²].

Chłonność akustyczną pomieszczenia wyznaczamy zgodnie z procedurą przedstawioną niżej.

Czas pogłosu w pomieszczeniu

Czas pogłosu w myśl normy PN-EN 12354-6:2005 [12] określany jest na podstawie wzoru:

gdzie:

V – objętość pustej przestrzeni zamkniętej (pomieszczenia) [m³],

Ψ – frakcja obiektów,

c₀ – prędkość dźwięku w powietrzu [m/s] (przyjęto c₀ = 345,6 m/s),

A – całkowite równoważne pole powierzchni dźwiękochłonnej w zamkniętej przestrzeni (w pomieszczeniu).

Całkowite równoważne pole powierzchni dźwiękochłonnej (całkowita chłonność akustyczna) pomieszczenia wyznaczane jest z zależności:

gdzie:

n – liczba powierzchni i,

o – liczba obiektów j,

p – liczba układów obiektów k.

Równoważne pole powierzchni dla pochłaniania przez powietrze wyznacza się ze wzoru:

gdzie:

m – mocowy współczynnik pochłaniania w powietrzu [Np/m].

Frakcję obiektów wyznaczamy ze wzoru:

gdzie:

V_obj,j – objętość obiektu j [m³],

V_obj,k – objętość układu obiektów k [m³].

Artykuł jest częścią referatu wygłoszonego podczas XXVI Ogólnopolskich Warsztatów Pracy Projektanta Konstrukcji w Szczyrku w 2011 r.

Literatura

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (DzU z 1994 r. nr. 89, poz. 414 ze zm.).
2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2009 r. nr 56, poz. 461).
3. PN-B-02151-2:1987, „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem pomieszczeń w budynkach. Dopuszczalne poziomy dźwięku w pomieszczeniach”.
4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (DzU z 2007 r. nr 120, poz. 826).
5. B. Szudrowicz, „Normowanie wartości czasu pogłosu w pomieszczeniach – założenia do normy”, „Materiały Budowlane”, nr 8/2009, s. 9–12.
6. PN-B-02151-3:1999, „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Izolacyjność akustyczna przegród w budynkach oraz izolacyjność akustyczna elementów budowlanych. Wymagania”.
7. B. Szudrowicz, I. Żuchowicz-Wodnikowska, P. Tomczyk, „Właściwości dźwiękoizolacyjne przegród budowlanych i ich elementów”, Instrukcja ITB nr 369, „Instrukcje, wytyczne, poradniki”, Warszawa 2002.
8. PN-EN 12354-1:2002, „Akustyka budowlana. Określenie właściwości akustycznych budynków na podstawie właściwości elementów. Izolacyjność od dźwięków powietrznych pomiędzy pomieszczeniami”.
9. PN-EN 12354-2: 2002, „Akustyka budowlana. Określenie właściwości akustycznych budynków na podstawie właściwości elementów. Izolacyjność od dźwięków uderzeniowych między pomieszczeniami”.
10. B. Szudrowicz, P. Tomczyk, „Właściwości dźwiękoizolacyjne ścian, dachów, okien i drzwi oraz nawiewników powietrza zewnętrznego”, Instrukcja ITB nr 448, „Instrukcje, wytyczne, poradniki”, Warszawa 2009.
11. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 października 2007 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, tramwajową, lotniskiem, portem (DzU z 2007 r. nr 192, poz. 1392).
12. PN-EN 12354-6:2005, „Akustyka budowlana. Określenie właściwości akustycznych budynków na podstawie właściwości elementów. Część 6. Pochłanianie dźwięku w pomieszczeniach”.
13. B. Szudrowicz, „Akustyka budowlana”, [w:] „Budownictwo ogólne”, t. 2: „Fizyka budowli”, P. Klemm i in., Wydawnictwo ARKADY, Warszawa 2005.

MAJ 2011

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!