Jak mocować ocieplenie na ociepleniu istniejącym – reminiscencje pokonferencyjne

Czas wystąpienia konferencyjnego nie pozwolił na dogłębne przedstawienie tego zagadnienia i rozmowa kontynuowana była w mniejszym gronie, dlatego w tym miejscu chciałbym podsumować jego najistotniejsze aspekty. Chciałbym również odnieść się do innych tez negujących przedstawione w moim wystąpieniu wymagania technologiczne.

Co wynika z doświadczeń…

W przypadku ponownego ocieplania wcześniej ocieplonej ściany zawsze wymagane jest mocowanie mechaniczne – jego brak może stwarzać zagrożenie uszkodzenia warstw zewnętrznych, a nawet odpadnięcia całości ocieplenia (starego i nowego).

Dlaczego?

Ocieplenia z lat 90. rzadko są przyklejone właściwie, zgodnie z instrukcjami technicznymi, wątpliwa też była jakość wielu klejów dostępnych na rynku. Także sposób przygotowania podłoża przed przyklejaniem płyt termoizolacyjnych pozostawia wiele do życzenia. Świadczą o tym chociażby badania odkrywkowe wykonywane obecnie na ocieplonych w tamtym okresie elewacjach.

…i jakie są zalecenia formalne

Aby nie bazować jedynie na własnych doświadczeniach z placów budowy i robót remontowych, przytoczę zalecenia formalne dotyczące mocowania mechanicznego termoizolacji.

W Instrukcji ITB nr 447/2009 [1] na s. 13 czytamy, że w systemach ociepleniowych z zastosowaniem styropianu i wełny mineralnej można stosować trzy wersje mocowania płyt do powierzchni ścian, w tym:

„mechaniczne (za pomocą łączników mechanicznych) – zawsze z dodatkowym zastosowaniem zaprawy/masy klejącej – przy którym przyjmuje się, że wszystkie obciążenia działające na system izolacji cieplnej przenoszą na konstrukcję nośną łączniki mechaniczne, a zaprawa/masa klejąca spełnia funkcje mocowania dodatkowego i stanowi wypełnienie uszczelniające pomiędzy płytami i podłożem”.

Dalej czytamy, że mocowanie wyłącznie klejowe zaleca się stosować np. przy dociepleniu budynków o wysokości do 12 m, z odpowiednio pewnym podłożem. Zapis na s. 60. z kolei informuje że „w przypadku mocowania płyt styropianowych na istniejącym ociepleniu stosowanie łączników mechanicznych jest bezwzględnie konieczne. Zaleca się także, aby przy grubości styropianu powyżej 15 cm stosować dodatkowe mocowanie łącznikami”.

Identyczne wymagania zawarto również we wszystkich wydanych dotychczas aprobatach technicznych na systemy ociepleń przeznaczone do stosowania przy ponownych ociepleniach. Obecnie dostępnych jest kilka takich rozwiązań.

Przykładowo, jedno z nich zostało określone w aprobacie jako system mocowany mechanicznie, „tzn. że obciążenia są przenoszone całkowicie przez połączenia mechaniczne. Zaprawa klejąca zapewnia przede wszystkim płaskie przyleganie systemu do podłoża. Łączniki mechaniczne muszą przechodzić przez wszystkie warstwy styropianu, aż do podłoża i być w nim zakotwione” [2]. I cytat z innej aprobaty:

„W tym przypadku płyty styropianowe mocowane są wyłącznie za pomocą łączników mechanicznych z trzpieniem stalowym. Zaprawa klejąca pełni jedynie funkcję montażową. Łączniki mechaniczne muszą przechodzić przez wszystkie warstwy styropianu do podłoża nośnego i być zakotwione na głębokość” [3].

Zapisy we wszystkich wydanych przez Instytut Techniki Budowlanej dokumentach są podobne.

Warto też dodać, że z kolei w przypadku wełny mineralnej w postaci płyty o laminarnym (zaburzonym i równoległym do powierzchni płyty) układzie włókien zawsze istnieje konieczność mocowania mechanicznego łącznikami z trzpieniem stalowym w liczbie od 6 szt./m² nawet do kilkunastu szt./m² zależnie od warunków.

Formalnie można zrezygnować z mocowania mechanicznego wełny do wysokości 20 m w przypadku tzw. wełny lamellowej, dlatego że jest klejona na tzw. grzebień (jak płytka ceramiczna) – wówczas powierzchnia efektywnego styku klejonego wynosi zawsze więcej niż 60%. Ponadto ten rodzaj wełny jest lżejszy od płyty (wełny fasadowej) i jego wytrzymałość na odrywanie prostopadłe jest wyższa z uwagi na prostopadły do powierzchni płyty układ włókien.

Czy można kotwić przez warstwę zbrojoną?

Chciałbym się jeszcze odnieść się do wysuniętego podczas konferencyjnej dyskusji stwierdzenia, że kotwienie zawsze należy wykonywać przez warstwę kleju zbrojoną siatką z włókna szklanego.

Jak najbardziej takie rozwiązanie ma sens, jeśli ocieplenie wykańcza się ciężką warstwą zewnętrzną, np. okładziną gresową, klinkierową czy z płytek kamiennych, i konieczne jest uzyskanie dużej odporności ocieplenia na ścinanie.

Nie sposób się jednak z tym zgodzić w wypadku ociepleń ponownych z wykończeniem standardowym, w systemie ETICS, czyli z wyprawami cienkowarstwowymi. Na fot. 1–3 widać efekt takiego mocowania przez warstwę zewnętrzną ocieplenia.

Jeśli przy ponownym dociepleniu zastosuje się kotwienie przez warstwę kleju zbrojoną siatką, nie uniknie się deformacji warstwy zbrojonej, a nawet jej miejscowego uszkodzenia.

W przypadku zastosowania okładziny z płytek nie ma to większego znaczenia, bo talerzyki łączników są przykryte. Ale w przypadku cienkowarstwowych tynków trudno to sobie wyobrazić bez dodatkowych zabiegów np. polegających na wykonywaniu kolejnej warstwy zbrojonej.

Jeśli zastosowany łącznik nie dociska odpowiednio tarczą talerzyka do powierzchni warstwy zbrojonej, może się po niej przesuwać, a więc należałoby mocno go docisnąć. Jednak kiedy warstwa jest zbyt sztywna, a docisk bardzo duży, można uszkodzić zarówno łącznik, jak i warstwę zbrojoną.

Pojawia się wówczas pytanie: czy z uwagi na duże naprężenie nie dojdzie do zerwania talerzyka lub uszkodzenia warstwy zbrojonej, np. podczas spadku temperatury do bardzo niskiej?

To szczególnie ważna sugestia dla łączników z możliwością mechanicznego dociągania. Należy pamiętać również o konstrukcji łącznika – często pod talerzykiem znajdują się żeberka wzmacniające lub poszerzenia stabilizujące oraz tulejki, które nie służą przyleganiu do warstwy zbrojonej.

Podsumowanie

Wykonanie nowego docieplenia na istniejącej już warstwie ocieplenia to skomplikowany proces, oparty głównie na trafnej ocenie stanu ocieplenia istniejącego oraz skutecznym mocowaniu, w tym oczywiście za pomocą łączników mechanicznych. Nie ma w nim miejsca na żadne odstępstwa od wymogów technologicznych zawartych w projekcie.

Pomocą mogą być również zalecenia Stowarzyszenie na Rzecz Systemów Ociepleń zawarte w publikacji „Ocieplenia na ocieplenia” [4].

Literatura

1. Instrukcja ITB 447/2009, „Złożone systemy izolacji cieplnej ścian zewnętrznych budynków. ETICS. Zasady projektowania i wykonywania”.
2. Aprobata Techniczna ITB: AT-15-8477/2010.
3. Aprobata Techniczna ITB: AT-15-2693/2011.
4. „Ocieplenia na ocieplenia”, Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń, wyd. I, Warszawa 2012, http://www.systemyocieplen.pl.

^* Referat został opublikowany w marcowym numerze miesięcznika IZOLACJE. Zob. P. Gaciek, „Metody docieplania budynków na starych systemach ociepleń”, „IZOLACJE”, nr 3/2012, s. 26–29.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!