Bezpieczeństwo pożarowe w aspekcie stosowania tzw. barier ogniowych w ociepleniach ze styropianu – artykuł polemiczny

Badania Łukasiewicz – Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych nie potwierdzają, aby stosowanie pasów z wełny mineralnej w ociepleniach ze styropianu wpływało na poprawę bezpieczeństwa pożarowego.

Opublikowane w styczniu 2021 r. przez Łukasiewicz – Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych wyniki badań rozprzestrzeniania ognia wskazują, że pasy z wełny mineralnej, promowane jako tzw. bariery ogniowe, mogą stanowić krytyczny punkt ocieplenia, nie tylko w zakresie wpływu na trwałość, ale również z uwagi na (wskazywane dotychczas jako zaleta tego rozwiązania) bezpieczeństwo pożarowe tak wykonanych ociepleń.

Autorzy badań wskazują, że przeprowadzone badania ociepleń ze styropianu z pasami z wełny mineralnej – w wariantach wykonanych zgodnie z Wytycznymi SITP – nie pozwalają na potwierdzenie istotnych korzyści i wpływu tego rozwiązania na poprawę bezpieczeństwa pożarowego.

Poza wątpliwościami co do skuteczności tzw. barier ogniowych instytut podkreśla również potrzebę wyjaśnienia formalnych aspektów związanych z wprowadzaniem takich rozwiązań do obrotu i stosowaniem ich w budownictwie.

Celem przeprowadzonych w połowie 2020 roku na zlecenie Stowarzyszenia na Rzecz Systemów Ociepleń (SSO) badań było obiektywne zweryfikowanie znaczenia i zasadności wykonywania układów ociepleń opartych na łączeniu styropianu i pasów z wełny na jednej elewacji. Rozwiązanie to było w ostatnim czasie promowane przez część środowiska jako rzekomo wpływające na poprawę bezpieczeństwa pożarowego ociepleń ze styropianu.

Badania wykonano w Krakowskim Oddziale Instytutu Szkła i Ceramiki Materiałów Budowlanych według brytyjskiej normy BS 8414-1:2020, uznawanej za jedną z najbardziej rygorystycznych metod oceny bezpieczeństwa pożarowego fasad [2].

Zbadano cztery układy ociepleń: jeden wykonany w systemie ETICS ze styropianem oraz trzy tzw. układy mieszane – ze styropianem i różnymi wariantami pasów z wełny, zastosowanymi zgodnie z wydanym w 2018 r. opracowaniem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa (SITP): „Wytyczne projektowania. Ocieplenia elewacji budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe” [3].

Wszystkie układy przeszły badania, tj. spełniły kryteria określone w BR 135, potwierdzając brak rozprzestrzeniania ognia przez badane układy – niezależnie od zastosowanych pasów z wełny mineralnej [4]. Stwierdzone niewielkie różnice wartości temperatury średniej oraz wielkości obszaru wytopienia styropianu nie pozwoliły na potwierdzenie, aby zastosowanie pasów z MW wiązało się z istotnymi korzyściami i poprawą bezpieczeństwa pożarowego.

Instytut wskazał również na potrzebę wyjaśnienia zagrożeń wynikających z połączenia dwóch różnych materiałów ze względu na trwałość, zjawiska zaobserwowane w zakresie przebiegu pożaru oraz formalne aspekty związane z możliwością stosowania takich rozwiązań w budownictwie [1].

Wnioski z badań ICIMB są zbieżne z wnioskami z pierwszych tego typu badań, których kontynuacją są badania ICiMB i SSO. Ich wyniki autorzy opublikowali na początku 2020 r. w numerze 1/2020 miesięcznika „IZOLACJE” w artykule pt. „Badania systemów ociepleń na bazie EPS w dużej skali z uwzględnieniem pasów MW” [5].

Badania pasów przeprowadzono wówczas – jak wskazywał sam Instytut – z uwagi na „brak informacji na temat ich skuteczności”. Wykonano je zgodnie z normą BS84154-1:2015+A1:2017 [6], a więc jeszcze przed zmianą w normie BS 8414 obejmującą m.in. podwyższenie ściany badawczej i dodanie dodatkowego rzędu termopar. Metodę wybrano wskazując, że ta „ekspozycja jest reprezentatywna zarówno dla zewnętrznego źródła ognia, jaki i w pełni rozwiniętego pożaru wewnętrznego, który jest rozprzestrzeniany przez otwory okienne lub inne, prowadząc do narażenia systemu termoizolacyjnego okładzin na działanie płomieni zewnętrznych”.

We wnioskach z badań podsumowano: „Na uwagę zasługuje fakt, że oba systemy spełniły kryteria określone w normie BS 8414-1 dla ścian nierozprzestrzeniających ognia (…)” oraz: „Porównując wyniki obu przeprowadzonych badań nie można stwierdzić korzyści z zastosowania pasów z wełny mineralnej o szerokości 20 cm w nadprożu otworu z którego wydostaje się ogień”.

Autorzy zwrócili również wówczas uwagę, że: „stopiony styropian spływający na powierzchnię wełny mineralnej pali się intensywniej niż kiedy spływa na powierzchnię materiału niepalnego o zwartej strukturze (…)”, co zdefiniowali jako „efekt knota”.

W obu publikacjach ICiMB w aspekcie pasów z wełny stosowanych w innych krajach wskazywano, że: „Rozwiązanie to obarczone jest wadami, które widoczne są podczas normalnego użytkowania systemu. Stosowanie takich rozwiązań może skutkować:

• spękaniami warstwy zbrojącej i tynkarskiej w związku z różną rozszerzalnością cieplną materiałów pod wpływem czynników zewnętrznych np. temperatury,
• przebarwieniami elewacji związanymi z różną nasiąkliwością materiałów izolacyjnych” (FOT. 1–3).

Mając na uwadze powyższe, szereg zawartych w publikacji M. ­Hyjek tez dotyczących bezpieczeństwa pożarowego systemów ETICS z płytami styropianowymi oraz wniosków, co do rzekomych korzyści ze stosowania pasów z wełny mineralnej w takich ociepleniach – nie znajduje oparcia w badaniach ICiMB, na których wyniki powołuje się autorka.

Polskie Stowarzyszenie Producentów Styropianu zwraca ponadto uwagę, że:

1. Określenie „bariery ogniowe” stosowane w tytule i treści artykułu M. Hyjek dla pasów z wełny mineralnej w ociepleniach ze styropianu nie znajduje podstaw formalnych.
Zgodnie z PN-EN ISO 13943 [7] określenie „fire barier” zdefiniowane jest jako: „separating element that exhibits fire integrity or fire stability or thermal insulation, or a combination thereof, for a period of time under specified conditions”, co oznacza, że określenie „bariera ogniowa” odnosi się do odporności ogniowej elementu, a nie do rozprzestrzeniania ognia.
Określenie „bariery ogniowe” może więc nie tylko w sposób nieuprawniony pozycjonować pasy z wełny jako realną przeszkodę dla ognia, ale i wprowadzać w błąd, co do znaczenia stosowania takiego rozwiązania dla oceny rozprzestrzeniania ognia. Uprawnione i właściwe byłoby używanie określenia „pasy oddzielające” lub „bariery oddzielające” (separating element – physical barrier intended to resist the passage of from one side of the barrier to the other side).

2. Wskazywany w artykule M. Hyjek rzekomy „wzrost zagrożenia pożarowego” wynikający z rosnących od lat 80. XX wieku grubości tzw. palnych izolacji cieplnych stosowania w ETICS nie znajduje oparcia w faktach.
Płyty styropianowe są dominującym wyrobem do termoizolacji stosowanym w ociepleniach ścian zewnętrznych budynków w ETICS w Polsce oraz w większości krajów Europy [8]. Blisko 70 lat doświadczeń z ich stosowania potwierdza bezpieczeństwo pożarowe tego rozwiązania. W tym czasie nie doszło w naszym kraju do żadnego poważnego pożaru systemowo wykonanego ocieplenia. Pożary wskazywane jako przykłady wykorzystywane do podważania skuteczności polskich klasyfikacji i metod badawczych w zakresie oceny bezpieczeństwa pożarowego budynków (jak chociażby Grenfell Tower z 2017 r.) to technologie ociepleń (fasady wentylowane), które zgodnie z obowiązującymi w Polsce wymaganiami ani dawniej, ani obecnie nie zostałyby dopuszczone do stosowania.

3. Sposób, w jaki artykuł M. Hyjek sugeruje oraz próbuje dowodzić, że wzrost ilości i grubości materiałów ociepleniowych stosowanych w ETICS wpływa na wzrost zagrożenia pożarowego, oznacza nieaktualność obowiązujących Warunków Technicznych [9] oraz wymaga poszukiwania rozwiązań w postaci stosowanych w innych krajach pasów z wełny mineralnej rzekomo pozwalających taki poziom zapewnić, jest nieuprawniony i może wprowadzać w błąd co do rzeczywistego poziomu bezpieczeństwa pożarowego polskich budynków.

Okoliczność, że dotychczasowe nowelizacje WT nie doprowadziły do zmiany „głównych założeń w zakresie bezpieczeństwa pożarowego”, które – uogólniając systematycznie zgłaszane przez środowisko reprezentowane przez autorkę postulaty zmian – sprowadzają się do znaczącego ograniczenia stosowanych od dziesięcioleci wyrobów do izolacji oraz zastąpienia ich tzw. niepalną wełną mineralną, nie jest i nie może być przedstawiana jako równoznaczna z brakiem aktualności krajowych wymagań czy krajowych standardów bezpieczeństwa pożarowego.

Na przestrzeni ostatnich lat wymagania dla budynków zmieniały się, także w zakresie bezpieczeństwa pożarowego fasad i zaostrzania wymagań dla izolacji. W ramach zmian przywołanej w rozporządzeniu polskiej normy PN-B 02687:2013, dotyczącej oceny rozprzestrzeniania ognia po ścianach zewnętrznych, wprowadzony został m.in. wymóg badania także systemów ociepleń na wełnie mineralnej, które wcześniej z takich badań były zwolnione, czyli otrzymywały klasyfikację NRO bez badań.

Obowiązująca metoda badań i klasyfikacji rozprzestrzeniania ognia wymaga, aby badaniu podlegał układ o maksymalnej grubości, w jakiej ETICS będzie stosowany na rynku.
Oznacza to, że wymagania w zakresie bezpieczeństwa pożarowego nie funkcjonują w oderwaniu od innych wymagań stawianych ETICS, w szczególności, jak może sugerować artykuł, rosnących wymagań w zakresie izolacyjności przegród.

Wyniki badań klasyfikacyjnych wykonywane przez systemodawców potwierdzają, że badania nierozprzestrzeniania ognia pozytywnie przechodzą ETICS z bardzo grubymi warstwami termoizolacji ze styropianu (nawet 50 cm)!

4. Spośród krajów, w których, jak wskazano w artykule, stosuje się „bariery ogniowe” (Chorwacja, Francja, Niemcy i Słowacja), tylko dokument francuski ukazał się oficjalnie na stronie właściwego ministerstwa (przy czym z publikacji wynika, że jest to jedynie przewodnik).

Do negatywnych doświadczeń ze stosowania tzw. barier ogniowych w innych krajach nawiązuje w swoich publikacjach ICiMB (patrz wcześniejsze uwagi dotyczące wykonawstwa i eksploatacji).
Zalecenia stosowania pasów z wełny mineralnej w naszym kraju w postaci wytycznych wydanych przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa (SITP) [3] spotkały się z krytyką ze strony znacznej części środowiska, z uwagi na nieuprawnione ujęcie w „wytycznych projektowania” problematyki ociepleń budynków wyłącznie w aspekcie jednego wymagania podstawowego – bezpieczeństwa pożarowego [10].

Wnioski z badań ICiMB potwierdzają i wprost artykułują tamte wątpliwości.

5. Opisane w artykule tezy i wnioski wykazujące rzekomą zasadność stosowania i skuteczność pasów z wełny mineralnej sprowadzają się do kwestionowania faktów i precyzyjnie określonych kryteriów oceny wyników badań ICiMB dowolnie interpretowanymi hasłami: „wzrostu zagrożenia pożarowego”, „bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej” bądź „rzeczywistych warunków pożaru”.

W ocenie PSPS tak opisane podejście pozwala na zakwestionowanie wyniku każdego badania normowego i każdej klasyfikacji. Przykładowo:

• MH: „Z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego i ochrony przeciwpożarowej istotniejsze jest jednak odniesienie do rzeczywistości oraz ocena całego przebiegu badań i zjawisk. To, że temperatura 600° nie została osiągnięta, nie ma znaczenia, jeżeli system uległ spaleniu”.
• MH: „Dla praktyków najistotniejsza jest ocena zjawisk występujących w czasie badania pod kątem rzeczywistych warunków pożaru, a nie tylko kryteriów normowych”.

Fakty są takie, że płyty styropianowe dla budownictwa spełniają wszystkie przewidziane obowiązującym prawem wymagania związane z ich dopuszczeniem do obrotu, a systemy ETICS z ich zastosowaniem są nierozprzestrzeniające ognia zgodnie z polską normą PN-B-02867 [11], która stanowi w naszym kraju formalną podstawę oceny bezpieczeństwa pożarowego ociepleń ścian zewnętrznych budynków.

Badania ICiMB potwierdzają, że systemy ociepleń ETICS ze styropianem uzyskują klasyfikację nierozprzestrzeniania ognia także według rygorystycznej brytyjskiej normy BS 8414.
Przeprowadzona przez ICiMB ocena wyników badań wskazuje, że spełnienie kryteriów określonych w BR135 [4] stwierdzono we wszystkich badanych wariantach ścian niezależnie od zastosowanych pasów z wełny mineralnej, co dowodzi, że w zakresie normowej oceny wyników stosowanie pasów pozostaje bez znaczenia dla oceny bezpieczeństwa pożarowego tak wykonanych ociepleń.

Skoro badania nie potwierdzają ani istotnych korzyści, ani poprawy bezpieczeństwa pożarowego po zastosowaniu na ociepleniach ze styropianu pasów z wełny mineralnej, to podnoszone w artykule tezy, jakoby pasy z wełny mineralnej „bezsprzecznie zadziałały” lub „pokazały, że bariery podnoszą bezpieczeństwo pożarowe ściany ocieplonej systemem ETICS ze styropianem” oceniać należy jako życzeniowe i pozbawione formalnego oparcia w przeprowadzonej ocenie wyników badań.

6. Przedstawione w artykule wnioski z badań i obserwacji, dotyczące stopnia wypalenia ocieplenia, znaczenia osiąganych temperatur oraz opis i ocena zjawisk zachodzących w obszarze pasa z wełny dla rozwoju pożaru – w każdym z tych elementów istotnie odbiegają nie tylko od wniosków przedstawionych w publikacji ich autorów, lecz także od literalnej treści sprawozdań z przeprowadzonych badań [12].

Przykładowo:

• (odnośnie do Testu T1): „Kumulowanie się stopionego styropianu na ziemi u podstawy ściany (…) to zjawisko niebezpieczne, gdyż w przypadku rzeczywistego pożaru stopiony styropian zatrzymałby się na poziomie terenu i mógłby zapalić ocieplenie przy cokole, dowolne palne elementy składowane przy ścianie lub np. zaparkowany w pobliżu samochód”.
• (odnośnie do testów T2–T4): „Zatrzymanie gorących skroplin EPS na poziomie bariery jest pozytywnym zjawiskiem, gdyż zapobiega przeniesieniu źródła ognia i rozwojowi pożaru na niższych kondygnacjach”.
• W największym stopniu zniszczeniu uległa próbka ocieplona samym styropianem (T1), w której zarejestrowano najwyższą temperaturę. Na ścianie głównej obszar, w którym całkowicie wypalił się styropian, sięgnął nieomal samej góry próbki. Na ścianie bocznej styropian został wytopiony prawie całkowicie do 7 m (poziom II termopary).
• „Maksymalne temperatury w tym miejscu są znacząco niższe od tych dla próbki T1. Na podstawie tego można stwierdzić, że kolejne bariery coraz skuteczniej zatrzymują temperaturę, a tym samym rozprzestrzenianie się pożaru.” (dotyczy II poziomu termopar w teście T4).

Dla porównania (opis tej części badania z publikacji wykonawcy badań) (FOT. 4–5):

• „W przypadku ściany I, po pęknięciu nadproża w 5 minucie, nastąpił wyciek stopionego styropianu, który wypalił się na podłożu przed komorą spalania”.
• „W przypadku ściany II nie zaobserwowano tego zjawiska, jednak stopiony styropian kumulował się na pasie wełny mineralnej i tam ulegał spalaniu płomieniowemu. Płomień ten utrzymywał się dalej po wygaszeniu źródła ognia. Po 30 minutach od zakończenia badania płomień wygaszono wodą”.
• „Pomiary średniej temperatury wewnątrz systemu ociepleń na poziomie 5 i 7,5 m powyżej górnej krawędzi komory spalania wykazały szybszy wzrost temperatury i jednocześnie wyższą wartość maksymalną w przypadku ściany I odpowiednio o 89 i 67°C. Koreluje z tym nieznacznie mniejszy zasięg wytopienia styropianu w przypadku ściany z nadprożem z wełny mineralnej. W przypadku ściany ocieplonej samym EPS wytopienie styropianu objęło powierzchnię ok. 34,8 m², a wełną mineralną ok. 31,4 m²”.
• „Stwierdzone różnice wartości temperatury średniej na poszczególnych poziomach są niewielkie, przy czym wartość temperatury w przypadku obu ścian (z samym ociepleniem EPS oraz z zastosowaniem bariery z wełny mineralnej w nadprożu) na poziomach 2 i 3 potwierdzają brak rozprzestrzeniania ognia przez warstwę izolacji”.

W artykule M. Hyjek pominięto również istotne wnioski wskazane w sprawozdaniach z badań ścian nr III i IV w części „obserwacje wizualne”:

• po ugaszeniu stosu (w 30 minucie badania) płomień utrzymywał się w strefie nadproża w miejscu pasa wykonanego z wełny mineralnej;
• spalanie płomieniowe miało miejsce w strefie nadproża w miejscu pasa z wełny tuż nad komorą spalania, na całej szerokości;
• po zakończeniu obserwacji (w 60 minucie badania) nie ustąpiło i wymagało ugaszenia płomieni na pasie z wełną tuż nad komorą spalania;
• temperatura nadproża w badaniu ściany nr IV (w 60 minucie badania) wynosiła 450°C, a 24 godziny po wygaszeniu pierwotnego źródła ognia i pasa z wełny, odpowiednio 307°C (ściana nr III) i 350°C (ściana nr IV), co w sprawozdaniach z obu tych badań oznaczone zostało przez wykonawcę jako: „prawdopodobne przejście materiału termoizolacyjnego w stan ciągłego tlenia” [11].

Podsumowanie

Wyniki badań wykonanych przez ICiMB potwierdzają, że ETICS ze styropianem pozytywnie przechodzą badania rozprzestrzeniania ognia według brytyjskiej normy BS 8414-1 [2] (w tzw. dużej skali). To ważne, bo metoda dużej skali wg BS 8414, kreowana jako przyszła wspólna norma europejska, wykorzystywana była w ostatnich latach przez część środowiska również do krytyki krajowej metody oceny bezpieczeństwa pożarowego fasad opartej na Polskiej Normie PN-B-02867 [11] (czyli tzw. średniej skali) jako rzekomo łagodniejszej w ocenie, a przez to sprzyjającej stosowaniu na ociepleniach tzw. palnych izolacji.

Badania były istotne także z innego ważnego powodu. Nie wykazały, by w wariantach, w których na ociepleniach ze styropianu zastosowano pasy z wełny mineralnej, rozwiązanie to przyniosło korzyści w zakresie przebiegu pożaru czy końcowej oceny wyniku badania. Oznacza to, że nie ma podstaw, do twierdzenia, by pasy z wełny w jakikolwiek sposób mogły przyczyniać się do zwiększania poziomu bezpieczeństwa ETICS ze styropianem. Co więcej, badania ICiMB wskazują, że pas z wełny mineralnej, w strefie nadproża, który miał pełnić rolę „bariery ogniowej”, a wiec ograniczać rozprzestrzenianie pożaru, utrzymywał ogień w strefie nadproża na całej szerokości jeszcze przez pół godziny od ugaszenia stosu stanowiącego źródło ognia i wymagał ugaszenia w związku z koniecznością zakończenia obserwacji.

Odnotowano również bardzo wysokie temperatury nadproża w miejscu pasa z wełny mineralnej, które nawet po 24 godzinach obniżyły się jedynie nieznacznie wskazując na „prawdopodobne przejście wełny mineralnej w stan ciągłego tlenia”! Oznacza to, że stosowanie pasów z wełny mineralnej w ETICS ze styropianem może być problematyczne nie tylko z uwagi na podnoszone wcześniej przez środowisko kwestie wykonawcze i eksploatacyjne.

Badania wskazują, że miejsca łączenia obu materiałów mogą stanowić krytyczny punkt ocieplenia, również w zakresie (promowanego do tej pory jako zaleta tego rozwiązania), wpływu na bezpieczeństwo pożarowe tak wykonanych ociepleń.

Stawiane w promujących to rozwiązanie Wytycznych SITP i powtarzane w artykule M. Hyjek tezy, że pasy to rozwiązanie, które podnosi bezpieczeństwo pożarowe ściany ocieplonej systemem ETICS ze styropianem, mają na celu ograniczenie i spowolnienie rozprzestrzeniania ognia po ścianie zewnętrznej, wydłużają czas dostępny na ewakuację użytkowników oraz sprawiają, że rozmiar pożaru w momencie przyjazdu służb ratowniczych jest mniejszy, a tym samym łatwiejszy do opanowania – nie znalazły żadnego potwierdzenia w wynikach opisywanych badań.

Uwagi wymaga również kwestia formalnych aspektów związanych z wprowadzaniem takich rozwiązań do obrotu i stosowaniem w budownictwie.

Literatura

 1. M. Niziurska, M. Wieczorek, K. Borkowicz, „Badania ogniowe systemów ociepleń w dużej skali. Cz. I i Cz. II”, „Materiały Budowlane” 1/2021 i 2/2021.
 2. BS 8414-1:2020, „Fire performance of external cladding systems. Test method for non-loadbearing external cladding systems fixed to, and supported by, a masonry substrate”.
 3. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa: „Wytyczne SITP WP – 03:2018. Wytyczne projektowania. Ocieplenia elewacji budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe”.
 4. BR 135 BR135, „Annex B. Performance criteria and classification method for BS 8414-2:2005”.
 5. M. Niziurska, M. Wieczorek, K. Borkowicz, „Badania systemów ociepleń na bazie EPS z w dużej skali z uwzględnieniem pasów MW”, „Izolacje” 1/2020.
 6. BS 8414-1:2015+A1:2017, „Fire performance of external cladding systems. Test method for non-loadbearing external cladding systems fixed to, and supported by, a masonry substrate” (wersja przed zmianą).
 7. PN-EN ISO 13943, „Bezpieczeństwo pożarowe – Terminologia” (wersja angielska).
 8. „Europejski Rynek Ociepleń. Fakty i liczby”, Ralf Pascer, European Association for ETICS (EAE) – prezentacja z IV Międzynarodowej Konferencji ETICS, Ożarów Mazowiecki 2017 r.
 9. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.).
10. „Rynek Ociepleń a wytyczne SITP dla elewacji: debata systemodawców”, VI Międzynarodowa Konferencja ETICS, Ożarów Mazowiecki 2019; Stanowisko SSO wobec Wytycznych SITP – strona internetowa SSO: www.systemyocieplen.pl/artykul_detail.php?id=262 (dostęp 2019-09-03).
11. PN-B-02867:2013, „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne od strony zewnętrznej oraz zasady klasyfikacji”.
12. Sprawozdania z badań ICiMB dot. ścian: I – nr 55/21/KG, II – nr 56/21/KG, III – nr 57/21/KG (str. 3) i IV – nr 58/21/KG (str. 3) http://www.systemyocieplen.pl/artykul_detail.php?id=268 (dostęp: 2021-02-04).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!