Nowe regulacje budowlane dla budynków inwentarskich i gospodarczych

Zmiany w przepisach dotyczące sytuowania budynku

Zgodnie z § 12 ust. 1–3 i ust. 6 rozporządzenia (jeśli z przepisów § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 i § 271–273 rozporządzenia lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania) budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki nie mniejszej niż:

• 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy,
• 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy,
• 5 m – w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad czterech kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy,
• 5 m – w przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego o wysokości ponad czterech kondygnacji nadziemnych, zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy.

W przypadkach, o których mowa w § 12 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia, jest dopuszczone sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje taką możliwość.

Rozporządzenie dopuściło uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 i § 271–273 niniejszego rozporządzania, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał całą długością swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Natomiast odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż:

• 1,5 m do okapu lub gzymsu zwróconego w stronę tej granicy, a także do balkonu, daszku nad wejściem, galerii, tarasu, schodów zewnętrznych, rampy lub pochylni – z wyjątkiem pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych,
• 4 m do okna umieszczonego w dachu zwróconego w stronę tej granicy,
• 3 m do balkonu w budynku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia.

Budynek inwentarski

Jak wskazuje słownik języka polskiego, inwentarz to nic innego jak zwierzęta hodowlane znajdujące się w gospodarstwie rolnym. Zatem przez budynek inwentarski należy przede wszystkim rozumieć budynek służący do utrzymania zwierząt gospodarskich.

Definicja budynku inwentarskiego nie została podana w przepisach Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak to ma miejsce w przypadku budynku gospodarczego, jednakże można stwierdzić, iż budynek inwentarski i budynek gospodarczy stanowią zabudowę zagrodową objętą § 3 pkt 3 rozporządzenia. Zgodnie zatem z § 3 pkt 3 rozporządzenia, zabudowa zagrodowa to w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych.

Pojęcie „zabudowy zagrodowej” w rozumieniu § 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie może być uznane za definicję legalną „zabudowy zagrodowej” przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie ma żadnych podstaw, aby tej definicji zamieszczonej w rozporządzeniu nadać tak szeroki zakres zastosowania. Każda definicja legalna ma określony zakres zastosowania, którym może obejmować jedną ustawę, ustawę wraz z aktami wykonawczymi do niej, kilka wskazanych ustaw, część ustawy, dział prawa lub cały system prawa. Tak stanowi Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2021 r. II OSK 3171/18.

Budynek inwentarski i budynek gospodarczy

Zgodnie z § 11 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynki z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinny być wznoszone poza zasięgiem zagrożeń i uciążliwości, przy czym rozporządzenie dopuszcza wznoszenie budynków w tym zasięgu pod warunkiem zastosowania środków technicznych, które spowodują zmniejszenie uciążliwości, bądź też zwiększających odporność budynku na te zagrożenia i uciążliwości, jeżeli nie jest to sprzeczne z warunkami ustalonymi dla obszarów ograniczonego użytkowania.

Do uciążliwości zalicza się w szczególności:

• szkodliwe promieniowanie i oddziaływanie pól elektromagnetycznych,
• hałas i drgania (wibracje),
• zanieczyszczenie powietrza,
• zanieczyszczenie gruntu i wód,
• powodzie i zalewanie wodami opadowymi,
• osuwiska gruntu, lawiny skalne i śnieżne,
• szkody spowodowane działalnością górniczą.

Z przepisu § 11 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU Nr 75, poz. 690 ze zm.), wynika, że zasadą jest wznoszenie budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi poza zasięgiem zagrożeń i uciążliwości określonych w przepisach odrębnych. Na zasadzie zaś wyjątku od tej zasady, czyli tylko wówczas, gdy zastosowane będą środki techniczne zmniejszające uciążliwości poniżej poziomu ustalonego w tych przepisach, dopuszczono możliwość wznoszenia budynków w tym zasięgu (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2010 r. II SA/Wr 258/10).

Zarówno budynek inwentarski, jak i budynek gospodarczy stanowią kategorię II obiektów stanowiących załącznik do prawa budowlanego. Zgodnie natomiast z § 12 ust. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, § 60 i § 271–273 rozporządzenia, nie może być sytuowany ścianą z oknami lub drzwiami w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę albo zostało dokonane zgłoszenie budowy, do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu lub zostało wydane zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu.

Przykład praktyczny 1

Pytanie:

Czym jest w praktyce budynek gospodarczy i jakie przepisy o nim stanowią?

Odpowiedź:

Przez budynek gospodarczy zgodnie z §3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, rozumieć należy budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.

Przykład praktyczny 2

Pytanie:

Czym jest w praktyce budynek inwentarski oraz jakie przepisy dotyczą ochrony przeciwpożarowej w budynkach inwentarskich?

Odpowiedź:

Zgodnie z § 282 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, od wymagań dotyczących klasy odporności pożarowej budynków określonych w § 212 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwalnia się budynki inwentarskie o kubaturze brutto do 1500 m³. Natomiast na podstawie § 283 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, paszarnie, kotłownie i inne pomieszczenia wyposażone w paleniska lub trzony kuchenne znajdujące się w budynkach inwentarskich powinny mieć podłogi, ściany i stropy wykonane z materiałów niepalnych.

Podkreślić należy, iż zgodnie z § 284 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynek inwentarski powinien spełniać następujące wymagania ewakuacyjne:

• odległość od najdalszego stanowiska dla zwierząt do wyjścia ewakuacyjnego nie powinna przekraczać przy ściółkowym utrzymaniu zwierząt 50 m, a przy bezściółkowym – 75 m,
• w bezściółkowym chowie bydła, trzody chlewnej i owiec, jeżeli liczba bydła i trzody chlewnej nie przekracza 15 sztuk, a owiec – 200 sztuk, należy stosować co najmniej jedno wyjście ewakuacyjne,
• w budynku przeznaczonym dla większej liczby zwierząt aniżeli wymieniona w pkt 2 należy stosować co najmniej dwa wyjścia, a z pomieszczeń podzielonych na sekcje – co najmniej jedno wyjście ewakuacyjne z każdej sekcji,
• wrota i drzwi w budynku inwentarskim powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia.

Przepisy w § 285 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dopuszczają umieszczenie w jednym budynku części mieszkalnej i gospodarczej pod następującymi warunkami:

• część mieszkalna oraz część gospodarcza mają odrębne wejścia,
• między częścią mieszkalną a gospodarczą zostanie wykonana ściana o klasie odporności ogniowej co najmniej R E I 60.

Uszczegółowienie przepisów rozporządzenia

Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa przedmiotowy zakres unormowań tego aktu normatywnego. Przede wszystkim wskazuje na projektowanie i budowę budynków. Wprost nawiązuje także do budowli, spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. Bez względu jednak na to nawiązanie i pełnienie przez sporny obiekt funkcji użytkowej budynku, przepisy § 12 rozporządzenia w sposób szczególny normują zakres przedmiotowy regulacji odległości obiektu budowlanego od granicy działki.

Hipotezy norm § 12 ust. 1–7 rozporządzenia obejmują tylko budynki. Przepis wstępny § 2 ust. 1 rozporządzenia w zakresie budowli tylko wtedy pozwala na bezpośrednie zastosowanie przepisów rozporządzenia do budowli, gdy przepis szczególny omawianego rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków. Z takim szczegółowym unormowaniem mamy do czynienia w przypadku przepisów § 12 rozporządzenia. Należy nadto brać pod uwagę przepisy § 13, § 60 rozporządzenia oraz przepisy określające wymagania przeciwpożarowe (np. § 270 i następne rozporządzenia) i to, do jakich celów faktycznie wykorzystywany jest dany obiekt budowlany.

Ściana oddzielenia przeciwpożarowego powinna zostać wykonana z materiałów niepalnych, przy czym wymóg ten dotyczy wszystkich elementów takiej ściany, w tym także jej ocieplenia. Oznacza to, że także ocieplenie ściany oddzielenia przeciwpożarowego musi zostać wykonane z materiałów niepalnych. Styropian nie może zostać zaliczony do grupy materiałów niepalnych, w szczególności zaś nie można utożsamiać faktu samogaśnięcia styropianu z jego niepalnością.

O tym, które z materiałów budowlanych można zaliczyć do materiałów niepalnych, decydują przepisy prawa, w tym przypadku regulacje zawarte w załączniku nr 3 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczącego palności wyrobów budowlanych.

Zatem zgodnie z § 12 ust. 11 rozporządzenia, który obowiązuje od 1.04.2024 r., budynek produkcyjny lub magazynowy o powierzchni zabudowy przekraczającej 1000 m², uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, § 60 i § 271–273 rozporządzenia, należy sytuować ścianą w odległości nie mniejszej niż 30 m od ściany:

• istniejącego na innej działce budowlanej budynku mieszkalnego albo budynku zamieszkania zbiorowego,
• projektowanego na innej działce budowlanej budynku mieszkalnego albo budynku zamieszkania zbiorowego, dla których istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę albo zostało dokonane zgłoszenie budowy, do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu lub zostało wydane zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 5aa ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Wydzielenie lokalu użytkowego

Zgodnie z § 56a rozporządzenia lokal użytkowy w budynku posiadać powinien powierzchnię użytkową nie mniejszą niż 25 m². Natomiast jest dopuszczone wydzielenie lokalu użytkowego o mniejszej powierzchni użytkowej, jeżeli znajduje się on na pierwszej lub drugiej kondygnacji nadziemnej i posiada bezpośredni dostęp z zewnątrz budynku. Powyższe wymaganie nie dotyczy lokali znajdujących się w:

• budynkach zamieszkania zbiorowego lub budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, w których wydzielono lokal użytkowy,
• budynkach, dla których przed dniem 1 kwietnia 2024 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę albo zostało dokonane zgłoszenie budowy, do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu lub zostało wydane zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 5aa ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Wydzielone pomieszczenie dostosowane do karmienia i przewijania dzieci

Zgodnie z § 85a rozporządzenia w budynkach: gastronomii, handlu lub usług o powierzchni użytkowej powyżej 1000 m², a także stacji paliw o powierzchni użytkowej powyżej 100 m² powinno znajdować się wydzielone pomieszczenie dostosowane do karmienia i przewijania dzieci, które powinno być wyposażone w umywalkę oraz wentylację spełniającą wymagania przepisów rozporządzenia.

Przepisu powyższego nie należy stosować do stacji paliw zlokalizowanych na terenach zamkniętych. Natomiast pomieszczenie dostosowane do karmienia i przewijania dzieci jest wyposażone w umywalkę. Regulacji niniejszej nie stosuje się do stacji paliw zlokalizowanej na terenie zamkniętym.

Natomiast jest dopuszczone urządzenie pomieszczenia, do karmienia i przewijania, w ustępie ogólnodostępnym dla osób niepełnosprawnych, jeżeli dodatkowo spełnia on warunki, o których mowa w § 85a ust. 3 rozporządzenia.

Wymaganie, o którym mowa w ust. 2, nie dotyczy budynków, dla których przed dniem 1 kwietnia 2024 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę albo zostało dokonane zgłoszenie budowy, do którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu lub zostało wydane zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 5aa ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Przegroda i pomieszczenie gospodarcze

Zgodnie z § 95a rozporządzenia w przypadku, gdy balkony sąsiednich lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym znajdują się na jednej płycie balkonowej, należy stosować między tymi balkonami pełne oddzielenie pionowe w postaci stałej przegrody, zapewniającej komfort użytkowania, o przepuszczalności światła nie mniejszej niż 30% i nie większej niż 50%. Przegroda posiadać powinna wysokość co najmniej 2,2 m mierzoną od poziomu posadzki balkonu oraz szerokość nie mniejszą niż 2 m, a w przypadku, gdy balkon ma szerokość mniejszą niż 2 m – wynoszącą co najmniej szerokość balkonu, uwzględniając szerokość balustrady. Stykające się ze sobą loggie w budynku mieszkalnym wielorodzinnym oddziela się za pomocą przegrody spełniającej wymagania określone w § 95 a ust. 1 i 2 rozporządzenia.

Przegroda może zostać pominięta przy określaniu minimalnej odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów pod względem zapewnienia naturalnego oświetlenia tych pomieszczeń oraz spełnienia wymaganego minimalnego czasu nasłonecznienia dla pokoi mieszkalnych.

Zgodnie z § 98a rozporządzenia pomieszczenie gospodarcze w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zapewniać powinno pomieszczenie gospodarcze na potrzeby przechowywania rowerów i wózków dziecięcych. Pomieszczenie lokalizuje się w pobliżu wejścia do budynku lub na kondygnacji podziemnej, jeżeli jest do niej zapewniony dostęp dźwigiem spełniającym wymagania określone w § 193 ust. 2 rozporządzenia lub pochylnią z uwzględnieniem warunków, o których mowa w § 70 rozporządzenia.

Rozporządzenie dopuszcza zapewnienie pomieszczenia gospodarczego, w postaci budynku gospodarczego, altany lub wiaty. Pomieszczenie gospodarcze oraz budynek gospodarczy, altana lub wiata, powinny posiadać powierzchnię co najmniej 15 m².

Zgodnie z § 326 ust 4a rozporządzenia ściany wewnętrzne i stropy oddzielające lokale mieszkalne w budynku mieszkalnym jednorodzinnym powinny spełniać wymagania akustyczne jak dla przegród między lokalami mieszkalnymi w budynku mieszkalnym wielorodzinnym określone w Polskiej Normie dotyczącej wymaganej izolacyjności akustycznej przegród w budynkach.

W budynku mieszkalnym:

• jednorodzinnym z dwoma lokalami,
• jednorodzinnym w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej,
• wielorodzinnym

wykonywanie robót budowlanych w lokalu nie może pogorszyć wymagań akustycznych określonych w analizie w zakresie rozwiązań technicznych i materiałowych mających na celu spełnienie wymagań akustycznych, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. DzU z 2022 r., poz. 1225 ze zm.).