Izolacje.com.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Społeczne skutki przejścia UE do gospodarki neutralnej klimatycznie oraz wybrane instrumenty ich łagodzenia

Poznaj skutki przejścia UE do gospodarki neutralnej klimatycznie oraz instrumenty ich łagodzenia

Poznaj skutki przejścia UE do gospodarki neutralnej klimatycznie oraz instrumenty ich łagodzenia

W artykule zestawiono wyniki analizy wpływu transformacji w kierunku neutralności klimatycznej na sektor zatrudnienia z wspólnotowymi instrumentami wsparcia w kontekście kosztów tych zmian. Opisano założenia i metodę analizy przeprowadzonej na modelach zbudowanych w Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) oraz przedstawiono mechanizmy i skalę narzędzi wspomagających wysiłek transformacyjny, w tym Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, program InvestEU oraz instrument pożyczkowy.

Zobacz także

Materiały prasowe news Powstała Klimatyczna Baza Wiedzy

Powstała Klimatyczna Baza Wiedzy Powstała Klimatyczna Baza Wiedzy

Jak wynika z badania badania State of Science Index, 8% Polaków nie wierzy w zmiany klimatu. I chociaż są udowodnione naukowo, podważane są również antropogeniczne przyczyny tych zmian. W walce z dezinformacją...

Jak wynika z badania badania State of Science Index, 8% Polaków nie wierzy w zmiany klimatu. I chociaż są udowodnione naukowo, podważane są również antropogeniczne przyczyny tych zmian. W walce z dezinformacją powstała Klimatyczna Baza Wiedzy, ogólnodostępne, darmowe narzędzie online, zawierające aktualne i rzetelne źródła informacji na tematy dotyczące zmian klimatu. Baza służyć będzie szeroko rozumianym liderom opinii, dziennikarzom, naukowcom, politykom, ale też każdemu, kto chce wiedzieć i rozumieć...

Redakcja miesięcznika IZOLACJE news Środki unijne na infrastrukturę, klimat i środowisko

Środki unijne na infrastrukturę, klimat i środowisko Środki unijne na infrastrukturę, klimat i środowisko

Minister klimatu i środowiska oraz Centrum Unijnych Projektów Transportowych będą realizować wybrane zadania z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Minister funduszy...

Minister klimatu i środowiska oraz Centrum Unijnych Projektów Transportowych będą realizować wybrane zadania z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Minister funduszy i polityki regionalnej Grzegorz Puda wraz z przedstawicielami m.in. MKiŚ oraz CUPT podpisali porozumienia w tej sprawie.

Rockwool Polska Profesjonalne elementy konstrukcyjne BIM dla budownictwa

Profesjonalne elementy konstrukcyjne BIM dla budownictwa Profesjonalne elementy konstrukcyjne BIM dla budownictwa

W nowoczesnym projektowaniu budynków standardem staje się technologia BIM (Building Information Modeling). Jest to złożony system informacji technicznej, który na podstawie trójwymiarowego modelu obiektu...

W nowoczesnym projektowaniu budynków standardem staje się technologia BIM (Building Information Modeling). Jest to złożony system informacji technicznej, który na podstawie trójwymiarowego modelu obiektu opisuje cechy zastosowanych rozwiązań.

Artykuł pokazuje, iż o ile wspólnotowe narzędzia wsparcia w znaczącym stopniu odpowiadają skali niezbędnego wysiłku w perspektywie niespełna dekady, o tyle konieczne jest utrzymanie obecnych lub podobnych mechanizmów w kolejnych dekadach, ponieważ analiza jasno pokazuje, iż koszty transformacji będą ponoszone w dłuższym okresie.

Głęboka redukcja emisji gazów cieplarnianych, która jest celem porozumienia paryskiego, wiąże się zarówno z korzyściami jak i kosztami. Czytelnicy na pewno dobrze znają najważniejsze korzyści: to przede wszystkim ograniczenie negatywnych skutków w rolnictwie i zaspokajanie potrzeb żywnościowych, uniknięte koszty zdrowotne związane z podwyższeniem temperatury, uniknięte straty związane z klęskami żywiołowymi, ograniczenie zanieczyszczenia powietrza i mniejsza zależność od paliw kopalnianych (co przekłada się na większe bezpieczeństwo energetyczne wielu państw).

Zobacz też: Ekologiczne i ekonomiczne ujęcie termomodernizacji budynków mieszkalnych

W ostatnim raporcie IPCC (Sixth Assessment Report) najważniejszymi miernikami kosztów są zmienne makroekonomiczne: spadek wzrostu konsumpcji lub spadek wzrostu Produktu Krajowego Brutto.

Raport wskazuje, że osiągnięcie ambitnych celów ograniczania zmian klimatycznych nie wymaga zmniejszenia konsumpcji względem jej dzisiejszego poziomu – wzrost konsumpcji będzie kontynuowany nawet w najbardziej ambitnych scenariuszach, choć będzie on nieco wolniejszy niż w scenariuszach mniej ambitnej polityki klimatycznej. Dla przykładu, wzrost globalnej gospodarki w scenariuszu ograniczenia zmian klimatycznych do około 1.5°C oznacza spowolnienie wzrostu gospodarczego o 0,04 punktu procentowego.

Oczywiście obliczenia te dotyczą średniego globalnego wzrostu gospodarczego. Ciężar polityki klimatycznej rozkłada się nierówno między państwami i między obywatelami.

Naturalne kolejne pytanie, które coraz częściej jest podnoszone zarówno w literaturze naukowej, jak i w debacie publicznej, to jaki ciężar odczują poszczególne grupy społeczne i w jaki sposób go odczują. Modele oceny zintegrowanej, które stanowią najważniejsze narzędzie analiz opisanych w raporcie IPCC traktują koszty i obciążenie bardzo abstrakcyjnie: w postaci zmiany dynamiki wartości konsumpcji lub PKB. Modele te nie mają wystarczająco rozwiniętej struktury, aby rzucić światło na to, w jakich częściach naszego codziennego budżetu domowego zauważymy zmiany będące skutkiem polityki klimatycznej.

Z perspektywy obywateli, koszty będą występować w dwóch formach:

1. Wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych.
2. Utraty korzystnego finansowo zatrudnienia dla części pracowników.

Wzrost cen będzie się odnosił przede wszystkim do wzrostu kosztów zakupu i wykorzystania nośników energii, w szczególności energii elektrycznej i ciepła, wzrostu kosztów transportu, oraz, prawdopodobnie, wzrostu kosztów niektórych produktów żywnościowych, w szczególności mięsa. Koszty dla pracowników będą najwyraźniejsze w wysokoemisyjnych sektorach, takich jak górnictwo. Głęboka redukcja CO2 wymaga wygaszenia górnictwa w perspektywie dwóch lub trzech dziesięcioleci. Dla osób, które obecnie są zatrudnione w tym sektorze, oznacza to konieczność poszukiwania alternatywnego zatrudnienia, które, w większości przypadków, będzie mniej korzystne finansowo niż praca w górnictwie.

Unia Europejska – wychodząc z koncepcją Europejskiego Zielonego Ładu, w tym zawartego w nim celu neutralności klimatycznej Unii Europejskiej w połowie wieku - dostrzega ową dysproporcję w rozkładzie kosztów tak ambitnej polityki klimatycznej. Wiodącym narzędziem mającym złagodzić skutki w regionach i grupach najmocniej odczuwających społeczne i ekonomiczne skutki tych działań jest mechanizm sprawiedliwej transformacji, który w założeniu ma zapewnić ukierunkowane wsparcie finansowe w latach 2021–2027 i zgodnie z deklaracjami doprowadzić do zainwestowania około 55 mln euro w regionach najbardziej dotkniętych. Mechanizm ten składa się z trzech filarów, wśród których wiodącym jest Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, zaś pozostałe dwa filary to rozwiązania w ramach programu InvestEU oraz nowy instrument pożyczkowy w ramach budżetu UE, o czym piszemy szerzej w dalszej części artykułu. Komponenty wspierające sprawiedliwą transformację można znaleźć także w innych mechanizmach wsparcia polityki klimatycznej UE.

W tym kontekście zasadnym wydaje się zbadanie, w jakim stopniu środki przeznaczone na sprawiedliwą transformację pozwalają skompensować całkowite koszty polityki klimatycznej z perspektywy pracowników. Występowanie tych kosztów nie jest oczywiste: z jednej strony osoby te będą tracić pracę i dochody. Z drugiej strony transformacja gospodarki doprowadzi do powstania wielu nowych miejsc pracy.

Czy możemy stwierdzić, czy nowe miejsca pracy będą mniej opłacalne od starych? Czy możemy oszacować, jakie będą różnice w dochodach i podsumować, jakiej skali będą koszty dla pracowników? Jak skala tych kosztów wygląda na tle instrumentów przygotowywanych przez Unię Europejską, których celem jest ograniczanie negatywnych społecznych skutków transformacji niskoemisyjnej? Czy skala tych funduszy jest adekwatna i wystarczająca? Wreszcie, jak wykorzystać dostępne środki, aby skompensować straty dla pracowników, ich rodzin, ich regionów w najbardziej efektywny sposób?

Dlaczego transformacja jest kosztowna dla pracowników

Podstawowym uzasadnieniem dla wprowadzania wyżej wymienionych funduszy, w szczególności funduszu sprawiedliwej transformacji jest kompensowanie strat dla tych grup społecznych, dla których transformacja niskoemisyjna stanowi zagrożenie.

W tym miejscu warto się zatrzymać i zadać nieco prowokacyjne pytanie: czy transformacja może być zagrożeniem? Nie ma wątpliwości, że wiąże się ona nie tylko z wygaszaniem niektórych sektorów, ale także z powstawaniem wielu nowych miejsc pracy przy instalacji Odnawialnych Źródeł Energii, produkcji pojazdów elektrycznych czy ocieplaniem domów. Osoby opuszczające sektory takie jak górnictwo będą więc miały okazję, aby podjąć pracę w nowym miejscu. Co więcej, można zauważyć, że przecież praca w górnictwie jest szczególnie trudna i często niesie ze sobą ryzyko utraty zdrowia czy życia. Zmiana zatrudnienia może więc przynieść górnikom niemonetarne korzyści.

Istnieje jednak mocny ekonomiczny argument wskazujący na to, że dla pracowników zmuszonych do zmiany sektora zatrudnienia korzyści z transformacji będą mniejsze od kosztów, ich dochody i satysfakcja w nowych miejscach pracy będą mniejsze od tych, które otrzymują teraz.

Po pierwsze, jeżeli pracownicy w sektorze górnictwa pozostają w tym sektorze od lat, to sektor ten daje im najwyższe możliwe dochody i/lub satysfakcję. W przeciwnym razie, pracownicy już teraz dobrowolnie zmieniliby sektor zatrudnienia na ten, w którym osiągnęliby większe korzyści.

Po drugie, kiedy pracownicy w sektorze górnictwa tracą możliwość zatrudnienia w tym sektorze, tracą najlepszą dla nich możliwość wykorzystania swojego specyficznego kapitału ludzkiego. Racjonalność nakazuje im wybór drugiej najlepszej opcji spośród pozostałych sektorów. Jednak ich produktywność w drugiej najlepszej opcji będzie zawsze mniejsza od produktywności w pierwszej najlepszej opcji, jaką była praca w sektorze górniczym. Różnica między tymi dwoma opcjami definiuje stratę zarobków dla górników.

Punktem wyjścia do zbudowania argumentu powyżej są dwie przesłanki: o różnorodności i racjonalności pracowników. Różnorodność oznacza, że każdy pracownik posiada specyficzny kapitał ludzki: specyficzne doświadczenie, wykształcenie, wrodzone zdolności.

Specyficzność kapitału ludzkiego ma dwie konsekwencje:

1. Pojedynczy pracownik może mieć wyższą produktywność w jednym sektorze niż w innych sektorach.
2. Potencjalna produktywność jednego pracownika w danym sektorze może być różna od potencjalnej produktywności innego pracownika w tym samym sektorze.

Pierwsza przesłanka nie jest kontrowersyjna – jest jasne, że każda praca wymaga specyficznych kwalifikacji i zdolności. Trudno spodziewać się, że przeciętny pracownik z sektora górniczego będzie równie produktywny w sektorze budownictwa jak murarz z długim stażem.

Druga przesłanka – o racjonalności pracowników, może wydawać się mniej oczywista. Pracownicy mogą nie mieć pełnego obrazu możliwych zarobków w innych sektorach gospodarki. Teoretycznie można wyobrazić sobie sytuację, w której płace w innych sektorach są wyższe, ale górnik nie chce zmieniać pracy, ponieważ o tym nie wie. Jest to jednak mało prawdopodobne. Niemal każdy ma dostęp do różnorodnych ofert pracy z pełną informacją o jej warunkach.

Większość osób ma też kontakty z pracownikami z innych sektorów, którzy mogą dzielić się informacjami o uciążliwości i korzyściach ich pracy. Dodatkowo, alternatywne założenie: o tym, że pracownicy nie znają swoich możliwości zarobkowych, a eksperci znają, jest jeszcze trudniejsze do obrony. Pracownicy lepiej znają swoje kwalifikacje, zdolności i satysfakcję z wykonywania danej pracy niż eksperci z tabelami danych.

W tym miejscu warto wspomnieć o jeszcze jednym mechanizmie, który dotychczas pomijaliśmy: polityka klimatyczna zmieni nie tylko strukturę zatrudnienia, ale też zarobki pracowników w różnych sektorach.

Można spodziewać się, że zarobki w „zielonych”, niskoemisyjnych sektorach będą wyższe niż są teraz, co zachęci pracowników obecnie zatrudnionych w górnictwie do poszukiwania zatrudnienia właśnie w tych sektorach. Efekt ten należy oczywiście wziąć pod uwagę w obliczaniu całkowitych kosztów/korzyści płynących z polityki klimatycznej dla pracowników. Symulacje modeli ekonomicznych, które opisujemy poniżej, wskazują jednak, że siła tego pozytywnego efektu jest relatywnie mała i nie pozwala na skompensowanie kosztów dla pracowników związanych ze zmianą sektora zatrudnienia.

Należy również podkreślić, że podwyższenie płacy w zielonych zawodach to broń obusieczna: z jednej strony redukuje koszty transformacji dla pracowników, z drugiej strony podwyższa koszty korzystania z zielonych technologii i koszty transformacji dla konsumentów.

Wpływ transformacji na sektor zatrudnienia

Wyzwaniem staje się zatem odpowiedź na pytanie, jak – uwzględniając wszystkie powyższe mechanizmy – można ustalić skalę kosztów związanych z transformacją niskoemisyjną dla pracowników?

Działające w KOBiZE Centrum Analiz Klimatyczno‑Energetycznych podjęło próbę znalezienia odpowiedzi na to pytanie, wykorzystując narzędzia modelowe. Punktem wyjścia analizy jest model globalnej gospodarki, który pozwala na opisanie zmian strukturalnych związanych z prowadzeniem polityki klimatycznej. Model ten pozwala na uwzględnienie różnorodności pracowników, zmian ich produktywności spowodowanych zmianami sektorów oraz zmian płac w różnych sektorach gospodarki.

Model, który wykorzystujemy w analizie, posiada nowatorskie rozwiązania, które pozwalają na bardziej realistyczne przewidywania dotyczące zmian na rynku pracy w porównaniu do standardowych modeli makroekonomicznych.

Standardowe modele zakładają, że drobna obniżka płacy w jednym sektorze powoduje natychmiastowy i całkowicie bezkosztowy odpływ pracowników z tego sektora do innych sektorów. Założenie to implicite zakłada idealną jednorodność pracowników oraz brak jakichkolwiek kosztów związanych ze zmianą sektora, co, jak uzasadnialiśmy w poprzedniej sekcji, jest mało realne.

W naszym modelu wprowadziliśmy rozwiązania, które pozwalają na skorygowanie tego ograniczenia i uwzględnienie różnorodności pracowników oraz kosztów zmiany sektora. Model uwzględnia to, że zmniejszenie płacy w jednym sektorze powoduje odpływ części – a nie wszystkich – pracowników z tego sektora.

W opracowaniu „How to compute the cost for workers within the «just transition» to a low‑carbon future?” (CAKE Working Paper, kwiecień 2022) opisaliśmy szczegółowe wyprowadzenia matematyczne, które wyjaśniają, jak model pozwala na uwzględnienie kosztów dla pracowników.

Parametry modelu, które opisują koszty transformacji dla pracowników, zostały skalibrowane do wartości oszacowanych w badaniach z literatury naukowej. Badania, na których oparta jest kalibracja, analizują jak duże muszą być zmiany w wynagrodzeniu dla osób zatrudnionych w firmach kontrolujących znaczącą część rynku pracy (tzw. monopsonach), aby pracownicy zdecydowali się na zmianę miejsca pracy.

Na podstawie tej informacji można wywnioskować, jaka jest wartość obecnego miejsca pracy dla pracowników względem wartości drugiej najlepszej opcji zatrudnienia.

Szczegółowy opis strategii kalibracji znajduje się w opracowaniu „How to compute the cost for workers within the «just transition» to a low‑carbon future?” (CAKE Working Paper, kwiecień 2022). Różnice w zarobkach między sektorami dla pracowników w tej samej grupie wykształcenia w modelu są przypisywane różnicy uciążliwości pracy w tych sektorach. Jeżeli zamiast tego założylibyśmy, że uciążliwość pracy we wszystkich sektorach jest taka sama, koszty transformacji dla górników byłyby wyższe.

Model nie uwzględnia efektów demograficznych oraz faktu, że część obecnie zatrudnionych pracowników do 2050 r. odejdzie na emeryturę, co oznacza, że nie będą oni musieli szukać pracy. Uwzględnienie tego efektu w modelu prowadziłoby do zmniejszenia szacunków kosztu transformacji dla górników.

W alternatywnej symulacji można byłoby założyć, że koszty dotyczą jedynie tych górników, którzy zostali zmuszeni do wyboru nowego miejsca pracy przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Należy jednak zaznaczyć, że przy takim założeniu nie uwzględnilibyśmy kosztów dla młodych pracowników. Dla części z nich redukcja zatrudnienia w górnictwie oznacza stratę potencjalnie korzystnego finansowo miejsca pracy.

Wyniki modelu wskazują, że w scenariuszu zakładającym realizację celu osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., zatrudnienie w górnictwie w Polsce spada o 51% w okresie 2020–2030 i o 83% w okresie 2020–2040.

Model przewiduje, że górnicy znajdą pracę w innych sektorach, jednak ich produktywność oraz ich wynagrodzenie w nowych sektorach będą mniejsze niż w górnictwie. W 2030 r. łączna strata dla wszystkich pracowników, którzy dzisiaj zatrudnieni są w górnictwie, wyniesie 0,3 mld euro rocznie. W 2040 r. strata ta wzrośnie do 0,6 mld euro rocznie.

Górnicy to nie jedyna grupa pracowników, która może ponieść koszty związane z transformacją niskoemisyjną. Straty poniosą również pracownicy pozostałych sektorów, szczególnie tych, w których koszty produkcji zależą od wielkości podatku od emisji. Symulacje modelu pozwalają na obliczenie łącznej straty pracowników w całej gospodarce. W 2030 r. strata ta wyniesie średnio 0,4% wynagrodzenia pracowników. W skali kraju strata ta wyniesie 0,7 mld euro rocznie. W 2040 r. strata osiągnie już poziom 0,5% średniego wynagrodzenia pracownika, co, w skali kraju, oznacza stratę 1 mld euro. Utracone dochody pracowników przełożą się na stratę PKB.

Symulacje modelu wskazują, że w 2030 r. wymuszone przepływy pracowników między sektorami doprowadzą do utraty 0,1% rocznie.

W 2040 r. strata ta wyniesie już 0,3% PKB rocznie. Wartość ta nie odzwierciedla całkowitych kosztów transformacji niskoemisyjnej, a jedynie spadek PKB wynikający z uwzględnienia w modelu ograniczonych możliwości zmiany sektora dla pracowników.

Mechanizm sprawiedliwej transformacji

Jak wynika z naszych obliczeń, dla niektórych grup wysiłek i koszty osiągnięcia neutralności klimatycznej mogą być znaczące. Mając tego świadomość, ścieżce działań na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych towarzyszy mechanizm sprawiedliwej transformacji, którego podstawowym zadaniem jest wspieranie regionów najbardziej odczuwających skutki transformacji, w tym koszty niezbędnych zmian. Składa się on z trzech podstawowych filarów:

  • Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST),
  • Specjalny system w ramach programu InvestEU,
  • Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego, łączący środki budżetu UE i Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Najważniejszym instrumentem mechanizmu sprawiedliwej transformacji jest z pewnością pierwszy z wymienionych, ustanowiony na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji jest całkiem nowym instrumentem utworzonym w ramach perspektywy finansowej na lata 2021–2027 i umocowanym w szeroko pojętej polityce spójności UE, czyli jednej z najważniejszych, obejmującej działania na rzecz zmniejszania nierówności między regionami Europy i wspieranie w nich zmian strukturalnych.

W rozporządzeniu jasno wskazano, iż FST ma przyczyniać się do realizacji jednego celu zdefiniowanego jako „umożliwienie regionom i ludności łagodzenia wpływających na społeczeństwo, zatrudnienie, gospodarkę i środowisko skutków transformacji w kierunku osiągnięcia celów Unii na rok 2030 w dziedzinie energii i klimatu oraz w kierunku neutralnej dla klimatu gospodarki Unii do roku 2050 w oparciu o porozumienie paryskie”. Działania te realizowane są w ramach szerszego celu polityki spójności określonego jako „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”. Ważną cechą tego mechanizmu jest także wyraźne wskazanie zasięgu geograficznego oraz zakresu wsparcia w regionach poszczególnych państw członkowskich UE.

Środki w dyspozycji Funduszu Sprawiedliwej Transformacji sięgają 17,5 mld euro (ceny stałe 2018), w tym 10 mld euro pochodzi z zasobów Instrumentu UE na rzecz Odbudowy, zaś 7,5 mld euro z wieloletnich ram finansowych w obszarze polityki spójności w ramach ww. celu inwestycji na rzecz zatrudnienia i wzrostu. Polska jest największym beneficjentem FST z udziałem 20% dającym 3,5 mld euro w cenach stałych 2018 r. (na kolejnych pozycjach znajdują się Niemcy z udziałem 12,88% i Rumunia z 11,12%). Skala funduszu sprawiedliwej transformacji odpowiada więc skali całkowitych kosztów transformacji dla pracowników, które, według oszacowań przedstawionych powyżej, wyniosą do 0,7 mld zł rocznie, przy czym należy wyraźnie podkreślić, iż wyniki modelowe obejmują znacznie dłuższą perspektywę czasową, zaś instrumenty wsparcia UE odnoszą się do okresu do 2027 r. i obecnie nie mamy pewności, czy będą w podobnym kształcie kontynuowane.

Zgodnie z wymogami państwa członkowskie upoważnione do otrzymania wsparcia przygotowują terytorialne plany sprawiedliwej transformacji ze wskazaniem działań, które będzie wspierać FST, przy czym uprawnione działania są precyzyjnie zdefiniowane i obejmują głównie określone inwestycje przyczyniające się do osiągnięcia celu FST, ale także działania na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji zawodowych, wspomagające osoby poszukujące pracy czy przeciwdziałające wykluczeniu z rynku pracy.

W przypadku Polski Komisja Europejska w dniu 5 grudnia 2022 r. przyjęła pięć polskich programów operacyjnych z terytorialnymi planami sprawiedliwej transformacji finansowane w ramach Funduszu. Ich wartość wynosi 3,85 mld euro (odpowiednik 3,5 mld euro w cenach stałych 2018) i dotyczy wsparcia obszarów górniczych na Śląsku i w zachodniej Małopolsce (2,4 mld euro), Wielkopolsce (415 mln euro), na Dolnym Śląsku (581,5 mln euro) oraz i w województwie łódzkim (369,5 mln euro).

Drugim ważnym filarem wspierającym finansowanie mechanizmu sprawiedliwej transformacji jest specjalny system wsparcia w ramach programu InvestEU – kolejny element Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Program ten został przygotowany w celu wspierania polityk UE w wychodzeniu z głębokiego kryzysu gospodarczego i społecznego, w tym zapewnienia długoterminowego finansowania przedsiębiorstwom, przy jednoczesnym uwzględnieniu długoterminowych priorytetów UE, takich jak Europejski Zielony Ład.

Program InvestEU może wspierać inwestycje realizowane w ramach planów sprawiedliwej transformacji, niemniej w nieco szerszym zakresie niż określa to rozporządzenie FST (np. projekty w dziedzinie infrastruktury energetycznej i transportowej, w tym infrastruktury gazowej i ciepłownictwa komunalnego, projekty w zakresie obniżenia emisyjności, dywersyfikacji gospodarczej i infrastruktury społecznej).

Celem funduszu InvestEU jest zmobilizowanie ponad 372 mld euro środków prywatnych i publicznych na inwestycje, przy gwarancjach budżetowych UE na poziomie 26,2 mld euro. Owe gwarancje mają wspomagać finansowanie z innych źródeł pozyskiwane przez podmioty realizujące projekty w regionach objętych sprawiedliwą transformacją (z zatwierdzonym terytorialnym planem sprawiedliwej transformacji). Niemniej projekty, które nie są zlokalizowane w tych regionach, również mogą zostać objęte tym systemem, pod warunkiem że przyczynią się do zaspokojenia potrzeb rozwojowych, które są związane z transformacją tych regionów i określone w odpowiednich terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji. Warto dodać, że wykorzystanie środków funduszu InvestEU jest skorelowane z Planem Inwestycyjnym Europejskiego Zielonego Ładu. Centrum Doradztwa InvestEU (The InvestEU Advisory Hub) ma wspierać tworzenie projektów wpisujących się w ten plan inwestycyjny i zapewnić wzmacnianie potencjału podmiotów wdrażających czy też pośredników finansowych.

Trzecim filarem finansowym mechanizmu sprawiedliwej transformacji jest instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego, łączący środki budżetu UE i Europejskiego Banku Inwestycyjnego, z założenia wspierający inwestycje sektora publicznego w regionach przechodzących transformację. W ramach tego wsparcia sektor publiczny może otrzymywać pożyczki preferencyjne na działania podejmowane przez podmioty publiczne, w tym inwestycje w zakresie infrastruktury energetycznej i transportowej, sieci ciepłowniczych, środków na rzecz efektywności energetycznej, renowacji budynków, a także infrastruktury społecznej. Wykluczone są inwestycje związane z wykorzystaniem paliw kopalnych.

Sprawiedliwa transformacja wspierana jest także w ramach Funduszu modernizacyjnego utworzonego na mocy dyrektywy EU ETS. Wprawdzie instrument ten przeznaczony jest przede wszystkim na inwestycje w modernizację sektora energetycznego w kierunku poprawy efektywności i odejścia od technologii opartych na paliwach kopalnych, wśród uprawnionych działań mogących uzyskać finansowanie z tego źródła wymienia się także transformację sprawiedliwych przemian w regionach uzależnionych od węgla, w tym zmianę miejsca zatrudnienia oraz zdobywanie nowych umiejętności przez pracowników oraz wspieranie edukacji i inicjatyw na rzecz zwiększenia zatrudnienia.

Środki Funduszu modernizacyjnego pochodzą ze sprzedaży uprawnień wydzielonych w ramach EU ETS. Przewidziano, iż w latach 2021– 2030 będzie to 2% całkowitej puli uprawnień do emisji, a beneficjentami jest dziesięć państw członkowskich wskazanych na podstawie kryterium PKB na mieszkańca. Polska jest największym beneficjentem Funduszu modernizacyjnego, z udziałem 43,4% w przeznaczonej do sprzedaży puli uprawnień do emisji.

Konkluzje i rekomendacje

Nasza analiza wskazuje, że transformacja niskoemisyjna będzie się wiązać ze stratą dochodów dla niektórych grup pracowników, szczególnie tych, którzy są obecnie zatrudnieni w sektorach wysokoemisyjnych. Symulacje modelu makroekonomicznego wskazują, że koszty w Polsce mogą wynieść nawet 0,7 mld euro rocznie pod koniec tej dekady. Koszty te z założenia mają zostać skompensowane przez fundusze Unii Europejskiej, takie jak fundusz sprawiedliwej transformacji. Nasza analiza kosztów wskazuje, że skala funduszu sprawiedliwej transformacji odpowiada skali całkowitych kosztów transformacji dla pracowników. Otwartym pytaniem pozostaje to, jak wykorzystać środki z funduszy europejskich, aby przyniosły one jak największą korzyść.

Strata związana z transferem może zostać zredukowana przez inwestycje dedykowane tworzeniu miejsc pracy dostosowanych do zdolności i kompetencji pracowników zatrudnionych obecnie w górnictwie.

Przetwórstwo przemysłowe oraz budownictwo to dwie gałęzie gospodarki, które potencjalnie mogłyby przyjąć pracowników odchodzących z górnictwa. Można rozważyć zachęcanie i wspieranie firm zatrudniających górników do rozpoczynania działalności neutralnej emisyjnie. Pozwoliłoby to na przesuwanie grup pracowników do nowej produktywnej działalności w ramach jednego przedsiębiorstwa. To zminimalizowałoby koszty związane z niepewnością i poszukiwaniem nowej pracy. Dodatkowo takie rozwiązanie redukowałoby ryzyko niedopasowania kompetencji pracowników do wymagań w nowym miejscu pracy, ponieważ obecny pracodawca posiada najlepszą informację o kompetencjach pracowników.

Mimo że koszty przymusowego transferu rosną dopiero w odległej perspektywie, działania zmierzające do ich pomniejszenia powinny być podejmowane już dziś. Szczególnie dotyczy to inwestycji, których przygotowanie i realizacja wymaga czasu.
Ważną konkluzją wynikającą z zestawienia wyników analizy modelowej z wspólnotowymi instrumentami wsparcia jest to, iż koszty transformacji dla pracowników mogą być kompensowane nie tylko przez korzystanie z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, ale także poprzez skuteczne wykorzystanie pozostałych dwóch filarów, tj. programu InvestEU oraz mechanizmu pożyczkowego. Ponadto, koszty transformacji będą ponoszone w okresie dłuższym niż zakres dzisiejszych rozwiązań, stąd konieczna wydaje się kontynuacja dyskusji i pracy nad kontynuacją obecnych lub opracowaniem nowych instrumentów wsparcia w kolejnych dekadach.

Niniejszy artykuł powstał na podstawie artykułu pt. „Społeczne skutki
przejścia UE do gospodarki neutralnej klimatycznie oraz wybrane instrumenty
ich łagodzenia w ramach sprawiedliwej transformacji (tzw. Just Transition)”
zamieszczonego w trzecim numerze publikacji „GO2'50. Klimat. Społeczeństwo.
Gospodarka” (link: https://www.kobize.pl/uploads/materialy/
/materialy_do_pobrania/aktualnosci/2023/GO2'50_Publikator_vol.3.pdf)

Komentarze

Powiązane

Janusz Banera Zarządzanie ryzykiem w branży budowlanej

Zarządzanie ryzykiem w branży budowlanej Zarządzanie ryzykiem w branży budowlanej

Podczas realizacji projektów renowacji zbiorników w oczyszczalniach ścieków występuje bardzo dużo różnych czynników, których wpływ wywołuje określone skutki dla trzech kolejnych parametrów efektywności...

Podczas realizacji projektów renowacji zbiorników w oczyszczalniach ścieków występuje bardzo dużo różnych czynników, których wpływ wywołuje określone skutki dla trzech kolejnych parametrów efektywności inwestycji. Tymi parametrami są koszty projektu, czas realizacji inwestycji i jakość wykonanych prac, która determinuje trwałość przeprowadzonej renowacji.

Janusz Banera Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Użycie określenia „metodyczny” dotyczy opracowania takiego modelu, który będzie powtarzalny dla różnych projektów ograniczonych co do analizowanego sektora budownictwa i zastosowanie go przyniesie w przybliżeniu...

Użycie określenia „metodyczny” dotyczy opracowania takiego modelu, który będzie powtarzalny dla różnych projektów ograniczonych co do analizowanego sektora budownictwa i zastosowanie go przyniesie w przybliżeniu podobny skutek.

Janusz Banera Zasady zarządzania ryzykiem w budownictwie

Zasady zarządzania ryzykiem w budownictwie Zasady zarządzania ryzykiem w budownictwie

Błędne założenia dotyczące finansów powinniśmy podzielić na dwie części, pierwsza – ustalanie wysokości budżetu w fazie planowania inwestycji oraz druga – ustalenie budżetu na zbyt niskim poziomie. Ich...

Błędne założenia dotyczące finansów powinniśmy podzielić na dwie części, pierwsza – ustalanie wysokości budżetu w fazie planowania inwestycji oraz druga – ustalenie budżetu na zbyt niskim poziomie. Ich skutki będą lokowały się w różnych rodzajach zagrożeń. Ustalanie wysokości budżetu w fazie planowania inwestycji nie może opierać się na wcześniejszych doświadczeniach, ponieważ z jednej strony każdą tego typu inwestycję należy traktować indywidualnie, gdyż zakres prac nawet przy bliźniaczo podobnych...

dr inż. Maciej Robakiewicz Nowe cele i zasady modernizacji budynków

Nowe cele i zasady modernizacji budynków Nowe cele i zasady modernizacji budynków

Ambitny cel Unii Europejskiej osiągnięcia neutralności klimatycznej nie może być zrealizowany bez głębokich zmian w budynkach, zmian drastycznie zmniejszających ich zapotrzebowanie na energię i emisję...

Ambitny cel Unii Europejskiej osiągnięcia neutralności klimatycznej nie może być zrealizowany bez głębokich zmian w budynkach, zmian drastycznie zmniejszających ich zapotrzebowanie na energię i emisję gazów cieplarnianych. Dla osiągnięcia przyjętego celu konieczne jest zrealizowanie modernizacji niemal wszystkich budynków w całej UE. Jest to gigantyczne i bardzo trudne zadanie, którego realizacja wymaga rozszerzenia zakresu modernizacji dokonywanych w budynkach i zwiększenia tempa ich realizacji.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE news Targi BUDMA 2022 – najważniejsze spotkanie branży budowlanej

Targi BUDMA 2022 – najważniejsze spotkanie branży budowlanej Targi BUDMA 2022 – najważniejsze spotkanie branży budowlanej

Trzydziestej, jubileuszowej edycji Międzynarodowych Targów Budownictwa i Architektury BUDMA towarzyszyła ekspozycja Targów Maszyn Budowlanych oraz Materiałów i Technologii dla Budownictwa Infrastrukturalnego...

Trzydziestej, jubileuszowej edycji Międzynarodowych Targów Budownictwa i Architektury BUDMA towarzyszyła ekspozycja Targów Maszyn Budowlanych oraz Materiałów i Technologii dla Budownictwa Infrastrukturalnego INTERMASZ/INFRATEC, a także branży kominkowej i kamieniarskiej. Od 1 do 4 lutego, na łącznej powierzchni 36 000 m2, swoją ofertę zaprezentowało ponad 350 firm z 21 krajów.

Czy w najbliższym czasie planujesz modernizację domu lub mieszkania?

Czy w najbliższym czasie planujesz modernizację domu lub mieszkania?

PU Polska – Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji Działalność edukacyjna i informacyjna związku PU Polska

Działalność edukacyjna i informacyjna związku PU Polska Działalność edukacyjna i informacyjna związku PU Polska

PU Polska Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji to organizacja założona w 2017 r. i zrzeszająca ośmiu największych pracodawców – producentów płyt warstwowych z rdzeniem poliuretanowym PUR i poliizocyjanurowym...

PU Polska Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji to organizacja założona w 2017 r. i zrzeszająca ośmiu największych pracodawców – producentów płyt warstwowych z rdzeniem poliuretanowym PUR i poliizocyjanurowym PIR.

mgr inż. Maria Dreger Projekt normy prEN 17237 w europejskiej ankiecie CEN

Projekt normy prEN 17237 w europejskiej ankiecie CEN Projekt normy prEN 17237 w europejskiej ankiecie CEN

Metoda ocieplania ścian zewnętrznych przymocowanymi do nich płytami izolacji cieplnej pokrytymi tynkiem jest znana od kilkudziesięciu lat. Systemowe rozwiązania ETICS są wykorzystywane w Polsce od lat...

Metoda ocieplania ścian zewnętrznych przymocowanymi do nich płytami izolacji cieplnej pokrytymi tynkiem jest znana od kilkudziesięciu lat. Systemowe rozwiązania ETICS są wykorzystywane w Polsce od lat 90. ubiegłego wieku. W Europie ten sposób ocieplenia jest jednym z popularniejszych i powszechnie stosowanym. W tej sytuacji może zaskakiwać dotychczasowy brak zharmonizowanej normy europejskiej na zestawy do ociepleń ETICS, ale jednocześnie cieszyć, że właśnie zostały ukończone wieloletnie prace nad...

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Długoterminowa Strategia Renowacji

Długoterminowa Strategia Renowacji Długoterminowa Strategia Renowacji

Długoterminowa Strategia Renowacji, którą strona polska powinna przedłożyć Komisji Europejskiej do 10 marca 2020 r., jest jednym z wymogów warunkujących dostępność środków finansowych Unii Europejskiej...

Długoterminowa Strategia Renowacji, którą strona polska powinna przedłożyć Komisji Europejskiej do 10 marca 2020 r., jest jednym z wymogów warunkujących dostępność środków finansowych Unii Europejskiej w ramach perspektywy na lata 2021–2027. Strategia przygotowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazuje na potrzebę promocji głębokiej termomodernizacji i zwiększenia tempa termomodernizacji w Polsce z 1 do ok. 3 proc. rocznie. Od marca 2021 roku dokument oczekuje na podpisanie przez premiera...

dr inż. Andrzej Konarzewski Zrównoważone budownictwo – wprowadzenie do problematyki oceny

Zrównoważone budownictwo – wprowadzenie do problematyki oceny Zrównoważone budownictwo – wprowadzenie do problematyki oceny

Sektor budownictwa dostarcza od 5% do 10% Produktu Krajowego Brutto (PKB) w każdym kraju na świecie i jest głównym pracodawcą, z 10% zatrudnieniem. W tym samym czasie jest odpowiedzialny za zużycie 40%...

Sektor budownictwa dostarcza od 5% do 10% Produktu Krajowego Brutto (PKB) w każdym kraju na świecie i jest głównym pracodawcą, z 10% zatrudnieniem. W tym samym czasie jest odpowiedzialny za zużycie 40% energii, 50% wszystkich naturalnych zasobów i 60% powstających odpadów. Zrównoważony sektor budowlany jest kluczem będącym w stanie doprowadzić do redukcji globalnej emisji gazów cieplarnianych (GHG), a także jest odpowiedzialny za bardziej zrównoważony świat.

Janusz Banera Zarządzanie ryzykiem w budownictwie

Zarządzanie ryzykiem w budownictwie Zarządzanie ryzykiem w budownictwie

Ustalanie oceny i charakteru ryzyka dla zidentyfikowanych czynników jest kluczowym działaniem w celu trafności decyzji w późniejszych krokach związanych z wdrażaniem adekwatnych działań zaradczych.

Ustalanie oceny i charakteru ryzyka dla zidentyfikowanych czynników jest kluczowym działaniem w celu trafności decyzji w późniejszych krokach związanych z wdrażaniem adekwatnych działań zaradczych.

Małgorzata Kośla Rola ekologii w budownictwie – zrównoważone budownictwo

Rola ekologii w budownictwie – zrównoważone budownictwo Rola ekologii w budownictwie – zrównoważone budownictwo

Zrównoważone budownictwo ma na celu zmniejszenie wpływu tej gałęzi przemysłu na środowisko i już dawno przestało być jedynie chwilowym trendem, a stało się koniecznością. Ekologiczne budownictwo stale...

Zrównoważone budownictwo ma na celu zmniejszenie wpływu tej gałęzi przemysłu na środowisko i już dawno przestało być jedynie chwilowym trendem, a stało się koniecznością. Ekologiczne budownictwo stale się rozwija i znacząco poprawia jakość życia mieszkańców i stan planety. Ekonomiczne wykonawstwo, oszczędna eksploatacja obiektu, ekologiczne technologie i materiały to tylko kilka warunków zrównoważonego budownictwa. Rola ekologii w budownictwie jest ogromna i pełni kluczową funkcję w zachowaniu zrównoważonego...

Małgorzata Kośla news Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia w praktyce – szansa czy zagrożenie

Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia w praktyce – szansa czy zagrożenie Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia w praktyce – szansa czy zagrożenie

Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia to jeden z pomysłów rządu realizowany w ramach Polskiego Ładu. Nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zakłada ułatwienia w budowie domów do 70 m2...

Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia to jeden z pomysłów rządu realizowany w ramach Polskiego Ładu. Nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zakłada ułatwienia w budowie domów do 70 m2 i, jak zapowiadają rządzący, ma sprzyjać szybszej realizacji budowy. Czy na pewno tak będzie? Sprawdź, na czym polega budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia, jakie są procedury i wymogi oraz poznaj możliwe zagrożenia budowy domu bez kierownika budowy.

Materiały prasowe news BUDMA 2022: Złote Medale Grupy MTP i PARP

BUDMA 2022: Złote Medale Grupy MTP i PARP BUDMA 2022: Złote Medale Grupy MTP i PARP

Zeroemisyjna minikoparka, technologie smart home i materiały budowlane poprawiające termoizolację budynków – to kilka przykładów produktów nagrodzonych Złotym Medalem podczas tegorocznej edycji Targów...

Zeroemisyjna minikoparka, technologie smart home i materiały budowlane poprawiające termoizolację budynków – to kilka przykładów produktów nagrodzonych Złotym Medalem podczas tegorocznej edycji Targów Budownictwa i Architektury BUDMA oraz Międzynarodowych Targów Maszyn Budowlanych, Pojazdów i Sprzętu Specjalistycznego INTERMASZ, odbywających się w Poznaniu. Nagrodzone rozwiązania wyróżniają dbałość o aspekty środowiskowe, funkcjonalność, a także wyjątkowy design. Po raz pierwszy partnerem i patronem...

Małgorzata Kośla Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych

Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych

Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych jest koniecznością w zakresie zrównoważonego budownictwa. Jednak wybór systemu certyfikacji nie jest prosty. Od czego zależy oznakowanie ekologiczne...

Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych jest koniecznością w zakresie zrównoważonego budownictwa. Jednak wybór systemu certyfikacji nie jest prosty. Od czego zależy oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych? Przede wszystkim od lokalizacji, standardów obowiązujących w danym kraju, a także przeznaczenia budynku. Bez względu na jego rodzaj, każdy system weryfikacyjny ma za zadanie poprawić jakość życia, zmniejszyć ingerencję w środowisko naturalne oraz dbać o wykorzystywanie...

Małgorzata Kośla news Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia – jak korzystać z darmowych projektów domów?

Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia – jak korzystać z darmowych projektów domów? Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia – jak korzystać z darmowych projektów domów?

Przepisy powiązane z tzw. Polskim Ładem budzą niemałe kontrowersje. Wśród nowych ustaleń są zarówno pozytywne, jak i negatywne zmiany. Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia to jedno założeń programu, w...

Przepisy powiązane z tzw. Polskim Ładem budzą niemałe kontrowersje. Wśród nowych ustaleń są zarówno pozytywne, jak i negatywne zmiany. Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia to jedno założeń programu, w którym z jednej strony możemy zyskać, z drugiej zaś stracić. Rząd opublikował niedawno wyniki konkursu na bezpłatny projekt domu do 70 m2. 38 zwycięskich propozycji ma pomóc inwestorom i odciążyć ich finansowo. Dowiedz się, jak i kiedy będzie można skorzystać z darmowych projektów domów do 70 m2 bez...

Materiały prasowe news Polska przyjęła strategię w zakresie renowacji budynków

Polska przyjęła strategię w zakresie renowacji budynków Polska przyjęła strategię w zakresie renowacji budynków

Rada Ministrów przyjęła Długoterminową Strategię Renowacji Budynków (DSRB). Dzięki jej realizacji poprawi się efektywność energetyczna budynków, jakość powietrza, a także komfort życia mieszkańców i spadnie...

Rada Ministrów przyjęła Długoterminową Strategię Renowacji Budynków (DSRB). Dzięki jej realizacji poprawi się efektywność energetyczna budynków, jakość powietrza, a także komfort życia mieszkańców i spadnie emisja CO2. Powstaną również nowe miejsca pracy przy termomodernizacji budynków.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Raport BPIE: czyli gdzie jest Polska w zakresie efektywności energetycznej

Raport BPIE: czyli gdzie jest Polska w zakresie efektywności energetycznej Raport BPIE: czyli gdzie jest Polska w zakresie efektywności energetycznej

W styczniu 2022 r. Buildings Performance Institute Europe opublikował raport „Ready for carbon neutral by 2050? Assessing ambition levels in new building standards across the EU” w kontekście wymagań dyrektywy...

W styczniu 2022 r. Buildings Performance Institute Europe opublikował raport „Ready for carbon neutral by 2050? Assessing ambition levels in new building standards across the EU” w kontekście wymagań dyrektywy EPBD oraz średnio- (2030) i długoterminowych (2050) ambicji UE w zakresie dekarbonizacji. Niniejszy raport zawiera ocenę i porównanie poziomów ambicji nowych standardów budowlanych w sześciu krajach: Flandria, Francja, Niemcy, Włochy, Polska i Hiszpania.

Maciej Boryczko, radca prawny, Piotr Tracz, adwokat Zasady gwarancji w budownictwie

Zasady gwarancji w budownictwie Zasady gwarancji w budownictwie

Mówi się, że najlepsze umowy to takie, które w zapomnieniu tkwią w zakurzonym segregatorze. Realizacja umowy poszła sprawnie – wszystkie strony wywiązały się ze swych zobowiązań w terminie, w tym zrealizowały...

Mówi się, że najlepsze umowy to takie, które w zapomnieniu tkwią w zakurzonym segregatorze. Realizacja umowy poszła sprawnie – wszystkie strony wywiązały się ze swych zobowiązań w terminie, w tym zrealizowały płatności, zachowały terminy etc. Słowem, nie było potrzeby wracać do warunków współpracy. Nie zawsze jest tak pięknie, wszak wiadomo – umowę przygotowuje się na złe czasy, więc od czasu do czasu trzeba do umowy wrócić. I wówczas, gdy coś pójdzie niezgodnie z założeniami, umowy przechodzą prawdziwy...

dr Barbara Lucyna Pietruszka, dr inż. Ewa Sudoł, dr inż. Ewelina Kozikowska, mgr inż. Marcin Czarnecki, mgr inż. Maria Wichowska Wykorzystanie kompozytów na bazie odpadów pokonsumenckich w sektorze budowlanym

Wykorzystanie kompozytów na bazie odpadów pokonsumenckich w sektorze budowlanym Wykorzystanie kompozytów na bazie odpadów pokonsumenckich w sektorze budowlanym

W ramach projektu B+R CEPLAFIB (LIFE17 ENV/SI/000119), finansowanego z Programu LIFE [12], wytworzono innowacyjne materiały kompozytowe, które mogą być stosowane w różnych gałęziach przemysłu, w tym w...

W ramach projektu B+R CEPLAFIB (LIFE17 ENV/SI/000119), finansowanego z Programu LIFE [12], wytworzono innowacyjne materiały kompozytowe, które mogą być stosowane w różnych gałęziach przemysłu, w tym w budownictwie. Opracowane materiały w 100% pochodzą z recyklingu polietylenowych (PE) i polipropylenowych (PP) odpadów pokonsumenckich oraz papieru gazetowego. Testowano formuły mieszanek, różniące się zawartością włókien, środków sprzęgających i modyfikatorów udarności. Wynikiem prowadzonych prac było...

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla produktów zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju (REZP)

Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla produktów zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju (REZP) Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla produktów zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju (REZP)

Choć w ostatnich latach poczyniono postępy, wpływ konsumpcji na środowisko wciąż wykracza poza bezpieczny dla ludzkości obszar działania, ponieważ na kilka sposobów przekraczamy granice planety w UE. W...

Choć w ostatnich latach poczyniono postępy, wpływ konsumpcji na środowisko wciąż wykracza poza bezpieczny dla ludzkości obszar działania, ponieważ na kilka sposobów przekraczamy granice planety w UE. W skali globalnej połowa wszystkich emisji gazów cieplarnianych i 90% utraty bioróżnorodności jest powodowana przez wydobycie i przetwarzanie surowców pierwotnych, a wciąż dominujący w naszej gospodarce model liniowy „weź → wytwórz → pozbądź się” prowadzi do znacznego marnotrawstwa zasobów.

mgr inż. Karol Kuczyński Na co zwrócić uwagę przy wyborze elektronarzędzi akumulatorowych?

Na co zwrócić uwagę przy wyborze elektronarzędzi akumulatorowych? Na co zwrócić uwagę przy wyborze elektronarzędzi akumulatorowych?

Elektronarzędzia akumulatorowe najczęściej kojarzą się z wiertarko-wkrętarką, a obecnie dostępnych jest wiele rozwiązań, od specjalizowanych narzędzi akumulatorowych, kluczy udarowych, wiertarko­‑wkrętarek...

Elektronarzędzia akumulatorowe najczęściej kojarzą się z wiertarko-wkrętarką, a obecnie dostępnych jest wiele rozwiązań, od specjalizowanych narzędzi akumulatorowych, kluczy udarowych, wiertarko­‑wkrętarek wyposażonych w udar, po urządzenia wielofunkcyjne wyposażone w wymienne nasadki.

Diagnoza luk we wsparciu modernizacji budynków w Polsce

Diagnoza luk we wsparciu modernizacji budynków w Polsce Diagnoza luk we wsparciu modernizacji budynków w Polsce

Obecnie wszystkie kraje UE mierzą się z koniecznością przyspieszenia tempa i zwiększenia głębokości oraz zakresu modernizacji energetycznych budynków. Wiele z nich zaczęło już wdrażać polityki publiczne...

Obecnie wszystkie kraje UE mierzą się z koniecznością przyspieszenia tempa i zwiększenia głębokości oraz zakresu modernizacji energetycznych budynków. Wiele z nich zaczęło już wdrażać polityki publiczne mające na celu odpowiedzieć na to wyzwanie. Instrumenty stosowane przez poszczególne państwa różnią się pod wieloma względami, jednocześnie jednak można dostrzec pewne trendy, takie jak dążenie do integracji poszczególnych narzędzi, czy wzmocnienie zachęt dla kompleksowych inwestycji. W polskim systemie...

mgr inż. Henryk B. Łoziczonek, dr hab. inż. arch. Marcin Furtak, prof. pk Metody badania właściwości cieplnych materiałów budowlanych

Metody badania właściwości cieplnych materiałów budowlanych Metody badania właściwości cieplnych materiałów budowlanych

W ostatnich latach wzrasta na świecie świadomość dotycząca poszanowania energii. Podejmowane są działania zmierzające do ograniczenia, a wręcz redukcji wzrostu jej zużycia. Szczególną rolę odgrywa budownictwo,...

W ostatnich latach wzrasta na świecie świadomość dotycząca poszanowania energii. Podejmowane są działania zmierzające do ograniczenia, a wręcz redukcji wzrostu jej zużycia. Szczególną rolę odgrywa budownictwo, które należy do największych odbiorców wyprodukowanej energii, zarówno na etapie wznoszenia budynków, jak i późniejszej ich eksploatacji.

Wybrane dla Ciebie

Odkryj trendy projektowania elewacji »

Odkryj trendy projektowania elewacji » Odkryj trendy projektowania elewacji »

Jak estetycznie wykończyć ściany - wewnątrz i na zewnątrz? »

Jak estetycznie wykończyć ściany - wewnątrz i na zewnątrz? » Jak estetycznie wykończyć ściany - wewnątrz i na zewnątrz? »

Przeciekający dach? Jak temu zapobiec »

Przeciekający dach? Jak temu zapobiec » Przeciekający dach? Jak temu zapobiec »

Dach biosolarny - co to jest? »

Dach biosolarny - co to jest? » Dach biosolarny - co to jest? »

Zobacz, które płyty termoizolacyjne skutecznie ochronią dom przed zimnem »

Zobacz, które płyty termoizolacyjne skutecznie ochronią dom przed zimnem » Zobacz, które płyty termoizolacyjne skutecznie ochronią dom przed zimnem »

Polecane produkty z branży budowlanej - Chemia budowlana »

Polecane produkty z branży budowlanej - Chemia budowlana » Polecane produkty z branży budowlanej - Chemia budowlana »

Wszystko, co powinieneś wiedzieć o izolacjach natryskowych »

Wszystko, co powinieneś wiedzieć o izolacjach natryskowych » Wszystko, co powinieneś wiedzieć o izolacjach natryskowych »

Przekonaj się, jak inni izolują pianką poliuretanową »

Przekonaj się, jak inni izolują pianką poliuretanową » Przekonaj się, jak inni izolują pianką poliuretanową »

Na czym polega fenomen technologii białej wanny »

Na czym polega fenomen technologii białej wanny » Na czym polega fenomen technologii białej wanny »

Podpowiadamy, jak wybrać system ociepleń

Podpowiadamy, jak wybrać system ociepleń Podpowiadamy, jak wybrać system ociepleń

Podpowiadamy, jak skutecznie przeprowadzić renowacje piwnicy »

Podpowiadamy, jak skutecznie przeprowadzić renowacje piwnicy » Podpowiadamy, jak skutecznie przeprowadzić renowacje piwnicy »

300% rozciągliwości membrany - TAK! »

300% rozciągliwości membrany - TAK! » 300% rozciągliwości membrany - TAK! »

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.