Izolacje.com.pl

Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Cz. 3. Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej, fot. www.pixabay.com

Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej, fot. www.pixabay.com

Użycie określenia „metodyczny” dotyczy opracowania takiego modelu, który będzie powtarzalny dla różnych projektów ograniczonych co do analizowanego sektora budownictwa i zastosowanie go przyniesie w przybliżeniu podobny skutek.

Zobacz także

Janusz Banera Zasady zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Zasady zarządzania ryzykiem w branży budowlanej Zasady zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Zarządzanie ryzykiem nie jest często wykorzystywane w branży budowlanej, chociaż w tej branży panują bardzo niepewne warunki, które ulegają ciągłym zmianom, i to ona w szczególności zasługuje na wsparcie...

Zarządzanie ryzykiem nie jest często wykorzystywane w branży budowlanej, chociaż w tej branży panują bardzo niepewne warunki, które ulegają ciągłym zmianom, i to ona w szczególności zasługuje na wsparcie w tym zakresie. W konsekwencji projekty/inwestycje budowlane obciążone są różnymi rodzajami niepowodzenia, które stanowią jego nieodłączną część. Istnieje oczywisty silny związek między zarządzeniem ryzykiem a pomyślną realizacją projektu [1] lub inwestycji.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Zasady projektowania docieplania budynków od wewnątrz

Zasady projektowania docieplania budynków od wewnątrz Zasady projektowania docieplania budynków od wewnątrz

W myśl podstawowych kanonów fizyki budowli, przy zachowaniu swobody kształtowania oraz umiejscowienia warstw termoizolacyjnych, poprawnie zaprojektowana przegroda powinna charakteryzować się oporem cieplnym...

W myśl podstawowych kanonów fizyki budowli, przy zachowaniu swobody kształtowania oraz umiejscowienia warstw termoizolacyjnych, poprawnie zaprojektowana przegroda powinna charakteryzować się oporem cieplnym wzrastającym w kierunku zewnętrznym, a jednocześnie malejącym w tym samym kierunku oporze dyfuzyjnym pary wodnej [1].

PU Polska – Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji Działalność edukacyjna i informacyjna związku PU Polska

Działalność edukacyjna i informacyjna związku PU Polska Działalność edukacyjna i informacyjna związku PU Polska

PU Polska Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji to organizacja założona w 2017 r. i zrzeszająca ośmiu największych pracodawców – producentów płyt warstwowych z rdzeniem poliuretanowym PUR i poliizocyjanurowym...

PU Polska Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji to organizacja założona w 2017 r. i zrzeszająca ośmiu największych pracodawców – producentów płyt warstwowych z rdzeniem poliuretanowym PUR i poliizocyjanurowym PIR.

W celu trafnej identyfikacji czynników ryzyka dla przedmiotowej specjalizacji przeprowadzono konsultacje z pracownikami czterech firm specjalizujących się w renowacji zbiorników na ciecze.

W zakresie czynników, które mogą mieć wpływ na czas, koszty i jakość przeprowadzanej renowacji powłok ochronnych, należy uwzględnić:

  • stan techniczny zbiornika w chwili przystępowania do renowacji,
  • czas, jaki upłynął od chwili przygotowania dokumentacji projektowo-przetargowej do czasu rozpoczęcia prac,
  • braki lub błędy w założeniach na etapie planowania i tworzenia Programu Funkcjonalno-Użytkowego (PFU),
  • błędne założenia podczas kosztorysowania,
  • niewłaściwy wybór projektanta,
  • niewłaściwy wybór rozwiązania technicznego (technologii),
  • błędy w założeniach dotyczące wyboru metody wykonywania poszczególnych prac,
  • założenie zbyt krótkiego czasu na realizację projektu,
  • niewłaściwy wybór wykonawcy prac,
  • niewłaściwy wybór pory terminu realizacji projektu,
  • nadzór inwestorski.

Pogłębiona analiza czynników wpływających na ryzyko niepowodzenia inwestycji

W celu przypisania właściwej oceny dla poszczególnych czynników ryzyka należy dokładnie zrozumieć, jakie skutki mogą wywoływać te czynniki w razie ich wystąpienia, od czego zależy prawdopodobieństwo ich oddziaływania i jakie działania zaradcze mogą ograniczać ich wpływ na ostateczny rezultat/wynik procesu inwestycyjnego. Pogłębiona analiza wpływu ustalonych już czynników powstała w ramach wspomnianego powyżej badania (IDI).

Stan techniczny zbiornika w chwili przystępowania do renowacji

Stan techniczny konstrukcji betonowej zbiornika w chwili przystępowania do jego renowacji, czyli stan zaawansowania procesów korozyjnych i innych mechanizmów destrukcji powłoki ochronnej i struktury powierzchniowej betonu bezpośrednio wpływa na zakres prac, jakie muszą być wykonane w ramach prowadzonej renowacji.

Jeżeli przystępujemy do renowacji, gdy istniejąca powłoka ochronna dopiero zaczyna ulegać zniszczeniom i na całej powierzchni ścian i dna zbiornika występują tylko punktowe jej ubytki, to po usunięciu starej powłoki powierzchniowa struktura betonu będzie wymagała jedynie drobnych prac naprawczych przed przystąpieniem do nakładania nowej powłoki, co bezpośrednio przekłada się na minimalizację czasu potrzebnego do przeprowadzenia renowacji i ogranicza koszty całego przedsięwzięcia.

Przeczytaj też: Izolacja budynków pomoże sprostać wyzwaniom obecnego świata

Jednak gdy będziemy zwlekać z przeprowadzeniem renowacji aż do czasu, gdy większość powierzchni istniejącej powłoki ulegnie zniszczeniu, odsłaniając beton dla tak trudnej ekspozycji środowiskowej, jaka występuje w ściekach, to przeprowadzenie renowacji będzie wymagało zastosowania zupełnie innej metody przygotowania powierzchni, która usunie więcej istniejącej substancji konstrukcji betonowej. Taki stan rzeczy diametralnie zwiększy zakres prac naprawczych związanych z odtworzeniem tejże usuniętej substancji konstrukcji w celu odtworzenia ubytków otuliny prętów zbrojeniowych zbiornika.

Prace polegające na usuwaniu skorodowanej struktury betonu i odtwarzaniu jego pierwotnego stanu odpowiednimi zaprawami naprawczymi będą miały istotny wpływ, zarówno na czas trwania renowacji, jak i na całkowite koszty jej wykonania.

Prawdopodobieństwo wystąpienia takiej sytuacji zależy od bieżącego monitorowania stanu technicznego i cyklicznych przeglądów zbiorników. Im więcej minęło czasu od ostatniego przeglądu, tym prawdopodobieństwo zagrożenia jest większe i należy je uzależnić od przyjętej w danej jednostce organizacyjnej częstotliwości przeglądów technicznych.

Badania diagnostyczne stanu technicznego zbiornika są niezbędne do wyboru adekwatnych metod usuwania skorodowanej substancji konstrukcji betonowej. Planowanie inwestycji bez uprzednio przeprowadzonej diagnostyki stwarza ogromne ryzyko błędów w założeniach, które mogą skutkować niepotrzebnym wzrostem kosztów i wydłużeniem czasu realizacji projektu lub znacznym obniżeniem jakości i trwałości. Dlatego bardzo ważne jest, aby w fazie planowania renowacji taką diagnostykę przeprowadzić.

Zwyczajowo prace związane z planowaniem renowacji są poprzedzane wykonaniem oceny stanu technicznego lub ekspertyzą techniczną, jeżeli ten stan techniczny jest oceniony negatywnie. Następnie na podstawie tych opracowań są robione założenia do projektu (dokumentacja projektowa, kosztorys, pozyskanie zasobów finansowych, ogłoszenie przetargu, wybór ofert i zlecenie realizacji prac).

Nie ma nic ryzykownego, gdy poszczególne fazy procesu inwestycyjnego przebiegają sprawnie i płynnie jedna po drugiej. Jednak gdy ten proces zostaje zakłócony, rozciągając cały projekt w czasie, gdy np. pojawiają się problemy z pozyskaniem środków finansowych do jego realizacji i rozpoczęcie prac odsuwa się w czasie o rok, dwa, trzy (takie sytuacje nie są wcale rzadkością), a następnie projekt będzie realizowany w oparciu o wcześniejsze założenia i ekspertyzy, bardzo prawdopodobne stanie się, że stan techniczny w międzyczasie uległ pogorszeniu. Niestety może to mieć duży wpływ na pojawienie się konieczności wykonania prac nieprzewidzianych w projekcie i kosztorysie, co zazwyczaj odbywa się na zasadzie zatwierdzanych protokołów konieczności i w dużym stopniu wpływa na zwiększenie kosztów i wydłużenie czasu realizacji inwestycji.

Im dłużej trwa opisywana tu przerwa, tym prawdopodobieństwo wystąpienia tego czynnika będzie wzrastać. Jeżeli więc taki czynnik występuje, to powinna być ponowiona diagnostyka w celu minimalizacji prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków tego zagadnienia.

Braki lub błędy w założeniach na etapie planowania i tworzenia (PFU)

Niedostatecznie dokładnie opisane wymagania w różnym zakresie na etapie opracowywania PFU mogą dotyczyć takich kwestii, jak wymogi w zakresie doświadczenia i innych kryteriów przy wyborze projektanta lub wykonawcy, założenia dotyczące długości okresu, w jakim całość prac powinna być wykonana, planowany termin wykonania prac czy parametry techniczne dotyczące materiałów użytych do renowacji. Prawidłowe skonstruowanie PFU polega na opisaniu metadecyzji, które będą regulowały sposób podejmowania kolejnych decyzji w ramach inwestycji.

Kryteria wyboru projektanta do przygotowania dokumentacji projektowej

Rola projektanta w procesie inwestycyjnym polegającym na renowacji zbiornika oczyszczalni ścieków jest nie do przecenienia. W związku z tym właściwe ustalenie kryteriów wyboru projektanta jest bardzo istotnym elementem PFU. Ewentualne błędy w zakresie projektowania poszczególnych zakresów prac będą bezpośrednio i w sposób istotny wpływały na wydłużenie czasu realizacji projektu zgodnie z harmonogramem, wzrost kosztów w stosunku do kosztorysu i obniżenie jakości nawet do stopnia uniemożliwiającego użytkowanie.

PFU powinno uwzględniać takie kryteria w zakresie wyboru projektanta, jak jego ogólne doświadczenie w zawodzie, doświadczenie przy projektowaniu inwestycji o podobnym charakterze dla oczyszczalni ścieków, np. min. trzy projekty, ale i maksymalny czas, np. trzy lata od zrealizowania ostatniego projektu, i znajomość systemów do napraw i ochrony betonu różnych dostawców, np. trzy różne technologie.

PFU powinno zawierać skrótowy opis wymaganego zakresu dla dokumentacji projektowej dotyczącego elementów i detali, których rozwiązania projekt powinien zawierać. Ten element sprawia, że na etapie wyboru projektanta porównywane oferty w zakresie ilościowym są do siebie zbliżone. Jeżeli jednak przed zleceniem wykonania dokumentacji projektowej taka lista kontrolna nie została projektantowi przekazana, to prawdopodobieństwo braków dotyczących rozwiązań dla poszczególnych detali wzrasta i należy przeprowadzić z nim konsultacje zgodnie ze wspomnianą listą kontrolną.

Kryteria wyboru wykonawcy prac

W zakresie kryteriów wyboru wykonawcy PFU powinno wyróżnić kilka kwestii, które zweryfikują jego doświadczenie, ale również zasoby ludzkie i materialne niezbędne do wykonania takiego zadania, ponieważ brak zarówno doświadczenia, jak i zasobów mają duży wpływ na czas potrzebny do wykonania całego zadania, na koszty, zwłaszcza w sytuacji, gdy wykonawca nie będzie w stanie dokończyć prac i trzeba będzie znaleźć takiego wykonawcę, który podejmie się kontynuacji prac częściowo już wykonanych i bardzo duży wpływ na jakość realizowanej renowacji. Dlatego w PFU powinny się znaleźć takie zapisy, jak:

  • minimalny czas prowadzenia działalności, np. pięć lat,
  • potwierdzone referencje wykonania min. trzech projektów o podobnym charakterze z danymi kontaktowymi do osoby ze strony ówczesnego zleceniodawcy, który może potwierdzić fakt wykonania takich prac i jakość/trwałość renowacji,
  • zasoby ludzkie w postaci minimum 10 pracowników zatrudnionych na stałe, z czego minimum połowa przez okres nie krótszy niż trzy lata,
  • zasoby ludzkie w postaci kadry zarządzającej, w tym osobę z uprawnieniami do prowadzenia takiej budowy,
  • zasoby finansowe,
  • własny park maszyn i urządzeń do wykonywania prac specjalistycznych w zakresie obróbki mechanicznej betonu, aplikacji powłok z żywic reaktywnych, iniekcji rys, osuszania budynków/pomieszczeń i monitorowania parametrów temperaturowo-wilgotnościowych i wytrzymałościowych w zakresie wykonywania niezbędnych badań w trakcie realizacji prac,
  • certyfikaty autoryzacji producenta materiałów, których zastosowanie przewiduje projekt wykonawczy,
  • program kontroli jakości.

W PFU powinien znaleźć się zapis o wykluczeniu ofert wykonawców, którzy nie brali udziału w wizji lokalnej, a sam wybór oferenta powinien odbywać się na podstawie przeprowadzonych rozmów i wywiadów z każdym oferentem po zebraniu ofert, a nie tylko na podstawie cen w nadesłanych ofertach.

Założenia dotyczące okresu, w jakim całość prac powinna być wykonana

To zagadnienie niestety nie może być potraktowane w sposób życzeniowy, czyli np. cztery tygodnie, ponieważ nie możemy wyłączyć zbiornika z użytkowania na dłuższy okres. Takie podejście na etapie planowania skazuje na nieuchronne niepowodzenie w najwyższym stopniu prawdopodobieństwa wystąpienia i maksymalnym wpływem na wydłużenie czasu realizacji prac, na wzrost kosztów, ponieważ w celu maksymalnego przyspieszenia będą musiały być podejmowane środki nadzwyczajne, i pogorszeniem jakości, ponieważ z dużym prawdopodobieństwem na końcu zabraknie czasu na pełne utwardzenie i uzyskanie pełnej wytrzymałości użytych materiałów przed ponownym napełnieniem zbiornika ściekami.

PFU powinno przewidzieć tak długi czas na realizację renowacji, jaki jest potrzebny do wykonania wszystkich czynności opisanych w zaleceniach ekspertyzy lub oceny technicznej, uwzględniając przerwy technologiczne, jakie wymagają materiały do pełnego utwardzenia, a nawet montaż i demontaż rusztowań, a nie tak długi czas, jaki zlecający może dać wykonawcy.

Jeżeli z określonych powodów inwestor nie może na wystarczająco długi czas wyłączyć zbiornika z użytkowania, to powinien wykonać tylko doraźne naprawy, a właściwą renowację odłożyć na inny termin.

Czas przewidziany w PFU na realizację prac powinien być obliczony po konsultacjach ze specjalistą w tej dziedzinie i analizie zaleceń z ekspertyzy, a każdy pominięty element zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia skutków tego zagrożenia i powinien być powodem do zmiany stopnia tego prawdopodobieństwa o jeden w górę.

Planowany termin realizacji prac

Jako że materiały na bazie żywic reaktywnych są wrażliwe na warunki temperaturowo-wilgotnościowe, tzn. wymagają do prawidłowego utwardzania i uzyskania deklarowanych przez producenta właściwości użytkowych niskiej wilgotności i względnie wysokich temperatur, kalendarz prac ma duży i ścisły związek z czasem potrzebnym do wykonania wszystkich prac, dodatkowymi kosztami związanymi z wymuszaniem odpowiednich warunków w okresie niesprzyjającym i z jakością ostatecznych wytrzymałości materiałów aplikowanych w granicznych temperaturach, ryzyko to powinniśmy szacować tym wyżej, im zimniejszy został wybrany okres w kalendarzu w PFU na realizację tych prac. Chyba że założenia przewidują z góry przykrycie całego zbiornika odpowiednim namiotem i instalację recyrkulacji powietrza wraz z ogrzewaniem.

Wymagania dotyczące właściwości użytkowych lub parametrów technicznych materiałów użytych w ramach projektu

Właściwości użytych materiałów w projekcie renowacji zbiorników w oczyszczalniach ścieków są bardzo istotne i możemy podzielić je na dwie grupy.

Do pierwszej grupy należy zaliczyć właściwości robocze samych produktów, jak możliwość stosowania w niskich temperaturach, tolerancja dla wilgoci, szybkość utwardzania czy możliwość maszynowego nanoszenia techniką natryskową.

Drugą grupę stanowią właściwości użytkowe wykonanych powłok z danych produktów, jak siła przyczepności do betonu i stali, zdolność do przesklepiania rys, wysoka odporność chemiczna na kwasy organiczne i biogenny kwas siarkowy, odporność na powstawanie pęcherzy osmotycznych, niska kapilarna absorbcja wody i wytrzymałość na ścieranie i uderzenia. Te właściwości, a w zasadzie ich brak mają silny wpływ na każdy rodzaj ryzyka i brak zapisów dotyczących kolejnej z wymienionych właściwości materiałów w PFU w postaci listy kontrolnej parametrów technicznych materiałów skutkuje zwiększaniem się prawdopodobieństwa wystąpienia skutków tych zagrożeń.

Wnioski

Faza planowania to krytyczny etap dla projektu, który będzie determinował wszystkie kolejne fazy jego realizacji, a zatem ma on kluczowy wpływ na powodzenie projektu, którego prawdopodobieństwo maleje przy pominięciu którejkolwiek z wyżej wymienionych metadecyzji.

Wobec powyższego zalecam przy tworzeniu Programu Funkcjonalno-Użytkowego, który będzie w dalszej fazie procesu inwestycyjnego regulował sposoby podejmowania kolejnych decyzji skorzystać z listy kontrolnej PFU w celu redukcji niekorzystnych skutków nieokreślonych procedur.

Artykuł powstał z potrzeby skonstruowania modelu programu zarządzania ryzykiem podczas renowacji zbiorników będących częścią instalacji gospodarki wodno-ściekowej zgodnie ze znanymi zasadami zarządzania ryzykiem stosowanymi w branży budowlanej.
Podczas pisania niniejszej pracy wykorzystano informacje z literatury fachowej w zakresie zarządzania ryzykiem oraz wiele analiz instytutów badawczych, norm i literatury dotyczącej naprawy i ochrony betonu. Wykorzystane zostały również materiały empiryczne pozyskane z zasobów wewnętrznych firm BASF i Master Builders Solutions, wnioski z przeprowadzonych wywiadów i materiały wewnętrzne firm specjalizujących się w opisywanych zagadnieniach w ramach szkoleń i warsztatów praktycznych, informacje pozyskiwane z materiałów prezentowanych w ramach konferencji branżowych, literaturze branżowej i z własnego doświadczenia praktycznego.

Komentarze

Powiązane

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni, dr inż. Magdalena Nakielska Charakterystyka energetyczna budynku w świetle aktualnych przepisów prawnych - wybrane aspekty

Charakterystyka energetyczna budynku w świetle aktualnych przepisów prawnych - wybrane aspekty Charakterystyka energetyczna budynku w świetle aktualnych przepisów prawnych - wybrane aspekty

Charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku stanowi jego ocenę w zakresie obudowy budynku, rozwiązań technicznych instalacji oraz zastosowanego źródła energii. Niestety, procedury ustalania...

Charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku stanowi jego ocenę w zakresie obudowy budynku, rozwiązań technicznych instalacji oraz zastosowanego źródła energii. Niestety, procedury ustalania oraz interpretacji technicznej podstawowych parametrów świadectwa charakterystyki energetycznej są często niejasne i nieprecyzyjne.

Tomasz Gałązka Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii

Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii

Artykuł omawia zawartość i postanowienia krajowego planu promującego wzrost liczby budynków o niskim zużyciu energii stanowiący załącznik do przyjętej dnia 22.06.2015 r. uchwały Rady Ministrów. Dokument...

Artykuł omawia zawartość i postanowienia krajowego planu promującego wzrost liczby budynków o niskim zużyciu energii stanowiący załącznik do przyjętej dnia 22.06.2015 r. uchwały Rady Ministrów. Dokument ten wypełnia upoważnienia zawartego w art. 39 ust. 3 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, a także wymogu określonego w art. 9 ust. 1 dyrektywy 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.

Przemysław Gogojewicz Aktualne przepisy przeciwpożarowe dla budynków

Aktualne przepisy przeciwpożarowe dla budynków Aktualne przepisy przeciwpożarowe dla budynków

Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu nie zwalnia ze spełniania wymogów stawianych przez przepisy prawa, w tym przepisy prawa budowlanego i przepisy przeciwpożarowe obowiązujące na dzień rozstrzygania...

Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu nie zwalnia ze spełniania wymogów stawianych przez przepisy prawa, w tym przepisy prawa budowlanego i przepisy przeciwpożarowe obowiązujące na dzień rozstrzygania sprawy.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE news Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii

Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii

Publikacja „Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii” jest aktualnym opracowaniem zmian, jakie wprowadzane są w ostatnich latach w przepisach budowlanych, dotyczących w dużej...

Publikacja „Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii” jest aktualnym opracowaniem zmian, jakie wprowadzane są w ostatnich latach w przepisach budowlanych, dotyczących w dużej mierze aspektów racjonalizacji zużycia energii, poprawy efektywności energetycznej, a także ograniczenia emisji CO2.

dr inż. Rafał Żuchowski , dr inż. Artur Nowoświat , dr inż. Leszek Dulak Monitoring hałasu środowiskowego

Monitoring hałasu środowiskowego Monitoring hałasu środowiskowego

W artykule, obok podstawowej wiedzy o rozchodzeniu się dźwięku w przestrzeni, zawarte są podstawy prawne dotyczące hałasu środowiskowego, informacje o metodyce pomiarowej, charakterystyce zestawów pomiarowych...

W artykule, obok podstawowej wiedzy o rozchodzeniu się dźwięku w przestrzeni, zawarte są podstawy prawne dotyczące hałasu środowiskowego, informacje o metodyce pomiarowej, charakterystyce zestawów pomiarowych i kryteriach lokalizacji punktów pomiarowych, zaleceniach dotyczących warunków meteo, procedurach pomiarów i rejestracji hałasu i tła akustycznego, map akustycznych oraz weryfikacji i kalibracji przyjętych metod obliczeniowych.

Przemysław Gogojewicz Gwarancja i rękojmia w praktyce

Gwarancja i rękojmia w praktyce Gwarancja i rękojmia w praktyce

Gwarancja i rękojmia to pojęcia, które powinni znać wszyscy wykonawcy i konsumenci. Co zrobić, jeśli usługa budowlana ma wadę fizyczną? Do czego zobowiązuje gwarancja, a jakie daje nam prawa? Warto wiedzieć,...

Gwarancja i rękojmia to pojęcia, które powinni znać wszyscy wykonawcy i konsumenci. Co zrobić, jeśli usługa budowlana ma wadę fizyczną? Do czego zobowiązuje gwarancja, a jakie daje nam prawa? Warto wiedzieć, jak ich dochodzić.

dr hab. inż. arch. Andrzej K. Kłosak, mgr inż. arch. Mikołaj Jarosz Nowe wymagania akustyczne dla sal wykładowych i konferencyjnych oraz w zakresie ochrony przed hałasem pogłosowym w budynkach według normy PN-B 02151-4:2015-06

Nowe wymagania akustyczne dla sal wykładowych i konferencyjnych oraz w zakresie ochrony przed hałasem pogłosowym w budynkach według normy PN-B 02151-4:2015-06 Nowe wymagania akustyczne dla sal wykładowych i konferencyjnych oraz w zakresie ochrony przed hałasem pogłosowym w budynkach według normy PN-B 02151-4:2015-06

Nowe wymagania akustyki budowlanej dotyczą zagadnienia pogłosu, transmisji mowy oraz chłonności akustycznej. Omawiamy wymagania akustyczne stawiane obiektom biurowym i sportowym, salom i pracowniom szkolnym,...

Nowe wymagania akustyki budowlanej dotyczą zagadnienia pogłosu, transmisji mowy oraz chłonności akustycznej. Omawiamy wymagania akustyczne stawiane obiektom biurowym i sportowym, salom i pracowniom szkolnym, salom audytoryjnym i wykładowym oraz innym pomieszczeniom o podobnym przeznaczeniu.

Przemysław Gogojewicz Nabywanie nieruchomości - zapis windykacyjny a zwykły

Nabywanie nieruchomości - zapis windykacyjny a zwykły Nabywanie nieruchomości - zapis windykacyjny a zwykły

W przypadku śmierci właściciela mieszkania, na mocy zapisu windykacyjnego dokonanego w testamencie, spadkobierca nabywa nieruchomość już z chwilą otwarcia spadku. Dzięki zapisowi windykacyjnemu spadkodawca...

W przypadku śmierci właściciela mieszkania, na mocy zapisu windykacyjnego dokonanego w testamencie, spadkobierca nabywa nieruchomość już z chwilą otwarcia spadku. Dzięki zapisowi windykacyjnemu spadkodawca może rozporządzać poszczególnymi przedmiotami majątkowymi na rzecz określonych osób. Czym różni się ten rodzaj zapisu od zapisu zwykłego?

mgr inż. Jerzy Ćwięk , dr inż. Arkadiusz Węglarz Wpływ nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej na budownictwo

Wpływ nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej na budownictwo Wpływ nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej na budownictwo

Ostatnie lata przyniosły wszystkim uczestnikom procesu budowlanego bardzo dużo zmian dotyczących efektywności energetycznej, niespotykanych dotychczas w takiej skali. Jeszcze nie zdarzyło się, aby efektywność...

Ostatnie lata przyniosły wszystkim uczestnikom procesu budowlanego bardzo dużo zmian dotyczących efektywności energetycznej, niespotykanych dotychczas w takiej skali. Jeszcze nie zdarzyło się, aby efektywność energetyczna była dla budownictwa tak znaczącym wyzwaniem.

dr inż. Marzena Najduchowska Nowelizacja norm na wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych

Nowelizacja norm na wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych Nowelizacja norm na wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych

Co zmieni się w normach dotyczących wyrobów i systemów do ochrony i napraw konstrukcji betonowych?

Co zmieni się w normach dotyczących wyrobów i systemów do ochrony i napraw konstrukcji betonowych?

Przemysław Gogojewicz Okresowe kontrole obiektów budowlanych - kiedy je przeprowadzać?

Okresowe kontrole obiektów budowlanych - kiedy je przeprowadzać? Okresowe kontrole obiektów budowlanych - kiedy je przeprowadzać?

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek podczas użytkowania budynku sprawdzać jego stan techniczny. Co powinno podlegać kontroli i kto może ją przeprowadzić?

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek podczas użytkowania budynku sprawdzać jego stan techniczny. Co powinno podlegać kontroli i kto może ją przeprowadzić?

Przemysław Gogojewicz Odór i nieprzyjemna woń a Prawo budowlane

Odór i nieprzyjemna woń a Prawo budowlane Odór i nieprzyjemna woń a Prawo budowlane

Badanie "uciążliwości zapachów" leży w kompetencjach organów nadzoru budowlanego. Jednakże w polskim porządku prawnym nie istnieją tzw. normy odorowe, brakuje też metodyki pomiaru zapachu.

Badanie "uciążliwości zapachów" leży w kompetencjach organów nadzoru budowlanego. Jednakże w polskim porządku prawnym nie istnieją tzw. normy odorowe, brakuje też metodyki pomiaru zapachu.

dr inż. Małgorzata Niziurska, mgr inż. Teresa Wons Reakcja na ogień - nowe wymagania

Reakcja na ogień - nowe wymagania Reakcja na ogień - nowe wymagania

Jak zmieniły się zapisy dotyczące klas reakcji na ogień wyrobów budowlanych w związku z wejściem w życie rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/364?

Jak zmieniły się zapisy dotyczące klas reakcji na ogień wyrobów budowlanych w związku z wejściem w życie rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/364?

Przemysław Gogojewicz Mur oporowy a pozwolenie na budowę

Mur oporowy a pozwolenie na budowę Mur oporowy a pozwolenie na budowę

Mur może pełnić zarówno funkcję ogrodzenia, jak i konstrukcji oporowej. W ustaleniu, czy jego budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, konieczne jest uwzględnienie jego zasadniczej roli. Decyduje...

Mur może pełnić zarówno funkcję ogrodzenia, jak i konstrukcji oporowej. W ustaleniu, czy jego budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, konieczne jest uwzględnienie jego zasadniczej roli. Decyduje ona o kwalifikacji obiektu.

Przemysław Gogojewicz Obiekt bez niezbędnych instalacji i urządzeń - co z tego wynika?

Obiekt bez niezbędnych instalacji i urządzeń - co z tego wynika? Obiekt bez niezbędnych instalacji i urządzeń - co z tego wynika?

Niewyposażenie obiektu w niezbędne do jego funkcjonowania instalacje i urządzenia może być co najwyżej uznane za uchybienie wymogom techniczno-budowlanych dla określonej kategorii obiektu, lecz w żadnym...

Niewyposażenie obiektu w niezbędne do jego funkcjonowania instalacje i urządzenia może być co najwyżej uznane za uchybienie wymogom techniczno-budowlanych dla określonej kategorii obiektu, lecz w żadnym wypadku nie oznacza, że budynku nie można zakwalifikować do kategorii obiektu budowlanego. Przy odmiennym rozumowaniu budowa budynku bez jakichkolwiek instalacji i urządzeń możliwa byłaby bez jakichkolwiek rygorów prawnych i w celu obejścia prawa wystarczające byłoby niewyposażenie budynku, nawet...

Przemysław Gogojewicz Utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym

Utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym Utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym

W przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji albo naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, które uniemożliwiają lub znacznie utrudniają użytkowanie...

W przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji albo naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, które uniemożliwiają lub znacznie utrudniają użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego może nakazać (w drodze decyzji) usunięcie skutków ingerencji lub naruszeń albo przywrócenie stanu poprzedniego. Decyzja powinna być natychmiast wykonana i może być ogłoszona ustnie.

dr inż. Jacek Nurzyński Klasyfikacja akustyczna budynków mieszkalnych i ocena jakości akustycznej terenu - nowe propozycje normalizacyjne

Klasyfikacja akustyczna budynków mieszkalnych i ocena jakości akustycznej terenu - nowe propozycje normalizacyjne Klasyfikacja akustyczna budynków mieszkalnych i ocena jakości akustycznej terenu - nowe propozycje normalizacyjne

Zasady oceny właściwości akustycznych budynku oraz wymagania stawiane w tym zakresie są przedmiotem normy PN-B-02151, która jest obecnie w trakcie nowelizacji. Prace nad tym dokumentem są prowadzone w...

Zasady oceny właściwości akustycznych budynku oraz wymagania stawiane w tym zakresie są przedmiotem normy PN-B-02151, która jest obecnie w trakcie nowelizacji. Prace nad tym dokumentem są prowadzone w grupie roboczej PKN (KT 253) w ramach umowy podpisanej z Instytutem Techniki Budowlanej. Docelowo norma będzie się składała z sześciu części.

dr inż. Zbigniew Pozorski, mgr inż. Szymon Wojciechowski Norma EN-14509-2 - nowy rozdział w rozwoju płyt warstwowych

Norma EN-14509-2 - nowy rozdział w rozwoju płyt warstwowych Norma EN-14509-2 - nowy rozdział w rozwoju płyt warstwowych

Niedawno pojawiła się informacja o planach wprowadzenia nowej normy, oznaczonej jako EN 14509-2 i określającej wymagania dla płyt warstwowych stosowanych jako stabilizacja pojedynczych elementów konstrukcyjnych....

Niedawno pojawiła się informacja o planach wprowadzenia nowej normy, oznaczonej jako EN 14509-2 i określającej wymagania dla płyt warstwowych stosowanych jako stabilizacja pojedynczych elementów konstrukcyjnych. Jakie zmiany może przynieść ten dokument?

dr inż. Małgorzata Basińska, dr Michał Michałkiewicz, dr inż. Radosław Górzeński Jakość powietrza - zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne - klasyfikacja i wymagania

Jakość powietrza - zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne - klasyfikacja i wymagania Jakość powietrza - zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne - klasyfikacja i wymagania

Jak ocenić jakości powietrza wewnętrznego w budynkach? Jak klasyfikuje się zanieczyszczenia chemiczne?

Jak ocenić jakości powietrza wewnętrznego w budynkach? Jak klasyfikuje się zanieczyszczenia chemiczne?

Przemysław Gogojewicz Remont starych budynków a nowe Warunki Techniczne

Remont starych budynków a nowe Warunki Techniczne Remont starych budynków a nowe Warunki Techniczne

Nie można zmusić zarządzającego do remontu starych budynków, opierając się na obecnie obowiązujących wymogach technicznych.

Nie można zmusić zarządzającego do remontu starych budynków, opierając się na obecnie obowiązujących wymogach technicznych.

Przemysław Gogojewicz Zabudowa bliźniacza - zasady sytuowania budynków

Zabudowa bliźniacza - zasady sytuowania budynków Zabudowa bliźniacza - zasady sytuowania budynków

Nie można uznać, że zabudowa bliźniacza jest tylko równoznaczna z zabudową w granicy. Forma zabudowy jednorodzinnej, w tym forma zabudowy bliźniaczej, może być pod pewnymi warunkami, realizowana zarówno...

Nie można uznać, że zabudowa bliźniacza jest tylko równoznaczna z zabudową w granicy. Forma zabudowy jednorodzinnej, w tym forma zabudowy bliźniaczej, może być pod pewnymi warunkami, realizowana zarówno w granicy, jak i w oddaleniu od granicy, także na jednej działce.

Przemysław Gogojewicz Właściciel nieruchomości a prawa osób w niej zameldowanych

Właściciel nieruchomości a prawa osób w niej zameldowanych Właściciel nieruchomości a prawa osób w niej zameldowanych

Udział w prawie własności nieruchomości nie upoważnia do uzyskania danych osobowych osób zameldowanych na tej nieruchomości. Potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich...

Udział w prawie własności nieruchomości nie upoważnia do uzyskania danych osobowych osób zameldowanych na tej nieruchomości. Potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich musi być potwierdzona obiektywną i usprawiedliwioną przepisami prawa materialnego koniecznością dysponowania tymi danymi.

Przemysław Gogojewicz Kiedy dopuszcza się odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych?

Kiedy dopuszcza się odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych? Kiedy dopuszcza się odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych?

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego, dopuszczalne jest tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego, dopuszczalne jest tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Modernizacja starego budownictwa w Polsce - wyzwania i możliwości rynku

Modernizacja starego budownictwa w Polsce - wyzwania i możliwości rynku Modernizacja starego budownictwa w Polsce - wyzwania i możliwości rynku

W dniach 16-17 listopada odbyła się czwarta edycja Konferencji IZOLACJE pt. Modernizacja starego budownictwa w Polsce. W tym roku gościliśmy w Katowicach, w hotelu Angelo by Vienna House. W konferencji...

W dniach 16-17 listopada odbyła się czwarta edycja Konferencji IZOLACJE pt. Modernizacja starego budownictwa w Polsce. W tym roku gościliśmy w Katowicach, w hotelu Angelo by Vienna House. W konferencji uczestniczyło ponad 230 osób - inżynierów, architektów, projektantów, przedstawicieli uczelni technicznych i innych specjalistów z branży budowlanej.

Najnowsze produkty i technologie

MediaMarkt Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję? Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór...

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór tańszego rozwiązania, jest pozorną oszczędnością. Niższa efektywność pracy, mniejsza żywotność, nie mówiąc już o ograniczonych parametrach technicznych. Jeśli szukamy sprzętu, który posłuży nam naprawdę długo, dobrze do zakupu laptopa podejść jak do inwestycji - niezależnie, czy kupujemy go przede wszystkim...

PU Polska – Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do...

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do branży rewolucyjny i rewelacyjny produkt, jakim jest płyta warstwowa, zmodernizowaliśmy de facto ideę prefabrykacji i zamianę tradycyjnych, mokrych i pracochłonnych technologii wznoszenia budynków z elementów małogabarytowych lub konstrukcji szalunkowych na szybki, suchy montaż gotowych elementów w...

Balex Metal Sp. z o. o. System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

System rynnowy Zenit – orynnowanie premium System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on...

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on przede wszystkim bezpiecznie odprowadzać wodę deszczową i roztopową z dachu, a o tym decydują detale. Zadbała o nie firma Balex Metal. System rynnowy Zenit jest dopracowany do perfekcji. Równie świetnie się prezentuje.

BREVIS S.C. Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego...

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej, mechanicznej wywiewnej i hybrydowej (połączenie obu poprzednich typów). Wiele osób rezygnowało z ich instalacji z powodu konieczności ingerencji w konstrukcję ramy okna. Na szczęście to już przeszłość - od kilku lat na rynku dostępne są modele montowane na...

PETRALANA Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury...

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury z górnych kondygnacji budynków z niską temperaturą, która panuje bliżej gruntu.

VITCAS Polska Sp. z o.o. Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka? Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala...

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala zrelaksować się po ciężkim dniu pracy. Taka aura sprzyja również długim rozmowom w gronie najbliższych. Aby kominek był bezpieczny w użytkowaniu, należy zadbać o jego odpowiednią izolację termiczną. Dlaczego zabezpieczenie kominka jest tak ważne i jakich materiałów izolacyjnych użyć? Na te pytania...

Recticel Insulation Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli....

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli. Czasami jednak nie ma możliwości wykonania docieplenia na fasadach, np. na budynkach zabytkowych, obiektach z utrudnionym dostępem do elewacji czy na budynkach usytuowanych w granicy. W wielu takich przypadkach jest jednak możliwe wykonanie docieplenia ścian od wewnątrz.

Ocmer Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Jak wygląda budowa hali magazynowej? Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega...

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega budowa hali magazynowej i z jakich etapów składa się cały proces.

Parati Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny,...

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny, wygodny oraz wytrzymały. A jak pokazuje praktyka, aby osiągnąć ten cel, należy rozpocząć od podstaw. Właśnie to zagwarantuje nam solidna płyta fundamentowa.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.