Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404

W skład elewacji wentylowanej według EAD 090062-00-0404 [1] wchodzą: okładziny, podkonstrukcja, termoizolacja oraz elementy dodatkowe w postaci membran wiatroizolacyjnych i folii paroprzepuszczalnych. Konstrukcję typowej elewacji wentylowanej przedstawiają RYS. 1–2.

EAD 090062-00-0404 [1] obejmuje okładziny mocowane do podkonstrukcji mechanicznie. Okładziny mogą być wykonane z określonych materiałów: materiałów drewnopochodnych, metali, kamienia, wysokociśnieniowych laminatów HPL, włóknocementów (w tym dodatkowo zbrojonych), betonu, ceramiki, plastików, żywic, płyt cementowo-wiórowych, a także metalowych paneli kompozytowych.

Podobnie do ETAG 034, EAD 090062-00-0404 [1] nie obejmuje elewacji wentylowanych z okładzinami szklanymi. W ramach oceny technicznej elewacji wentylowanej EAD wymaga dokonania bardzo szczegółowej identyfikacji okładzin, czyli podania wymiarów, masy powierzchniowej, gęstości i dokładnego opisu materiałów okładzin. W przypadku okładzin kamiennych wymagany jest opis petrograficzny.

Zgodnie z analizowanym EAD mocowanie okładzin do podkonstrukcji powinno być wykonane wyłącznie za pomocą metalowych łączników.

Materiał do produkcji konsoli stosowanych w elewacji wentylowanej objętej EAD jest zawężony tylko do metali (stali lub aluminium). Łaty, oprócz stali i aluminium, mogą być wykonane z drewna. Układ łat w elewacji wentylowanej może być pionowy lub poziomy.

Tak samo jak ETAG 034, EAD 090062-00-0404 obejmuje osiem rodzin (odmian) elewacji wentylowanych różniących się typem okładzin (np. okładzina w postaci sidingu, kasetonu, płyty) oraz sposobem mocowania okładziny do podkonstrukcji (mocowania poprzez przelotowe nity, mocowanie za pomocą agrafek, mocowanie zaczepowe).

Elewacje wentylowane objęte EAD 090062-00-0404 są przeznaczone do mocowania do zewnętrznych pionowych ścian wykonanych z elementów murarskich (z gliny, betonu lub kamienia), betonu (odlewanego na miejscu lub jako prefabrykowane panele), drewna lub do metalowych ram w nowych lub modernizowanych budynkach. EAD nie obejmuje poziomo zawieszonych okładzin (zewnętrznych sufitów podwieszanych).

EAD 090062-00-0404 nie obejmuje elewacji wentylowanych narażonych na oddziaływania sejsmiczne.

Pomiędzy spodnią stroną okładziny a termoizolacją lub podłożem (w systemach elewacyjnych bez warstwy docieplenia) według analizowanego dokumentu powinna być zapewniona szczelina wentylacyjna o szerokości co najmniej 20 mm. Szczelina ta może być lokalnie zmniejszona do 5–10 mm, w zależności od typu okładziny i podkonstrukcji (pod warunkiem, że zostanie udowodnione, iż zmniejszenie szczeliny nie wpływa na funkcjonowanie wentylacji). W elewacjach wentylowanych objętych EAD 090062-00-0404 należy przewidzieć szczeliny wentylacyjne w dolnej i górnej części elewacji o powierzchni 50 cm² na metr bieżący.

Zakres oceny technicznej

Zakres oceny technicznej elewacji wentylowanych objętych EAD 090062-00-0404, tak samo jak i ETAG 034, obejmuje sprawdzenie następujących cech:

• bezpieczeństwa pożarowego (reakcja na ogień, odporność na ogień, zdolność do ciągłego tlenia),
• oddziaływania na higienę, zdrowie i środowisko (odporność na zacinający deszcz, zdolność do odprowadzenia wody, zawartość substancji niebezpiecznych),
• bezpieczeństwa użytkowania (odporność na działanie wiatru, odporność na obciążenie siłą poziomą, odporność na uderzenie, właściwości mechaniczne podkonstrukcji),
• właściwości termoizolacyjnych,
• właściwości akustycznych,
• trwałości (zachowanie się po cyklach termowilgotnościowych, wrażliwość na pulsujące obciążenie wiatrowe, zamrażanie – rozmrażanie, po zanurzeniu w wodzie, stabilność wymiarów, odporność na chemikalia i czynniki biologiczne, korozję, promieniowanie UV, odporność na starzenie).

Zakres oceny technicznej elewacji wentylowanych objętych EAD 090062-00-0404 jest dobierany do poszczególnych systemów elewacyjnych z uwzględnieniem materiału okładzin, podkonstrukcji, sposobu mocowania okładziny do podkonstrukcji.

Zakres badań przewidziany do oceny technicznej elewacji wentylowanych zgodnych EAD 090062-00-0404 jest zbliżony do badań opisanych w ETAG 034. Szeroka analiza badań została przedstawiona we wcześniejszych pracach autora [4–6].

W odróżnieniu od ETAG 034, w omawianym EAD 090062­‑00­‑0404 szczególną uwagę poświęcono kwestiom starzenia się okładzin elewacyjnych wykonanych z cienkich metalowych paneli kompozytowych (do określenia tego typu wyrobów często używany jest angielski skrót TMCP).

Okładzina powinna być sprawdzona w zakresie:

• odporności na rozwarstwienie oraz zginanie:
  • po cyklach higrotermalnych:
  • po 6 godz. zanurzenia w gorącej wodzie o temperaturze 90°C,
  • po 500 godz. zanurzenia w wodzie w temperaturze 20°C,
  • po cyklach zamrażania i rozmrażania po długotrwałym narażeniu na ciepło (2500 godz. w gorącym suchym powietrzu o temperaturze 80°C),
• odporności na zginanie po krótkotrwałym narażeniu na działanie wysokich temperatur (1 godz. +80°C),
• zmiany wytrzymałości po obciążeniach pulsacyjnych zginających,
• odporności na mgłę solną,
• trwałości powłok po ekspozycji na wilgoć (dotyczy tylko TMCP z powlekanymi blachami aluminiowymi),
• zachowania koloru i połysku (dotyczy tylko TMCP z powlekanymi blachami aluminiowymi)
  • po oddziaływaniu:
  • wilgoci,
  • UV i wody,
  • po przyspieszonym starzeniu (w warunkach podwyższonej temperatury).

W analizowanym EAD 090062-00-0404 szczególną uwagę poświęcono wymywalnym substancjom niebezpiecznym stanowiącym potencjalne zagrożenie dla środowiska (co stanowi rozszerzenie wymagań w stosunku do ETAG 034). W uzasadnionych przypadkach oceną powinny zostać objęte okładziny betonowe oraz na bazie cementów.

Testy wymywania elementu okładzinowego według analizowanego dokumentu należy przeprowadzić zgodnie z CEN/TS 16637-2:2014 [7]. Środkiem wymywającym podczas oceny powinna być woda demineralizowana o neutralnym pH.

Eluat (roztwór zawierający substancje wymyte) analizuje się pod kątem następujących parametrów istotnych dla środowiska:

• zawartości glinu, antymonu, arsenu, baru, ołowiu, kadmu, chromu (ogółem), chromianu (Cr VI), cyjanku (ogółem), kobaltu, miedzi, molibdenu, niklu, rtęci, talu, wanadu, cynku,
• chlorku (Cl^-), siarczanu ( ), fluorku (F^-),
• wartości pH, przewodności elektrycznej, zapachu, koloru, mętności i tendencji do wytwarzania piany.

Ciekawym faktem jest przywołanie w załączniku O do EAD 090062-00-0404 krajowych norm badawczych do określenia stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany. Na przykład w przypadku Polski wymieniono normę PN-B-02867:2013-06 [8], a w przypadku Szwajcarii normę ÖNORM B 3800-5:2013 04 15 [9].

Zapisy w ETAG 034 dotyczące oceny technicznej elewacji wentylowanych w zakresie odporności na uderzenie nierzadko powodowały różne interpretacje dotyczące metodyki przeprowadzenia badania oraz określenia kategorii użytkowania elewacji.

W porównaniu do ETAG 034, EAD 090062-00-0404 bardziej precyzyjnie określa sposób wykonania badań odporności na uderzenie, np. wykonywane trzykrotnie uderzenie ciałem twardym (masa 0,5–1,0 kg) i miękkim (masa 3,0 kg), przy czym uderzenia kierowane są w trzy różne miejsca. Uderzenie ciałem miękkim i ciężkim (masa 50 kg) wykonywane jest w środkowy punkt okładziny.

Kategorie użytkowania elewacji wentylowanych w EAD 090062­‑00-0404 zostały zdefiniowane w ten sam sposób co w ETAG 034, jednak definicje poszerzono o przykłady:

• I kategoria użytkowania. Strefa łatwo dostępna z poziomu gruntu dla użytkowników i zagrożona uderzeniem ciałem twardym, ale niepoddawana nienormalnemu użytkowaniu. Jako przykładowe miejsca występowania I kategorii użytkowania elewacji wentylowanych EAD wymienia: dolne części elewacji w dobrze widocznych ogółowi strefach budynków, takich jak podwórza, place szkolne lub parki. Na fasadach można zastosować gondole do czyszczenia.
• II kategoria użytkowania. Strefa z występowaniem zagrożenia uderzenia rzucanymi lub kopanymi przedmiotami. Jako przykładowe miejsca występowania II kategorii użytkowania elewacji wentylowanych EAD wymienia: dolne części elewacji w źle widocznych strefach budynków, takich jak podwórza, place szkolne lub parki. Kolejnym przykładem mogą być wyższe poziomy elewacji w strefach budynku, które od czasu do czasu mogą zostać uderzone przez rzucony przedmiot (np. piłkę, kamień itp.). Na elewacji można użyć gondoli do czyszczenia.
• III kategoria użytkowania. Strefa, która prawdopodobnie nie zostanie uszkodzona w wyniku normalnych uderzeń spowodowanych przez ludzi lub przez rzucane/kopane przedmioty. Jako przykładowe miejsca występowania III kategorii użytkowania elewacji wentylowanych EAD wymienia: górne partie elewacji budynków, które czasami mogą zostać uderzone przez rzucany przedmiot (np. piłkę, kamień itp.). Na elewacjach tego typu nie należy używać gondoli czyszczących.
• IV kategoria użytkowania. Strefa niedostępna z poziomu gruntu. Jako przykładowe miejsca występowania IV kategorii użytkowania elewacji wentylowanych EAD wymienia: wysokie poziomy elewacji, których nie sięgnie rzucony przedmiot. Na elewacjach tego typu nie należy stosować gondoli czyszczących.

Literatura

1. EAD 090062-00-0404, „Kits for external wall claddings mechanically fixed”.
2. ETAG 034, „Zestawy do wykonywania okładzin ścian zewnętrznych. Cz. 1 i 2”.
3. O. Kopyłow, „Elewacje wentylowane – projektowanie, wykonawstwo i nadzór”, „Fasady” numer specjalny „Informatora Budowlanego” – „Murator”, 2016.
4. O. Kopyłow, „Odporność na uderzenie systemów elewacyjnych”, „Materiały Budowlane” 9/2017.
5. O. Kopyłow, „Zanim powstanie elewacja wentylowana”, „Inżynier Budownictwa” 1/2016.
6. O. Kopyłow, „Jaka powinna być elewacja wentylowana”, „Inżynier Budownictwa” 8/2012.
7. CEN/TS 16637-2:2014, „Construction products. Assessment of release of dangerous substances. Part 2: Horizontal dynamic surface leaching test”, Comite Europeen de Normalisation.
8. PN-B-02867:2013-06, „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne od strony zewnętrznej oraz zasady klasyfikacji”.
9. ÖNORM B 3800-5:2013 04 15, „Brandverhalten von Baustoffen und Bauteilen. Teil 5: Brandverhalten von Fassaden. Anforderungen. Prüfungen und Beurteilungen”.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!