Izolacje.com.pl

Klasyfikacja metod docieplania od wewnątrz

Classification of internal thermal insulation amendment methods

Poznaj kryteria klasyfikacji i wyboru metod docieplania budynków od wewnątrz
Fot. R. Wójcik

Poznaj kryteria klasyfikacji i wyboru metod docieplania budynków od wewnątrz


Fot. R. Wójcik

W podstawowym nurcie zainteresowań dociepleniami od wewnątrz pozostają głównie budynki zabytkowe, pełniące pierwotnie różne funkcje, w tym niemieszkalne, które nie mogą być docieplane od zewnątrz. Gruntownej poprawy termoizolacyjności przegród zewnętrznych wymagają budynki przemysłowe, rolnicze, wojskowe, magazynowe, które obecnie przystosowuje się do funkcji mieszkalnych, biurowych, handlowych, o wysokich wymaganiach w zakresie komfortu cieplnego.

Zobacz także

mgr inż. Wojciech Adamik Nowoczesne rozwiązania do walki z hałasem – kompozyt AKU-PRTM

Nowoczesne rozwiązania do walki z hałasem – kompozyt AKU-PRTM Nowoczesne rozwiązania do walki z hałasem – kompozyt  AKU-PRTM

Postęp w budownictwie trwa w najlepsze – nowe domy, fabryki czy też obiekty użyteczności publicznej są wykonywane z materiałów o lepszej izolacyjności termicznej, co przekłada się na mniejsze koszty utrzymania...

Postęp w budownictwie trwa w najlepsze – nowe domy, fabryki czy też obiekty użyteczności publicznej są wykonywane z materiałów o lepszej izolacyjności termicznej, co przekłada się na mniejsze koszty utrzymania obiektu. Niestety czasem zapomina się o izolacji akustycznej, a wymagania normowe często są niewystarczające. Efektem jest to, że zza ściany słyszymy sąsiada, przeszkadza nam jego włączone radio lub telewizor, a w zakładzie pracy hałas przenika do chronionych pomieszczeń.

MERCOR SA Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach

Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach

Modernizacja obiektów budowlanych to wyzwanie przyszłości, przed którym stanie każdy zarządca i właściciel nieruchomości. Obiekty budowlane muszą być systematycznie oceniane pod kątem zużycia oraz modernizowane...

Modernizacja obiektów budowlanych to wyzwanie przyszłości, przed którym stanie każdy zarządca i właściciel nieruchomości. Obiekty budowlane muszą być systematycznie oceniane pod kątem zużycia oraz modernizowane do odpowiadających współczesnej wiedzy technicznej standardów. Nie inaczej jest w przypadku rozwiązań wpływających na bezpieczeństwo pożarowe obiektów.

Farby KABE Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji

Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji

Elewacja stanowi największą zewnętrzną część budynku narażoną na bezpośrednie i długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, mechanicznych i środowiskowych.

Elewacja stanowi największą zewnętrzną część budynku narażoną na bezpośrednie i długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, mechanicznych i środowiskowych.

Abstrakt

W artykule przedstawiono kryteria klasyfikacji i wyboru metod docieplania istniejących budynków od wewnątrz, wybrane z wydanej w 2017 r. przez Grupę MEDIUM monografii "Docieplanie budynków od wewnątrz" - pierwszej na polskim rynku pozycji poświęconej w całości tej tematyce.

Classification of internal thermal insulation amendment methods.

The article presents criteria on the classification and selection of thermal insulation methods of existing buildings from the inside, selected from the monograph ‘Internal thermal insulation of buildings’ published in the year 2017 by the MEDIUM Group - Poland’s first publication devoted entirely to this issue.

Szybki rozwój technologii docieplania od wewnątrz jest również możliwy dzięki rozwojowi i stałemu udoskonalaniu metod ochrony budynków przed wilgocią. Na podstawie wieloletnich badań obiektów poddawanych termomodernizacji można sformułować tezę, że skuteczność i trwałość dociepleń wewnętrznych w głównej mierze zależy od niezawodnego zabezpieczenia budynku przed wilgocią oraz zapewnienia wymaganej wymiany powietrza wewnętrznego.

Zgodnie z kryterium uwzgledniającym specyficzne parametry cieplno-wilgotnościowe omówionych materiałów termoizolacyjnych można wyodrębnić sposoby docieplania od wewnątrz, które pretendują do miana odrębnych metod. Przepływ ciepła, pary wodnej oraz wody kapilarnej przez materiał można scharakteryzować, wykorzystując następujące parametry:

  • opór cieplny wewnętrznej warstwy dociepleniowej RTinsul., odniesiony do poziomu dopuszczalnego Rlimit, po przekroczeniu którego następuje wzrost zawartości wilgoci w przegrodzie, a także do oporu RWT  21 spełniającego wymagania określone w Warunkach technicznych, określone jako obowiązujące od 2021 roku,
  • przenikanie pary wodnej przez układ warstw dociepleniowych, charakteryzowane współczynnikiem oporu dyfuzyjnego wszystkich warstw materiału termoizolacyjnego μ, łącznie z osłonami paroizolacyjnymi ułożonymi jednostronnie lub dwustronnie (jeśli takie paroizolacje występują),
  • zdolność do transportu kapilarnego wody materiału dociepleniowego lub jego fragmentów, charakteryzowanej przez kąt zwilżania materiału przez wodę (γ = 0° - zwilżanie bardzo dobre lub γ ≥  90°- brak zwilżania spowodowany na przykład hydrofobizacją materiału).

Posługując się wymienionymi wielkościami, można sklasyfikować docieplenia wykonywane w praktyce według różnych koncepcji technologicznych, którym w celu ułatwienia dalszych opisów, prowadzonych na potrzeby analiz obliczeniowych, nadano opisowe nazwy.

Na RYS. 1, RYS. 2, RYS. 3, RYS. 4, RYS. 5, RYS. 6, RYS. 7 i RYS. 8 przedstawiono schematycznie zróżnicowane zjawiska transportu wody i wilgoci, które stanowią podstawę zaproponowanej klasyfikacji metod docieplania od wewnątrz.

RYS. 1. Docieplanie od wewnątrz metodą limitowanego oporu cieplnego. RYS. 2. Docieplanie od wewnątrz metodą jednostronnej bariery. 
Oznaczenia: 1 - istniejąca przegroda, 2 - izolacja termiczna, 3 - strumień ukośnego deszczu, 4 - zimowy strumień dyfuzji pary wodnej, 5 - letni strumień dyfuzji pary wodnej, 6 - paroizolacja, 7 - bariera wodo- i paroszczelna, 8  - strukturalna blokada przeciwwodna, 9 - strumień infiltracyjny powietrza, 10 - okładzina lub wyprawa wewnętrzna; rys.: R. Wójcik 
  • Metoda limitowanego oporu cieplnego (R-Lim.) - docieplenie materiałem otwartodyfuzyjnym o ograniczonym oporze cieplnym bez odrębnej paroizolacji (RYS. 1):

 (1)

  • Metoda jednostronnej bariery - docieplenie materiałem otwartodyfuzyjnym (komórkowym lub włóknistym) z paroizolacją oddzielającą warstwę termoizolacyjną od środowiska wewnętrznego (RYS. 2), spełniająca warunek:

(2)

RYS. 3. Docieplanie od wewnątrz metodą aktywną kapilarnie. RYS. 4. Docieplanie od wewnątrz metodą pełnej bariery dwustronnej.
Oznaczenia: 1 - istniejąca przegroda, 2 - izolacja termiczna, 3 - strumień ukośnego deszczu, 4 - zimowy strumień dyfuzji pary wodnej, 5 - letni strumień dyfuzji pary wodnej, 6 - paroizolacja, 7 - bariera wodo- i paroszczelna, 8 - strukturalna blokada przeciwwodna, 9 - strumień infiltracyjny powietrza, 10 - okładzina lub wyprawa wewnętrzna; rys.: R. Wójcik
  • Metoda aktywna kapilarnie - docieplenie materiałem otwartodyfuzyjnym, kapilarno-porowatym (RYS. 3), spełniająca warunek:

(3)

  • Metoda pełnej bariery dwustronnej - docieplenie materiałem paroszczelnym lub w paroszczelnej osłonie dwustronnej (RYS. 4), spełniająca warunek:

(4)

RYS. 5. Docieplanie od wewnątrz metodą punktowo-kapilarną. RYS. 6. Docieplanie od wewnątrz metodą liniowo-kapilarną.
Oznaczenia: 1 - istniejąca przegroda, 2 - izolacja termiczna, 3 - strumień ukośnego deszczu, 4 - zimowy strumień dyfuzji pary wodnej, 5 - letni strumień dyfuzji pary wodnej, 6 - paroizolacja, 7 - bariera wodo- i paroszczelna, 8 - strukturalna blokada przeciwwodna, 9 - strumień infiltracyjny powietrza, 10 - okładzina lub wyprawa wewnętrzna; rys.: R. Wójcik
  • Metoda punktowo-kapilarna - docieplenie materiałem paroszczelnym, (zamkniętokomórkowym), punktowo-kapilarnym (RYS. 5), spełniająca warunek:

(5)

  • Metoda liniowo-kapilarna - docieplenie materiałem odgazowanym, osłoniętym wysokobarierową powłoką gazoszczelną, liniowo-kapilarnym (system VIP-ART®), z funkcją kapilarności zwrotnej i aktywnym dogrzewaniem obwodowych stref mostków termicznych (RYS. 6), spełniająca warunek:

(6)

RYS. 7. Docieplanie od wewnątrz metodą aktywną kapilarnie. RYS. 8. Docieplanie od wewnątrz metodą pełnej bariery dwustronnej.
Oznaczenia: 1 - istniejąca przegroda, 2 - izolacja termiczna, 3 - strumień ukośnego deszczu, 4 - zimowy strumień dyfuzji pary wodnej, 5 - letni strumień dyfuzji pary wodnej, 6 - paroizolacja, 7 - bariera wodo- i paroszczelna, 8 - strukturalna blokada przeciwwodna, 9 - strumień infiltracyjny powietrza, 10 - okładzina lub wyprawa wewnętrzna; rys.: R. Wójcik

Metoda limitowanego oporu cieplnego

Metoda limitowanego oporu cieplnego, której istotę przedstawiono na RYS. 1, polega na zwiększeniu oporu cieplnego wewnętrzną warstwą dociepleniową do poziomu niezagrażającego nadmierną kondensacją wewnętrzną pary wodnej w poszczególnych warstwach docieplonej przegrody.

Rozwiązanie spełniające warunek (1) było stosowane w praktyce już w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Strumień ukośnego deszczu oznaczony na RYS. 1RYS. 2RYS. 3RYS. 4RYS. 5RYS. 6RYS. 7 i RYS. 8 liczbą (3) oraz strumienie dyfuzyjne pary wodnej w okresie zimowym (4) oraz letnim (5) mogą naturalnie przepływać przez docieplaną przegrodę (1), zgodnie z jej naturalnymi zdolnościami do transportu wody i wilgoci. Osłona (10) w tym przypadku pełni jedynie funkcję mechanicznej osłony materiału termoizolacyjnego (2) oraz wystroju wnętrza.

W przypadku otwartodyfuzyjnych właściwości warstwy termoizolacyjnej zachodzi swobodny przepływ strumieni pary wodnej, podwyższający ryzyko zimowej kondensacji pary wodnej. Warstwy dociepleniowe o ograniczonej grubości umożliwiają jednak odparowywanie również w okresie letnim wilgoci skondensowanej w przegrodzie w okresie zimowym do wewnętrznego środowiska. Zwiększenie oporu cieplnego warstwą dociepleniową do poziomu, na który pozwalał pierwotny opór cieplny przegrody, był jednak traktowany przez projektantów jako "ryzykowna konieczność". Lansowano wówczas zalecenie, że docieplać można jedynie ściany na tyle "ciepłe", aby dodatkowe warstwy temoizolacyjne w okresie zimowym nie spowodowały obniżenia temperatury na ich wewnętrznej powierzchni poniżej punktu rosy. Po latach badań koncepcja ta została opisana w niemieckiej instrukcji WTA 6.4. [1].

Na RYS. 9 podano minimalne wymagania w zakresie Sdi warstwy dociepleniowej (łącznie z opóźniaczem przepływu pary wodnej), w zależności od oporu cieplnego docieplenia ΔRinsul. dla podłoży charakteryzujących się różną aktywnością kapilarną. Badania wykazały, że podłoża o stosunkowo niskiej aktywności kapilarnej, których podciąganie kapilarne wody (współczynnik nasiąkliwości powierzchniowej) w spełnia warunek w < 0,5 kg/m2 √h mogą być docieplane warstwami o oporze do ΔRinsul. = 2 m2·K/W i Sdi = 4 m.

RYS. 9. Minimalne wymagania w zakresie warstwy dociepleniowej (łącznie z opóźniaczem przepływu pary wodnej) w zależności od oporu cieplnego docieplenia dla podłoży charakteryzujących się różną aktywnością kapilarną; rys.: według [1]

RYS. 9. Minimalne wymagania w zakresie warstwy dociepleniowej (łącznie z opóźniaczem przepływu pary wodnej) w zależności od oporu cieplnego docieplenia dla podłoży charakteryzujących się różną aktywnością kapilarną; rys.: według [1]

Przegrody o wyższej aktywności kapilarnej (w < 10 kg/m2 √h) mogą być bezpiecznie docieplane warstwami o oporze ΔRinsul. = 2,5 m2·K/W i Sdi = 1 m. Formalnie tego typu rozwiązanie powinno być zalecane jedynie w przypadku przegród nie tylko charakteryzujących się pierwotnie zadowalającym oporem cieplnym, lecz także dobrze pochłaniających wilgoć, których docieplenie warstwą o ograniczonych walorach termoizolacyjnych nie spowoduje nadmiernej kondensacji na styku warstwy dociepleniowej z przegrodą.

Występowanie koniecznego zapasu wartości czynnika temperaturowego upoważniającego do ułożenia na wewnętrznej powierzchni dodatkowej warstwy izolacji termicznej o ograniczonym oporze cieplnym nie zawsze było respektowane. W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku metodę ograniczonego oporu cieplnego R-Lim stosowano do poprawy właściwości termoizolacyjnych ścian zewnętrznych w budynkach wielkopłytowych i wielkoblokowych, wielokrotnie lekceważąc znane już wówczas zalecenia. Skutkowało to wieloma niepowodzeniami i ogólnie ugruntowaniem się krytycznych opinii w odniesieniu do docieplania od wewnątrz.

Podczas prowadzonych przez autora w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku przeglądów wad technologicznych systemów prefabrykowanych, obejmujących ponad 6000 mieszkań, przebadano około 700 docieplanych od wewnątrz pojedynczych lokali. Stwierdzono wówczas, że tylko w około 300 przypadkach nie występowały problemy mykologiczne. Zdecydowany wpływ na taki stan rzeczy miały występujące wady technologiczne systemów wielkopłytowych (np. OWT 67, OWT-R, WK-70) oraz wielkoblokowych (cegła żerańska).

Docieplenie wewnętrzne było wówczas traktowane nie tylko jako sposób likwidacji przemarzania w miejscach słabo izolowanych termicznie, w ten sposób próbowano również tamować przecieki wód opadowych przez uszkodzone złącza lub zarysowane warstwy fasadowe, które wadliwie kwalifikowano jako przemarzanie. Rozpowszechnione wówczas rozwiązanie polegające na dociepleniu wełną mineralną oraz boazerią, z jednoczesnym brakiem dodatkowej ochrony mostków cieplnych, było obarczone wysokim poziomem ryzyka pogłębienia się kondensacji pary wodnej na styku wełna mineralna–prefabrykat. Powszechnie zjawiskom tym towarzyszył wysoki poziom wilgotności względnej powietrza wewnętrznego, spowodowany zaburzeniami wentylacji.

Nagminne zmniejszanie przekroju kratek wentylacyjnych, osłabianie wentylacji przez podłączanie do niej okresowo uruchamianego okapu kuchennego, doszczelnianie stolarki okiennej z jednocześnie występującymi problemami z dostawami ciepła miały dość powszechny charakter. Wszystko to razem skutkowało ugruntowywaniem się złej opinii o dociepleniach wewnętrznych.

Koncepcja docieplania, którą po latach doświadczeń można nazwać "metodą limitowanego oporu cieplnego", jest obecnie realizowana z powodzeniem dzięki rozwojowi technologii ultralekkich betonów komórkowych. Porowaty ośrodek w dużym stopniu niweluje występujące mankamenty stosowanych pierwotnie rozwiązań, opartych na materiałach o wysokiej wilgociochłonności oraz niskim oporze dyfuzyjnym - porównywalnym z oporem powietrza, takich jak niehydrofobizowana wełna mineralna.

Mieszana struktura współcześnie oferowanych ultralekkich betonów komórkowych zapewnia przewodzenie pary wodnej, natomiast hydrofobizacja eliminuje nadmierną akumulację wilgoci. Zwiększenie oporu cieplnego warstwami dociepleniowymi o ograniczonym oporze cieplnym, który gwarantuje odparowanie w okresie letnim wilgoci skondensowanej we wnętrzu przegrody, należy zakwalifikować jako rozwiązanie sprawdzone i bezpieczne. Jego dodatkowym atutem jest znaczna odporność betonu komórkowego na zagrożenia biologiczne.

W ostatnich latach nastąpił również istotny rozwój programów symulacyjnych, umożliwiających w miarę precyzyjne sprawdzenie poprawności zaproponowanej grubości docieplenia - limitowanej koniecznością zapewnienia ujemnego rocznego bilansu wilgoci w przegrodzie. Zwiększenie grubości warstwy dociepleniowej ponad wartość dopuszczalną skutkuje stałym przyrostem zawilgocenia przegrody.

Przy okazji omawiania koncepcji "limitowanego oporu cieplnego" należy również wspomnieć o tzw. gwarantowanej ochronie cieplnej, która jest praktykowana w niektórych krajach zachodnich, na przykład zgodnie z zapisami w normy DIN 4108-2 (aktualne wydanie 2013-02 Minimalne wymagania dotyczące izolacyjności cieplnej budynków zapobiegające kondensacji i zagrożeniom higienicznym…), obowiązującej podczas rozbudowy i modernizacji budynków. W normie tej określono wartości minimalne oporu cieplnego, które mają zabezpieczyć wyłącznie przed występowaniem szkód spowodowanych przez wilgoć; na przykład dla ścian zewnętrznych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi wartość Rmin wynosi 1,2 m2·K/W.

Określenie minimalnego oporu cieplnego dla przegród tylko częściowo wynika z potrzeby oszczędzania energii, gdyż warunek ten w przypadku muru o grubości jednej cegły spełniają warstwy wełny mineralnej grubości 4 cm lub krzemianu wapniowego grubości 6 cm - minimalny opór cieplny ma zapewniać bezpieczeństwo higieniczne. W polskich aktach normatywnych pojęcie minimalnego oporu cieplnego funkcjonowało również w poprzednich dekadach. Obecnie ochronę higieniczną przed rozwojem pleśni zapewniono przez określenie dopuszczalnej wartości czynnika temperaturowego ƒRsi.

Metoda jednostronnej bariery

Metodę jednostronnej bariery przedstawiono schematycznie na RYS. 2. Rozwiązanie polega na zwiększeniu oporu cieplnego przegrody (1) warstwą termoizolacyjną (2) o dowolnej wartości oporu cieplnego, oddzieloną od środowiska wewnętrznego paroizolacją (6). Takie rozwiązanie powstrzymuje dyfuzję pary wodnej z wnętrza pomieszczenia w kierunku zewnętrznym. Nadal nierozwiązany pozostaje problem kondensacji pary wodnej napływającej w okresie letnim od strony środowiska zewnętrznego w kierunku wnętrza pomieszczenia, jak również problem wilgoci pochodzącej z opadów atmosferycznych. Wadą takiego rozwiązania jest całkowite zablokowanie wysychania wilgoci do wnętrza pomieszczenia.

Teoretycznie letnia kondensacja powinna być szczególnie niekorzystna w przypadku pomieszczeń klimatyzowanych w okresie letnim. Prowadzone przez autora badania kilku budynków docieplonych metodą "jednostronnej bariery" (w tym również klimatyzowanych w okresie letnim), w których wystąpiły problemy wilgotnościowe w stopniu wymagającym ponownego wykonania prac dociepleniowych, potwierdzają te obawy.

Pomiary prowadzone bezpośrednio po rozebraniu eksploatowanej w okresie kilkunastu lat zabudowy dociepleniowej, składającej się z 12 cm wełny mineralnej, paroizolacji polietylenowej oraz osłony g-k na ruszcie z profili blaszanych, wykazały występowanie miejsc o lokalnie podwyższonym poziomie zawilgocenia. Problemy wilgotnościowe występowały szczególnie w miejscach intensywnego oddziaływania wód opadowych od strony zewnętrznej (okresowo uszkodzone rynny, wadliwie zabezpieczone gzymsy, uszkodzenia korozyjne powierzchni zewnętrznej elewacji itp.). Ustalenie w takich przypadkach bilansu wilgoci i wskazanie udziału poszczególnych źródeł wymagałoby prowadzenia długotrwałych badań, co nie było możliwe ze względu na konieczność szybkiego zakończenia remontu.

Dobre warunki do prowadzenia szczegółowych badań występowały w przeznaczonym do rozbiórki budynku byłego laboratorium budownictwa UWM w Olsztynie. Doświadczalnie sprawdzono, że funkcjonujące tam przez 15 lat docieplania z jednostronną paroizolacją bardzo dobrze się sprawdzały, na przegrodach wykonywanych zarówno z cegły silikatowej, jak i z płyt PW8. Ściany docieplone od wewnątrz wełną mineralną grubości 12 cm, osłonięte folią polietylenową oraz płytami g-k na ruszcie z profili zimnogiętych, po upływie kilkunastu lat eksploatacji znajdowały się w bardzo dobrym, powietrzno-suchym stanie. Nie stwierdzono występowania jakichkolwiek problemów mykologicznych, co wskazywało na skuteczność tego rozwiązania. Należy jednak zaznaczyć, że badany obiekt pełnił funkcje biurowo-dydaktyczne, a wilgotność powietrza wewnętrznego w sezonie zimowym była w nim zazwyczaj bardzo niska i nie przekraczała poziomu 30-40%. Poprawnie zmontowane płyty PW8, składające się z warstwy poliuretanu w obudowie z blach falistych, są również wodo- i paroszczelne, pozytywnej opinii nie można więc rozszerzać na inne rozwiązania materiałowe.

Metoda docieplania z jednostronną barierą może być obecnie zaliczona do najczęściej stosowanych rozwiązań w Polsce. Docieplenie warstwą termoizolacyjną szczelnie osłoniętą paroizolacją, która nie dopuszcza dopływu wilgoci od strony pomieszczenia, wymaga monitorowania stanu fasady, jednak z wykonawczego punktu widzenia jest to wariant zdecydowanie najłatwiejszy. Teoretyczne założenie, że para wodna w okresie zimowym nie dyfunduje w głąb przegrody, wyklucza możliwość kondensacji pary wodnej we wnętrzu przegrody. Uzyskanie takiego stanu wymaga jednak monitorowania oddziaływań atmosferycznych i dobrej jakości robót. Praktyka wskazuje, że w niektórych przypadkach paroizolacje są wykonywane wadliwie. Najczęściej popełnianymi błędami są brak wymaganych zakładów oraz uszkadzanie folii podczas wykonywania kolejnych etapów prac (głównie instalacyjnych), a także pozostawianie wewnętrznych pustek lub celowe wykonywanie szczelin powietrznych. Na FOT. przedstawiono pozostawione pustki wewnętrzne w okolicach nadproży, które zidentyfikowano podczas prac eksperckich prowadzonych w związku z zakwestionowaniem jakości robót dociepleniowych.

Wady metody polegającej na docieplaniu warstwami termoizolacyjnymi osłoniętymi wewnętrzną paroizolacją mogą się uwidaczniać podczas ulewnego deszczu. Wilgoć w takich przypadkach nie może wysychać do wnętrza, przez co w docieplonej przegrodzie utrzymuje się stan podwyższonego zawilgocenia.

Odrębnym, równie ważnym, problemem jest wysychanie pozalewowe, które rutynowo badano w szerokim zakresie, na przykład po powodziach w gminie Wilków. W nawodnionych przegrodach z wewnętrznymi izolacjami termicznymi i paroizolacjami obserwowano praktycznie zahamowanie procesu wysychania przegród. Proces wysychania muru uruchamiało dopiero usunięcie wszystkich warstw docieplających.

Podczas projektowania szczegółów występują również liczne utrudnienia w strefach ościeży okiennych oraz cienkich filarków międzyokiennych, gdzie praktycznie nie ma miejsca na ułożenie dodatkowych warstw. Choć w tych przypadkach z założenia powinno się przyjmować rozwiązania umożliwiające transport pary wodnej w kierunku wewnętrznym, to praktyka wykazuje na trend zgoła odmienny.

Metoda aktywna kapilarnie

Metoda aktywna kapilarnie (RYS. 3) polega na zwiększeniu oporu cieplnego warstwą izolacyjną, wykonaną z materiału o wysokiej zdolności do transportu kapilarnego wody. Pierwowzorem tego typu współczesnych materiałów są tradycyjne tynki wapienno-piaskowe, które bardzo dobrze chronią powierzchnie geometrycznych mostków cieplnych (naroży ścian) przed rozwojem pleśni, nawet w pomieszczeniach o okresowo podwyższonej zawartości wilgoci w powietrzu.

Bardzo dobre właściwości transportowe tynków wapiennych, które umożliwiają skuteczną redystrybucję kondensatu pary wodnej poza strefę bezpośredniego skraplania, buforowanie wilgoci zawartej w powietrzu wewnętrznym oraz stabilny odczyn zasadowy, są atutami również współcześnie produkowanych materiałów krzemianowo-wapiennych. Dodatkowa modyfikacja włóknami celulozowymi lub perlitem ekspandowanym, a ostatnio również aerożelami, nie zakłóca przemieszczania się wody objętościowej, a w większości rozwiązań materiałowych nawet je wspomaga. Właściwości te charakteryzuje współczynnik transportu kapilarnego Dw [m2/s], który bardzo silnie zależy od zawartości wilgoci oraz temperatury (przedział zmienności obejmuje nawet kilka rzędów wielkości [2]). Oznaczenie przeprowadza się w pełnym zwilżaniu powierzchni materiału, które w równym stopniu zapewnia wypełnienie zarówno małych, jak i dużych kapilar.

W odniesieniu do materiałów aktywnych kapilarnie szczególnie istotna jest redystrybucja wilgoci występująca wówczas, gdy źródło wilgoci jest ograniczone. Właściwość tę charakteryzuje współczynnik redystrybucji wilgoci (Dww), który zależy od współczynnika nasiąkliwości powierzchniowej wody (aktywności kapilarnej) w [kg/(m2·s0,5)], zawartości wody u [kg/m3] oraz zawartości wody podczas swobodnego nasączania uf [kg/m3]. Zoptymalizowanie tych parametrów przez dobór składu surowców, ich odpowiedni przemiał oraz proces utwardzający autoklawizacji wykluczający rozmiękanie sprawia, że materiały aktywne kapilarnie ugruntowały swoją pozycję nie tylko w zwalczaniu pleśni i buforowaniu zawartości wilgoci w powietrzu, lecz także jako docieplenie wewnętrzne przegród [λ = 0,065÷0,1 W/(m·K)].

Oczywiście, w okresie bezpośredniego oddziaływania źródeł wilgoci walory termoizolacyjne materiałów aktywnych kapilarnie zostają znacznie ograniczone.

W zastosowaniu do dociepleń wewnętrznych transport wilgoci w różnych fazach nie został dostatecznie przebadany. Pierwsze próby podjęli pracownicy Instytutu Fizyki Budowli im. Fraunhofera: Daniel Zirkelbach, Andrea Binder oraz Hartwig M. Künzel, którzy opracowali nową laboratoryjną metodę testowania, odzwierciedlającą transport wilgoci w materiale w warunkach nieizotermicznych [3]. Stanowiska pomiarowe zaprojektowano w taki sposób, aby móc badać aktywność kapilarną izolacji wewnętrznej bez bezpośredniego kontaktu materiału z wodą w postaci ciekłej. Wymodelowano przepływ pary wodnej oraz wody w przeciwnych kierunkach.

Podobne badania, również z bezpośrednim kontaktem z wodą objętościową, są prowadzone w Laboratorium Fizyki Budowli Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Do badań rozkładu zawartości wilgoci wykorzystuje się metodę absorpcji promieniowania podczerwonego. Uzyskane wyniki badań przedstawiono w pracy [4].

Metoda pełnej bariery dwustronnej

Metoda pełnej bariery dwustronnej (RYS. 4) może być opisana na przykładzie docieplenia przegrody płytami poliuretanowymi, zamkniętokomórkowymi w dwustronnej osłonie barierowej lub z warstwą zamkniętokomórkowego szkła spienionego.

Metoda eliminuje zagrożenia spowodowane zawilgacaniem materiału dociepleniowego na skutek infiltracji wód opadowych oraz kondensacji pary wodnej w okresie zimowym. Zminimalizowane są również oddziaływania spowodowane dyfuzją i akumulacją wilgoci w materiale warstwy dociepleniowej, co przekłada się na spowolnienie procesów starzeniowych. Wzrastają jednak wymagania dotyczące ochrony przed oddziaływaniem wód opadowych warstw fasadowych.

Poziom zawartości wilgoci powinien być monitorowany szczególnie wnikliwie, tak aby w materiale fasadowym nie dopuścić do przekroczenia poziomu krytycznego, skutkującego zniszczeniami mrozowymi. Powłokowa ochrona przeciwwilgociowa materiału dociepleniowego sprawia, że można zastosować grubość materiału spełniającą wymagania określone w WT 2021. Zwiększają się natomiast wymagania w zakresie mrozoodporności materiału docieplanej przegrody, szczególnie w jej części fasadowej, gdyż materiał dociepleniowy nie uczestniczy w redystrybucji wilgoci napływającej ze środowiska zewnętrznego. Szczelna bariera sprzyja również letniej kondensacji pary wodnej.

Teoretycznie rozwiązania z obustronną izolacją wysokobarierową materiału termoizolacyjnego mogłyby być zalecane w obiektach o wysokiej wilgotności powietrza wewnętrznego, z uwagi jednak na inne uwarunkowania i problemy, związane na przykład z mostkami termicznymi, należy przyjąć, że wysoka wilgotność powietrza wewnętrznego jest poważną przeszkodą w zalecaniu docieplenia wewnętrznego. Przede wszystkim należy zawsze rozwiązać problemy wilgotnościowe.

Metoda punktowo-kapilarna

Metoda punktowo-kapilarna (RYS. 5) bazuje na zamkniętokomórkowym rdzeniu poliuretanowym, poddanym perforacji z wypełnieniem otworów materiałem aktywnym kapilarnie - dobrze transportującym wilgoć.

Przykładem takiego rozwiązania są perforowane płyty poliuretanowe. Usytuowane w rozstawie 50×50 mm na całej powierzchni płyt "kanały kapilarne" pełnią funkcję regulatorów zawartości wilgoci w warstwie zaprawy podkładowej, okresowo gromadzącej się również w aktywnych kapilarnie warstwach tynku oraz gładzi. Jest to koncepcja, w której rozdzielono funkcje ochrony cieplnej i ochrony przeciwwilgociowej.

Gdy grubość rdzenia poliuretanowego wynosi 30 mm i λ = 0,031 W/(m·K), oferowane płyty są stosowane głównie jako ochrona antypleśniowa, natomiast gdy rdzeń jest grubszy, jest to już efektywna metoda dociepleniowa.

W celu pełniejszego rozpoznania właściwości systemu opartego na perforowanych płytach poliuretanowych podjęto badania ukierunkowane na określenie wpływu wilgoci na trwałość rdzenia tych płyt w zakresie ewentualnego zwiększenia przewodnictwa cieplnego i przyspieszenia procesów starzeniowych. Do tego typu badań skłaniały wieloletnie obserwacje autora dotyczące oddziaływania wody i wilgoci na trwałość uszczelnień wykonywanych z zastosowaniem pianek poliuretanowych, prowadzonych w ramach uszczelnień podziemnych obiektów przemysłowych (głównie fundamentów skrzyniowych pod maszyny precyzyjne).

Wyniki obserwacji wskazywały, że trwałość takich uszczelnień nie przekraczała pięciu lat. W celu wydłużenia trwałości prowadzonych zabiegów stosowano tzw. iniekcję podwójną. Najpierw wykonuje się uszczelnienia z zastosowaniem pianki poliuretanowej, a następnie uzupełnia się wypienioną w szczelinie strukturę poliuretanową z zastosowaniem znacznie trwalszej żywicy epoksydowej. Taki zabieg (iniekcja podwójna) znacznie podnosi trwałość uszczelnienia. Czy tego typu oddziaływania można przenosić na trwałość rdzenia w płycie termoizolacyjnej z funkcją punktowo-kapilarnego transportu wilgoci?

RYS. 10. Termogram powierzchni płyty punktowo-kapilarnej z widocznymi strefami wychłodzenia wokół kanałów transportujących wodę; rys.: R. Wójcik

RYS. 10. Termogram powierzchni płyty punktowo-kapilarnej z widocznymi strefami wychłodzenia wokół kanałów transportujących wodę; rys.: R. Wójcik

W celu rozpoznania ewentualnego oddziaływania wilgoci na trwałość rdzenia poliuretanowego przeprowadzono badania laboratoryjne zarówno w odniesieniu do właściwości termoizolacyjnych, jak i właściwości transportowych kanałów kapilarnych. Na podstawie ponaddwuletnich badań laboratoryjnych z pełnym kontaktem perforowanych płyt poliuretanowych z wodą objętościową nie stwierdzono utraty trwałości termoizolacyjnej i właściwości transportu wody. Wykluczając przypadki oddziaływania na strukturę sperforowanej pianki wody pod ciśnieniem hydrostatycznym, można sformułować wniosek, że wprowadzenie wilgoci w strukturę wewnętrzną rdzenia nie wywołuje negatywnego oddziaływania w postaci przyspieszenia procesów starzeniowych lub postępującej w czasie utraty drożności "osuszających" kanałów. Potwierdzają to badania ilościowe ukierunkowane na ocenę oddziaływania wilgoci w postaci pary wodnej zawartej w gazie wypełniającym pory, a także w fazie ciekłej, tj. filmu pokrywającego powierzchnię spodnią badanych próbek, jak i wody kapilarnej transportowanej przez masę wypełniającą otwory.

Na RYS. 10 pokazano termogram powierzchni płyty poliuretanowej, ilustrujący efekty termiczne potwierdzające nieustannie zachodzący proces skrośnego transportu kapilarnego wody przez rdzeń po dwuletnim, bezpośrednim kontakcie z lustrem wody.

Metoda aktywnego docieplania, liniowo­‑kapilarna

Metodę liniowo-kapilarną aktywnego docieplania (RYS. 6 i RYS. 8) opracowano w wyniku połączenia wieloletnich doświadczeń z badań nad różnymi dociepleniami wewnętrznymi z zainteresowaniem technologią materiałów próżniowych. Uzyskane wyniki dały asumpt do opracowania metody polegającej na zwiększeniu oporu cieplnego warstwą dociepleniową, z wykorzystaniem paneli próżniowych VIP wyposażonych w obwodowe złącza umożliwiające sterowanie skrośnym przepływem kapilarnym wilgoci do środowiska wewnętrznego.

W metodzie przewidziano również aktywne dogrzewanie obwodowych stref mostków termicznych (metoda aktywna IN). Instalacja grzewcza sterowana automatycznie zapobiega kondensacji powierzchniowej, a także przyspiesza efekt suszarniczy w strefach szczególnie narażonych na zawilgocenie kondensacyjne parą wodną. Optymalizacja proporcji powierzchni paroszczelnych do powierzchni aktywnych kapilarnie nakazywała, aby poszczególne panele miały wymiary nie większe niż 25×50 cm.

Przedstawiony podział stosowanych w praktyce rozwiązań, w którym za główne kryterium przyjęto ochronę przed wewnętrznym zawilgoceniem, nie wyczerpuje całej oferty rynkowej. Przemysł materiałów termoizolacyjnych jest bardzo aktywny i pojawiają się rozwiązania wykorzystujące materiały nowej generacji: próżniowe typu VIP, materiały aerożelowe o nowych właściwościach oraz różne ich połączenia.

Literatura

  1. WTA Merkblatt 6-4, 2009/D, Innendämmung nach WTA I, Planungsleitfaden.
  2. R. Wójcik, "Wpływ temperatury i wilgoci na współczynniki kinetyczne dyfuzji i termodyfuzji betonu komórkowego", praca doktorska, Politechnika Łódzka, Łódź 1990.
  3. D. Zirkelbach, A. Binder, H.M. Künzel, "Kapillaraktive Innendämmung - Wirkung und Beurteilun", Internationaler Innendämmkongress, Technische Uniwersität, Dresden 2011.
  4. R. Wójcik, A. Panuś, M. Tunkiewicz, "Influence of chemical damp proof cream on the capillary action and microstructure of mortars", 11th Nordic Symposium on Building Physics, Trondheim, Norway 2017.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Komentarze

Powiązane

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Transport wody w postaci ciekłej w porowatych materiałach budowlanych

Transport wody w postaci ciekłej w porowatych materiałach budowlanych Transport wody w postaci ciekłej w porowatych materiałach budowlanych

Do zawilgocenia przyziemnej części budynku może dojść na skutek wnikania i akumulacji wody w postaci pary wodnej lub przez przenikanie wody w postaci ciekłej [1].

Do zawilgocenia przyziemnej części budynku może dojść na skutek wnikania i akumulacji wody w postaci pary wodnej lub przez przenikanie wody w postaci ciekłej [1].

mgr inż. Maciej Rokiel Ocena techniczna systemów ETICS i przyczyny uszkodzeń

Ocena techniczna systemów ETICS i przyczyny uszkodzeń Ocena techniczna systemów ETICS i przyczyny uszkodzeń

Jedną z najbardziej popularnych metod docieplania zarówno istniejących, jak i nowo budowanych budynków jest system ETICS (złożony system izolacji ścian zewnętrznych budynku), zwany wcześniej bezspoinowym...

Jedną z najbardziej popularnych metod docieplania zarówno istniejących, jak i nowo budowanych budynków jest system ETICS (złożony system izolacji ścian zewnętrznych budynku), zwany wcześniej bezspoinowym systemem ociepleń (BSO), a jeszcze wcześniej metodą lekką mokrą.

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni Projektowanie przegród poziomych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Projektowanie przegród poziomych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku Projektowanie przegród poziomych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Projektowanie poziomych przegród zewnętrznych budynku o niskim zużyciu energii (NZEB) jest kompleksowym działaniem projektanta i wymaga znajomości szczegółowych zagadnień z zakresu fizyki budowli, budownictwa...

Projektowanie poziomych przegród zewnętrznych budynku o niskim zużyciu energii (NZEB) jest kompleksowym działaniem projektanta i wymaga znajomości szczegółowych zagadnień z zakresu fizyki budowli, budownictwa ogólnego, materiałów budowlanych oraz przepisów prawnych w zakresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

dr inż. Ołeksij Kopyłow Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404

Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404 Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404

Elewacje wentylowane wprowadzane są do obrotu na polskim rynku na podstawie Krajowych lub Europejskich Ocen Technicznych. Od 2018 roku w większości przypadków (zależnie od konstrukcji elewacji wentylowanej)...

Elewacje wentylowane wprowadzane są do obrotu na polskim rynku na podstawie Krajowych lub Europejskich Ocen Technicznych. Od 2018 roku w większości przypadków (zależnie od konstrukcji elewacji wentylowanej) zakres oceny technicznej ustalany jest na podstawie EAD 090062-00-0404 [1]. Wcześniej robiono to na podstawie ETAG 034 [2].

dr inż. Paweł Krause Badania porównawcze odkształceń styropianu grafitowego i białego

Badania porównawcze odkształceń styropianu grafitowego i białego Badania porównawcze odkształceń styropianu grafitowego i białego

Znajomość parametrów technicznych i właściwości stosowanych materiałów budowlanych jest niezbędna dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Zagadnienie to dotyczy zarówno inwestora, ze względu na...

Znajomość parametrów technicznych i właściwości stosowanych materiałów budowlanych jest niezbędna dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Zagadnienie to dotyczy zarówno inwestora, ze względu na stawiane wymagania w zakresie funkcjonalno­‑użytkowym i ekonomicznym, ale także projektanta, aby mógł w sposób świadomy kształtować m.in. rozwiązania przegród budowlanych zgodnie z ich przeznaczeniem i usytuowaniem w budynku.

Waldemar Joniec Przepusty i piony instalacyjne

Przepusty i piony instalacyjne Przepusty i piony instalacyjne

Oddzielenia pożarowe w budynkach zapobiegają rozprzestrzenianiu się pożaru. Przez oddzielenia przechodzą instalacje (rury i kable) i dla takich przejść wymaga się co najmniej takiej samej odporności ogniowej...

Oddzielenia pożarowe w budynkach zapobiegają rozprzestrzenianiu się pożaru. Przez oddzielenia przechodzą instalacje (rury i kable) i dla takich przejść wymaga się co najmniej takiej samej odporności ogniowej jak dla elementu budynku, w którym się one znajdują. Wymagania dla przepustów instalacyjnych są bardzo wysokie, wyższe od wymagań dla drzwi pomiędzy strefami pożarowymi, i produkty do montażu tych przejść muszą gwarantować zatrzymanie pożaru w danej strefie.

mgr inż. Maciej Rokiel Ocena techniczna systemów ociepleń ETICS – likwidacja uszkodzeń elewacji

Ocena techniczna systemów ociepleń ETICS – likwidacja uszkodzeń elewacji Ocena techniczna systemów ociepleń ETICS – likwidacja uszkodzeń elewacji

Bardzo typowym uszkodzeniem elewacji jest spękanie tynku strukturalnego zaczynające się w narożniku otworu okiennego. Otwory okienne lub drzwiowe są zawsze krytycznymi miejscami. Stanowią one element powodujący...

Bardzo typowym uszkodzeniem elewacji jest spękanie tynku strukturalnego zaczynające się w narożniku otworu okiennego. Otwory okienne lub drzwiowe są zawsze krytycznymi miejscami. Stanowią one element powodujący w narożnikach koncentrację naprężeń.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych

Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych

Iniekcyjne metody odtwarzania w murach izolacji poziomych przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie [1], w odróżnieniu od metod mechanicznych [2], nie mają za zadanie stworzyć całkowicie nieprzepuszczalnej...

Iniekcyjne metody odtwarzania w murach izolacji poziomych przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie [1], w odróżnieniu od metod mechanicznych [2], nie mają za zadanie stworzyć całkowicie nieprzepuszczalnej dla wody bariery [3]. Za wystarczający uznaje się efekt w postaci stworzenia ciągłej warstwy redukującej podciąganie kapilarne do tego stopnia, aby po pewnym czasie (dzięki wymianie wilgoci z otaczającym otoczeniem) w strefie muru nad przeponą powstał obszar o normalnej wilgotności (wilgotności równowagowej)...

mgr inż. Michał Kowalski Co wpływa na trwałość i niezawodność ETICS?

Co wpływa na trwałość i niezawodność ETICS? Co wpływa na trwałość i niezawodność ETICS?

Zgodnie z definicją pojęcie „trwałość” oznacza czas, w którym system zachowa swoje właściwości użytkowe, natomiast „niezawodność” jest to własność systemu dająca informację o tym, czy pracuje on poprawnie,...

Zgodnie z definicją pojęcie „trwałość” oznacza czas, w którym system zachowa swoje właściwości użytkowe, natomiast „niezawodność” jest to własność systemu dająca informację o tym, czy pracuje on poprawnie, zgodnie z założeniami. Zatem trwałość i niezawodność ETICS można opisać jako okres, w którym system spełnia wszystkie stawiane mu wymagania w zakresie bezpieczeństwa użytkowania oraz właściwości izolacyjności termicznej, odporności na oddziaływanie czynników atmosferycznych, korozyjnych i wymagań...

dr hab. inż. arch. Andrzej K. Kłosak Modernizacja akustyczna placówki edukacyjnej

Modernizacja akustyczna placówki edukacyjnej Modernizacja akustyczna placówki edukacyjnej

Budowa nowego zespołu szkół podstawowych nr 340 w Warszawie przy ul. Lokajskiego zakończyła się w lipcu 2012 r. W pierwszych miesiącach po otwarciu szkoły do dyrekcji zaczęły napływać skargi dotyczące...

Budowa nowego zespołu szkół podstawowych nr 340 w Warszawie przy ul. Lokajskiego zakończyła się w lipcu 2012 r. W pierwszych miesiącach po otwarciu szkoły do dyrekcji zaczęły napływać skargi dotyczące złej akustyki pomieszczeń, utrudniającej w znacznym stopniu pracę nauczycieli i obniżającej efektywność nauki u dzieci [1, 2, 3].

mgr inż. arch. Mikołaj Jarosz Efekty modernizacji placówki edukacyjnej

Efekty modernizacji placówki edukacyjnej Efekty modernizacji placówki edukacyjnej

Szkoły podstawowe są zwykle miejscami bardzo głośnymi, z poziomami dźwięku porównywalnymi z tymi, jakie można spotkać w halach fabrycznych czy na lotniskach. Do tego pomieszczenia szkolne są zwykle bardzo...

Szkoły podstawowe są zwykle miejscami bardzo głośnymi, z poziomami dźwięku porównywalnymi z tymi, jakie można spotkać w halach fabrycznych czy na lotniskach. Do tego pomieszczenia szkolne są zwykle bardzo pogłosowe, co utrudnia wzajemną komunikację uczniów i nauczycieli. Intuicyjnie czujemy, że nie pozostaje to bez wpływu na ich efektywność i samopoczucie w szkole. Co więc by się więc stało, gdybyśmy tak wyciszyli cały budynek szkoły?

Nicola Hariasz Izolacja wdmuchiwana – sposób na termomodernizację poddasza

Izolacja wdmuchiwana – sposób na termomodernizację poddasza Izolacja wdmuchiwana – sposób na termomodernizację poddasza

Izolacja wdmuchiwana jest stosunkowo mało znaną technologią, często stosowaną przy termomodernizacji istniejących budynków. Idealnie sprawdza się w przypadku, gdy montaż płyt lub mat izolacyjnych jest...

Izolacja wdmuchiwana jest stosunkowo mało znaną technologią, często stosowaną przy termomodernizacji istniejących budynków. Idealnie sprawdza się w przypadku, gdy montaż płyt lub mat izolacyjnych jest utrudniony lub niemożliwy.

dr inż. Małgorzata Niziurska, dr inż. Karolina Łączka Wymagania oceny technicznej dla zestawów wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW)

Wymagania oceny technicznej dla zestawów wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW) Wymagania oceny technicznej dla zestawów wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW)

Zestawy wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW), potocznie nazywane jako systemy garażowe, nie są objęte zakresem europejskiej niepolskiej...

Zestawy wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW), potocznie nazywane jako systemy garażowe, nie są objęte zakresem europejskiej niepolskiej normy wyrobu, jednak są ujęte w wykazie wyrobów objętych obowiązkiem sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych, zamieszczonym w Załączniku 1 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. [1]. Oznacza to, że w świetle krajowych przepisów są one...

dr Jarosław Gil Problem akustyki klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej

Problem akustyki klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej Problem akustyki klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej

W budynkach wielorodzinnych borykamy się z hałasem dobiegającym zewsząd: od zewnątrz, od sąsiadów, od urządzeń instalacyjnych czy z kanałów wentylacyjnych. Dodatkowo istnieje kolejne źródło hałasu z potężną...

W budynkach wielorodzinnych borykamy się z hałasem dobiegającym zewsząd: od zewnątrz, od sąsiadów, od urządzeń instalacyjnych czy z kanałów wentylacyjnych. Dodatkowo istnieje kolejne źródło hałasu z potężną drogą transmisji do wszystkich mieszkań – kroki na klatkach schodowych i ciągach komunikacji ogólnej.

mgr inż. arch. Tomasz Rybarczyk Budowa w czasach pandemii

Budowa w czasach pandemii Budowa w czasach pandemii

Pandemia koronawirusa, mająca niewątpliwie wpływ na wszystkie dziedziny naszego życia, determinuje również sposób realizacji inwestycji budowlanych. Jak wygląda to obecnie i czy budowanie w tych trudnych...

Pandemia koronawirusa, mająca niewątpliwie wpływ na wszystkie dziedziny naszego życia, determinuje również sposób realizacji inwestycji budowlanych. Jak wygląda to obecnie i czy budowanie w tych trudnych czasach jest w ogóle możliwe?

Nicola Hariasz Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy

Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy

System suchej zabudowy jest metodą wykończenia wnętrz, która nie wymaga użycia wody zarobowej, niezbędnej w procesie wiązania tradycyjnych materiałów budowlanych, takich jak beton czy tynk. Głównym elementem...

System suchej zabudowy jest metodą wykończenia wnętrz, która nie wymaga użycia wody zarobowej, niezbędnej w procesie wiązania tradycyjnych materiałów budowlanych, takich jak beton czy tynk. Głównym elementem tego rodzaju zabudowy są płyty gipsowo­‑kartonowe. Obecnie są one szeroko stosowane zarówno w obiektach biurowych, hotelowych, usługowych, jak i mieszkaniowych.

prof. dr hab. inż. Krzysztof Schabowicz, dr inż. Paweł Sulik, mgr inż. Łukasz Zawiślak Elewacja wentylowana podczas oddziaływania pożarem

Elewacja wentylowana podczas oddziaływania pożarem Elewacja wentylowana podczas oddziaływania pożarem

Elewacje wentylowane pozwalają na kształtowanie zewnętrznych paneli z różnych materiałów, struktur, faktur czy kolorów. Ze względu na wysoką estetykę są one coraz częściej stosowane jako okładziny ścian...

Elewacje wentylowane pozwalają na kształtowanie zewnętrznych paneli z różnych materiałów, struktur, faktur czy kolorów. Ze względu na wysoką estetykę są one coraz częściej stosowane jako okładziny ścian zewnętrznych budynków nowo budowanych, lecz również doskonale sprawdzają się w przypadku budynków poddawanych remontom.

dr hab. inż. prof. PŚ Łukasz Drobiec, mgr inż. Julia Blazy Współczesne niemetaliczne zbrojenia rozproszone stosowane w konstrukcjach betonowych

Współczesne niemetaliczne zbrojenia rozproszone stosowane w konstrukcjach betonowych Współczesne niemetaliczne zbrojenia rozproszone stosowane w konstrukcjach betonowych

W ciągu ostatnich trzech dekad obserwuje się bardzo szybki rozwój technologii związanych z betonem. Z prostego i wszechstronnego materiału konstrukcyjnego stał się on materiałem wysokowartościowym (High...

W ciągu ostatnich trzech dekad obserwuje się bardzo szybki rozwój technologii związanych z betonem. Z prostego i wszechstronnego materiału konstrukcyjnego stał się on materiałem wysokowartościowym (High Performance Concrete), który można dostosować do konkretnych zastosowań zgodnie z postawionymi wymaganiami.

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni Ocieplenie ścian zewnętrznych płytami styropianowymi – wybrane aspekty projektowe

Ocieplenie ścian zewnętrznych płytami styropianowymi – wybrane aspekty projektowe Ocieplenie ścian zewnętrznych płytami styropianowymi – wybrane aspekty projektowe

Zmieniające się wymagania powodują, że na etapie projektowania i wykonywania pojawiają się nowe rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe ścian zewnętrznych. Najczęściej stosowanymi technologiami wznoszenia...

Zmieniające się wymagania powodują, że na etapie projektowania i wykonywania pojawiają się nowe rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe ścian zewnętrznych. Najczęściej stosowanymi technologiami wznoszenia ścian zewnętrznych budynków w Polsce są technologia murowana, drewniana lub prefabrykowana.

Nicola Hariasz Rodzaje i właściwości farb mineralnych przeznaczonych do malowania elewacji

Rodzaje i właściwości farb mineralnych przeznaczonych do malowania elewacji Rodzaje i właściwości farb mineralnych przeznaczonych do malowania elewacji

Podczas odświeżania starej elewacji lub ocieplania ścian zewnętrznych bardzo ważną kwestię stanowi dobór farby elewacyjnej. Na renowację warto się zdecydować, gdy fasada wraz z upływem lat straciła swoją...

Podczas odświeżania starej elewacji lub ocieplania ścian zewnętrznych bardzo ważną kwestię stanowi dobór farby elewacyjnej. Na renowację warto się zdecydować, gdy fasada wraz z upływem lat straciła swoją pierwotną barwę, uległa zabrudzeniu lub po prostu nie spełnia oczekiwań inwestora.

Danuta Baprawska Najważniejsze parametry farb wewnętrznych

Najważniejsze parametry farb wewnętrznych Najważniejsze parametry farb wewnętrznych

Malowanie jest najłatwiejszym sposobem na zmianę wystroju wnętrza, dlatego coraz częściej odświeżamy swoje domy i mieszkania właśnie w ten sposób. Rośnie popularność malowania, a co za tym idzie – oferta...

Malowanie jest najłatwiejszym sposobem na zmianę wystroju wnętrza, dlatego coraz częściej odświeżamy swoje domy i mieszkania właśnie w ten sposób. Rośnie popularność malowania, a co za tym idzie – oferta produktowa. Warto wiedzieć, jakimi kryteriami się kierować przy wyborze odpowiedniej farby wewnętrznej.

dr hab. inż. prof. PŚ Łukasz Drobiec, dr inż. Radosław Jasiński, dr inż. Wojciech Mazur Nowoczesne nadproża stosowane w budownictwie

Nowoczesne nadproża stosowane w budownictwie Nowoczesne nadproża stosowane w budownictwie

Przekrycie otworów w ścianach lub murach (obronnych lub ochronnych) było i jest problemem, z którym budownictwo borykało się od samego początku stosowania konstrukcji murowych.

Przekrycie otworów w ścianach lub murach (obronnych lub ochronnych) było i jest problemem, z którym budownictwo borykało się od samego początku stosowania konstrukcji murowych.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Tynki stosowane na zawilgoconych przegrodach – tynki renowacyjne

Tynki stosowane na zawilgoconych przegrodach – tynki renowacyjne Tynki stosowane na zawilgoconych przegrodach – tynki renowacyjne

Wykonanie nowych tynków jest jednym z nieodzownych elementów prac renowacyjnych prowadzonych w zawilgoconych obiektach budowlanych. Z uwagi na właściwości tzw. tynków tradycyjnych w takim przypadku zalecane...

Wykonanie nowych tynków jest jednym z nieodzownych elementów prac renowacyjnych prowadzonych w zawilgoconych obiektach budowlanych. Z uwagi na właściwości tzw. tynków tradycyjnych w takim przypadku zalecane jest stosowanie specjalistycznych tynków przeznaczonych do prowadzenia prac renowacyjnych.

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni Projektowanie ścian zewnętrznych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 r.

Projektowanie ścian zewnętrznych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 r. Projektowanie ścian zewnętrznych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 r.

Artykuł przedstawia rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe ścian zewnętrznych i przykłady obliczeniowe dotyczące ich parametrów fizykalnych w aspekcie wymagań cieplno-wilgotnościowych według rozporządzenia...

Artykuł przedstawia rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe ścian zewnętrznych i przykłady obliczeniowe dotyczące ich parametrów fizykalnych w aspekcie wymagań cieplno-wilgotnościowych według rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14.11.2017 r. zmieniającego rozporządzenie ws warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które będą obowiązywać od 1.01.2021 r.

Wybrane dla Ciebie

Izolacja domu zgodna z wymaganiami prawnymi - sprawdź

Izolacja domu zgodna z wymaganiami prawnymi - sprawdź Izolacja domu zgodna z wymaganiami prawnymi - sprawdź

Ocieplaj dom tylko sprawdzonym systemem ociepleń

Ocieplaj dom tylko sprawdzonym systemem ociepleń Ocieplaj dom tylko sprawdzonym systemem ociepleń

MERCOR SA Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach

Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach

Modernizacja obiektów budowlanych to wyzwanie przyszłości, przed którym stanie każdy zarządca i właściciel nieruchomości. Obiekty budowlane muszą być systematycznie oceniane pod kątem zużycia oraz modernizowane...

Modernizacja obiektów budowlanych to wyzwanie przyszłości, przed którym stanie każdy zarządca i właściciel nieruchomości. Obiekty budowlane muszą być systematycznie oceniane pod kątem zużycia oraz modernizowane do odpowiadających współczesnej wiedzy technicznej standardów. Nie inaczej jest w przypadku rozwiązań wpływających na bezpieczeństwo pożarowe obiektów.

Jak skutecznie tłumić dźwięki uderzeniowe

Jak skutecznie tłumić dźwięki uderzeniowe Jak skutecznie tłumić dźwięki uderzeniowe

Termoizolacyjność dachu — jak uzyskać wysoką odporność korozyjną »

Termoizolacyjność dachu — jak uzyskać wysoką odporność korozyjną » Termoizolacyjność dachu — jak uzyskać wysoką odporność korozyjną »

Jest nowa receptura hydroizolacji! »

Jest nowa receptura hydroizolacji! » Jest nowa receptura hydroizolacji! »

Jaki system szalunków wybrać do stropu?

Jaki system szalunków wybrać do stropu? Jaki system szalunków wybrać do stropu?

Budownictwo przyszłości

Budownictwo przyszłości Budownictwo przyszłości

Kompleksowa ceramika dla domu

Kompleksowa ceramika dla domu Kompleksowa ceramika dla domu

Odprowadzenie wody z dachu płaskiego - jak robić to poprawnie?

Odprowadzenie wody z dachu płaskiego - jak robić to poprawnie? Odprowadzenie wody z dachu płaskiego - jak robić to poprawnie?

Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu?

Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu? Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu?

Indywidualne usługi w zakresie produkcji dowolnych elementów z tworzyw sztucznych » »

Indywidualne usługi w zakresie produkcji dowolnych elementów z tworzyw sztucznych » » Indywidualne usługi w zakresie produkcji dowolnych elementów z tworzyw sztucznych » »

Porównaj ceny styropianu i oszczędzaj »

Porównaj ceny styropianu i oszczędzaj » Porównaj ceny styropianu i oszczędzaj »

Zalety ocieplania styropianem pasywnym »

Zalety ocieplania styropianem pasywnym » Zalety ocieplania styropianem pasywnym »

Izolacja natryskowa budynków »

Izolacja natryskowa budynków » Izolacja natryskowa budynków »

Uprawnienia budowlane 2021 Część 1. Poradnik z kluczem. 523 pytania i 20 testów egzaminacyjnych

Uprawnienia budowlane 2021 Część 1. Poradnik z kluczem. 523 pytania i 20 testów egzaminacyjnych Uprawnienia budowlane 2021 Część 1. Poradnik z kluczem. 523 pytania i 20 testów egzaminacyjnych

Część B: Roboty wykończeniowe, zeszyt 17: Podłogi zewnętrzne z desek kompozytowych

Część B: Roboty wykończeniowe, zeszyt 17: Podłogi zewnętrzne z desek kompozytowych Część B: Roboty wykończeniowe, zeszyt 17: Podłogi zewnętrzne z desek kompozytowych

Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 2021

Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 2021 Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 2021

Najnowsze produkty i technologie

mgr inż. Wojciech Adamik Nowoczesne rozwiązania do walki z hałasem – kompozyt AKU-PRTM

Nowoczesne rozwiązania do walki z hałasem – kompozyt AKU-PRTM Nowoczesne rozwiązania do walki z hałasem – kompozyt  AKU-PRTM

Postęp w budownictwie trwa w najlepsze – nowe domy, fabryki czy też obiekty użyteczności publicznej są wykonywane z materiałów o lepszej izolacyjności termicznej, co przekłada się na mniejsze koszty utrzymania...

Postęp w budownictwie trwa w najlepsze – nowe domy, fabryki czy też obiekty użyteczności publicznej są wykonywane z materiałów o lepszej izolacyjności termicznej, co przekłada się na mniejsze koszty utrzymania obiektu. Niestety czasem zapomina się o izolacji akustycznej, a wymagania normowe często są niewystarczające. Efektem jest to, że zza ściany słyszymy sąsiada, przeszkadza nam jego włączone radio lub telewizor, a w zakładzie pracy hałas przenika do chronionych pomieszczeń.

MIWO - Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej Akustyka budowlana – jak dobrze zaizolować dom zgodnie z Warunkami Technicznymi?

Akustyka budowlana – jak dobrze zaizolować dom zgodnie z Warunkami Technicznymi? Akustyka budowlana – jak dobrze zaizolować dom zgodnie z Warunkami Technicznymi?

Gdy w budynku jest dobrze zaprojektowana i wykonana izolacja akustyczna, to możemy się odciąć od hałasu lub ograniczyć jego oddziaływanie. Warto znać przepisy prawne, by być pewnym, że projektant czegoś...

Gdy w budynku jest dobrze zaprojektowana i wykonana izolacja akustyczna, to możemy się odciąć od hałasu lub ograniczyć jego oddziaływanie. Warto znać przepisy prawne, by być pewnym, że projektant czegoś nie pominął, deweloper nie poszedł na skróty, a wykonawca nie zaniedbał jakiegoś szczegółu. I że zostały użyte odpowiednie materiały.

Centrum Wyposażenia Wnętrz Centrum wyposażenia wnętrz - zadbaj o swój dom

Centrum wyposażenia wnętrz - zadbaj o swój dom Centrum wyposażenia wnętrz - zadbaj o swój dom

Aranżacja wnętrz ma ogromne znaczenie. Dawno już też minęły czasy, w których wybór był naprawdę bardzo mały, trzeba było miesiącami polować na coś ładnego do mieszkania i liczyć na łut szczęścia podczas...

Aranżacja wnętrz ma ogromne znaczenie. Dawno już też minęły czasy, w których wybór był naprawdę bardzo mały, trzeba było miesiącami polować na coś ładnego do mieszkania i liczyć na łut szczęścia podczas stania w bardzo długich kolejkach. Teraz bez większego problemu kupisz tak naprawdę wszystko do domu. To też sprawia, że masz naprawdę ogromny wybór. Na tyle duży, że potrafi on nieźle zakręcić w głowie. Dlatego sztuka aranżacji wnętrz jest tak trudna. Trzeba pamiętać o naprawdę wielu kwestiach, a...

KOESTER Polska Sp. z o.o. Hybrydowa masa uszczelniająca KÖSTER NB 4000 – hydroizolacja na trudne warunki pogodowe

Hybrydowa masa uszczelniająca KÖSTER NB 4000 – hydroizolacja na trudne warunki pogodowe Hybrydowa masa uszczelniająca KÖSTER NB 4000 – hydroizolacja na trudne warunki pogodowe

Izolacja powłokowa niezawierająca bitumów, hydroizolacja reaktywna lub uszczelnienie hybrydowe – są to terminy określające nową generację materiałów hydroizolacyjnych, które z powodzeniem powoli zastępują...

Izolacja powłokowa niezawierająca bitumów, hydroizolacja reaktywna lub uszczelnienie hybrydowe – są to terminy określające nową generację materiałów hydroizolacyjnych, które z powodzeniem powoli zastępują dotychczas stosowane modyfikowane polimerami masy bitumiczne oraz tzw. elastyczne szlamy uszczelniające. KÖSTER Bauchemie AG od kilku lat oferuje taką hybrydową hydroizolację – KÖSTER NB 4000. Jakie zalety ma taka hybrydowa izolacja w odniesieniu do dobrze znanych materiałów?

Canada Rubber Polska Canada Rubber chłodny dach – termorefleksyjne powłoki dachowe najwyższej jakości

Canada Rubber chłodny dach – termorefleksyjne powłoki dachowe najwyższej jakości Canada Rubber chłodny dach – termorefleksyjne powłoki dachowe najwyższej jakości

Ocieplenie klimatu, gazy cieplarniane, zwiększająca się temperatura powietrza i otoczenia oraz coraz silniejsze promieniowanie słoneczne wpływają negatywnie na nagrzewanie się dachów budynków. Przegrzewanie...

Ocieplenie klimatu, gazy cieplarniane, zwiększająca się temperatura powietrza i otoczenia oraz coraz silniejsze promieniowanie słoneczne wpływają negatywnie na nagrzewanie się dachów budynków. Przegrzewanie dachu degraduje jego warstwę ochronną, a wysoka temperatura może prowadzić do gorszego samopoczucia ludzi i zwierząt, a także zwiększać koszty związane z chłodzeniem pomieszczeń.

MERCOR SA Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach

Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach Bezpieczeństwo pożarowe w modernizowanych budynkach

Modernizacja obiektów budowlanych to wyzwanie przyszłości, przed którym stanie każdy zarządca i właściciel nieruchomości. Obiekty budowlane muszą być systematycznie oceniane pod kątem zużycia oraz modernizowane...

Modernizacja obiektów budowlanych to wyzwanie przyszłości, przed którym stanie każdy zarządca i właściciel nieruchomości. Obiekty budowlane muszą być systematycznie oceniane pod kątem zużycia oraz modernizowane do odpowiadających współczesnej wiedzy technicznej standardów. Nie inaczej jest w przypadku rozwiązań wpływających na bezpieczeństwo pożarowe obiektów.

Partner Do czego wykorzystuje się płytę OSB?

Do czego wykorzystuje się płytę OSB? Do czego wykorzystuje się płytę OSB?

Szukasz informacji na temat tego, jak prawidłowo wybrać płyty OSB i do czego warto je stosować? Czy sprawdzi się jako pokrycie dachowe? A może do budowy mebli? Jeśli szukasz informacji na temat płyty OSB,...

Szukasz informacji na temat tego, jak prawidłowo wybrać płyty OSB i do czego warto je stosować? Czy sprawdzi się jako pokrycie dachowe? A może do budowy mebli? Jeśli szukasz informacji na temat płyty OSB, zapraszamy do lektury!

Fabryka Styropianu ARBET Ocieplanie ścian po kolejnej zmianie współczynnika przenikania ciepła UC(max)

Ocieplanie ścian po kolejnej zmianie współczynnika przenikania ciepła UC(max) Ocieplanie ścian po kolejnej zmianie współczynnika przenikania ciepła UC(max)

Rok 2021 zaczął się kolejnymi, ważnymi zmianami przepisów dotyczących energochłonności budynków. Najnowsze regulacje weszły w życie 1 stycznia 2021 r. Stanowią one trzeci, ostatni już, etap zaostrzania...

Rok 2021 zaczął się kolejnymi, ważnymi zmianami przepisów dotyczących energochłonności budynków. Najnowsze regulacje weszły w życie 1 stycznia 2021 r. Stanowią one trzeci, ostatni już, etap zaostrzania wymagań zawartych w Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SUEZ Izolacje Budowlane Modernizacja dachów płaskich – dobre praktyki i skuteczne materiały

Modernizacja dachów płaskich – dobre praktyki i skuteczne materiały Modernizacja dachów płaskich – dobre praktyki i skuteczne materiały

Dach płaski to rozwiązanie, które pozwala w łatwy i skuteczny sposób wykonać zarówno zakres termoizolacyjny jak i hydroizolacyjny. Na przestrzeni czasu metody wytwarzania dachów płaskich ewoluowały, jednak...

Dach płaski to rozwiązanie, które pozwala w łatwy i skuteczny sposób wykonać zarówno zakres termoizolacyjny jak i hydroizolacyjny. Na przestrzeni czasu metody wytwarzania dachów płaskich ewoluowały, jednak wiele nieskutecznych i wadliwych rozwiązań było i czasem nadal jest stosowanych. Dzisiaj te dachy wymagają modernizacji, gdyż nie przetrwały próby czasu. W niniejszym tekście dzielimy się wiedzą z zakresu renowacji dachów płaskich, która pozwoli ci efektywnie i trwale wykonać prace modernizacyjne.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.