Izolacje.com.pl

Zasady zarządzania ryzykiem w budownictwie

Cz. 4. Założenia dotyczące kosztorysowania oraz poszczególnych robót z uwzględnieniem ich specyfiki na przykładzie renowacji zbiorników w oczyszczalniach ścieków

Poznaj zasady zarządzania ryzykiem w budownictwie, fot. Dräger

Poznaj zasady zarządzania ryzykiem w budownictwie, fot. Dräger

Błędne założenia dotyczące finansów powinniśmy podzielić na dwie części, pierwsza – ustalanie wysokości budżetu w fazie planowania inwestycji oraz druga – ustalenie budżetu na zbyt niskim poziomie. Ich skutki będą lokowały się w różnych rodzajach zagrożeń. Ustalanie wysokości budżetu w fazie planowania inwestycji nie może opierać się na wcześniejszych doświadczeniach, ponieważ z jednej strony każdą tego typu inwestycję należy traktować indywidualnie, gdyż zakres prac nawet przy bliźniaczo podobnych zbiornikach może się diametralnie różnić ze względu na ich różny stan techniczny w danym momencie. Z drugiej zaś strony bazowanie na cenach za danego typu usługi również może okazać się nieporozumieniem.

Zobacz także

Janusz Banera Zasady zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Zasady zarządzania ryzykiem w branży budowlanej Zasady zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Zarządzanie ryzykiem nie jest często wykorzystywane w branży budowlanej, chociaż w tej branży panują bardzo niepewne warunki, które ulegają ciągłym zmianom, i to ona w szczególności zasługuje na wsparcie...

Zarządzanie ryzykiem nie jest często wykorzystywane w branży budowlanej, chociaż w tej branży panują bardzo niepewne warunki, które ulegają ciągłym zmianom, i to ona w szczególności zasługuje na wsparcie w tym zakresie. W konsekwencji projekty/inwestycje budowlane obciążone są różnymi rodzajami niepowodzenia, które stanowią jego nieodłączną część. Istnieje oczywisty silny związek między zarządzeniem ryzykiem a pomyślną realizacją projektu [1] lub inwestycji.

Janusz Banera Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej Opracowanie metodycznego programu zarządzania ryzykiem w branży budowlanej

Użycie określenia „metodyczny” dotyczy opracowania takiego modelu, który będzie powtarzalny dla różnych projektów ograniczonych co do analizowanego sektora budownictwa i zastosowanie go przyniesie w przybliżeniu...

Użycie określenia „metodyczny” dotyczy opracowania takiego modelu, który będzie powtarzalny dla różnych projektów ograniczonych co do analizowanego sektora budownictwa i zastosowanie go przyniesie w przybliżeniu podobny skutek.

Janusz Banera Zarządzanie ryzykiem w branży budowlanej

Zarządzanie ryzykiem w branży budowlanej Zarządzanie ryzykiem w branży budowlanej

Podczas realizacji projektów renowacji zbiorników w oczyszczalniach ścieków występuje bardzo dużo różnych czynników, których wpływ wywołuje określone skutki dla trzech kolejnych parametrów efektywności...

Podczas realizacji projektów renowacji zbiorników w oczyszczalniach ścieków występuje bardzo dużo różnych czynników, których wpływ wywołuje określone skutki dla trzech kolejnych parametrów efektywności inwestycji. Tymi parametrami są koszty projektu, czas realizacji inwestycji i jakość wykonanych prac, która determinuje trwałość przeprowadzonej renowacji.

Ustalenie budżetu na zbyt niskim poziomie pociąga za sobą wielorakie konsekwencje. Dziś ogłaszanych jest wiele przetargów, do których nie zgłaszają się żadni oferenci lub wszystkie zgłoszone oferty opiewają na znacznie wyższe kwoty, niż przewidział to budżet inwestorski i przetargi są unieważniane.

Zbyt nisko ustalony budżet to realne niebezpieczeństwo wyboru niewłaściwego projektanta, wykonawcy i technologii, a więc bardzo duże ryzyko dla dotrzymania terminu wykonania prac, zwiększonych kosztów inwestycji, ale przede wszystkim dla jakości efektu prac i trwałości nowych powłok ochronnych zbiornika, a zatem okresu użytkowania do czasu kolejnej renowacji.

Budżet powinien wynikać z sumowania wstępnych, aktualnych wycen poszczególnych prac (projektowania, osuszania, rusztowań, usuwania istniejących warstw i ich utylizacji, iniekcji, prac naprawczych betonu, wykonania nowej powłoki i kosztów materiałów) i być powiększony o 10%. Bazowanie na danych z przeszłości lub z tzw. trzeciej ręki, czyli na informacjach od znajomych, którzy niedawno zlecali tego typu prace dla każdego elementu tej wyceny podanego powyżej, w znacznym stopniu zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia tego ryzyka.

Tworzenie kosztorysu inwestorskiego na podstawie szczegółowego projektu

Najczęściej do przygotowania kosztorysów prac budowlanych wykorzystywany jest Katalog Nakładów Rzeczowych (KNR). Jednak dla tak specjalistycznych prac zastosowanie KNR jest niezasadne, ponieważ wiele pozycji przyjmuje się na zasadzie podobieństwa, tylko że podobieństwo to jest wirtualne, a przy renowacjach np. zbiorników betonowych na ciecze jedynym podobieństwem jest to, że remontowany jest zbiornik, natomiast wszystko za każdym razem jest inne.

Teoretycznie powinien powstać spis wszystkich pozycji cenotwórczych na podstawie projektu wykonawczego, a następnie przedmiar poszczególnych zakresów wykonany z natury. Jednak niemożliwe do oszacowania jest np. określenie ilości metrów bieżących rys w konstrukcji betonowej, gdy powierzchnia betonu zakryta jest starą powłoką z żywicy i osadami ze ścieków. W związku z tym w kosztorysie pewne rzeczy muszą być przyjmowane w przybliżeniu i umożliwiać rozliczenie obmiarem powykonawczym, a nie ryczałtem. Jednak te przybliżenia mogą dotyczyć wyłącznie wielkości poszczególnych zakresów, a absolutnie nie ich ilości jako osobnych pozycji.

W przypadku braku jednej z pozycji kosztorysowej, a następnie ofertowej, jeden wykonawca (zgodnie ze sztuką budowlaną) po wcześniejszej wizji lokalnej w ramach przetargu zauważy i doda do swojej oferty brakującą pozycję, a inny już nie. Bywa, że wcale nie pofatyguje się na taką wizję lokalną.

Oczywiście wartość oferty rzetelnego wykonawcy, który uwzględni w niej więcej, wzrasta i często właśnie z tego powodu jego oferta jest odrzucana, a wcale nie musi oznaczać, że ten wykonawca jest droższy, tylko że proponuje inwestorowi więcej niż inny.

Niestety często przetargi na skomplikowane prace remontowe wygrywają wykonawcy, którzy ograniczają swoje oferty do zakresów przewidzianych w opisie dokumentacji przetargowej, a następnie występują z licznymi protokołami konieczności wykonania prac dodatkowych z naliczanymi wysokimi kosztami.

Jak widać, na poprawne skosztorysowanie ma silny wpływ dobry projektant, który w projekcie uwzględni wszystkie niezbędne pozycje prac, a z kolei jakość sporządzenia kosztorysu ma znaczenie dla właściwego wyboru wykonawcy. Tak więc kosztorysowanie jako czynnik ryzyka może mieć istotny wpływ na to, czy nie zostanie przekroczony budżet, jeżeli nie zostaną uwzględnione w nim pewne koszty, które wykonawca będzie zmuszony ponieść i które przeniesie na inwestora. Jednocześnie na końcową jakość, gdy z powodu zbyt nisko oszacowanych kosztów/budżetu nie będzie możliwe zatrudnienie rzetelnego wykonawcy.

Niewłaściwy wybór projektanta

W zakresie projektowania renowacji betonowych zbiorników w oczyszczalniach ścieków nie można poprzestać na doborze odpowiedniej technologii powierzchniowej ochrony betonu [1].

W ramach takiego projektu należy uwzględnić wiele elementów projektowych jako kompatybilny system produktów kompleksowo wyczerpujący potrzeby danego projektu z indywidualnym podejściem w dopasowywaniu rozwiązań i metod wykonania poszczególnych zakresów prac do przedmiotowego zadania projektowego.

Wybór metody przygotowania podłoża

Rozpoczyna ją ustalenie metody usunięcia pozostałości istniejących powłok na powierzchni betonu, które w zależności od stopnia skorodowania betonu mogą się różnić rodzajem obróbki mechanicznej (szlifowanie, piaskowanie, hydromonitoring lub piaskowanie w osłonie wodnej), jak również jego stopniem, tzn. siłą/intensywnością, np. różnica ciśnienia strumienia wody przy obróbce strumieniowej, czyli hydro­monitoringu (500 barów/1000 barów/2500 barów).

Niestety przy projektach remontowych nie ma innego sposobu jednoznacznego ustalenia optymalnej metody i jej stopnia niż przeprowadzenie prób na obiekcie.

Takie próby najczęściej są wykonywane w ramach ekspertyzy technicznej poprzedzającej opracowanie projektu.

Obróbka ta musi być na tyle metodą agresywną, żeby usunęła wszystkie pozostałości po starych powłokach i skorodowanej struktury powierzchniowej betonu do zdrowej jego substancji, ale jednocześnie niezbyt agresywna, aby nie spowodowała zbyt dużych ubytków w strukturze betonu, co jest kłopotliwe zwłaszcza w przypadku starych konstrukcji i przy niższej klasie betonu, ponieważ im więcej substancji konstrukcji betonowej zostanie usuniętych, tym więcej trzeba będzie odtworzyć, co wpływa na zwiększenie kosztów renowacji. Jeżeli jednak beton zostanie tylko oczyszczony powierzchniowo i pozostanie jego osłabiona struktura przez korozję, to po krótkim czasie wznowienia użytkowania, nowa powłoka może zacząć odpadać od słabej powierzchniowo struktury.

Gdyby jednak taka próba na potrzeby projektu nie została przeprowadzona, a podana w projekcie metoda przygotowania powierzchni zastała dobrana na zasadzie założeń teoretycznych, to taka informacja powinna być w nim odnotowana. W przeciwnym razie może wprowadzać w błąd wykonawców, zwłaszcza na etapie przygotowania ofert, co może skutkować wzrostem realnych kosztów wykonania tej czynności lub obniżeniem jakości w przypadku przyjętej w projekcie metody o zbyt niskiej agresywności i wykonanie tej czynności zgodnie z założeniami projektowymi.

Iniekcje rys

Drugą kwestią, jaką powinien przewidzieć projektant, jest iniekcja rys w konstrukcji betonowego zbiornika. Niestety na tym etapie można opracować ją tylko teoretycznie. Ponieważ istniejące rysy stają się widoczne dopiero po dokładnym oczyszczeniu naprawianych powierzchni betonu i usunięciu zanieczyszczeń powstałych w wyniku obróbki mechanicznej. Jednak w projekcie należy założyć, że wykonawca powinien skrupulatnie zinwentaryzować wszystkie rysy w betonie i zgodnie z normą EN-PN 1504-5 [2] podzielić je na trzy kategorie: D, F i S.

Rysy przebiegające pionowo zaliczamy do kategorii D, gdyż są to rysy poddawane naprężeniom dynamicznym w wyniku powtarzających się odkształceń. Rysy tego typu powinny być zespojone za pomocą elastycznego iniektu z żywicy poliuretanowej w ramach naprawy niekonstrukcyjnej.

Rysy przebiegające w kierunku poziomym są rysami kategorii F i zgodnie z normą powinny być iniektowane za pomocą produktów na bazie żywicy epoksydowej, która jest wykorzystywana tam, gdzie występują wymagania dla napraw konstrukcyjnych w istniejących projektach budowlanych, aby wzmocnić konstrukcje betonowe dzięki wypełnieniu przenoszącemu obciążenia. Przywraca ona integralność konstrukcji spękanych elementów oraz zapewnia ciągłe przenoszenie obciążeń przez wypełnioną rysę.

Rysy z wyciekiem wody należą do kategorii S, do wypełnienia iniektami typu „S”, które są produkowane na bazie poliuretanów lub akryli, które w stanie utwardzonym mogą wielokrotnie pęcznieć na skutek adsorpcji wody. Wyroby iniekcyjne służą do wypełniania rys, pustek i szczelin w betonie, wykorzystując ich pęcznienie wewnątrz materiału.

Produkty iniekcyjne typu S stosuje się zazwyczaj do wstępnej iniekcji rys z wyciekiem wody (nawet pod ciśnieniem hydrostatycznym) celem zatrzymania penetracji wody w rysie. Następnie spękania wypełniane są iniektem typu F lub D, w zależności od kierunku przebiegu rysy w celu trwałego zespojenia pękniętej konstrukcji.

Pominięcie zagadnienia iniekcji rys w projekcie lub pominięcie podziału rys na poszczególne kategorie spowoduje pękanie w miejscach zarysowań konstrukcji powłoki ochronnej i degradację betonowej konstrukcji zbiornika.

Bariera przeciwwilgociowa

Gdy podczas próby przygotowania podłoża w ramach ekspertyzy technicznej beton w zbiorniku jest oczyszczony i wysuszony, to dobra okazja do skontrolowania, czy w przypadku zbiornika posadowionego w gruncie poniżej poziomu wód gruntowych nie występuje negatywne parcie wód zewnętrznych.

Parcie wody uznaje się za pozytywne, gdy woda występuje po tej samej stronie co powłoka ochronna [3]. Woda dociska powłokę ochronną do przegrody i struktura konstrukcji przegrody jest sucha. Natomiast parcie negatywne określa się w sytuacji, gdy woda występuje po przeciwnej stronie przegrody, gdzie nie ma powłoki. W takiej sytuacji struktura konstrukcji przegrody jest mokra, a woda odrywa powłokę od przegrody.

Jeżeli struktura betonu po powierzchniowym wysuszeniu staje się ponownie wilgotna przez przesączanie się przez nią wody zewnętrznej, to projekt powinien przewidzieć rozwiązanie tego problemu.

Pierwszym możliwym wariantem jest odkopanie ścian zewnętrznych, osuszenie konstrukcji betonowego zbiornika i skuteczne zaizolowanie go od zewnątrz.

Jeżeli nie ma możliwości ingerencji z zewnątrz, to należy przewidzieć wykonanie iniekcji kurtynowych, przewiercając się przez ściany zbiornika od jego wnętrza i wstrzykując odpowiednie ilości żelu akrylowego do iniekcji kurtynowych wokół zbiornika.

W przypadku małego nasilenia negatywnego parcia wody z zewnątrz można ją powstrzymać, wykonując na powierzchni dna i ścian po wewnętrznej stronie zbiornika epoksydowo-cementowej bariery przeciwwilgociowej przed wykonaniem powłoki ostatecznej (jednak to rozwiązanie minimalizuje ryzyko, ale nie eliminuje go całkowicie). Jeżeli ten aspekt nie zostanie uwzględniony w projekcie, to występuje bardzo duże ryzyko poważnych uchybień w jakości renowacji i grozi odspajaniem się nowo wykonanej powłoki ochronnej [4].

Taka sytuacja uniemożliwia użytkowanie zbiornika i prace muszą być wykonane ponownie po rozwiązaniu kwestii wilgotnej struktury betonowej konstrukcji zbiornika, co spowoduje ogromne konsekwencje finansowe.

Jeżeli nie zostały przeprowadzone badania w tym zakresie w ramach oceny stanu technicznego lub ekspertyzy technicznej poprzedzającej fazę projektowania, to w ramach projektowania należy zbadać to zjawisko.

Pierwszym możliwym sposobem jest po wysuszeniu zbiornika do stanu optycznie suchego naklejenie w kilku miejscach na ściany arkusza grubej folii, mocując szczelnie jego krawędzie na okres kilku dni. Jeżeli po usunięciu arkuszy folii powierzchnia betonu w tych miejscach zrobi się wyraźnie ciemniejsza, będzie to oznaką, że z głębi struktury betonu wychodzi wilgoć. W miejscach niezakrytych folią wilgoć ta będzie stopniowo parowała i może być niemożliwa do zaobserwowania.

Taka sytuacja może oznaczać, że struktura betonu jest wilgotna ze względu na podciąganie wilgoci z zewnątrz lub ze względu na bardzo duże nagromadzenie się wilgoci przez głęboką penetrację wody ze zbiornika użytkowanego z uszkodzonymi powłokami na wewnętrznych jego ścianach.

Zanim wdroży się kosztowne izolowanie zbiornika z zewnątrz, należy zbadać, jaka jest wilgotność struktury betonowych ścian zbiornika w różnych warstwach grubości ścian. W tym celu należy wykonać odwierty w ścianach i zbadać wilgotność pobranych próbek. Jeżeli wraz ze wzrostem głębokości beton ma mniejszą wilgotność, to z bardzo dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że beton jest nasiąknięty wodą z wewnątrz zbiornika i wystarczy wydłużyć czas suszenia. Jeżeli jednak wilgotność betonu wzrasta wraz ze zwiększaniem głębokości pobierania próbek (im bliżej zewnętrznej powierzchni ścian, tym wilgotność betonu jest większa), to w takim przypadku możemy mieć pewność, że wilgoć pochodzi z zewnątrz i należy wdrożyć działania zaradcze polegające na zaizolowaniu ścian od zewnątrz.

Naprawa betonu

Kolejnym ważnym elementem projektu renowacji są właściwie dobrane zaprawy naprawcze do odtworzenia ubytku struktury betonu [5]. To zagadnienie reguluje trzeci rozdział normy EN-PN 1504-3 [6], która określa różne przypadki, w których należy stosować materiały naprawcze różnych klas (TABELA 1). Przede wszystkim rozróżnia naprawy konstrukcyjne od napraw niekonstrukcyjnych.

tab1 zarzadzanie ryzykiem
TABELA 1. Określenie wymagań dla napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych zgodnie z normą EN-PN 1504-3

Konstrukcyjne to uszkodzenia powodujące ryzyko utraty nośności konstrukcji, niekonstrukcyjne zaś to uszkodzenia bez ryzyka utraty nośności konstrukcji. Jednak używane materiały naprawcze nie powinny swoimi parametrami różnić się istotnie od parametrów betonu naprawianej konstrukcji, dlatego dobór odpowiednich materiałów każdorazowo musi być poprzedzony badaniami betonu naprawianego zbiornika.

W związku z klasą ekspozycji środowiskowej do remontów zbiorników w oczyszczalniach ścieków powinny być stosowane tylko zaprawy naprawcze odporne na siarczany.

W celu wyeliminowania ryzyka wynikającego z zastosowania niewłaściwych materiałów naprawczych należy po wykonaniu pierwszego fragmentu napraw przy użyciu tych materiałów zbadać metodą pull off wytrzymałość naprawionej struktury betonu na rozrywanie. Jeżeli nie uzyska ona wytrzymałości o wartości minimum 1,0 MPa, to należy podjąć decyzję o zmianie używanego materiału naprawczego i ponowić test po zastosowaniu próbnym wybranego materiału.

Fasety narożnikowe

Projekt powinien uwzględniać przed nakładaniem powłoki ochronnej wykonanie w wewnętrznych narożnikach połączenia dna zbiornika i jego ścian zaokrąglone fasety, ponieważ w przeciwnym razie powłoka w tym miejscu może okazać się nieszczelna z powodu braku jej ciągłości, co następnie może skutkować wnikaniem wody zanieczyszczonej substancjami korozyjnymi w strukturę betonu i wywoływać jego korozję pod powłoką w tym obszarze.
Należy zwrócić uwagę na ten element podczas odbiorów robót i w razie zastrzeżeń zalecić wykonawcy uzupełnienie tego detalu.

Uszczelnienie armatury

Kolejnym ważnym zagadnieniem projektowym jest uszczelnienie wszystkich przejść rurowych przez ściany zbiornika, zwłaszcza jeżeli po stronie wyjścia rur ze zbiornika na zewnątrz strefa ta jest zanurzona w wodzie (drugi zbiornik z cieczą lub grunt poniżej poziomu wód gruntowych. W takim miejscu należy wykonać głęboką bruzdę wokół przechodzącej przez przegrodę rury i wypełnić ją materiałem pęczniejącym w kontakcie z wilgocią.

Powłoka ochronna

Dziś jeszcze często spotyka się w wytycznych do projektowania zbiorników dla oczyszczalni ścieków nisko agresywną klasę ekspozycji XA1 [7], co według specjalistów z tej dziedziny jest dużym nieporozumieniem. Klasa ekspozycji XA1 według normy PN EN 206-1 to środowisko o średniej agresywności chemicznej jak w TABELI 2.

tab2 zarzadzanie ryzykiem
TABELA 2. Klasy ekspozycji betonu XA zgodnie z normą PN-EN 206:2014 „Beton – wymagania, właściwości, produkcja i zgodność”

1) Grunty gliniaste o przepuszczalności 105 m/s mogą być przesunięte do niższej klasy.
2) Metoda badania przewiduje ekstrakcję SO42– z użyciem kwasu chlorowodorowego; alternatywnie można zastosować ekstrakcję wodną, jeżeli takie badania były już wcześniej w miejscu stosowania betonu.
3) W przypadku, gdy istnieje ryzyko akumulacji jonów siarczanowych w betonie na skutek cyklicznego wysychania i nawilżania
lub podciągania kapilarnego, wartość graniczną 3000 mg/kg należy zmniejszyć do 2000 mg/kg. źródło: [8]

Analizując te jakże niskie wymagania, można dojść do wniosku, że założenia do tych wymagań powstawały tylko w oparciu składu ścieków na wejściu, czyli wkładu. Takie rozumowanie wydaje się logiczne, bo przecież nikt nie dodaje do ścieków komunalnych żadnych agresywnych substancji jak kwasy, ługi itd.

Jednak na początku lat 90. ubiegłego wieku ustalono, że skład chemiczny ścieków zawierający różnego rodzaju kwasy organiczne i tłuszczowe staje się wysoce agresywny dopiero wraz z przebiegiem procesów ich oczyszczania. Staje się tak za przyczyną bakterii zjadających masę organiczną, w procesie mechanizmu rozkładu masy organicznej w ściekach. Proces ten implikuje bardzo kwaśne środowisko na poziomie 3 lub nawet 2 pH, które jest dla betonu bardzo agresywne korozyjnie. Przepisy i wytyczne w zakresie projektowania na potrzeby oczyszczalni ścieków stale się zmieniają i zarówno projektanci, jak i wykonawcy nie w pełni się do nich stosują, co niestety obniża funkcję użyteczności tych konstrukcji.

W związku z powyższym dobranie właściwego rozwiązania technicznego w odniesieniu do powłoki ochronnej [9] wymaga dużego doświadczenia w tej dziedzinie i stałego aktualizowania wiedzy w tym zakresie.

Podsumowując wnioski dotyczące postawionej na wstępie tezy, że zmiany jakościowe i ilościowe ścieków komunalnych, do jakich doszło w latach 1990–2010 w znacznym stopniu wpłynęły na ich agresywność chemiczną w stosunku do betonowych konstrukcji i budowli w obrębie infrastruktury sektora gospodarki wodno-ściekowej, wywołując reperkusje odnośnie do wytycznych w zakresie kryteriów wyboru stosowanych materiałów do ochrony powłokowej tych konstrukcji, warto przeanalizować przydatność różnych typów technologii w tym nowym świetle informacji i wybrać system/produkt spełniający wymagania.

Zagrożenia wynikające z niewłaściwego wyboru projektanta

W zakresie konwencjonalnego projektowania na potrzeby budownictwa ogólnego nie są wykorzystywane ujęte powyżej informacje, normy i zasady. Dlatego tak ważnym jest, żeby tego typu projekty sporządzali tacy projektanci, którzy specjalizują się w technologiach do naprawy i ochrony betonu. Tacy, którzy mają doświadczenie i już wcześniej opracowywali przynajmniej trzy podobne projekty. Jednak ze względu na liczne zmiany dotyczące wytycznych do projektowania w tym segmencie potrzebna jest ciągła aktualizacja wiedzy i informacji, dlatego nie jest dobre wykorzystywanie doświadczenia zdobytego w latach 90., gdyż technologie, które wtedy były adekwatne do poziomu agresywności klasy ekspozycji w ściekach, dziś są niewystarczające i rutynowe powtarzanie ich dziś stwarza poważne ryzyko obniżenia jakości do poziomu utraty funkcji użyteczności naprawianego zbiornika1)

Działania projektanta przy planowaniu prac renowacyjnych nie mogą ograniczać się do pracy przy biurku, ponieważ wiele rzeczy wymaga oględzin, pomiarów, badań i prób na obiekcie przed ustaleniem właściwego rozwiązania dla danego detalu.

Wybór projektanta bez wystarczającego doświadczenia stwarza bardzo duże prawdopodobieństwo wystąpienia poważnych zagrożeń dla powodzenia projektu i w takiej sytuacji zalecane jest przed przyjęciem dokumentacji projektowej sprawdzenie jej w ramach dodatkowych konsultacji z rzeczoznawcą budowlanym w zakresie naprawy i ochrony betonu pod kątem jej kompletności rozwiązań detali projektowych.

Jednak takie zatwierdzenie nie powinno być ograniczone do wyboru materiału powłokowego. Powinno ono dotyczyć kompleksowego systemu kompatybilnych produktów i nie tylko pod kątem ostatecznie osiąganych parametrów końcowych poszczególnych materiałów.

Bardzo istotnym z punktu widzenia późniejszego ryzyka dotrzymania terminów końcowych jest skorelowanie czasu uzyskiwania wytrzymałości materiałów, jakie muszą być uzyskane w momencie nakładania kolejnej warstwy lub poddawania obciążeniom użytkowym z czasem przerw technologicznych przyjętych w szczegółowym harmonogramie prac. Jeżeli bowiem zastosowane materiały naprawcze wymagają dziesięciu dni na pełne związanie i wyschnięcie do czasu powlekania ich żywicami, a przerwa technologiczna w harmonogramie przewiduje tylko trzy dni, to taki materiał trzeba wyeliminować i zastąpić go innym, który spełni to wymaganie. Ważne więc jest, aby lista kontrolna takich parametrów porównywała je z założeniami w harmonogramie.

Błędy w założeniach dotyczących wyboru metody wykonywania poszczególnych prac

W związku z wysokim stopniem zależności doboru optymalnych metod poszczególnych etapów prac renowacyjnych od aktualnego stanu technicznego betonowej konstrukcji naprawianego zbiornika i ogólnej kondycji istniejących w nim powłok ochrony betonu, założenia dotyczące tego wyboru powinny wynikać z przeprowadzonych w tym zakresie wcześniejszych prób i testów.

Założenia teoretyczne stwarzają ryzyko, że metody nie będą adekwatne do danej sytuacji.

W zakresie tego zagadnienia można wyróżnić metody dotyczące:

  • przygotowania podłoża,
  • aplikacji materiałów naprawczych,
  • zabezpieczenia przed negatywnym parciem wód zewnętrznych,
  • aplikacji materiałów powłokowych.

Celem weryfikacji wybranych metod wykonywania poszczególnych etapów prac, zwłaszcza jeżeli zostały one przyjęte do projektu na zasadzie założeń teoretycznych, co w znacznym stopniu zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków tego czynnika ryzyka, należy każdy kolejny etap prac rozpoczynać od wykonania pól testowych, by następnie potwierdzić lub wykluczyć daną metodę przez zbadanie jej rezultatu.

Najważniejszym zagadnieniem tego obszaru jest metoda przygotowania podłoża. Wobec tego należy polecić, aby wykonawca przygotował kilka różnych pól testowych różnymi metodami (piaskowaniem, obróbką hydrodynamiczną przy ciśnieniu 500, 1000 i 2000 barów), a następnie zbadać przygotowane podłoże metodą pull off w zakresie wytrzymałości na rozrywanie i wielkości ubytku substancji wymagającej jej odtworzenia. Po takim teście można z łatwością wybrać taką metodę, która nie powoduje dużej utraty zdrowej tkanki konstrukcji betonu i jednocześnie wystarczająco oczyszcza powierzchnię betonu ze słabych mechanicznie części struktury zbiornika.

Metoda przygotowania podłoża

Założenie zbyt delikatnej metody przygotowania podłoża pociąga za sobą niebezpieczeństwo pozostawienia osłabionej tkanki w wyniku korozji i słabej siły przyczepności nakładanych na nie nowych materiałów, a w wyniku tego, odspajania się ich od słabego podłoża, co może uniemożliwić użytkowanie zbiornika. Jednak zbyt agresywna metoda może w istotny sposób wpłynąć na wzrost kosztów renowacji, ponieważ może się okazać, że zbyt dużo tkanki/substancji konstrukcji zostanie w ten sposób usunięta (nie tylko ta słaba pod wpływem korozji, lecz również zdrowa) i wzrośnie ilość potrzebnego do wbudowania materiału naprawczego celem jej odtworzenia, podnosząc koszty renowacji.

Metoda aplikacji materiałów naprawczych

W sytuacji występowania małego zaawansowania korozji betonu i zakresu jego naprawy ograniczonego do napraw punktowych, prace te należy wykonać metodą ręczną, gdyż użycie w takiej sytuacji metody maszynowej celem skrócenia czasu trwania tego etapu prac, spowoduje niewspółmierny wzrost kosztów w wyniku strat materiału w stosunku do oszczędności czasu. Jednak gdy sytuacja jest odwrotna, to znaczy prace te należy wykonać całopowierzchniowo, więc zakres ich jest duży, to nieadekwatna jest metoda ręcznego wykonywania tych prac, ponieważ wpłynie to na wydłużenie czasu trwania wykonywania napraw. Podobnie więc przy tym zagadnieniu jak poprzednio, nie jest możliwe założenie adekwatnej metody, projektując zza biurka bez prób, oględzin i przedmiaru z natury.

Metoda zabezpieczenia przed negatywnym parciem wód gruntowych/zewnętrznych

W przypadku zbiornika posadowionego w gruncie nie wystarczy stwierdzenie, że poziom posadowienia jest poniżej lub powyżej poziomu wód gruntowych. Ponieważ nawet w tym drugim, bardziej korzystnym przypadku istnieje zagrożenie, że w deszczowym okresie nasycenie gruntu wodą może być duże i utrzymywać się długo, co w sytuacji nieskutecznych izolacji na zewnętrznej powierzchni zbiornika może skutkować przesączaniem się wody przez betonową konstrukcję.

Niestety nie ma prostej metody sprawdzenia, czy w danym projekcie ten problem występuje, czy nie. Jednak gdy wiemy, że takie zjawisko występuje, to należy wybrać adekwatną metodę rozwiązania tego problemu.

Oczywiście najbardziej skutecznym jest odkopanie zbiornika od zewnątrz i wykonanie na ścianach izolacji. To jedyna metoda, która pozwala na bieżącą ocenę efektu wykonywanej pracy. Jednak gdy teren wokół zbiornika jest utwardzony, głębokość posadowienia znaczna, wysoki poziom zwierciadła wody gruntowej, to wykonanie wykopu może się wiązać z uniemożliwieniem wchodzenia do zbiornika nawet przez długi czas. Dodatkowo takie rozwiązanie może okazać się bardzo kosztowne. Jednocześnie w najwyższym stopniu redukuje ryzyko związane z delaminacją powłok ochronnych w przyszłości z powodu wilgotnego podłoża z powodu przesiąkania wilgoci z zewnątrz.

Drugą możliwą metodą jest wykonanie iniekcji kurtynowej, której koszt może być również wysoki, nie występują przy tej metodzie uciążliwości związane z wykopami, jednak nie mamy możliwości kontroli wytwarzanej kurtyny przy zewnętrznej powierzchni ścian, co za tym idzie skuteczności zewnętrznej izolacji.

Najtańszym, z najkrótszym czasem wykonania i najmniej uciążliwą dla równoległego wykonywania innych prac jest wykonanie bariery epoksydowo-cementowej od wewnętrznej (negatywnej) strony zbiornika. Jednak skuteczność tego rozwiązania i stopień redukcji prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków przesączania się wilgoci przez ściany od zewnątrz jest najniższy z analizowanych przypadków.

Metoda aplikacji powłoki ochronnej

W zakresie doboru optymalnej metody aplikacji powłok ochronnych betonowej konstrukcji zbiornika należy poruszyć dwie kwestie: wpływu na czas trwania aplikacji i zagrożenia obniżonej jakości ze względu na wadliwe stosowanie metody aplikacji ręcznej.

Wpływ wyboru metody aplikacji powłoki na czas trwania prac

Jeżeli z określonych powodów, w ogólnych założeniach inwestycyjnych przewidziano krótki czas na przeprowadzenie całej renowacji, to w projekcie należy uwzględnić maszynową metodę aplikacji powłoki. Metoda ta pozwala uzyskać znacznie większą wydajność aplikacji w przeliczeniu na liczbę pracujących w zbiorniku osób w porównaniu do aplikacji ręcznej, czego nie da się zrekompensować zwiększeniem liczebności brygady, ponieważ do takiego zbiornika fizycznie nie zmieści się duża liczba ludzi.

Dodatkowo, aplikacja natryskowa pozwala nałożyć na powierzchnię ścian betonowych powłokę o odpowiedniej grubości w jednej operacji, gdy taką samą grubość powłoki wykonywaną metodą ręczną (za pomocą wałków) trzeba nakładać w trzech kolejno nakładanych warstwach (cyklach roboczych). Gdzie każda kolejna warstwa może być nakładana dopiero gdy wcześniejsza odpowiednio zwiąże/stwardnieje, co najczęściej trwa 12–24 godz. Wobec czego wybór metody aplikacji w projekcie z ograniczonym czasem na jego realizację stwarza realne zagrożenie niedotrzymania tego terminu.

Zagrożenia obniżonej jakości ze względu na wadliwe stosowanie metody aplikacji ręcznej

Przy wyborze ręcznej metody aplikacji powłoki, warto zwrócić uwagę na ryzyko wynikające z opisanej powyżej wielowarstwowej budowy powłoki. Żywice używane do wykonywania powłok ochronnych betonu są błyszczące zarówno w postaci ciekłej zaraz po nałożeniu warstwy na podłoże, jak i po wyschnięciu.

Biorąc pod uwagę, że prace są prowadzone w zamkniętych zbiornikach oświetlanych tylko sztucznym oświetleniem, które poprzez gęstą konstrukcję rusztowań nie oświetla powierzchni ścian równomiernie, bardzo łatwo jest pominąć fragment powierzchni przy nakładaniu kolejnej warstwy materiału w tym samym kolorze.

Takie miejscowe pocienienie powłoki będzie skutkowało pogorszeniem właściwości użytkowych, jak szczelność, nasiąkliwość, odporność chemiczna i zdolność przesklepiania rys. Przecież gdyby nie miało to znaczenia, to w ogóle tej kolejnej warstwy nie trzeba byłoby wykonywać.

W celu wyeliminowania takiego ryzyka należy ująć w wymaganiach projektowych używanie naprzemiennie różnych kolorów żywicy na kolejno nakładane warstwy, np. pierwsza warstwa czerwona, druga szara i trzecia ponownie czerwona:

  • po pierwsze, to ułatwia pracę,
  • po drugie, kontrolę dla nadzoru,
  • po trzecie, ułatwia wykonanie dokumentacji fotograficznej, ale przede wszystkim eliminuje ryzyko, że wykonywana powłoka będzie miała zbyt małą grubość, by uzyskać deklarowane właściwości użytkowe.

Założenie zbyt krótkiego czasu na realizację projektu

Przy zbyt krótkim czasie na renowację istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo obniżenia jakości końcowego efektu prac. Przy pracach z wykorzystaniem żywic reaktywnych jest wymaganych wiele przerw technologicznych potrzebnych na suszenie, schnięcie, wiązanie i przyrost wytrzymałości. Nie tylko po zakończeniu prac całościowo, ale również pomiędzy poszczególnymi etapami prac.

Jeżeli analiza harmonogramu prac przeprowadzona w ramach monitorowania zagrożeń uwzględniająca niezbędne przerwy technologiczne na utwardzanie się materiałów i nabieranie wytrzymałości wskazuje na krytyczny termin w stosunku do planowanego, to należy zmienić przyjęte rozwiązania materiałowe na szybkosprawne, takie, które zamiast 5–10 dni potrzebują tylko kilku godzin na pełne utwardzenie. Jednak należy przy tym pamiętać, że kosztem skrócenia czasu realizacji projektu zostaną zwiększone koszty inwestycji, ponieważ wysoce specjalistyczne materiały mogą być znacznie droższe od standardowych. Jednak, gdy utrzymanie czasu przywrócenia zbiornika do użytkowania jest bardzo ważne, to warto na takie zmiany się zdecydować.

Kolejnymi elementami pozwalającymi na skrócenie czasu realizacji projektu renowacyjnego są:

  • wybór wykonawcy z dużym potencjałem zasobów ludzkich,
  • wybór technologii, metody i wykonawcy umożliwiających aplikację maszynową techniką natryskową i materiałów powłokowych o krótkim czasie pełnego utwardzania umożliwiającego napełnienie zbiornika już po dwóch dniach od zakończenia prac zamiast takich, które potrzebują do tego siedem dni, jak materiały standardowe.

Brak okresu karencji na dojrzewanie powłoki

Bardzo często przy napiętych terminach realizacji prac harmonogram przewiduje ich wykonywanie niemalże do ostatniej chwili do przekazania obiektu do użytkowania. Niestety w takich sytuacjach zapomina się, że standardowe żywice stosowane powszechnie do wykonywania powłok ochronnych konstrukcji betonowych, choć po 24 godz. dotykowo sprawiają wrażenie wyschniętych, to jednak do pełnego ukształtowania wiązań chemicznych w ich strukturze potrzebne jest zazwyczaj siedem pełnych dni. Obciążenie chemiczne wynikające z napełnienia zbiornika ściekami prędzej z bardzo dużym prawdopodobieństwem uszkodzi te nie w pełni wykształcone wiązania chemiczne. Przynajmniej częściowo rozpuści taką powłokę, wypłukując pojedyncze cząsteczki z niestabilnej struktury molekularnej o małej sile wiązania międzycząsteczkowego.

Niestety takie przypadki nie są rzadkie, a ich skutki to obniżona trwałość i zdecydowanie krótszy czas użytkowania zbiornika do kolejnej renowacji.

Z tego względu celem zminimalizowania prawdopodobieństwa wystąpienia takiego czynnika warto wybierać do zastosowania technologie szybkosprawne skracające ten czas do dwóch dni.

Zbyt szybkie rozpoczęcie aplikacji powłok

Zbyt krótki czas na realizację renowacji stwarza ryzyko, że wykonawca, chcąc uniknąć kar umownych za nieterminowe zakończenie prac, zmuszony jest do rozpoczęcia aplikacji powłok, zanim struktura betonowej konstrukcji zbiornika zostanie wysuszona do odpowiedniego poziomu wilgotności. Najczęściej wilgotność resztkowa w betonie dla aplikacji standardowych żywic jest określana na < 4%. Jednak w zamkniętym zbiorniku z jednym małym wejściem na jego szczycie trudno jest wymusić recyrkulację powietrza, aby odprowadzać wilgoć w szybkim tempie. Zwłaszcza gdy na całej powierzchni betonu zostały wcześniej nałożone duże grubości cementowych zapraw naprawczych, które przecież są przed nakładaniem rozrabiane z wodą. W takiej sytuacji należy się spodziewać, że powłoka będzie ulegała delaminacji od podłoża betonowego. Jednak przy wyborze materiałów o dużej tolerancji dla wilgotnego podłoża w chwili ich aplikacji prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków wynikających z tego czynnika jest niemal zerowe.

1) Więcej informacji o klasach agresywności znaleźć można w artykule „Polimocznikowe nawierzchnio-izolacje vs posadzki epoksydowe na parkingach”, IZOLACJE nr 3/2019 s. 84

Artykuł powstał z potrzeby skonstruowania modelu programu zarządzania ryzykiem podczas renowacji zbiorników będących częścią instalacji gospodarki wodno-ściekowej zgodnie ze znanymi zasadami zarządzania ryzykiem stosowanymi w branży budowlanej.
Podczas pisania niniejszej pracy wykorzystano informacje z literatury fachowej w zakresie zarządzania ryzykiem oraz wiele analiz instytutów badawczych, norm i literatury dotyczącej naprawy i ochrony betonu. Wykorzystane zostały również materiały empiryczne pozyskane z zasobów wewnętrznych firm BASF i Master Builders Solutions, wnioski z przeprowadzonych wywiadów i materiały wewnętrzne firm specjalizujących się w opisywanych zagadnieniach w ramach szkoleń i warsztatów praktycznych, informacje pozyskiwane z materiałów prezentowanych w ramach konferencji branżowych, literaturze branżowej i z własnego doświadczenia praktycznego.

Literatura

1. A. Berenguel, szkolenie techniczne firmy BASF „Water management – Clean Water”, Treviso 2016.
2. EN-PN 1504-5:2006, „Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Definicje, wymagania, sterowanie jakością i ocena zgodności. Część 5: Iniekcja betonu”.
3. E.C. Bolivar, Szkolenie techniczne firmy BASF, „Water management – Waste Water”, Barcelona 2017.
4. E. Seyhan, Szkolenie techniczne firmy BASF, „Waterproofing – Surface preparation”, Treviso 2014.
5. M. Suchan, „Wymagania techniczne dotyczące materiałów do napraw konstrukcji z betonu”, „Materiały Budowlane” 11/1998.
6. EN-PN 1504-3, „Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Definicje, wymagania, sterowanie jakością i ocena zgodności. Część 3: Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne”.
7. A. Zakowicz, „Wymagania dla zbiorników na gnojówkę/gnojowicę”, „Budownictwo i Inżynieria Środowiska” 1/2010.
8. Strona internetowa: www.gorazdze.pl
9. J. Jasiczak, „Wyznaczniki trwałości betonu w obiektach oczyszczania ścieków”, „Przegląd Budowlany” 7–8/2018.

Komentarze

Powiązane

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni, dr inż. Magdalena Nakielska Charakterystyka energetyczna budynku w świetle aktualnych przepisów prawnych - wybrane aspekty

Charakterystyka energetyczna budynku w świetle aktualnych przepisów prawnych - wybrane aspekty Charakterystyka energetyczna budynku w świetle aktualnych przepisów prawnych - wybrane aspekty

Charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku stanowi jego ocenę w zakresie obudowy budynku, rozwiązań technicznych instalacji oraz zastosowanego źródła energii. Niestety, procedury ustalania...

Charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku stanowi jego ocenę w zakresie obudowy budynku, rozwiązań technicznych instalacji oraz zastosowanego źródła energii. Niestety, procedury ustalania oraz interpretacji technicznej podstawowych parametrów świadectwa charakterystyki energetycznej są często niejasne i nieprecyzyjne.

Tomasz Gałązka Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii

Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii Krajowy plan mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii

Artykuł omawia zawartość i postanowienia krajowego planu promującego wzrost liczby budynków o niskim zużyciu energii stanowiący załącznik do przyjętej dnia 22.06.2015 r. uchwały Rady Ministrów. Dokument...

Artykuł omawia zawartość i postanowienia krajowego planu promującego wzrost liczby budynków o niskim zużyciu energii stanowiący załącznik do przyjętej dnia 22.06.2015 r. uchwały Rady Ministrów. Dokument ten wypełnia upoważnienia zawartego w art. 39 ust. 3 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, a także wymogu określonego w art. 9 ust. 1 dyrektywy 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.

Przemysław Gogojewicz Aktualne przepisy przeciwpożarowe dla budynków

Aktualne przepisy przeciwpożarowe dla budynków Aktualne przepisy przeciwpożarowe dla budynków

Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu nie zwalnia ze spełniania wymogów stawianych przez przepisy prawa, w tym przepisy prawa budowlanego i przepisy przeciwpożarowe obowiązujące na dzień rozstrzygania...

Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu nie zwalnia ze spełniania wymogów stawianych przez przepisy prawa, w tym przepisy prawa budowlanego i przepisy przeciwpożarowe obowiązujące na dzień rozstrzygania sprawy.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE news Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii

Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii

Publikacja „Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii” jest aktualnym opracowaniem zmian, jakie wprowadzane są w ostatnich latach w przepisach budowlanych, dotyczących w dużej...

Publikacja „Projektowanie przegród zewnętrznych budynków o niskim zużyciu energii” jest aktualnym opracowaniem zmian, jakie wprowadzane są w ostatnich latach w przepisach budowlanych, dotyczących w dużej mierze aspektów racjonalizacji zużycia energii, poprawy efektywności energetycznej, a także ograniczenia emisji CO2.

dr inż. Rafał Żuchowski , dr inż. Artur Nowoświat , dr inż. Leszek Dulak Monitoring hałasu środowiskowego

Monitoring hałasu środowiskowego Monitoring hałasu środowiskowego

W artykule, obok podstawowej wiedzy o rozchodzeniu się dźwięku w przestrzeni, zawarte są podstawy prawne dotyczące hałasu środowiskowego, informacje o metodyce pomiarowej, charakterystyce zestawów pomiarowych...

W artykule, obok podstawowej wiedzy o rozchodzeniu się dźwięku w przestrzeni, zawarte są podstawy prawne dotyczące hałasu środowiskowego, informacje o metodyce pomiarowej, charakterystyce zestawów pomiarowych i kryteriach lokalizacji punktów pomiarowych, zaleceniach dotyczących warunków meteo, procedurach pomiarów i rejestracji hałasu i tła akustycznego, map akustycznych oraz weryfikacji i kalibracji przyjętych metod obliczeniowych.

Przemysław Gogojewicz Gwarancja i rękojmia w praktyce

Gwarancja i rękojmia w praktyce Gwarancja i rękojmia w praktyce

Gwarancja i rękojmia to pojęcia, które powinni znać wszyscy wykonawcy i konsumenci. Co zrobić, jeśli usługa budowlana ma wadę fizyczną? Do czego zobowiązuje gwarancja, a jakie daje nam prawa? Warto wiedzieć,...

Gwarancja i rękojmia to pojęcia, które powinni znać wszyscy wykonawcy i konsumenci. Co zrobić, jeśli usługa budowlana ma wadę fizyczną? Do czego zobowiązuje gwarancja, a jakie daje nam prawa? Warto wiedzieć, jak ich dochodzić.

dr hab. inż. arch. Andrzej K. Kłosak, mgr inż. arch. Mikołaj Jarosz Nowe wymagania akustyczne dla sal wykładowych i konferencyjnych oraz w zakresie ochrony przed hałasem pogłosowym w budynkach według normy PN-B 02151-4:2015-06

Nowe wymagania akustyczne dla sal wykładowych i konferencyjnych oraz w zakresie ochrony przed hałasem pogłosowym w budynkach według normy PN-B 02151-4:2015-06 Nowe wymagania akustyczne dla sal wykładowych i konferencyjnych oraz w zakresie ochrony przed hałasem pogłosowym w budynkach według normy PN-B 02151-4:2015-06

Nowe wymagania akustyki budowlanej dotyczą zagadnienia pogłosu, transmisji mowy oraz chłonności akustycznej. Omawiamy wymagania akustyczne stawiane obiektom biurowym i sportowym, salom i pracowniom szkolnym,...

Nowe wymagania akustyki budowlanej dotyczą zagadnienia pogłosu, transmisji mowy oraz chłonności akustycznej. Omawiamy wymagania akustyczne stawiane obiektom biurowym i sportowym, salom i pracowniom szkolnym, salom audytoryjnym i wykładowym oraz innym pomieszczeniom o podobnym przeznaczeniu.

Przemysław Gogojewicz Nabywanie nieruchomości - zapis windykacyjny a zwykły

Nabywanie nieruchomości - zapis windykacyjny a zwykły Nabywanie nieruchomości - zapis windykacyjny a zwykły

W przypadku śmierci właściciela mieszkania, na mocy zapisu windykacyjnego dokonanego w testamencie, spadkobierca nabywa nieruchomość już z chwilą otwarcia spadku. Dzięki zapisowi windykacyjnemu spadkodawca...

W przypadku śmierci właściciela mieszkania, na mocy zapisu windykacyjnego dokonanego w testamencie, spadkobierca nabywa nieruchomość już z chwilą otwarcia spadku. Dzięki zapisowi windykacyjnemu spadkodawca może rozporządzać poszczególnymi przedmiotami majątkowymi na rzecz określonych osób. Czym różni się ten rodzaj zapisu od zapisu zwykłego?

mgr inż. Jerzy Ćwięk , dr inż. Arkadiusz Węglarz Wpływ nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej na budownictwo

Wpływ nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej na budownictwo Wpływ nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej na budownictwo

Ostatnie lata przyniosły wszystkim uczestnikom procesu budowlanego bardzo dużo zmian dotyczących efektywności energetycznej, niespotykanych dotychczas w takiej skali. Jeszcze nie zdarzyło się, aby efektywność...

Ostatnie lata przyniosły wszystkim uczestnikom procesu budowlanego bardzo dużo zmian dotyczących efektywności energetycznej, niespotykanych dotychczas w takiej skali. Jeszcze nie zdarzyło się, aby efektywność energetyczna była dla budownictwa tak znaczącym wyzwaniem.

dr inż. Marzena Najduchowska Nowelizacja norm na wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych

Nowelizacja norm na wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych Nowelizacja norm na wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych

Co zmieni się w normach dotyczących wyrobów i systemów do ochrony i napraw konstrukcji betonowych?

Co zmieni się w normach dotyczących wyrobów i systemów do ochrony i napraw konstrukcji betonowych?

Przemysław Gogojewicz Okresowe kontrole obiektów budowlanych - kiedy je przeprowadzać?

Okresowe kontrole obiektów budowlanych - kiedy je przeprowadzać? Okresowe kontrole obiektów budowlanych - kiedy je przeprowadzać?

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek podczas użytkowania budynku sprawdzać jego stan techniczny. Co powinno podlegać kontroli i kto może ją przeprowadzić?

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek podczas użytkowania budynku sprawdzać jego stan techniczny. Co powinno podlegać kontroli i kto może ją przeprowadzić?

Przemysław Gogojewicz Odór i nieprzyjemna woń a Prawo budowlane

Odór i nieprzyjemna woń a Prawo budowlane Odór i nieprzyjemna woń a Prawo budowlane

Badanie "uciążliwości zapachów" leży w kompetencjach organów nadzoru budowlanego. Jednakże w polskim porządku prawnym nie istnieją tzw. normy odorowe, brakuje też metodyki pomiaru zapachu.

Badanie "uciążliwości zapachów" leży w kompetencjach organów nadzoru budowlanego. Jednakże w polskim porządku prawnym nie istnieją tzw. normy odorowe, brakuje też metodyki pomiaru zapachu.

dr inż. Małgorzata Niziurska, mgr inż. Teresa Wons Reakcja na ogień - nowe wymagania

Reakcja na ogień - nowe wymagania Reakcja na ogień - nowe wymagania

Jak zmieniły się zapisy dotyczące klas reakcji na ogień wyrobów budowlanych w związku z wejściem w życie rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/364?

Jak zmieniły się zapisy dotyczące klas reakcji na ogień wyrobów budowlanych w związku z wejściem w życie rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/364?

Przemysław Gogojewicz Mur oporowy a pozwolenie na budowę

Mur oporowy a pozwolenie na budowę Mur oporowy a pozwolenie na budowę

Mur może pełnić zarówno funkcję ogrodzenia, jak i konstrukcji oporowej. W ustaleniu, czy jego budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, konieczne jest uwzględnienie jego zasadniczej roli. Decyduje...

Mur może pełnić zarówno funkcję ogrodzenia, jak i konstrukcji oporowej. W ustaleniu, czy jego budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, konieczne jest uwzględnienie jego zasadniczej roli. Decyduje ona o kwalifikacji obiektu.

Przemysław Gogojewicz Obiekt bez niezbędnych instalacji i urządzeń - co z tego wynika?

Obiekt bez niezbędnych instalacji i urządzeń - co z tego wynika? Obiekt bez niezbędnych instalacji i urządzeń - co z tego wynika?

Niewyposażenie obiektu w niezbędne do jego funkcjonowania instalacje i urządzenia może być co najwyżej uznane za uchybienie wymogom techniczno-budowlanych dla określonej kategorii obiektu, lecz w żadnym...

Niewyposażenie obiektu w niezbędne do jego funkcjonowania instalacje i urządzenia może być co najwyżej uznane za uchybienie wymogom techniczno-budowlanych dla określonej kategorii obiektu, lecz w żadnym wypadku nie oznacza, że budynku nie można zakwalifikować do kategorii obiektu budowlanego. Przy odmiennym rozumowaniu budowa budynku bez jakichkolwiek instalacji i urządzeń możliwa byłaby bez jakichkolwiek rygorów prawnych i w celu obejścia prawa wystarczające byłoby niewyposażenie budynku, nawet...

Przemysław Gogojewicz Utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym

Utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym Utrzymanie budynku w należytym stanie technicznym

W przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji albo naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, które uniemożliwiają lub znacznie utrudniają użytkowanie...

W przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji albo naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, które uniemożliwiają lub znacznie utrudniają użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego może nakazać (w drodze decyzji) usunięcie skutków ingerencji lub naruszeń albo przywrócenie stanu poprzedniego. Decyzja powinna być natychmiast wykonana i może być ogłoszona ustnie.

dr inż. Jacek Nurzyński Klasyfikacja akustyczna budynków mieszkalnych i ocena jakości akustycznej terenu - nowe propozycje normalizacyjne

Klasyfikacja akustyczna budynków mieszkalnych i ocena jakości akustycznej terenu - nowe propozycje normalizacyjne Klasyfikacja akustyczna budynków mieszkalnych i ocena jakości akustycznej terenu - nowe propozycje normalizacyjne

Zasady oceny właściwości akustycznych budynku oraz wymagania stawiane w tym zakresie są przedmiotem normy PN-B-02151, która jest obecnie w trakcie nowelizacji. Prace nad tym dokumentem są prowadzone w...

Zasady oceny właściwości akustycznych budynku oraz wymagania stawiane w tym zakresie są przedmiotem normy PN-B-02151, która jest obecnie w trakcie nowelizacji. Prace nad tym dokumentem są prowadzone w grupie roboczej PKN (KT 253) w ramach umowy podpisanej z Instytutem Techniki Budowlanej. Docelowo norma będzie się składała z sześciu części.

dr inż. Zbigniew Pozorski, mgr inż. Szymon Wojciechowski Norma EN-14509-2 - nowy rozdział w rozwoju płyt warstwowych

Norma EN-14509-2 - nowy rozdział w rozwoju płyt warstwowych Norma EN-14509-2 - nowy rozdział w rozwoju płyt warstwowych

Niedawno pojawiła się informacja o planach wprowadzenia nowej normy, oznaczonej jako EN 14509-2 i określającej wymagania dla płyt warstwowych stosowanych jako stabilizacja pojedynczych elementów konstrukcyjnych....

Niedawno pojawiła się informacja o planach wprowadzenia nowej normy, oznaczonej jako EN 14509-2 i określającej wymagania dla płyt warstwowych stosowanych jako stabilizacja pojedynczych elementów konstrukcyjnych. Jakie zmiany może przynieść ten dokument?

dr inż. Małgorzata Basińska, dr Michał Michałkiewicz, dr inż. Radosław Górzeński Jakość powietrza - zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne - klasyfikacja i wymagania

Jakość powietrza - zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne - klasyfikacja i wymagania Jakość powietrza - zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne - klasyfikacja i wymagania

Jak ocenić jakości powietrza wewnętrznego w budynkach? Jak klasyfikuje się zanieczyszczenia chemiczne?

Jak ocenić jakości powietrza wewnętrznego w budynkach? Jak klasyfikuje się zanieczyszczenia chemiczne?

Przemysław Gogojewicz Remont starych budynków a nowe Warunki Techniczne

Remont starych budynków a nowe Warunki Techniczne Remont starych budynków a nowe Warunki Techniczne

Nie można zmusić zarządzającego do remontu starych budynków, opierając się na obecnie obowiązujących wymogach technicznych.

Nie można zmusić zarządzającego do remontu starych budynków, opierając się na obecnie obowiązujących wymogach technicznych.

Przemysław Gogojewicz Zabudowa bliźniacza - zasady sytuowania budynków

Zabudowa bliźniacza - zasady sytuowania budynków Zabudowa bliźniacza - zasady sytuowania budynków

Nie można uznać, że zabudowa bliźniacza jest tylko równoznaczna z zabudową w granicy. Forma zabudowy jednorodzinnej, w tym forma zabudowy bliźniaczej, może być pod pewnymi warunkami, realizowana zarówno...

Nie można uznać, że zabudowa bliźniacza jest tylko równoznaczna z zabudową w granicy. Forma zabudowy jednorodzinnej, w tym forma zabudowy bliźniaczej, może być pod pewnymi warunkami, realizowana zarówno w granicy, jak i w oddaleniu od granicy, także na jednej działce.

Przemysław Gogojewicz Właściciel nieruchomości a prawa osób w niej zameldowanych

Właściciel nieruchomości a prawa osób w niej zameldowanych Właściciel nieruchomości a prawa osób w niej zameldowanych

Udział w prawie własności nieruchomości nie upoważnia do uzyskania danych osobowych osób zameldowanych na tej nieruchomości. Potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich...

Udział w prawie własności nieruchomości nie upoważnia do uzyskania danych osobowych osób zameldowanych na tej nieruchomości. Potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich musi być potwierdzona obiektywną i usprawiedliwioną przepisami prawa materialnego koniecznością dysponowania tymi danymi.

Przemysław Gogojewicz Kiedy dopuszcza się odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych?

Kiedy dopuszcza się odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych? Kiedy dopuszcza się odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych?

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego, dopuszczalne jest tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego, dopuszczalne jest tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Modernizacja starego budownictwa w Polsce - wyzwania i możliwości rynku

Modernizacja starego budownictwa w Polsce - wyzwania i możliwości rynku Modernizacja starego budownictwa w Polsce - wyzwania i możliwości rynku

W dniach 16-17 listopada odbyła się czwarta edycja Konferencji IZOLACJE pt. Modernizacja starego budownictwa w Polsce. W tym roku gościliśmy w Katowicach, w hotelu Angelo by Vienna House. W konferencji...

W dniach 16-17 listopada odbyła się czwarta edycja Konferencji IZOLACJE pt. Modernizacja starego budownictwa w Polsce. W tym roku gościliśmy w Katowicach, w hotelu Angelo by Vienna House. W konferencji uczestniczyło ponad 230 osób - inżynierów, architektów, projektantów, przedstawicieli uczelni technicznych i innych specjalistów z branży budowlanej.

Najnowsze produkty i technologie

MediaMarkt Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję? Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór...

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór tańszego rozwiązania, jest pozorną oszczędnością. Niższa efektywność pracy, mniejsza żywotność, nie mówiąc już o ograniczonych parametrach technicznych. Jeśli szukamy sprzętu, który posłuży nam naprawdę długo, dobrze do zakupu laptopa podejść jak do inwestycji - niezależnie, czy kupujemy go przede wszystkim...

PU Polska – Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do...

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do branży rewolucyjny i rewelacyjny produkt, jakim jest płyta warstwowa, zmodernizowaliśmy de facto ideę prefabrykacji i zamianę tradycyjnych, mokrych i pracochłonnych technologii wznoszenia budynków z elementów małogabarytowych lub konstrukcji szalunkowych na szybki, suchy montaż gotowych elementów w...

Balex Metal Sp. z o. o. System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

System rynnowy Zenit – orynnowanie premium System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on...

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on przede wszystkim bezpiecznie odprowadzać wodę deszczową i roztopową z dachu, a o tym decydują detale. Zadbała o nie firma Balex Metal. System rynnowy Zenit jest dopracowany do perfekcji. Równie świetnie się prezentuje.

BREVIS S.C. Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego...

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej, mechanicznej wywiewnej i hybrydowej (połączenie obu poprzednich typów). Wiele osób rezygnowało z ich instalacji z powodu konieczności ingerencji w konstrukcję ramy okna. Na szczęście to już przeszłość - od kilku lat na rynku dostępne są modele montowane na...

PETRALANA Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury...

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury z górnych kondygnacji budynków z niską temperaturą, która panuje bliżej gruntu.

VITCAS Polska Sp. z o.o. Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka? Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala...

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala zrelaksować się po ciężkim dniu pracy. Taka aura sprzyja również długim rozmowom w gronie najbliższych. Aby kominek był bezpieczny w użytkowaniu, należy zadbać o jego odpowiednią izolację termiczną. Dlaczego zabezpieczenie kominka jest tak ważne i jakich materiałów izolacyjnych użyć? Na te pytania...

Recticel Insulation Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli....

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli. Czasami jednak nie ma możliwości wykonania docieplenia na fasadach, np. na budynkach zabytkowych, obiektach z utrudnionym dostępem do elewacji czy na budynkach usytuowanych w granicy. W wielu takich przypadkach jest jednak możliwe wykonanie docieplenia ścian od wewnątrz.

Ocmer Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Jak wygląda budowa hali magazynowej? Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega...

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega budowa hali magazynowej i z jakich etapów składa się cały proces.

Parati Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny,...

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny, wygodny oraz wytrzymały. A jak pokazuje praktyka, aby osiągnąć ten cel, należy rozpocząć od podstaw. Właśnie to zagwarantuje nam solidna płyta fundamentowa.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.