Izolacje.com.pl

Zaawansowane wyszukiwanie

Budownictwo zero- lub prawie zeroenergetyczne w warunkach polskich

Budownictwo zeroenergetyczne | Efektywność energetyczna | Zużycie energii | Warunki techniczne

Budownictwo zero- lub prawie zeroenergetyczne w warunkach polskich / Zero-energy or nearly zero-energy construction industry in Poland
Archiwum autora

Budownictwo zero- lub prawie zeroenergetyczne w warunkach polskich / Zero-energy or nearly zero-energy construction industry in Poland


Archiwum autora

Budynki mają istotny wpływ na zużycie energii – zdaniem ekspertów UE pochłaniają 40% łącznego jej zużycia. W związku z tym w Europie zaostrzane są wymagania dotyczące projektowania i wykonywania budynków w celu zwiększenia ich efektywności energetycznej.

Zobacz także

Rockwool Polska Profesjonalne elementy konstrukcyjne BIM dla budownictwa

Profesjonalne elementy konstrukcyjne BIM dla budownictwa Profesjonalne elementy konstrukcyjne BIM dla budownictwa

W nowoczesnym projektowaniu budynków standardem staje się technologia BIM (Building Information Modeling). Jest to złożony system informacji technicznej, który na podstawie trójwymiarowego modelu obiektu...

W nowoczesnym projektowaniu budynków standardem staje się technologia BIM (Building Information Modeling). Jest to złożony system informacji technicznej, który na podstawie trójwymiarowego modelu obiektu opisuje cechy zastosowanych rozwiązań.

Michał Grodzki Zespół Trójstronny ds. Budownictwa i Gospodarki Komunalnej

Zespół Trójstronny ds. Budownictwa i Gospodarki Komunalnej Zespół Trójstronny ds. Budownictwa i Gospodarki Komunalnej

Zespół Trójstronny ds. Budownictwa i Gospodarki Komunalnej, którego pierwotna nazwa to Zespół Trójstronny do Spraw Budownictwa, został utworzony 19 października 2005 r. w wyniku rekomendacji Prezydium...

Zespół Trójstronny ds. Budownictwa i Gospodarki Komunalnej, którego pierwotna nazwa to Zespół Trójstronny do Spraw Budownictwa, został utworzony 19 października 2005 r. w wyniku rekomendacji Prezydium Komisji Trójstronnej do Spraw Społeczno-Gospodarczych, uzgodnionej w trakcie posiedzenia w dniu 5 maja 2005 r. O jego powstanie wnioskowali partnerzy społeczni z sektora budownictwa: liczące się w środowisku związki zawodowe, jak i organizacje pracodawców, którzy widzieli potrzebę powstania płaszczyzny...

Przemysław Gogojewicz Techniczne warunki sytuowania obiektów w kontekście terenów biologicznie czynnych

Techniczne warunki sytuowania obiektów w kontekście terenów biologicznie czynnych Techniczne warunki sytuowania obiektów w kontekście terenów biologicznie czynnych

Zgodnie z § 39 i § 40 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 27 października...

Zgodnie z § 39 i § 40 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 27 października 2023 r. (t.j. DzU z 2023 r., poz. 2442), techniczne warunki sytuowania obiektów zależą obecnie od czynników biologicznie czynnych.

ABSTRAKT

W artykule przedstawiono zmiany w przepisach europejskich dotyczących efektywności energetycznej budynków. Zwrócono uwagę na polskie uwarunkowania klimatyczne oraz opłacalność wznoszenia w Polsce budynków zero- lub prawie zeroenergetycznych.

The article presents changes in the European regulations in with regard to energy efficiency of buildings. It emphasises climatic conditions and cost-effectiveness of constructing zero-energy or nearly zero-energy buildings in Poland.

Najbliższe lata będą przebiegać pod znakiem poprawy efektywności energetycznej w różnych sektorach, również w budownictwie. Znane są już przyszłe plany UE w zakresie zaostrzania wymagań dotyczących energooszczędności nowo projektowanych budynków. Z ogromnym przekonaniem polscy politycy informują społeczeństwo o przyszłych zamierzeniach legislacyjnych w zakresie budownictwa.

Czy jednak rzeczywiście projekty przygotowane przez UE są dla Polski odpowiednie?

Czy jesteśmy do budowy budynków zero- lub prawie zeroenergetycznych przygotowani? I czy nas będzie na to stać? 

Jakość energetyczna budynków w Polsce

Budynki w Polsce charakteryzują się niską efektywnością energetyczną, a zużycie energii do funkcjonowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem jest stosunkowo duże (TABELA 1).

Również nowe budynki w wielu wypadkach charakteryzują się niezadowalającą jakością energetyczną.

Mimo że polskie Prawo budowlane [1] wymaga, aby nowe budynki były projektowane i wykonywane w taki sposób, by zapewnić odpowiednią charakterystykę energetyczną oraz racjonalizację zużycia energii, a szczegółowe wymagania w tym względzie zapisane są w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [2], obecnie projektowane budynki bardzo często nie spełniają wymagań minimalnych, a więc ich jakość energetyczna jest niezadowalająca.

Przyczyn jest wiele. Do najważniejszych z nich należą:

  •  błędy oraz niespójności prawne,
  •  wadliwa interpretacja prawa budowlanego, z powodu której pomija się wpływ mostków cieplnych na jakość energetyczną przegród budowlanych (FOT. 1 i 2),
  •  błędy projektowe spowodowane brakiem niezbędnej wiedzy u projektantów (FOT. 3),
  •  błędy wykonawcze spowodowane brakiem niezbędnej wiedzy u wykonawców oraz nadzoru inwestorskiego (FOT. 4, 5, 6),
  •  deklarowanie nieprawdziwych parametrów materiałów i urządzeń,
  •  wady systemowe, których nie potrafią właściwie ocenić osoby odpowiadające za realizację procesu inwestycyjnego,
  •  pośpiech w realizacji inwestycji.

W efekcie nowe budynki (przedstawione na fot. 1–6 budynki zostały oddane do użytkowania w latach 2006–2010) charakteryzują się obniżoną o 10%, a nawet 20% jakością energetyczną w stosunku do obowiązujących wymagań prawnych.

Czasami, kiedy błędy i wady się nakładają, nowe budynki charakteryzują się zwiększoną o nawet 50% energochłonnością. Taka sytuacja nie powinna mieć miejsca. Polski rząd powinien podjąć odpowiednie działania, inaczej budynki dziś wznoszone będą w krótkim czasie wymagały termomodernizacji.

Regulacje europejskie a poprawa efektywności energetycznej w budownictwie

Polityka europejska ukierunkowana jest na działania na rzecz ochrony klimatu m.in. przez zwiększanie efektywności energetycznej w budownictwie. W związku z tym w maju 2010 r. wprowadzono nowelizację dyrektywy 2002/91/WE [3] – 2010/31/UE [4]. Zarówno przyjęta w 2010 r. nowa dyrektywa [4], jak i jej poprzedniczka [3] zawierają wymóg określania charakterystyki energetycznej budynków.

Przyczyną znowelizowania dyrektywy były obserwowane istotne zmiany na rynku energii, dotyczące kurczących się zasobów paliw oraz uzależnienia członków UE od zewnętrznych dostawców energii.

Dodatkowo czynnikiem zachęcającym do wznoszenia ­budynków energooszczędnych jest wzrost cen energii, który w Polsce w kontekście przydziałów emisyjnych nabiera szczególnego znaczenia. Trzeba tu także wymienić zmiany klimatyczne, których wymowa ostatnio nieco jednak osłabła.

W decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 406/2009/WE z 2009 r. [5] zawarto zobowiązanie państw członkowskich do podjęcia wysiłków na rzecz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, w czym działania zmierzające do poprawy efektywności energetycznej w sektorze budowlanym będą miały istotne znaczenie.

Dodatkowo dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych [6] stwarza warunki do wspierania działań mających na celu wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Zgodnie z jej zapisami udział OZE w łącznym zużyciu energii w krajach UE ma do 2020 r. wynosić 20%.

Zaostrzenie wymagań a warunki Polskie

Zgodnie z dyrektywą 2010/31/UE [4] od stycznia 2019 r. budynki użyteczności publicznej będą musiały być projektowane i wykonywane jako zeroenergetyczne, wszystkie zaś nowo wznoszone budynki – od stycznia 2021 r.

W dyrektywie zamieszczono definicję budynku o niemal zerowym zużyciu energii, zgodnie z którą jest to obiekt o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej. Niemal zerowa lub bardzo niska ilość wymaganej energii powinna pochodzić w bardzo wysokim stopniu z energii ze źródeł odnawialnych, w tym wytwarzanej na miejscu lub w pobliżu budynku.

Kraje członkowskie UE mają opracować własne definicje budynków o niemal zerowym zużyciu energii, odzwierciedlające ich krajowe, regionalne lub lokalne warunki klimatyczne. Jakość energetyczna powinna obejmować liczbowy wskaźnik zużycia energii pierwotnej wyrażony w kWh/(m2·rok).

Tak wysokie wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej przyszłych budynków budzą wątpliwości wielu ekspertów. Najczęściej wiążą się one ze zwiększonymi kosztami budowy budynków zeroenergetycznych oraz ich opłacalnością. W związku z tym pojawia się pytanie: czy nasze społeczeństwo może pozwolić sobie na znacznie wyższe koszty wznoszenia nowych budynków?

Zdaniem zwolenników budowy domów o pasywnej charakterystyce energetycznej koszty ich wznoszenia są wyższe o kilka procent (3–7%). Doświadczenia z realizacji budynków pasywnych nie potwierdzają jednak tego – dziś koszty takiej budowy są wyższe o ponad 30%.

Przy wdrażaniu idei budynków zeroenergetycznych należy się liczyć z tym, że ze względu na konieczność stosowania technologii wykorzystujących odnawialne źródła energii będą to inwestycje znacznie droższe. Nie zrekompensuje tego przewidywane przez polityków stopniowe, ze względu na rozwój, obniżanie cen poszczególnych elementów budynku mających wpływ na jakość energetyczną.

Ze względu na bardzo duży udział energii potrzebnej do produkcji materiałów termoizolacyjnych zdaniem autora nie nastąpi obniżenie kosztów ocieplenia, lecz jego wzrost.

Na szczęście w sytuacji, gdy zachodzą wątpliwości dotyczące opłacalności wznoszenia budynków zeroenergetycznych, dyrektywa 2010/31/UE [4] przewiduje inną procedurę postępowania, która stanowi: państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu tych wymagań w konkretnych i usprawiedliwionych przypadkach, jeżeli wynik analizy kosztów i korzyści ekonomicznego cyklu życia danego budynku jest negatywny.

Klimat w Polsce a budownictwo zeroenergetyczne

Terytorium Polski można podzielić na 5 stref klimatycznych (RYS. 1), w których znajduje się 61 stacji meteorologicznych. W odniesieniu do każdej stacji określone zostały dane klimatyczne, tj.: nasłonecznie, średnie miesięczne temperatury zewnętrzne oraz wilgotność.

Jakość klimatu można opisać za pomocą wskaźnika Sdh – liczba stopniodni grzewczych (TABELE 2 i 3). Obliczeń stopniodni można dokonać zgodnie ze wzorem:

(1),

gdzie:

two – obliczeniowa temperatura powietrza wewnętrznego, określona zgodnie z polską normą dotyczącą temperatur ogrzewanych pomieszczeń w budynkach [°C],

te (m) – średnia wieloletnia temperatura miesiąca m, a w wypadku stropów nad nieogrzewanymi piwnicami lub pod nieogrzewanymi poddaszami – temperatura wynikająca z obliczeń bilansu cieplnego budynku [°C],

Ld (m) – liczba dni ogrzewania w miesiącu m, przyjęta zgodnie z danymi klimatycznymi i charakterystyką budynku w odniesieniu do danej lokalizacji,

Lg – liczba miesięcy ogrzewania w sezonie grzewczym.

Na podstawie porównania liczby stopniodni grzewczych można stwierdzić, że klimat w Polsce należy do chłodniejszych w porównaniu z innymi krajami UE (RYS. 2). Jest to istotne, ponieważ warunki klimatyczne mają wpływ na zużycie energii.

Porównanie klimatu różnych krajów UE nasuwa więc interesujące spostrzeżenia. Proponowane polskim inwestorom energooszczędne idee wznoszenia budynków mogą ze względu na różnice klimatyczne wymagać daleko idących modyfikacji. Przy czym zmiany te przed ich wprowadzeniem powinny być poddane szczegółowym analizom wielokryterialnym.

Dotyczy to szczególnie budynków o radykalnie niskim zapotrzebowania na ciepło, w odniesieniu do których proponowane szczegółowe wymagania będą miały istotny wpływ również na sposób eksploatacji oraz obsługi. Zagadnienia te są niezwykle ważne ze względu na trwałość i bezpieczeństwo użytkowania obiektu.

Podsumowując, przy założeniu długiego cyklu życia budynku błędy związane z bezkrytycznym wprowadzaniem nowych zaostrzonych wymagań mogą nie przynieść oczekiwanych rezultatów.

Analiza opłacalności

Ponieważ stosowanie alternatywnych systemów dostaw energii nie jest działaniem powszechnym, w przypadku nowych budynków i niezależnie od ich wielkości należy je rozważyć zgodnie z zasadą uprzedniego zapewnienia ograniczenia potrzeb energii na ogrzewanie i chłodzenie do poziomów optymalnych pod względem kosztów. Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii wymaga zatem wcześniejszego przeprowadzenia analizy opłacalności.

„Poziom optymalny pod względem kosztów” oznacza poziom charakterystyki energetycznej skutkujący najniższym kosztem w trakcie szacunkowego ekonomicznego cyklu życia budynku, przy czym:

  • najniższy koszt określany jest z uwzględnieniem związanych z energią kosztów inwestycyjnych, kosztów utrzymania i eksploatacji oraz – w stosownych przypadkach – kosztów usunięcia;
  • szacunkowy ekonomiczny cykl życia określany jest przez każde państwo członkowskie. Odnosi się do pozostałego szacunkowego ekonomicznego cyklu życia budynku, jeżeli wymagania charakterystyki energetycznej określono w odniesieniu do budynku jako całości, lub do szacunkowego ekonomicznego cyklu życia elementu budynku, jeżeli wymagania charakterystyki energetycznej określono odnośnie do elementów budynku.

    Ze względu na różną trwałość elementów budynku wydaje się właściwsze określanie trwałości poszczególnych elementów i wykonywanie analiz na podstawie tak ustalonych wartości (TABELE 4 i 5).

Poziom optymalny pod względem kosztów znajduje się w granicach poziomów charakterystyki energetycznej, jeżeli analiza kosztów i korzyści przeprowadzona w odniesieniu do szacunkowego ekonomicznego cyklu życia daje pozytywny wynik, np. oczekiwaną stopę zwrotu poniesionych nakładów SPBT lub oczekiwaną wartość korzystania z efektów NPV:

(2),

gdzie:

I0 – nakłady początkowe,

ΔE0 – roczne korzyści,

r – koszty pieniądza (stopa dyskonta lub inflacja),

s – wzrost cen nośników energii ponad inflację,

i – czas ekspozycji

lub zadowalającą bezwymiarową wartość K obliczoną jako stosunek T – trwałości do czasu zwrotu poniesionych nakładów – SPBT:

(3).

Jeżeli wartość K>2, a nawet K>2,5, można przyjąć, że analizowane rozwiązanie jest korzystne technicznie i ekonomicznie.

Wśród nowych propozycji UE znajduje się metoda mająca na celu określanie parametrów optymalnych, która na pewno w niedługim czasie będzie powszechnie stosowana:

(4),

gdzie:

t – czas, dla którego wykonywana będzie analiza ekonomiczna,

Cg (t) – całkowity koszt w okresie t,

CI – koszty inwestycyjne,

Ca,i (j) – całkowite koszty w roku i dla elementu j,

Vf, t (j) – wartość dla końca okresu kalkulacyjnego elementu j-tego (zdyskontowana do okresu początkowego),

Rd (i) – współczynnik dyskontujący w odniesieniu do roku obliczany według wzoru:

(5),

gdzie:

p – liczba lat, w odniesieniu do których wykonywane są analizy,

r – stopa dyskonta.

Brak przygotowanej kadry

Na zakończenie należy wspomnieć o trudnościach podstawowych w rozwoju budownictwa zero- lub prawie zeroenergetycznego, polegających na braku przygotowanej kadry.

Wznoszenie budynków charakteryzujących się bardzo niskim zużyciem energii wymaga więc systemowych działań edukacyjnych na każdym szczeblu. Do wyszkolenia architektów, inżynierów, techników oraz majstrów konieczne są zaś zmiany również w prawie budowlanym, stworzenie odpowiedniego klimatu oraz wieloletnich działań promocyjno-edukacyjnych.

W połączeniu z koniecznością zdobycia odpowiedniej praktyki oznacza to, że jeśli chodzi o wznoszenie budynków zeroenergetycznych, jesteśmy zupełnie nieprzygotowani. Potwierdzają to liczne przypadki występowania różnego rodzaju wad: systemowych i technologicznych, zaniedbań projektowych, a także nieświadomości, a nawet niewiedzy kadry inżynierskiej.

Podsumowanie

Jakość energetyczna budynków w Polsce, również tych nowo wznoszonych, jest niezadowalająca. Stan ten niewątpliwie wymaga zmiany. Implementowane jednak do polskiego prawa radykalnie zaostrzone wymagania europejskie w zakresie efektywności energetycznej budynków muszą być dostosowane do polskich warunków klimatycznych oraz możliwości ekonomicznych polskiego społeczeństwa.

Wznoszenie budynków zero- lub prawie zeroenergetycznych musi być zaś poprzedzone analizą opłacalności rozwiązań. Wydaje się niemal pewne, że budowanie obiektów racjonalnych jest pożądane społecznie, ekonomicznie, energetycznie i ekologicznie.

Rozwój budownictwa o niskim zapotrzebowaniu na energię wymaga zmian w prawie budowlanym, a także w systemie edukacyjnym kadr inżynierskich oraz kształceniu zawodowym. Należy tu podkreślić, że konieczne jest jak najszybsze przywrócenie należytego w procesie inwestycyjnym miejsca technikom i majstrom budowlanym dzięki odpowiednim uprawnieniom budowlanym. Niezbędne jest też przywrócenie zawodowej certyfikacji efektywności energetycznej.

Literatura

  1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (DzU z 1994 nr 89, poz. 414 ze zm.).
  2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2002 nr 75, poz. 690 ze zm.).
  3. Dyrektywa 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (DzUrz L 1 z 4.1.2003 r., s. 65–71).
  4. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (DzUrz L 153 z 18.6.2010, s. 13–35).
  5. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 406/2009/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych (DzUrz L 140 z 5.6.2009 r., s. 136–148).
  6. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (DzUrz L 140 z 5.6.2009 r., s. 16–62).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

 

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

  • Leww Leww, 05.01.2017r., 00:05:17 Od zawieszenia tutaj tego artykułu minęły już 2 lata i żadnego komentarza czy redakcja usuwa?

Powiązane

Małgorzata Kośla news Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia w praktyce – szansa czy zagrożenie

Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia w praktyce – szansa czy zagrożenie Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia w praktyce – szansa czy zagrożenie

Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia to jeden z pomysłów rządu realizowany w ramach Polskiego Ładu. Nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zakłada ułatwienia w budowie domów do 70 m2...

Budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia to jeden z pomysłów rządu realizowany w ramach Polskiego Ładu. Nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zakłada ułatwienia w budowie domów do 70 m2 i, jak zapowiadają rządzący, ma sprzyjać szybszej realizacji budowy. Czy na pewno tak będzie? Sprawdź, na czym polega budowa domu do 70 m2 bez pozwolenia, jakie są procedury i wymogi oraz poznaj możliwe zagrożenia budowy domu bez kierownika budowy.

Materiały prasowe news BUDMA 2022: Złote Medale Grupy MTP i PARP

BUDMA 2022: Złote Medale Grupy MTP i PARP BUDMA 2022: Złote Medale Grupy MTP i PARP

Zeroemisyjna minikoparka, technologie smart home i materiały budowlane poprawiające termoizolację budynków – to kilka przykładów produktów nagrodzonych Złotym Medalem podczas tegorocznej edycji Targów...

Zeroemisyjna minikoparka, technologie smart home i materiały budowlane poprawiające termoizolację budynków – to kilka przykładów produktów nagrodzonych Złotym Medalem podczas tegorocznej edycji Targów Budownictwa i Architektury BUDMA oraz Międzynarodowych Targów Maszyn Budowlanych, Pojazdów i Sprzętu Specjalistycznego INTERMASZ, odbywających się w Poznaniu. Nagrodzone rozwiązania wyróżniają dbałość o aspekty środowiskowe, funkcjonalność, a także wyjątkowy design. Po raz pierwszy partnerem i patronem...

Małgorzata Kośla Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych

Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych

Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych jest koniecznością w zakresie zrównoważonego budownictwa. Jednak wybór systemu certyfikacji nie jest prosty. Od czego zależy oznakowanie ekologiczne...

Oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych jest koniecznością w zakresie zrównoważonego budownictwa. Jednak wybór systemu certyfikacji nie jest prosty. Od czego zależy oznakowanie ekologiczne budynków i wyrobów budowlanych? Przede wszystkim od lokalizacji, standardów obowiązujących w danym kraju, a także przeznaczenia budynku. Bez względu na jego rodzaj, każdy system weryfikacyjny ma za zadanie poprawić jakość życia, zmniejszyć ingerencję w środowisko naturalne oraz dbać o wykorzystywanie...

Małgorzata Kośla news Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia – jak korzystać z darmowych projektów domów?

Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia – jak korzystać z darmowych projektów domów? Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia – jak korzystać z darmowych projektów domów?

Przepisy powiązane z tzw. Polskim Ładem budzą niemałe kontrowersje. Wśród nowych ustaleń są zarówno pozytywne, jak i negatywne zmiany. Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia to jedno założeń programu, w...

Przepisy powiązane z tzw. Polskim Ładem budzą niemałe kontrowersje. Wśród nowych ustaleń są zarówno pozytywne, jak i negatywne zmiany. Budowa domów do 70 m2 bez pozwolenia to jedno założeń programu, w którym z jednej strony możemy zyskać, z drugiej zaś stracić. Rząd opublikował niedawno wyniki konkursu na bezpłatny projekt domu do 70 m2. 38 zwycięskich propozycji ma pomóc inwestorom i odciążyć ich finansowo. Dowiedz się, jak i kiedy będzie można skorzystać z darmowych projektów domów do 70 m2 bez...

Materiały prasowe news Polska przyjęła strategię w zakresie renowacji budynków

Polska przyjęła strategię w zakresie renowacji budynków Polska przyjęła strategię w zakresie renowacji budynków

Rada Ministrów przyjęła Długoterminową Strategię Renowacji Budynków (DSRB). Dzięki jej realizacji poprawi się efektywność energetyczna budynków, jakość powietrza, a także komfort życia mieszkańców i spadnie...

Rada Ministrów przyjęła Długoterminową Strategię Renowacji Budynków (DSRB). Dzięki jej realizacji poprawi się efektywność energetyczna budynków, jakość powietrza, a także komfort życia mieszkańców i spadnie emisja CO2. Powstaną również nowe miejsca pracy przy termomodernizacji budynków.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Raport BPIE: czyli gdzie jest Polska w zakresie efektywności energetycznej

Raport BPIE: czyli gdzie jest Polska w zakresie efektywności energetycznej Raport BPIE: czyli gdzie jest Polska w zakresie efektywności energetycznej

W styczniu 2022 r. Buildings Performance Institute Europe opublikował raport „Ready for carbon neutral by 2050? Assessing ambition levels in new building standards across the EU” w kontekście wymagań dyrektywy...

W styczniu 2022 r. Buildings Performance Institute Europe opublikował raport „Ready for carbon neutral by 2050? Assessing ambition levels in new building standards across the EU” w kontekście wymagań dyrektywy EPBD oraz średnio- (2030) i długoterminowych (2050) ambicji UE w zakresie dekarbonizacji. Niniejszy raport zawiera ocenę i porównanie poziomów ambicji nowych standardów budowlanych w sześciu krajach: Flandria, Francja, Niemcy, Włochy, Polska i Hiszpania.

Maciej Boryczko, radca prawny, Piotr Tracz, adwokat Zasady gwarancji w budownictwie

Zasady gwarancji w budownictwie Zasady gwarancji w budownictwie

Mówi się, że najlepsze umowy to takie, które w zapomnieniu tkwią w zakurzonym segregatorze. Realizacja umowy poszła sprawnie – wszystkie strony wywiązały się ze swych zobowiązań w terminie, w tym zrealizowały...

Mówi się, że najlepsze umowy to takie, które w zapomnieniu tkwią w zakurzonym segregatorze. Realizacja umowy poszła sprawnie – wszystkie strony wywiązały się ze swych zobowiązań w terminie, w tym zrealizowały płatności, zachowały terminy etc. Słowem, nie było potrzeby wracać do warunków współpracy. Nie zawsze jest tak pięknie, wszak wiadomo – umowę przygotowuje się na złe czasy, więc od czasu do czasu trzeba do umowy wrócić. I wówczas, gdy coś pójdzie niezgodnie z założeniami, umowy przechodzą prawdziwy...

dr Barbara Lucyna Pietruszka, dr inż. Ewa Sudoł, dr inż. Ewelina Kozikowska, mgr inż. Marcin Czarnecki, mgr inż. Maria Wichowska Wykorzystanie kompozytów na bazie odpadów pokonsumenckich w sektorze budowlanym

Wykorzystanie kompozytów na bazie odpadów pokonsumenckich w sektorze budowlanym Wykorzystanie kompozytów na bazie odpadów pokonsumenckich w sektorze budowlanym

W ramach projektu B+R CEPLAFIB (LIFE17 ENV/SI/000119), finansowanego z Programu LIFE [12], wytworzono innowacyjne materiały kompozytowe, które mogą być stosowane w różnych gałęziach przemysłu, w tym w...

W ramach projektu B+R CEPLAFIB (LIFE17 ENV/SI/000119), finansowanego z Programu LIFE [12], wytworzono innowacyjne materiały kompozytowe, które mogą być stosowane w różnych gałęziach przemysłu, w tym w budownictwie. Opracowane materiały w 100% pochodzą z recyklingu polietylenowych (PE) i polipropylenowych (PP) odpadów pokonsumenckich oraz papieru gazetowego. Testowano formuły mieszanek, różniące się zawartością włókien, środków sprzęgających i modyfikatorów udarności. Wynikiem prowadzonych prac było...

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla produktów zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju (REZP)

Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla produktów zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju (REZP) Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla produktów zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju (REZP)

Choć w ostatnich latach poczyniono postępy, wpływ konsumpcji na środowisko wciąż wykracza poza bezpieczny dla ludzkości obszar działania, ponieważ na kilka sposobów przekraczamy granice planety w UE. W...

Choć w ostatnich latach poczyniono postępy, wpływ konsumpcji na środowisko wciąż wykracza poza bezpieczny dla ludzkości obszar działania, ponieważ na kilka sposobów przekraczamy granice planety w UE. W skali globalnej połowa wszystkich emisji gazów cieplarnianych i 90% utraty bioróżnorodności jest powodowana przez wydobycie i przetwarzanie surowców pierwotnych, a wciąż dominujący w naszej gospodarce model liniowy „weź → wytwórz → pozbądź się” prowadzi do znacznego marnotrawstwa zasobów.

mgr inż. Karol Kuczyński Na co zwrócić uwagę przy wyborze elektronarzędzi akumulatorowych?

Na co zwrócić uwagę przy wyborze elektronarzędzi akumulatorowych? Na co zwrócić uwagę przy wyborze elektronarzędzi akumulatorowych?

Elektronarzędzia akumulatorowe najczęściej kojarzą się z wiertarko-wkrętarką, a obecnie dostępnych jest wiele rozwiązań, od specjalizowanych narzędzi akumulatorowych, kluczy udarowych, wiertarko­‑wkrętarek...

Elektronarzędzia akumulatorowe najczęściej kojarzą się z wiertarko-wkrętarką, a obecnie dostępnych jest wiele rozwiązań, od specjalizowanych narzędzi akumulatorowych, kluczy udarowych, wiertarko­‑wkrętarek wyposażonych w udar, po urządzenia wielofunkcyjne wyposażone w wymienne nasadki.

Diagnoza luk we wsparciu modernizacji budynków w Polsce

Diagnoza luk we wsparciu modernizacji budynków w Polsce Diagnoza luk we wsparciu modernizacji budynków w Polsce

Obecnie wszystkie kraje UE mierzą się z koniecznością przyspieszenia tempa i zwiększenia głębokości oraz zakresu modernizacji energetycznych budynków. Wiele z nich zaczęło już wdrażać polityki publiczne...

Obecnie wszystkie kraje UE mierzą się z koniecznością przyspieszenia tempa i zwiększenia głębokości oraz zakresu modernizacji energetycznych budynków. Wiele z nich zaczęło już wdrażać polityki publiczne mające na celu odpowiedzieć na to wyzwanie. Instrumenty stosowane przez poszczególne państwa różnią się pod wieloma względami, jednocześnie jednak można dostrzec pewne trendy, takie jak dążenie do integracji poszczególnych narzędzi, czy wzmocnienie zachęt dla kompleksowych inwestycji. W polskim systemie...

mgr inż. Henryk B. Łoziczonek, dr hab. inż. arch. Marcin Furtak, prof. pk Metody badania właściwości cieplnych materiałów budowlanych

Metody badania właściwości cieplnych materiałów budowlanych Metody badania właściwości cieplnych materiałów budowlanych

W ostatnich latach wzrasta na świecie świadomość dotycząca poszanowania energii. Podejmowane są działania zmierzające do ograniczenia, a wręcz redukcji wzrostu jej zużycia. Szczególną rolę odgrywa budownictwo,...

W ostatnich latach wzrasta na świecie świadomość dotycząca poszanowania energii. Podejmowane są działania zmierzające do ograniczenia, a wręcz redukcji wzrostu jej zużycia. Szczególną rolę odgrywa budownictwo, które należy do największych odbiorców wyprodukowanej energii, zarówno na etapie wznoszenia budynków, jak i późniejszej ich eksploatacji.

dr inż. Krzysztof Pawłowski prof. PBŚ Podstawowe zagadnienia fizyki cieplnej budowli w aspekcie wymagań prawnych (cz. 1)

Podstawowe zagadnienia fizyki cieplnej budowli w aspekcie wymagań prawnych (cz. 1) Podstawowe zagadnienia fizyki cieplnej budowli w aspekcie wymagań prawnych (cz. 1)

Od wielu lat przepisy prawne związane z procesami projektowania, wznoszenia i eksploatacji budynków wymuszają takie rozwiązania technologiczne i organizacyjne, w wyniku których nowo wznoszone budynki zużywają...

Od wielu lat przepisy prawne związane z procesami projektowania, wznoszenia i eksploatacji budynków wymuszają takie rozwiązania technologiczne i organizacyjne, w wyniku których nowo wznoszone budynki zużywają w trakcie eksploatacji coraz mniej energii na ogrzewanie, wentylację i przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Zmiany maksymalnej wartości współczynnika przenikania ciepła Umax. (dawniej kmax.) wpływają na wielkość zużycia energii w trakcie eksploatacji budynków.

mgr inż. Julia Blazy, prof. dr hab. inż. Łukasz Drobiec, dr hab. inż. arch. Rafał Blazy prof. PK Zastosowanie fibrobetonu z włóknami polipropylenowymi w przestrzeniach publicznych

Zastosowanie fibrobetonu z włóknami polipropylenowymi w przestrzeniach publicznych Zastosowanie fibrobetonu z włóknami polipropylenowymi w przestrzeniach publicznych

Beton to materiał o dużej wytrzymałości na ściskanie, ale około dziesięciokrotnie mniejszej wytrzymałości na rozciąganie. Ponadto charakteryzuje się kruchym pękaniem i nie pozwala na przenoszenie naprężeń...

Beton to materiał o dużej wytrzymałości na ściskanie, ale około dziesięciokrotnie mniejszej wytrzymałości na rozciąganie. Ponadto charakteryzuje się kruchym pękaniem i nie pozwala na przenoszenie naprężeń po zarysowaniu.

Krystyna Stankiewicz Wykwalifikowani specjaliści w branży budowlanej wciąż poszukiwani

Wykwalifikowani specjaliści w branży budowlanej wciąż poszukiwani Wykwalifikowani specjaliści w branży budowlanej wciąż poszukiwani

Budownictwo to jeden z najbardziej rozwijających się sektorów gospodarki. Mimo pewnych zakłóceń w ostatnim czasie, wykształceni profesjonaliści mogą liczyć na znalezienie dobrej pracy i godziwe zarobki.

Budownictwo to jeden z najbardziej rozwijających się sektorów gospodarki. Mimo pewnych zakłóceń w ostatnim czasie, wykształceni profesjonaliści mogą liczyć na znalezienie dobrej pracy i godziwe zarobki.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE news Plan działania na rzecz szybszej dekarbonizacji i większego bezpieczeństwa energetycznego w Europie do 2030 r.

Plan działania na rzecz szybszej dekarbonizacji i większego bezpieczeństwa energetycznego w Europie do 2030 r. Plan działania na rzecz szybszej dekarbonizacji i większego bezpieczeństwa energetycznego w Europie do 2030 r.

Sektor ogrzewania i chłodzenia energią słoneczną uruchamia „Energising Europe with Solar Heat” – plan działania na rzecz energii słonecznej dla Europy, mający na celu przyspieszenie wysiłków na rzecz dekarbonizacji...

Sektor ogrzewania i chłodzenia energią słoneczną uruchamia „Energising Europe with Solar Heat” – plan działania na rzecz energii słonecznej dla Europy, mający na celu przyspieszenie wysiłków na rzecz dekarbonizacji ciepła i zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego poprzez masowe wdrażanie technologii energii słonecznej w europejskich budynkach i przemyśle.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE news Transformacja sektora energetycznego Polski i pozostałych krajów UE do 2050 r.

Transformacja sektora energetycznego Polski i pozostałych krajów UE do 2050 r. Transformacja sektora energetycznego Polski i pozostałych krajów UE do 2050 r.

Przedstawiamy fragment Raportu powstałego na bazie analiz przeprowadzonych przez Zespół Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) w IOŚ-PIB/KOBiZE zaprezentowanych w dokumencie pt. „Polska net-zero...

Przedstawiamy fragment Raportu powstałego na bazie analiz przeprowadzonych przez Zespół Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) w IOŚ-PIB/KOBiZE zaprezentowanych w dokumencie pt. „Polska net-zero 2050: Transformacja sektora energetycznego Polski i UE do 2050 r.”1 Raport przedstawia kierunki zmian technologicznych, które są konieczne na drodze do wypełnienia celów ustanowionych w Europejskim Zielonym Ładzie2 wraz z oceną wpływu tych zmian na sektor wytwarzania energii elektrycznej i ciepła...

Wsparcie modernizacji budynków – przegląd dobrych praktyk europejskich

Wsparcie modernizacji budynków – przegląd dobrych praktyk europejskich Wsparcie modernizacji budynków – przegląd dobrych praktyk europejskich

W numerze 6/2022 miesięcznika IZOLACJE publikowaliśmy fragmenty Raportu Fali Renowacji przedstawiające luki we wsparciu modernizacji budynków w Polsce. W drugiej części przedstawiamy rozwiązania stosowane...

W numerze 6/2022 miesięcznika IZOLACJE publikowaliśmy fragmenty Raportu Fali Renowacji przedstawiające luki we wsparciu modernizacji budynków w Polsce. W drugiej części przedstawiamy rozwiązania stosowane w innych krajach europejskich.

mgr inż. Karol Kramarz Materiały wiążące w budownictwie – rys historyczny

Materiały wiążące w budownictwie – rys historyczny Materiały wiążące w budownictwie – rys historyczny

Materiały wiążące służą do mechanicznego zespalania poszczególnych elementów budowlanych. Natomiast głównym ich zadaniem jest równomierne przenoszenie nacisku warstw górnych na dolne budowle, ma to istotne...

Materiały wiążące służą do mechanicznego zespalania poszczególnych elementów budowlanych. Natomiast głównym ich zadaniem jest równomierne przenoszenie nacisku warstw górnych na dolne budowle, ma to istotne znaczenie, gdy następuje mała dokładność obróbki powierzchni elementów. Dokładność obróbki elementów w znacznym stopniu eliminuje powstawanie na powierzchni styku tych elementów obciążeń punktowych, następuje wtedy w sposób istotny zwiększenie wytrzymałości konstrukcji.

Jacek Sawicki news Zmiany w przepisach prawnych ustawy Prawo budowlane w powiązaniu z innymi ustawami

Zmiany w przepisach prawnych ustawy Prawo budowlane w powiązaniu z innymi ustawami Zmiany w przepisach prawnych ustawy Prawo budowlane w powiązaniu z innymi ustawami

26 lipca 2022 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1557) ukazał się tekst ustawy z dnia 7 lipca 2022 o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

26 lipca 2022 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1557) ukazał się tekst ustawy z dnia 7 lipca 2022 o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

Jacek Sawicki news Dziennik budowy po zmianach prawnych

Dziennik budowy po zmianach prawnych Dziennik budowy po zmianach prawnych

Dziennik budowy w przepisach prawa budowlanego przywołany został w art. 45 rozdziału 5 „Rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych” i dotychczas prowadzono go w formie papierowej. Od 27 stycznia 2023...

Dziennik budowy w przepisach prawa budowlanego przywołany został w art. 45 rozdziału 5 „Rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych” i dotychczas prowadzono go w formie papierowej. Od 27 stycznia 2023 r. będzie mógł być prowadzony także w formie elektronicznej zgodnie z zapisami ustawy z dnia 7 lipca 2022 o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, której tekst ukazał się 26 lipca 2022 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1557).

Jacek Sawicki news Książka obiektu budowlanego po zmianach

Książka obiektu budowlanego po zmianach Książka obiektu budowlanego po zmianach

Książka obiektu budowlanego (KOB) w formie papierowej w przepisach prawa budowlanego dotąd przywoływana była w art. 64 pkt. 1–4. Od 1 stycznia 2023 r. przepisy art. 64 pkt 1, 2 i 4 stracą ważność, a zastąpią...

Książka obiektu budowlanego (KOB) w formie papierowej w przepisach prawa budowlanego dotąd przywoływana była w art. 64 pkt. 1–4. Od 1 stycznia 2023 r. przepisy art. 64 pkt 1, 2 i 4 stracą ważność, a zastąpią je art. 60a–60r ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, której tekst ukazał się 26 lipca 2022 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1557).

Jacek Sawicki news Portal e-budownictwo – sprawniejszy proces budowlany

Portal e-budownictwo – sprawniejszy proces budowlany Portal e-budownictwo – sprawniejszy proces budowlany

Portal e-budownictwo w przepisach prawa budowlanego pojawia się w ustawie z dnia 7 lipca 2022 o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, której tekst ukazał się 26 lipca 2022 r. w...

Portal e-budownictwo w przepisach prawa budowlanego pojawia się w ustawie z dnia 7 lipca 2022 o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, której tekst ukazał się 26 lipca 2022 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1557). Przywołuje go zapis art. 71 w ust. 2b pkt 2, który stanowi, że „Zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części dokonuje się (…) w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem portalu e-budownictwo”. I dalej rozbudowują go przepisy art. 79a–79k...

Jacek Sawicki news Ustawa Prawo budowlane (tekst ujednolicony; stan prawny po nowelizacji wg DzU poz. 1557 z dnia 26.07.2022 r. z późn. zmianami)

Ustawa Prawo budowlane (tekst ujednolicony; stan prawny po nowelizacji wg DzU poz. 1557 z dnia 26.07.2022 r. z późn. zmianami) Ustawa Prawo budowlane (tekst ujednolicony; stan prawny po nowelizacji wg DzU poz. 1557 z dnia 26.07.2022 r. z późn. zmianami)

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – stan prawny po ujednoliceniu tekstu ustawy na podstawie Obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego...

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – stan prawny po ujednoliceniu tekstu ustawy na podstawie Obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo budowlane (DzU poz. 2351 z dnia 20.12.2021 r.) wraz ze zmianami: 1. Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przedłużeniem realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (DzU poz. 88 z dnia 14.01.2022 r.); 2. Ustawa z dnia 7 lipca...

Wybrane dla Ciebie

Wełna skalna jako materiał termoizolacyjny »

Wełna skalna jako materiał termoizolacyjny » Wełna skalna jako materiał termoizolacyjny »

Jak estetycznie wykończyć ściany - wewnątrz i na zewnątrz? »

Jak estetycznie wykończyć ściany - wewnątrz i na zewnątrz? » Jak estetycznie wykończyć ściany - wewnątrz i na zewnątrz? »

Płyty XPS – następca styropianu »

Płyty XPS – następca styropianu » Płyty XPS – następca styropianu »

Dach biosolarny - co to jest? »

Dach biosolarny - co to jest? » Dach biosolarny - co to jest? »

Zobacz, które płyty termoizolacyjne skutecznie ochronią dom przed zimnem »

Zobacz, które płyty termoizolacyjne skutecznie ochronią dom przed zimnem » Zobacz, które płyty termoizolacyjne skutecznie ochronią dom przed zimnem »

Budowanie szkieletowe czy modułowe? »

Budowanie szkieletowe czy modułowe? » Budowanie szkieletowe czy modułowe? »

Termomodernizacja z poszanowaniem wartości zabytków »

Termomodernizacja z poszanowaniem wartości zabytków » Termomodernizacja z poszanowaniem wartości zabytków »

Przekonaj się, jak inni izolują pianką poliuretanową »

Przekonaj się, jak inni izolują pianką poliuretanową » Przekonaj się, jak inni izolują pianką poliuretanową »

Papa dachowa, która oczyszcza powietrze »

Papa dachowa, która oczyszcza powietrze » Papa dachowa, która oczyszcza powietrze »

Podpowiadamy, jak wybrać system ociepleń

Podpowiadamy, jak wybrać system ociepleń Podpowiadamy, jak wybrać system ociepleń

Podpowiadamy, jak skutecznie przeprowadzić renowacje piwnicy »

Podpowiadamy, jak skutecznie przeprowadzić renowacje piwnicy » Podpowiadamy, jak skutecznie przeprowadzić renowacje piwnicy »

300% rozciągliwości membrany - TAK! »

300% rozciągliwości membrany - TAK! » 300% rozciągliwości membrany - TAK! »

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.