10 pytań do Dominiki Ciesielkiewicz

1 Na ile problem dźwięków uderzeniowych jest dziś – w praktyce projektowej i wykonawczej – niedoszacowany? Gdzie popełnia się najwięcej błędów: na etapie projektu czy realizacji?

Problem dźwięków uderzeniowych nadal bywa niedoszacowany i pomijany aż do momentu oddania budynku i otrzymania reklamacji. Dźwięki uderzeniowe powstają w wyniku normalnego użytkowania pomieszczeń (kroki, upadające przedmioty), więc ich nie unikniemy.

Błędy można popełnić na każdym etapie. W fazie projektowej największe zagrożenie stanowią przekrój i detale oraz dopasowanie produktu/rozwiązania do danej sytuacji. Z doświadczenia wiemy, że w części przypadków błąd polega na braku zastosowania produktów do izolacji akustycznej lub zastosowania nieodpowied¬nich, które szybko tracą swoje właściwości.

Wady na tym etapie pojawiają się również w wyniku wymagań inwestora, optymalizacji kosztów i nie dotyczy to tylko braku warstwy akustycznej, ale również innych zmian – pocieniania przegród, zmiany technologii budowy itp. Najczęstszym przykładem jest zmiana stropu żelbetowego pełnego na inny systemowy lub prefabrykowany – lżejszy, szybszy do wykonania. Kwestie bezpieczeństwa oraz nośności konstrukcji są oczywiście weryfikowane projektowo. Taka zmiana może mieć jednak istotny wpływ na akustykę budynku, a w tym zakresie często brakuje dodatkowej konsultacji z akustykiem. Układ podłogowy, który został dobrany do masywnego stropu żelbetowego, po zmianie na strop o niższej masie powierzchniowej może okazać się niewystarczający.

W przypadku wielu konstrukcji prefabrykowanych możliwe jest uzyskanie wymaganej izolacyjności od dźwięków powietrznych R’A1 bez dodatkowych zabezpieczeń, jednak parametr ten powinien być oceniany dla całego układu budowlanego, z uwzględnieniem przegród bocznych i sposobu połączeń. Szczególnie istotna jest natomiast izolacyjność od dźwięków uderzeniowych. Tutaj zmiana rodzaju stropu wpływa na sposób przenoszenia drgań, udział transmisji bocznej oraz transmisję przez samą przegrodę. Bez zastosowania odpowiedniej podłogi pływającej lub innego układu ograniczającego przenoszenie drgań w większości przypadków nie ma możliwości spełnienia parametru L’nw.

Czytaj też o: Akustyce klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej

2 A co z błędami na etapie wykonawstwa?

O nieprawidłowościach na etapie realizacji można mówić w przypadku uszkodzenia warstwy akustycznej podczas montażu, niepoprawnego jej zamocowania, braku ciągłości i sztywnego połączenia z innymi elementami konstrukcji.

Warto podkreślić, że błędy zdarzają się również po oddaniu lokalu właścicielowi, bądź najemcy. Mówimy tu w szczególności o niepoprawnym mocowaniu elementów instalacji i urządzeń, a także ułożeniu warstwy wykończeniowej bez odpowiedniej izolacji obwiedniowej. W ten sposób można zniszczyć dobrze wykonaną podłogę pływającą – na to jednak projektant i wykonawca mają już niewielki wpływ. Tutaj ratunkiem może być instrukcja dobrej praktyki wykańczania lokalu. Jednak wiemy z doświadczenia, że sporo osób i tak ją zignoruje. Niestety Ci, którzy ją ignorują, nie tworzą problemu sobie, ale sąsiadowi – z góry, z dołu lub z boku. Pamiętajmy, że drgania nie mają jednego kierunku.

3 W ostatnich latach rośnie znaczenie rozwiązań takich jak maty podwylewkowe. Czy to faktycznie zmiana jakościowa w podejściu do akustyki, czy raczej optymalizacja znanych rozwiązań?

Zdecydowanie zmiana jakościowa, która też niesie za sobą optymalizację. Zmniejsze¬nie grubości warstwy izolacji akustycznej – na cieńszą i bardziej wydajną powoduje, że możemy uzyskać wyższe pomieszczenie lub nawet w niektórych przypadkach, jeśli pięter jest sporo, można powiedzieć, że jedno piętro więcej. Czasami po prostu nie ma miejsca na grube warstwy – wtedy wydajna mata stanowi jedyny ratunek. Układanie maty jest szybkie, a wymiary i masa rolek lub płyt zostały zaprojektowane tak, aby uzyskać jak najmniej odpadów i swobodną pracę z materiałem. Transport również optymalizujemy – mata zajmuje zdecydowanie mniej miejsca, zatem zamiast dwóch aut, cała warstwa izolacji zmieści się w jednym.

4 Maty proponowane przez Epufloor to rozwiązania z granulatu pochodzącego z recyklingu. Na ile aspekt środowiskowy idzie tu w parze z trwałością i stabilnością parametrów akustycznych w czasie? 

Surowiec z recyklingu jest bardzo dobry do produkcji powtarzalnych i pewnych produktów – dajemy drugie życie materiałom, które kiedyś spełniały wysokie wymagania jakości. Mówiąc o wełnie poliestrowej – mówimy o butelkach PET. Mówiąc o macie podwylewkowej – mówimy o granulacie gumowym z opon, uszczelek czy kołnierzy od pralek.

Stałość parametrów akustycznych w czasie to jedno – jest to niezależny aspekt. Mamy przebadane pełzanie materiału w czasie – to bardzo ważny test izolacji. Jeśli wkładamy produkt pod wylewkę, należy być pewnym, że nie przestanie działać. Naprawa warstw posadzkowych to jedna z bardziej kosztownych napraw – nie da się tego zrobić bez gruntownego remontu, co na etapie użytkowania obiektu wyłącza kompletnie z użytkowania dany lokal.

5 Podkreślają Państwo badania zgod¬ne z normami EN ISO 10140-3 i EN ISO 717-2. Jak inwestor lub projektant powinien odróżnić rzetelne dane (np. dLw z badań) od wartości deklarowanych na podstawie szacunków? 

Jeśli widzimy parametr dLw, niestety analiza nie powinna zakończyć się na odczytaniu liczby. Parametr dLw jest to ważony wskaźnik zmniejszenia poziomu uderzeniowego, moż¬na go szacować również z innego parametru, np. sztywności dynamicznej materiału. Sprawdziliśmy tak nasze produkty i wiemy, że wynik dLw wyliczony w ten sposób jest przeszacowany w stosunku do wyniku uzyskanego w badaniu laboratoryjnym. Żeby być pewnym, należy sprawdzić, czy przy wyniku podana jest metoda jego uzyskania oraz badany przekrój. Można też poprosić producen¬ta o wynik badania akustycznego – myślę, że to najbezpieczniejsza droga.

6 Czy parametr dLw rzeczywiście pozwala obiektywnie porównywać produkty, czy istnieją sytuacje, w których może on wprowadzać w błąd?

dLw jest potrzebnym i użytecznym parametrem, ale nie powinien być jedynym kryterium wyboru. Pozwala porównać skuteczność ograniczenia dźwięków uderzeniowych w określonym układzie badawczym, natomiast może wprowadzać w błąd, jeżeli porównujemy produkty badane w różnych warunkach albo stosowane później w zupełnie innych przekrojach. Często spotykaną praktyką jest również teoretyczne wyliczanie parametru dLw na podstawie innego zbadanego parametru, np. sztywności dynamicznej. Taka metoda nie pozwala oceniać zachowania materiału w całym spektrum częstotliwości, a to jest kluczowe, jeśli chcemy uniknąć wzbudzania się układu w konkretnych pasmach częstotliwości. Brzmi to niewiarygodnie, ale są przypadki, w których zastosowanie izolacji może powodować nawet gorszy efekt niż jej kompletny brak.

7 Często pojawia się przekonanie, że w lokalach usługowych na parterze lub kondygnacjach podziemnych izolacja od dźwięków uderzeniowych nie jest konieczna. Czy to mit? Jakie są realne konsekwencje takich decyzji?

Zdecydowanie mit, dźwięki uderzeniowe nie mają bowiem jednego kierunku rozchodzenia się, przechodzą przez warstwę termoizolacji oraz połączenia konstrukcyjne ścian/stropów, potrafią rozprzestrzeniać się na wyższe kondygnacje. Siłownia na poziomie –1 potrafi być uciążliwa nawet na czwartym piętrze. Codzienna działalność sklepów – rozładunek towarów, przemieszczanie palet wózkami czy praca zgniatarek do odpadów – generuje hałasy i drgania. Hałas w pomieszczeniu sklepowym nie jest nawet zauważalny, ale piętro wyżej sta¬nowi dużą uciążliwość.

8 Deklarowana nośność mat wynosi ok. 50 kN/m². W jakich typach obiektów zmienia to realnie możliwości projektowe?

Taka nośność ma znaczenie wszędzie tam, gdzie inne materiały mogą być zbyt słabe mechanicznie. Dotyczy to m.in. lokali usługowych, obiektów sportowych, siłowni, showroomów, części wspólnych budynków, obiektów użyteczności publicznej, teatrów, archiwów, laboratoriów, ale również parkingów i garaży podziemnych. Parkingi i garaże to w obecnych czasach bardzo ciekawy przypadek – wymagana jest duża nośność posadzki oraz wysoka izolacyjność układu – w takim przypadku mata sprawdzi się najlepiej. W praktyce projektowej wysoka nośność oznacza większą swobodę. Można zastosować rozwiązanie akustyczne tam, gdzie występują większe obciążenia użytkowe, cięższe wyposażenie albo intensywniejsza eksploatacja. To szczególnie ważne w obiektach, gdzie podłoga nie tylko ma tłumić dźwięki, ale też normalnie pracować pod obciążeniem przez wiele lat. 

9 Na ile skuteczność izolacji od dźwię¬ków uderzeniowych zależy od jakości montażu? Jakie błędy wykonawcze najcz꬜ciej niweczą nawet najlepsze rozwiązania materiałowe?

Skuteczność zależy od montażu w ogromnym stopniu. Nawet bardzo dobry materiał można zepsuć jednym mostkiem akustycznym. Są jednak materiały, które to ryzyko znacznie ograniczają. Pamiętajmy, że budowa to nie laboratorium, a podłoga pływająca działa tylko wtedy, gdy rzeczywiście „pływa”, czyli jastrych nie ma sztywnego kontaktu ze stropem, ścianami, słupami ani instalacjami, które przechodzą przez wszystkie pomieszczenia. Najczęstsze błędy to brak izolacji obwiedniowej, niedokładne łączenia, dziury w warstwie izolacyjnej, zniszczenie warstwy izolacyjnej na etapie układania. Wysoka odporność na ściskanie ma tu kluczowe znaczenie, żeby materiał nie został zniszczony podczas wykonywania wylewki.

Dlatego przy rozwiązaniach akustycznych ważny jest nie tylko produkt, ale też instrukcja montażu, dostępność doradcy technicznego i świadomość wykonawcy, że warto zapytać. Akustyka nie wybacza nawet najmniejszego sztywnego połączenia, a tym bardziej, że „jakoś to będzie”.

10 W jakim kierunku będzie rozwijać się akustyka podłóg w najbliższych latach? Czy widzą Państwo zmianę podejścia, np. większy nacisk na przewidywalność efektu zamiast minimalizacji kosztów?

Tak, ta zmiana już się zaczyna. Przez lata akustyka była traktowana jako koszt, który trzeba ograniczyć – budownictwo też było mniej wymagające. Dzisiaj coraz częściej jest postrzegana jako element jakości budynku, by poprawić komfort użytkowania i ograniczyć ry¬zyko reklamacji – choć tych całkowicie wyeliminować się nie da. Norma nie nakłada bardzo wysokich parametrów do spełnienia. I nie dla wszystkich to oznacza komfort – tutaj też warto się zastanowić, co jako inwestor, projektant, wykonawca oferujemy. Dostępność wiedzy i możliwości weryfikacji parametrów akustycznych budynku podnosi wymagania klientów.

W najbliższych latach większe znaczenie będą miały rozwiązania systemowe, badania laboratoryjne, przewidywalność efektu oraz dobór materiału do konkretnego typu obiektu i jego zastosowania. Projektanci i inwestorzy będą coraz częściej pytać nie tylko: „ile to kosztuje?”, ale też: „jaki efekt realnie uzyskamy?” oraz „czy parametry będą trwałe w czasie?”. To dobry kierunek. Najtańsze rozwiązanie na etapie kosztorysu bardzo często okazuje się najdroższe wtedy, gdy pojawiają się skargi, poprawki albo ograniczenia użytko-wania lokalu – nie mówiąc już o stratach wizerunkowych.