Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy

Po raz pierwszy płyty gipsowo-kartonowe na rynek wprowadziła amerykańska firma United States Gypsum Company, która zaczęła sprzedawać swój produkt w 1916 r. Dzięki swej prostocie montaż suchej zabudowy zyskał wielką popularność podczas II wojny światowej, kiedy na rynku zabrakło powołanych do armii pracowników budowlanych.

W polskim budownictwie płyty gipsowe obecne są od przeszło 60 lat. Niestety nadal wielu osobom, zupełnie niesłusznie, zabudowa g-k kojarzy się z niską jakością czy złą akustyką. Warto jednak podkreślić, że technologia montażu aż do końca lat 80. XX wieku zupełnie nie przypominała tej stosowanej obecnie. To samo dotyczy jakości samych materiałów. Jeszcze do 1990 r. na polskim rynku dostępna była jedynie płyta, nie było natomiast żadnych akcesoriów, kleju gipsowego czy gipsu szpachlowego. Nie było nawet profili. Płyty g-k miały zastępować mokre tynki wewnętrzne, stąd ich nazwa – suchy tynk gipsowy, w skrócie STG.

Obecnie wykorzystuje się je do stawiania ścian działowych czy budowy sufitów podwieszanych. Swoje zastosowanie znajdują również we wznoszeniu niskich ścianek oddzielających pomieszczenia, np. kuchnię od salonu, elementów dekoracyjnych, takich jak półki czy wnęki oraz w zabudowie szachtów instalacyjnych, kominków czy poddasza. Dopiero zmiany ustrojowe umożliwiły import do Polski całej gamy akcesoriów, niezbędnych do pełnego wykorzystania zalet płyt g-k. A jest ich bardzo wiele.

Do największych zalet ścian gipsowych należą:

• łatwość i szybkość montażu,
• ograniczenie prac mokrych,
• możliwość montażu o każdej porze roku bez konieczności zachowywania przerw technologicznych,
• łatwa obróbka – ściany g-k można przycinać i fazować zwykłym nożem,
• duża swoboda w aranżowaniu układu pomieszczeń poprzez wydzielenie dodatkowego pomieszczenia lub rozebranie istniejącej ścianki,
• możliwość ciekawej aranżacji pomieszczeń poprzez postawienie ściany łukowej – jest to możliwe dzięki zastosowaniu specjalnych profilów o przebiegu krzywoliniowym,
• możliwość umieszczenia przewodów elektrycznych we wnętrzu ściany pomiędzy płytami,
• łatwość wymiany płyt w przypadku ich uszkodzenia,
• wysoka izolacyjność akustyczna i termiczna ze względu na wełnę mineralną pomiędzy płytami.

Cechy płyt gipsowo-kartonowych

Płyty g-k, będące materiałem w pełni ekologicznym, składają się z gipsu oklejonego kartonem. Gips jest naturalnym regulatorem wilgotności powietrza, dzięki czemu stwarza w pomieszczeniach korzystny mikroklimat zarówno dla ludzi, jak i zwierząt oraz roślin.

Idealnie gładka powierzchnia płyt stanowi doskonałe podłoże dla wszelkiego rodzaju farb, tapet oraz płytek. Dodatkowo mają one mały ciężar własny – od 26 kg/m² (ścianki na konstrukcji z profili CW/UW 50 z pojedynczym poszyciem płytą g-k) do 74 kg/m² (ścianki o profilach CW/UW 100 i potrójnym poszyciem płytami g-k). Nie stanowią więc dużego obciążenia dla stropu.

Ciężar ściany jest nawet kilkukrotnie niższy od ścian wykonanych w technologii masywnej, co obniża koszt całej konstrukcji budynku. Dla porównania masa murowanej ściany działowej o identycznej grubości 12,5 cm wynosi ok. 165 kg/m2. Grubość ściany działowej z płyt gipsowych zaczyna się od 75 mm – składa się ona z profilu stalowego o grubości 50 mm i dwóch płyt gr. 12,5 mm.

Producenci oferują dużo rodzajów płyt gipsowych, co pozwala na naprawdę szerokie zastosowanie w budownictwie. Na rynku można znaleźć płyty impregnowane, a także płyty o podwyższonej ognioodporności, wytrzymałości, izolacyjności akustycznej czy odporności na uderzenia.

Istnieje również cały szereg płyt specjalistycznych stosowanych w miejscach o wysokim obciążeniu wodą, takich jak baseny czy natryski, a także płyty promieniochłonne. Zabezpieczają one przed promieniami rentgenowskimi i promieniami gamma, pochodzącymi z aparatów i urządzeń stosowanych w medycynie i przemyśle.

Najpopularniejsze są płyty typu A (dawniej GKB), stosowane w pomieszczeniach suchych, w których wilgotność nie przekracza 70%. Ich dłuższe krawędzie są wyprofilowane tak, aby po przykręceniu płyt w zagłębieniu zmieściła się masa szpachlowa i taśma zbrojąca.

Standardowa płyta gipsowo-kartonowa ma przeważnie 1,20 m szerokości i 2, 2,6 lub 3 m długości. Dobór długości płyty zależy od wysokości pomieszczeń, rodzaju transportu (przy transporcie windą dłuższe płyty mogą się do niej nie zmieścić) oraz rozplanowania zużycia materiału. Płyty najczęściej występują w grubości 12,5 mm i 15 mm.

Płyty do pomieszczeń mokrych

Impregnowane płyty g-k typu H2 (dawniej GKBI) są nazywane potocznie płytami „hydro”. Ten rodzaj płyt możemy poznać po zielonym kolorze kartonu.

Ich rdzeń gipsowy jest nasączony preparatem zwiększającym napięcie powierzchniowe wody stykającej się z gipsem. Taką substancją jest m.in. olej i żywica silikonowa. Dzięki temu płyta typu H2 charakteryzuje się niższą chłonnością wody. Dodatkowo karton jest zaimpregnowany przeciwgrzybicznie. Mimo wszystko płyty impregnowane nie powinny być stosowane w pomieszczeniach o wilgotności powyżej 85%. Dodatkowo powinny spełnić warunek czasu dobowej ekspozycji na podwyższoną wilgotność, który wynosi 10 godzin.

Płyta impregnowana typu H2 może być stosowana:

• w łazienkach i kuchniach w budynkach mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych,
• w łazienkach i WC w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

Natomiast nie powinna być stosowana:

• w kuchniach żywienia zbiorowego,
• w łaźniach publicznych,
• w łaźniach zakładów przemysłowych, szczególnie pracujących w systemie wielozmianowym.

Płyty typu F (dawniej GKF) mają podwyższoną odporność na działanie ognia oraz wysokich temperatur. Ten rodzaj płyt występuje najczęściej w kolorze różowym i potocznie jest nazywany płytą „fire”. Ich rdzeń jest wzmocniony włóknem szklanym.

Płyty typu F dopuszcza się do stosowania w pomieszczeniach o wilgotności powietrza do 70%. W innym przypadku należy zastosować specjalną płytę typu FH, która zapewnia odporność zarówno na ogień, jak i wilgoć.

Odporność ogniowa jest bardzo ważnym pojęciem związanym ze zdolnością elementu budynku do spełniania określonych wymagań podczas pożaru. Dzięki zastosowaniu tego rodzaju płyt możliwe jest uzyskanie ściany nawet o klasie odporności ogniowej REI 120.

Płyty akustyczne

Są to płyty o zwiększonej izolacyjności akustycznej w stosunku do zwykłej płyty g-k. Na budowie można je poznać po niebieskim kolorze kartonu. Ten rodzaj płyt ze względu na swoje właściwości zalecany jest do budowania przegród tam, gdzie izolacyjność i komfort akustyczny mają kluczowe znaczenie, np. w gabinetach, pokojach hotelowych, salach kinowych lub pomiędzy lokalami mieszkalnymi. Zastosowanie takiego rodzaju płyt może zwiększyć izolacyjność akustyczną ściany o 5–7 dB w stosunku do ściany typowej.

Ściany gipsowe mogą charakteryzować się parametrem izolacyjności RA1 nawet na poziomie 75 dB. Typowa ściana działowa na konstrukcji z profili CW 50 i UW 50 z podwójnym poszyciem płytą o grubości 12,5 mm charakteryzuje się izolacją akustyczną na poziomie ok. 50 dB.

Warto zaznaczyć, że do uzyskania oczekiwanego efektu akustycznego nie wystarczą same parametry płyty. Należy zadbać również o prawidłową technologię montażu, czyli zastosowanie taśmy izolacyjnej, użycie wełny, dokładne zaizolowanie puszek elektrycznych oraz odpowiednie zaszpachlowanie łączeń płyt oraz wkrętów.

Montażu sufitu podwieszanego z użyciem płyt g-k

Sufit podwieszany z płyt g-k montuje się zarówno pod stropem w stanie surowym, jak i w celu poprawy parametrów istniejącego sufitu. W ten sposób można polepszyć jego właściwości cieplne, akustyczne czy odporność ogniową, ale również poprawić jego estetykę.

Za montażem sufitu podwieszanego przemawia również możliwość schowania wszelkich instalacji sanitarnych i elektrycznych przebiegających pod stropem. Swobodny dostęp do instalacji zapewni montaż klapy rewizyjnej.

W przypadku braku rewizji konieczny może być demontaż sufitu. Taki sufit będzie dobrym rozwiązaniem, kiedy ciężko jest naprawić powierzchnię starego stropu lub chce się zamontować w nim oświetlenie. Dobrze wykonany sufit podwieszany może stanowić walor estetyczny każdego pomieszczenia. Niestety należy liczyć się z tym, że jego montaż obniży wysokość pomieszczenia o co najmniej 10 cm.

W przypadku sufitu z jednorodnym pokryciem z płyt gipsowo-kartonowych sposób ułożenia płyt jest raczej dowolny. Należy jednak zwrócić uwagę na ekonomiczne wykorzystanie płyt, aby powstało jak najmniej odpadu. Dodatkowo warto zminimalizować liczbę spoin, których wykończenie jest dość czasochłonne, i efektywnie wykorzystać fabryczne krawędzie płyt, które skracają czas pracy i zapobiegają zgrubieniom w miejscach łączeń. Bardzo ważne jest rozmieszczenie profili konstrukcyjnych w taki sposób, aby nie przebiegały w miejscach montażu opraw oświetleniowych. W przeciwnym wypadku konieczne będzie wycięcie części profilu, co negatywnie wpłynie na wytrzymałość całej konstrukcji.

Okładziny ścienne

Płyty gipsowo-kartonowe stosuje się również jako okładziny ścienne, co pozwala ukryć wszystkie niedoskonałości znajdujące się na ścianach.

Pierwszym sposobem jest przymocowanie płyty bezpośrednio do istniejącej ściany za pomocą kleju gipsowego. Jest to tzw. suchy tynk. Drugim sposobem montażu jest okładzina ścienna z płyt mocowanych do ścian za pomocą konstrukcji nośnej w postaci profili metalowych.

Płyty można też zamontować do wolnostojącego stelażu (tzw. przedścianka), dzięki czemu zyskuje się dodatkową przestrzeń np. na poprowadzenie instalacji. Takie ścianki na stelażu wymagają jednak więcej miejsca i ograniczają powierzchnię pomieszczenia. Okładziny tego typu zabierają co najmniej dwa razy tyle miejsca co tradycyjne tynki.

Wybór odpowiedniego systemu

Z uwagi na szerokie zastosowanie ścian gipsowo-kartonowych istnieje wiele systemów suchej zabudowy, dokładnie opisanych przez producentów. W każdym systemie określony jest wymiar profili, ich maksymalny rozstaw, ilość i rodzaj płyt, dobór akcesoriów, gęstość wełny czy rozstaw wkrętów.

Decydując się na dany system, należy kierować się kryterium wytrzymałościowym i użytkowym, a nie tylko finansowym. Na wybór systemu wpływ powinna mieć wymagana klasa odporności, parametry akustyczne, pożądana grubość ściany, ale również wysokość pomieszczenia.

Podczas montażu płyt g-k należy zwrócić szczególną uwagę na poprawność wykonania ich połączeń. Zaniedbania mogą w późniejszym czasie prowadzić do pęknięć na stykach płyt.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!