Izolacje.com.pl

Warunki techniczne wykonania i odbioru robót murarskich

Technical conditions of execution and acceptance of masonry work

Poznaj zasady wykonania i odbioru konstrukcji murowych
Fot. T. Rybarczyk

Poznaj zasady wykonania i odbioru konstrukcji murowych


Fot. T. Rybarczyk

Ważną rolę w realizacji budowy pełnią kierownik budowy i, jeśli jest ustanowiony, inspektor nadzoru budowlanego. To oni kontrolują poprawność wykonania robót i zgodność ich wykonania z projektem oraz z zasadami sztuki budowlanej. Ich kontroli podlegają również roboty murowe.

Zobacz także

Farby KABE Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji

Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji

Elewacja stanowi największą zewnętrzną część budynku narażoną na bezpośrednie i długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, mechanicznych i środowiskowych.

Elewacja stanowi największą zewnętrzną część budynku narażoną na bezpośrednie i długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, mechanicznych i środowiskowych.

STYRMANN Sp. z o. o. Ocieplenia dla nowoczesnego budownictwa

Ocieplenia dla nowoczesnego budownictwa Ocieplenia dla nowoczesnego budownictwa

Styropian grafitowy jako materiał do ociepleń jest w ostatnich latach coraz bardziej popularny na polskim rynku – zarówno wśród inwestorów, jak i wykonawców – jego zastosowanie niesie bowiem wiele korzyści.

Styropian grafitowy jako materiał do ociepleń jest w ostatnich latach coraz bardziej popularny na polskim rynku – zarówno wśród inwestorów, jak i wykonawców – jego zastosowanie niesie bowiem wiele korzyści.

Festool Polska Pilarka do materiałów izolacyjnych

Pilarka do materiałów izolacyjnych Pilarka do materiałów izolacyjnych

Czy pilarka może być precyzyjna, szybka, lekka i jednocześnie wielozadaniowa? Właśnie takie cechy posiada pilarka do materiałów izolacyjnych ISC 240.

Czy pilarka może być precyzyjna, szybka, lekka i jednocześnie wielozadaniowa? Właśnie takie cechy posiada pilarka do materiałów izolacyjnych ISC 240.

Praktyka pokazuje, że sama tylko kontrola oraz projekt budowlany to za mało, bo jeśli odbierane roboty zostały już nieprawidłowo wykonane, na reakcję może być za późno. Jak zawsze sprawdza się prewencja. Oznacza to, że kierownik budowy przed rozpoczęciem robót powinien zwrócić uwagę na istotne elementy warunków wykonania i odbioru robót murowych i zaznaczyć, że przy odbiorach będzie na nie zwracał uwagę i egzekwował je.

Istotnym elementem takiej prewencji są również zalecenia wykonawcze i instrukcje [1], które mogą być narzędziem kierownika budowy i inspektora nadzoru oraz pomocą w komunikacji z wykonawcą w zakresie wyegzekwowania prawidłowego wykonawstwa.

Wykonawstwo i odbiór konstrukcji murowych

Jak zatem powinna przebiegać prawidłowa budowa? Ogólnie wynika to z ustawy Prawo budowlane. Na tej podstawie można sformułować również ogólne zalecenia, które obowiązują także przy wykonawstwie murów:

  • należy stosować się do projektu,
  • jeśli w projekcie brakuje informacji istotnych z punktu widzenia wykonawcy, to należy tę sprawę wyjaśnić z projektantem,
  • jeśli mają nastąpić jakiekolwiek zmiany (materiałowe, rozwiązań detali), to powinny one zostać zaopiniowane przez kierownika budowy (i jeśli to konieczne także przez projektanta), który powinien udzielić na te zmiany zgody (zarówno kierownik budowy, jak i projektant),
  • roboty murowe powinny zostać odnotowane w dzienniku budowy, gdzie w szczególności powinny zostać zapisane informacje o zastosowanych materiałach (elementach murowych, rodzaju zaprawy) z podaniem parametrów lub/oraz powołaniem na deklaracje właściwości użytkowych,
  • w trakcie wykonywania robót murowych należy kontrolować ich poprawność,
  • wskazana jest wizyta nadzoru w trakcie rozpoczęcia robót murowych w celu dokonania ustaleń i uzgodnień: ustalenie obowiązujących zasad wykonywania robót w kontekście obowiązkowych kontroli oraz ustalenie zasad dokonywania możliwych zmian,
  • mając na uwadze rozwój technologii i materiałów, kierownik budowy i inspektor nadzoru budowlanego (jeśli jest ustanowiony) powinni się kierować m.in. wytycznymi producentów materiałów i systemów budowlanych.

Przy wykonywaniu konstrukcji murowych decydujące znaczenie dla jakości technicznej prowadzonych robót mają istotne detale oraz stosowanie się do zaleceń wykonawczych. Dobrym sposobem na wyegzekwowanie odpowiedniej jakości robót jest pomoc w postaci listy kontrolnej, wg. której należy sprawdzać poszczególne prace prowadzone podczas robót polegających na wykonywaniu murów.

Przykładowa lista kontrolna stosowana przy wykonywaniu murów obejmuje sprawdzenie:

  • posiadania i używania odpowiednich narzędzi właściwych dla zastosowanej technologii,
  • wykonania hydroizolacji poziomej,
  • szerokości oparcia ściany na ścianie fundamentowej lub innym elemencie konstrukcyjnym,
  • przewiązania elementów murowych w murze,
  • minimalnych wymiarów elementów murowych przy wolnych krawędziach i na zakończeniu murów,
  • rodzaju zastosowanych elementów murowych,
  • rodzaju zastosowanej zaprawy (nazwa handlowa, wytrzymałość na ściskanie),
  • sposobu nałożenia zaprawy (przy użyciu właściwych narzędzi),
  • wypełnienia spoin poziomych,
  • wypełnienia spoin pionowych,
  • zastosowania nadproża i minimalnych długości oparcia,
  • sposobu połączenia ścian konstrukcyjnych z innymi ścianami konstrukcyjnymi,
  • sposobu połączenia ścian konstrukcyjnych z innymi elementami konstrukcji budynku,
  • wzmocnienia stref podokiennych,
  • sposobu połączenia ścian działowych ze ścianami nośnymi,
  • sposobu wypełnienia dylatacji pomiędzy konstrukcją ściany a innymi elementami budynku (np. ze stropem).

Wystarczy się przyjrzeć poszczególnym punktom na zaproponowanej liście kontrolnej, aby stwierdzić, że na każdym z tych etapów i w każdej czynności można popełnić błędy. Jeśli na przykład nie będzie się stosować odpowiednich narzędzi, to murowanie na cienką spoinę nie będzie właściwe wykonane. Jeśli nie wykona się hydroizolacji poziomej, to mur nie będzie właściwie zabezpieczony przed wilgocią. Jeśli spoiny pionowe nie będą wypełnione zaprawą, pociągnie to za sobą kolejny błąd itd.

Zaproponowana lista kontrolna wynika z doświadczeń zebranych podczas zgłaszania usterek nowo wznoszonych konstrukcji murowych oraz przygotowywania opinii i ekspertyz dotyczących konstrukcji murów.

Takie podpowiedzi wynikające z listy kontrolnej mogą być też pomocne przy ustalaniu zasad i warunków odbioru robót murowych. Już samo przekazanie podobnej listy wykonawcy spowoduje, że powinien on zwrócić uwagę na poszczególne elementy, które są istotne i które będą kontrolowane przez kierownika budowy. Poza tym, jeśli wykonawca będzie miał wątpliwości co do któregoś punktu, posiadanie listy pozwoli mu sformułować właściwe pytania na temat właściwego wykonania zaplanowanych robót.

RYS. 1-2. Zilustrowanie dopuszczalnych odchyłek pionowych; rys.: według [2]

RYS. 1-2. Zilustrowanie dopuszczalnych odchyłek pionowych; rys.: według [2]

Jak widać, korzyści z listy odniosą wszystkie zainteresowane strony. Być może tę listę powinno się jeszcze bardziej rozwinąć i uszczegółowić, z drugiej jednak strony tego typu lista kontrolna nie powinna być zbyt długa, bo przecież chodzi nie o to, by tworzyć opasłe instrukcje, które zamiast ułatwiać roboty, jeszcze je skomplikują.

Trzeba też mieć świadomość, że nawet jeśli nie uporządkuje się procesu prowadzenia robót i nie zwróci się uwagi na ich jakość, to przecież budynki i tak będzie się budować, tak jak do tej pory, i będą one stać, i może nic złego się z nimi nie wydarzy. Tylko dlaczego mamy tolerować odstępstwa od projektów, skoro to pogarsza jakość techniczną budynków?

W budowanych obecnie nowoczesnych budynkach o niewielkim zapotrzebowaniu na energię powinno się zadbać o to, by były one poprawnie zaprojektowane i perfekcyjnie wykonane w każdym detalu. Dlatego tę kwestię należy postawić inaczej: spełnienie wszystkich wymagań, instrukcji i zaleceń wykonawczych powinno się uważać za normalne i właściwe. W rzeczywistości niewiele trzeba, by budynek został wybudowany poprawnie - i to samo dotyczy ścian, których udział w budynku jest tak duży.

Dokładność wykonania murów jest istotna. Jednak należy mieć świadomość, że budowanie nawet z najprecyzyjniejszych materiałów nie pozwoli uzyskać dokładności mechaniki precyzyjnej. Dlatego trzeba do tego podejść racjonalnie, mając na uwadze realne warunki panujące na budowie.

TABELA. Dopuszczalne odchyłki murów

TABELA. Dopuszczalne odchyłki murów

W trakcie odbioru ścian należy sprawdzić:

  • zgodność obrysu i głównych wymiarów, grubości murów oraz wymiarów otworów okiennych i drzwiowych z dokumentacją techniczną,
  • prawidłowość przewiązania murów, połączeń, ułożenia nadproży w trakcie wykonywania robót,
  • grubość spoin i ich wypełnienie w trakcie wznoszenia murów,
  • równość powierzchni i prostoliniowość krawędzi,
  • pionowość powierzchni i krawędzi,
  • poziomowość poszczególnych warstw,
  • kąt pomiędzy przecinającymi się powierzchniami muru.

Dopuszczalne odchyłki wykonania konstrukcji murowych zostały określone w normie [2] (RYS. 1-2).

Odchyłki wymiarów od założonego kształtu wykonanej konstrukcji murowej i jej usytuowania nie powinny przekraczać wartości podanych w specyfikacji projektowej. Jeśli w specyfikacji projektowej nie podano wartości dla żadnej z odchyłek wymiarowych, należy je przyjmować zgodnie z TABELĄ.

Jak widać, wymagania dla ścian murowanych nie są zbyt wygórowane. Obecne technologie umożliwiają dokładniejsze wykonanie murów.

Najczęściej popełniane błędy

Budynek złożony jest z wielu elementów, między innymi ze ścian i stropów. To one w dużej mierze wpływają na układ funkcjonalny oraz właściwości budynku - zarówno pod względem architektonicznym, konstrukcyjnym, jak i fizyki budowli. Błędy popełnione przy wykonywaniu tych elementów mogą mieć poważne konsekwencje.

Konstrukcje murowe wykonuje się według znanych od lat zasad. Mimo to błędy podczas ich stawiania nie są rzadkością, szczególnie przy korzystaniu z nowych technologii, gdy sposób nakładania zaprawy jest ściśle określony i nie wypełnia się nią spoin pionowych. Najczęściej niedoróbki wynikają z rutyny oraz braku wiedzy i doświadczenia wykonawców. Ich przyczyna tkwi również w tym, że brakuje wykwalifikowanych pracowników. Spotkanie obecnie na budowie prawdziwego murarza, który ma wiedzę wyniesioną ze szkoły zawodowej i niezbędną praktykę, graniczy z cudem. Taki stan rzeczy powoduje, że wzrasta rola nadzoru, czyli kierownika budowy i (jeśli jest ustanowiony) inspektora nadzoru inwestorskiego.

Etap projektowania i zawartość projektu

Projektowanie jest etapem poprzedzającym wykonawstwo. W zasadzie na tym etapie powinno się ująć w dokumentacji specyfikę zastosowanych technologii. W opisie powinny się znaleźć wszelkie informacje dotyczące wykonywania murów. Jest jednak jedno "ale" - braki w opracowaniach projektowych wynikają de facto z rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.

Kumulacja błędów; fot.: T. Rybarczyk

Kumulacja błędów; fot.: T. Rybarczyk

Rozporządzenie to nie nakłada na projektanta obowiązku wykonania projektu w stopniu umożliwiającym realizację zamierzenia budowlanego. Rodzi to wiele wątpliwości w trakcie budowy oraz stwarza możliwości popełniania błędów. W efekcie może to prowadzić do niespełnienia wymagań rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [3] oraz norm powołanych.

Poza tym murów zazwyczaj nie projektuje się konstrukcyjnie (sprawdzenie murów pod tym kątem można spotkać w projektach bardzo rzadko). Przypuszczalnie wynika to poniekąd z tradycji, wg. której mury na kondygnacji najniższej zawsze były najgrubsze, a przekroje ścian na kolejnych kondygnacjach również były odpowiednio grube, ale już cieńsze względem kondygnacji niższych. W ten sposób konstrukcje budynków były przewymiarowane, co w dzisiejszych czasach jest oznaką rozrzutności i nieefektywnego wykorzystania materiałów.

Poza tym kiedyś na budowach zatrudniani byli wykwalifikowani wykonawcy: mistrzowie murarscy i znający murarkę czeladnicy. Obowiązywała hierarchia, co również sprzyjało wielostopniowemu prowadzeniu działań kontrolnych, najpierw przez majstra, a następnie przez kierownika i inspektora nadzoru. Murarze mieli różne stopnie wtajemniczenia i umiejętności. Można to zaobserwować w dziełach ówczesnych muratorów, które widać na budynkach zabytkowych.

Kunszt i mistrzostwo murarzy wpływa również na trwałość tych budynków. Obecnie czegoś takiego praktycznie nie ma, a murarze nie są już murarzami z wykształcenia, tylko zatrudnionymi doraźnie wykonawcami.

Braki w dokumentacji projektowej

W kontekście niewyczerpującej i niejednoznacznej dokumentacji projektowej wykonanie murów bez błędów może okazać się dla wykonawcy zbyt skomplikowane. Mimo że ściany zajmują dosyć sporą część budynku, to w projekcie nie zawsze uwzględnia się te części budynku w obliczeniach konstrukcyjnych. Owszem, sprawdza się ściany pod względem fizyki budowli, ale nic ponadto. Niekiedy projektanci wybierają tylko materiały wysokiej nośności, by uniknąć sprawdzania nośności ścian.

Jak powinno być? Nie trzeba sprawdzać wszystkich ścian w projekcie. Warto natomiast sprawdzić fragmenty najbardziej wytężone konstrukcyjnie, na przykład przekrój ściany w miejscach, gdzie są zaprojektowane filarki oraz miejscach przyłożenia obciążeń skupionych.

W efekcie błędy popełniane m.in. przy wykonywaniu murów wynikają po prostu z pojedynczych zaniedbań lub całych ich sekwencji, które powstają w trakcie budowy. Chociaż jeśli postępuje się zgodnie z zaleceniami i instrukcjami, nie jest to skomplikowane.

Niestety błędy są najczęściej nieodwracalne i nie do poprawienia, tak więc inwestorzy są na nie skazani. Co prawda mury zawsze są wykończone i tych usterek nie widać, są one jednak zakryte tylko kolejnymi warstwami ścian, czyli ociepleniem (jeśli jest) i materiałami wykończeniowymi. Ostatecznie na etapie użytkowania budynku błędy wykonania ścian czasami w różny sposób się uwidaczniają (na przykład w postaci rys, pęknięć itp.).

Niezgodne z instrukcjami wykonawstwo

Niezgodne z instrukcjami wykonawstwo; fot.: T. Rybarczyk

Niezgodne z instrukcjami wykonawstwo; fot.: T. Rybarczyk

Jeśli chodzi o wskazówki wykonawcze, to nie zawsze się je znajdzie z normach albo w rozporządzeniach. W tych dokumentach są raczej ogólne zalecenia. Szczegółowe informacje związane z wykonawstwem są opracowywane przez producentów. Zawsze przed rozpoczęciem robót powinno się zatem zapoznać się z instrukcjami. Zawarte w nich wskazówki wykonawcze, przeznaczone są nie tylko dla wykonawcy, powinni ich przestrzegać również kierownik budowy oraz inspektor nadzoru inwestorskiego, którzy powinni na tej podstawie dokonywać odbiorów robót murowych. Przestrzeganie wskazówek wykonawczych jest zatem w interesie wykonawcy. Nie mają one na celu skomplikowania pracy, lecz wykluczenie błędów wykonawczych.

W tej kwestii kierownik budowy zawsze powinien poinstruować wykonawcę, jak mają zostać wykonywane roboty i na jakich zasadach będą przeprowadzane odbiory. To na pewno ułatwi odbiór częściowych prac budowlanych i pozwoli uniknąć nieporozumień. Trzeba pamiętać, że w tym względzie zawsze przydatna może okazać się konsultacja z kierownikiem budowy.

Niestaranne wykonanie murów

Oczywistym błędem jest wykonanie murów o zbyt dużych odchyłkach wymiarowych. Krzywe ściany, czyli ich płaszczyzny, brak pionowości, nierówności krawędzi mogą nawet dyskwalifikować wykonane roboty. Jest to istotne nie tylko ze względów estetycznych, ale przede wszystkim dlatego, by obciążenia przekazywane na ściany działały w miarę możliwości osiowo. Wszelkie obciążenia pojawiające się na niezamierzonych mimośrodach niekorzystnie działają na tego rodzaju konstrukcje. Zwłaszcza że ze względu na efektywne wykorzystywanie materiałów są one obecnie bardzo smukłe.

Dopuszczalne odchyłki wykonania murów zawarte są w normie [2]. Są one bardzo łagodne. Na przykład odchylenie w pionie ściany na jednej kondygnacji nie powinno być większe niż ± 20 mm. Odchyłki w poziomie nie powinny być większa niż ± 10 mm na każdym metrze i nie większe niż ± 50 mm na 10 metrach.

Przy obecnych materiałach ściennych, których większość jest wyprodukowana z dużą precyzją i ma niewielkie odchyłki wymiarowe, można budować ściany z naprawdę dużą precyzją. Trzeba też mieć na uwadze, że mury zazwyczaj są wykończone tynkami, co oznacza, że przed odbiorem mieszkania weryfikowane będą odchyłki wymiarowe już otynkowanych ścian, które finalnie powinny się mieścić w dopuszczalnych odchyłkach wykonania tynków.

Ponieważ mur jest kompozytem złożonym z elementów murowych, zaprawy i innych elementów dodatkowych, to oprócz precyzji ważne są również detale wykonawcze. To one decydują o jakości technicznej i właściwościach wykonanych murów.

Nieprecyzyjne wymurowanie pierwszej warstwy

Obecnie najczęściej stosowane technologie murowania to w większości murowanie na zaprawie do cienkich spoin. Kluczowe przy wznoszeniu tego typu murów jest wypoziomowanie pierwszej warstwy, która jest kładziona na elementach o niedużej precyzji wykonania. Są to ściany fundamentowe z bloczków betonowych, ściany żelbetowe albo żelbetowe płyty fundamentowe. Wykonuje się je z dokładnością rzędu centymetrów. Jeśli na takich podłożach będą murowane ściany na cienką spoinę, czyli ściany, dla których dokładność wykonania każdej warstwy wynosi maksymalnie milimetr, to nierówność podłoża fundamentu lub ściany fundamentowej koniecznie należy zniwelować. Do tego celu stosuje się zaprawę cementową, na której łatwiej ustabilizować bloczki lub pustaki. Jeśli niwelację, czyli pierwszą warstwę, wykona się niedokładnie, to będzie ona miała wpływ na pozostałe warstwy murowanego muru. Nie sposób później zachować milimetrową dokładność wykonania murów.

Brak hydroizolacji poziomej

Z wymurowaniem pierwszej warstwy ściśle wiąże się również wykonanie hydroizolacji poziomej, która zabezpiecza ściany naziemia przed podciąganiem kapilarnym z dolnych partii budynku (na wypadek, gdyby się tam z jakiegoś powodu pojawiła, bo przecież również ściany fundamentowe są zabezpieczane przed wilgocią). Brak hydroizolacji poziomej czy hydroizolacja pozioma uszkodzona lub niewłaściwie wykonana to potencjalne przyczyny powstania zawilgocenia budynku w okolicy cokołu. Zawilgocenie budynku oznacza zaś pogorszenie izolacyjności cieplnej, niekorzystny wpływ na trwałość materiałów oraz ryzyko powstania pleśni. Popełnione błędy na tym etapie można później naprawić, ale będzie to kosztowne.

Niewłaściwe przewiązanie elementów murowych

Nieprecyzyjne wymurowanie pierwszej warstwy; fot.: T. Rybarczyk

Nieprecyzyjne wymurowanie pierwszej warstwy; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe przewiązanie elementów murowych; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe przewiązanie elementów murowych; fot.: T. Rybarczyk

Istotą konstrukcji murowych jest właściwe zespolenie elementów murowych. Niezależnie od tego, z jakiego są one wykonywane materiału (bloczków, pustaków, cegieł), elementy murowe powinny być ze sobą właściwie powiązane. Zalecenia dotyczące przewiązania elementów murowych zawarte są w normie [4]. Przewiązanie tych elementów, innymi słowy ich zakład, czyli mijanie się spoin pionowych elementów murowych w wymurowanej ścianie, zależy od wysokości elementów murowych.

I tak, dla elementów murowych o wysokości do 250 mm przewiązanie powinno wynosić nie mniej niż 0,4 wysokości i nie mniej niż 40 mm, natomiast dla elementów murowych o wysokości większej niż 250 mm przewiązanie powinno wynosić 0,2 wysokości i nie mniej niż 100 mm. Na przykład dla bloczków o wysokości 240 mm minimalna długość przewiązania nie powinna być mniejsza niż 0,4×240 mm = 96 mm.

Murowanie z mniejszymi długościami przewiązania jest błędem, ponieważ nie gwarantuje właściwego zespolenia elementów murowych. W efekcie na ścianach w osłabionych miejscach mogą pojawiać się rysy.

Niewłaściwe dobrana zaprawa murarska

Nie mniej ważna od elementów murowych jest zaprawa murarska. Przede wszystkim zaprawa powinna być odpowiednio dobrana do elementów murowych. Obecnie muruje się zazwyczaj z zapraw projektowanych, czyli gotowych produktów, przygotowanych w postaci suchej mieszanki. Tego typu wyrób należy po prostu wymieszać w odpowiednich proporcjach z wodą.

Niewłaściwe rozwiązanie - zamiast piany poliuretanowej w spoinach czołowych powinna być zaprawa murarska; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe rozwiązanie - zamiast piany poliuretanowej w spoinach czołowych powinna być zaprawa murarska; fot.: T. Rybarczyk

Na rynku dostępnych jest bardzo dużo zapraw murarskich, można się więc pogubić. Mają one różne właściwości i różny zakres zastosowania. Właściwością zaprawy, która w praktyce jest najczęściej używanym kryterium określania jej specyfikacji, jest wytrzymałość na ściskanie, czyli marka. Zaprawy oznaczone są symbolami M5, M10, M15 itp. Litera M oznacza markę zaprawy, a liczba - wytrzymałość na ściskanie liczoną w MPa (megapaskalach).

Podejście, że im zaprawa ma większą wytrzymałość, tym jest lepsza, jest niewłaściwe. Zaprawa powinna mieć wytrzymałość na ściskanie podobną do wytrzymałości elementów murowych. Projektanci konstrukcji wiedzą, że wzrost wytrzymałość zaprawy nie powoduje wzrostu wytrzymałości muru. Natomiast im większa wytrzymałość zaprawy, tym większa tendencja do pękania na skutek różnic cech pomiędzy zaprawą a elementami murowymi.

Mocniejsze zaprawy mają też tendencję do większych skurczów i mniejszego odkształcania się. To zaś może powodować mniejszą przyczepność zapraw, co jest ważniejsze niż ich wytrzymałość na ściskanie. Zastosowanie niewłaściwej zaprawy wpływa na uzyskanie odmiennej wytrzymałości muru od tej przyjętej w projekcie [5].

Ponadto zaprawę należy dobrać pod względem technologii budowania. Jeśli elementy murowe mają niewielkie odchyłki wymiarowe i nadają się do murowania na cienkie spoiny, to można zastosować zaprawę murarską do cienkich spoin. Jeśli elementy murowe są niedokładne wymiarowo i trudno będzie zachować precyzję murowania, to powinno się zastosować zaprawę tradycyjną, czyli murować na grubość 6-15 mm.

Pamiętajmy, że producenci zapraw określają zakres zastosowania swoich wyrobów, co powinno się brać pod uwagę przy doborze zaprawy murarskiej.

Niewłaściwe wypełnienie zaprawą

Niewłaściwe wypełnienie zaprawą spoin czołowych; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe wypełnienie zaprawą spoin czołowych; fot.: T. Rybarczyk

Jeśli już zostanie dobrana odpowiednia zaprawa murarska, to trzeba ją właściwie zastosować. W tym przypadku ważne jest takie rozłożenie zaprawy na murowanej ścianie, by kolejne elementy murowe trwale zespolić. Niestety podczas tej prostej czynności często popełniane są błędy wykonawcze polegające na niedostatecznym wypełnieniu szczelin zaprawą lub wręcz braki zaprawy w miejscach, gdzie powinna ona zostać naniesiona.

Zasada jest taka, że spoiny poziome zawsze wypełnione są zaprawą, najczęściej na całej szerokości. Rzadko stosuje się tzw. spoiny pasmowe. Jeśli zaś chodzi o spoiny czołowe, czyli pionowe, to zaprawę daje się w miejscach, w których nie ma połączenia elementów murowych na pióra i wpusty.

Obecnie wiele jest materiałów murowych, które mają powierzchnie czołowe wyprofilowane na pióra i wpusty. Ma to ułatwić i przyspieszyć roboty murowe oraz zredukować zużycie zaprawy. Jednak nawet w systemie materiałów profilowanych są miejsca, w których nie będzie połączenia na pióra i wpusty. To miejsca w narożnikach oraz miejsca, w których łączy się elementy murowe docięte. W tych spoinach czołowych konieczne jest połączenie elementów murowych za pomocą zaprawy. Brak zaprawy jest błędem.

Późniejsze uzupełnienie szczelin zaprawą murarską, by spełnić wymagania normowe, czyli wypełnienia zaprawą spoiny na grubości minimum 40%, nie da się wykonać (wg zapisów normy [4] spoinę pionową uważa się za wypełnioną, jeśli jest ona wypełniona na szerokości minimum 40% całej szerokości murowanego elementu). Niektórzy wykonawcy po wymurowaniu ściany ratują sytuację, wypełniając szczeliny pianką poliuretanową. Jednak pianka nie scala i nie łączy elementów murowych, lecz tylko wypełnia szczelinę.

Elementy murowe bez profilowania na pióra i wpusty, z profilowaniem na podwójne wpusty i na zamki zawsze muruje się z wypełnieniem spoin poziomych i pionowych.

Wyrównywanie warstw za pomocą zaprawy do cienkich spoin

Przy murowaniu na zaprawę do cienkich spoin trzeba pamiętać, że za cienką spoinę uważa się spoinę o grubości 0,5-3 mm. Tym samym widać, jaką funkcję pełni ona w murze. Cienka spoina służy tylko do sklejania elementów ściennych. Nie powinna być stosowana do wyrównywania poszczególnych warstw, ponieważ grubością do 3 mm (a w praktyce jest nie więcej niż 1 mm) nie da się wyrównać murowanych warstw.

Przy murowaniu na cienką spoinę należy przestrzegać takiego podejścia. Trzeba też mieć na uwadze, że o ile przy wykonywaniu ścian z betonu komórkowego poprawki są możliwe, gdyż materiał łatwo można wyrównać za pomocą szlifowania wymurowanej warstwy, to przy wykonywaniu murów z pustaków ceramicznych lub bloczków silikatowych dokonanie jakichkolwiek korekt nie jest możliwe. Dlatego tak istotne jest wypoziomowanie pierwszej warstwy i przestrzeganie reżimu wykonawczego - tylko wtedy każda kolejna warstwa na pewno będzie równo wymurowana.

Brak wzmocnienia pod oknem

W konstrukcji muru są miejsca, które niezależnie od zastosowanego materiału i rodzaju ściany (ściana bez ocieplenia czy z ociepleniem) należy w odpowiedni sposób wzmocnić. Takim miejscem jest na przykład strefa podokienna. Pod oknem występują naprężenia rozciągające, które mogą spowodować powstawanie rys. Objawiają się one na powierzchni ściany od dolnej krawędzi okna w dół. W tym celu należy zabezpieczyć mur za pomocą zbrojenia podokiennego. Brak zbrojenia, zastosowanie niewłaściwego wyrobu lub za małe zakotwienie można uznać za błąd. Aby prawidłowo wykonać zbrojenie, należy zastosować specjalną, płaską kratownicę Murfor, która zostanie zatopiona w spoinie pod ostatnią warstwą elementów murowych pod oknem. Ważne jest zakotwienie tego zbrojenia na długości po 50 cm od krawędzi otworu okiennego z każdej strony. Kratownice wzmacniające strefę podokienną powinno się dobierać w zależności od grubości muru oraz tego, czy będzie on wykonywany na zaprawie do cienkich spoin, czy na zaprawie tradycyjnej.

Wyrównywanie warstw za pomocą zaprawy do cienkich spoin; fot.: T. Rybarczyk

Wyrównywanie warstw za pomocą zaprawy do cienkich spoin; fot.: T. Rybarczyk

Brak wzmocnienia pod oknem; fot.: T. Rybarczyk

Brak wzmocnienia pod oknem; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe narzędzia do murowania; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe narzędzia do murowania; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe połączenie ścian; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe połączenie ścian; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe podparcie nadproży; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe podparcie nadproży; fot.: T. Rybarczyk

Niewłaściwe narzędzia do murowania

Materiały i technologie murowe, niezależnie od rodzaju, wymagają zachowania odpowiedniego reżimu technologicznego, podczas którego należy stosować odpowiednie narzędzia. Zostały one opracowane w celu ułatwienia robót murarskich oraz uniknięcia błędów, a ich zastosowanie gwarantuje zgodny z instrukcją murowania przebieg robót murarskich. I tak na przykład murowanie na cienkie spoiny za pomocą tradycyjnej kielni murarskiej lub grzebienia do glazury jest błędem, ponieważ za ich pomocą nie da się uzyskać właściwej grubości spoiny, a ponadto doprowadzi do ponadnormatywnego zużycia zaprawy.

Jeśli technologia przewiduje na przykład szlifowanie każdej wcześniej wymurowanej warstwy, co samo w sobie jest zabiegiem bardzo łatwym, bezwzględnie należy to zrobić, ponieważ dzięki temu uniknie się nałożenia nierówności bloczków, których tolerancja wymiarowa wynosi ± 1 mm lub ± 2 mm. Do tego celu potrzebna jest paca do szlifowania. Inny przykład: jeśli budowane są ściany jednowarstwowe i do murowania stosuje się pustaki, to nie nakłada się zaprawy do cienkich spoin na górną powierzchnię warstwy wymurowanych pustaków, lecz wmurowywany pustak powinno się zamoczyć w zaprawie. Inaczej zaprawa mogłaby wpaść w drążenia, co pogorszyłoby izolacyjność cieplną ściany. To tylko niektóre przykłady wyjaśniające zasadność zastosowania właściwych narzędzi.

Niewłaściwe połączenie ścian

Równie ważne co przewiązanie elementów murowych jest połączenie ścian między sobą. Dotyczy to zarówno ścian konstrukcyjnych, jak i działowych. Ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne powinny być ze sobą połączone we wszystkich narożnikach i skrzyżowaniach przez przewiązanie murarskie (strzępia). Ściany działowe z nośnymi najlepiej jest łączyć za pomocą metalowych łączników umieszczanych w spoinie poziomej w co trzeciej warstwie. Ponadto w spoinie pionowej pomiędzy ścianami powinna być zaprawa.

Niewłaściwe podparcie nadproży

W ścianach stosuje się nie tylko elementy murowe i zaprawę. Nad otworami okiennymi i drzwiowymi potrzebne są również belki nadprożowe. Jeśli szerokość otworu jest niewielka i umożliwia zastosowanie prefabrykatu, przebieg robót murarskich jest znaczne ułatwiony.

Aby nie popełnić błędu przy montażu nadproża prefabrykatu, należy wziąć pod uwagę właściwy montaż belki. Niekiedy belki nadprożowe mają niesymetryczne zbrojenie, istotna jest więc pozycja nadproża, by nie było ono ułożone odwrotnie. W tym celu niektórzy producenci umieszczają napis na belce nadprożowej - błędem jest, gdy jest on odwrócony.

Równie ważne jest ułożenie nadproży na murze. By mogły one spełniać swoje zadanie i bezpiecznie przenosić obciążenia ze ściany nad otworem, muszą mieć zapewnioną właściwą długość oparcia. Jeśli będzie ona zbyt mała, może to spowodować nadmierne ugięcie nadproża, a także koncentrację sił skutkującą powstaniem rys na ścianach w miejscu jego oparcia.

Jeśli nadproża są już zamontowane, to na etapie wykonywania tynków wskazane jest zazbrojenie powierzchni tynku w narożach za pomocą diagonalnie wklejonych tynkarskich siatek zbrojących. Bez tych wzmocnień tynk może się bowiem porysować w miejscu oparcia nadproża na murze.

Niewłaściwe łączenie materiałów

Wśród projektantów panuje opinia, że nie powinno się mieszać różnych materiałów murowych. Jest to uzasadniane tym, że łączone materiały murowe mogą mieć różne właściwości, które do siebie nie pasują. Na przykład niewskazane jest mieszanie materiałów murowych białych z czerwonymi, szczegolnie na dużą skalę. Materiały białe, czyli beton komórkowy i silikaty, podlegają bowiem skurczowi, natomiast ceramika podlega pęcznieniu.

Połączenie różnych materiałów o tych samych wymiarach i dokładnościach wymiarowych może być niekiedy kłopotliwe oraz niemożliwe do zrealizowania. Wystarczy na przykład jeden szczegół polegający na braku możliwość dopasowania do milimetrowej spoiny i już nie będą one ze sobą kompatybilne.W przypadku elementów drążonych nie wolno wmurowywać ich w inny sposób, niż to przewiduje producent. Niedopuszczalne jest wmurowywanie pustaków ułożonych "na boku", ma to bowiem negatywny wpływ na parametry ściany - znacznie pogarsza jej izolacyjność cieplną, wytrzymałość na ściskanie, a także izolacyjność akustyczną.

Brak dylatacji pomiędzy ścianą a stropem

Brak dylatacji pomiędzy ścianą a stropem; fot.: T. Rybarczyk

Brak dylatacji pomiędzy ścianą a stropem; fot.: T. Rybarczyk

Zbyt duże wnęki i bruzdy; fot.: T. Rybarczyk

Zbyt duże wnęki i bruzdy; fot.: T. Rybarczyk

Ściany działowe są ścianami oddzielającymi pomieszczenia od siebie. Są to ściany o grubości 10-12 cm, czyli są bardzo smukłe i nieprzystosowane do przenoszenia obciążeń z konstrukcji. Nie można ich zatem obciążać stropami, belkami i innymi elementami konstrukcyjnymi. Aby temu zapobiec, powinny zostać oddylatowane, czyli oddzielone od stropu, od konstrukcji więźby dachowej. Dylatacja zabezpiecza przed ugięciami tych elementów konstrukcyjnych, aby nie powodowały obciążenia ścian działowych. Konieczne jest więc pozostawienie pod stropem i więźbą dachową szczeliny, którą na etapie wykańczania wypełnia się materiałem trwale elastycznym, takim jak specjalna piana poliuretanowa czy sprężysta wełna mineralna.

Murowanie ściany na styk ze stropem lub wypełnianie szczelin cegłami, bloczkami lub pustakami jest błędem. Wykonawcy popełniają go niekiedy w dobrej wierze, sądząc, że tak właśnie powinno się to robić. Efektem jest powstawanie na ścianach działowych rys i pęknięć.

Zbyt duże wnęki i bruzdy

Współczesne budynki wyposażone są w skomplikowane instalacje (np. kable elektryczne i rury wodno-kanalizacyjne), ściany są natomiast elementami, w których się te instalacje ukrywa. W tym celu w ścianach wykonuje się bruzdy i wnęki. Sposób ich wykonania powoduje zmniejszenie przekroju poprzecznego ściany i wpływa na konstrukcję oraz nośność ścian. Dlatego bruzdy i wnęki nie powinny przekraczać wartości dopuszczonych w normie murowej. Zbyt duże wycięcia osłabiają ścianę i mogą powodować jej pękanie.

Podsumowanie

Opisane pokrótce błędy to tylko wybrane przykłady, które nie ­wyczerpują wszystkich przypadków, których może być o wiele więcej. O tym, czy zostaną popełnione, decyduje czynnik ludzki, a czasami zupełny przypadek, nieuwaga, brak komunikacji. Z tego wynika, że sama kontrola to za mało, bo w chwili odbioru wykonanej pracy może być już za późno na korekty błędów i źle wykonane roboty murowe nie dadzą się naprawić, a zatem pozostaną wykonane nieprawidłowo. Ważniejsze jest działanie prewencyjne, dlatego tak istotne są ustalenia dokonywane jeszcze przed rozpoczęciem robót murowych oraz odpowiednia kontrola na etapie wykonawstwa.

Literatura

  1. Instrukcja ITB "Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych", cz. A "Roboty ziemne i konstrukcyjne", z. 3 "Konstrukcje murowe", ITB, Warszawa 2015.
  2. PN-EN 1996-2/A1:2013, Eurokod 6, "Projektowanie konstrukcji murowych. Część 2. Wymagania projektowe, dobór materiałów i wykonanie konstrukcji".
  3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (DzU Nr 75, poz. 690 z późn. zm.).
  4. PN-EN 1996-1-1/A1:2013, Eurokod 6. "Projektowanie konstrukcji murowych. Część 1-1. Reguły ogólne dla zbrojonych i niezbrojonych konstrukcji murowych".
  5. T. Rybarczyk, "Czynniki wpływające na wytrzymałość muru na ściskanie", "Materiały Budowlane" 4/2016. 

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Komentarze

Powiązane

dr inż. Maciej Robakiewicz Trwałość i niezawodność termomodernizacji budynków

Trwałość i niezawodność termomodernizacji budynków Trwałość i niezawodność termomodernizacji budynków

Projektowanie termomodernizacji budynków koncentruje się na doborze materiału i grubości ocieplenia, doborze okien oraz nośnika i źródła ciepła do ogrzewania, czyli na głównych elementach decydujących...

Projektowanie termomodernizacji budynków koncentruje się na doborze materiału i grubości ocieplenia, doborze okien oraz nośnika i źródła ciepła do ogrzewania, czyli na głównych elementach decydujących o efektach i kosztach termomodernizacji. Niedoceniane są problemy eksploatacji wykonanych ulepszeń budynku, czyli zapewnienie niezbędnej trwałości i niezawodności elementów termomodernizacji, a to może powodować, że w czasie eksploatacji będą powstawać trudne do usunięcia wady i uszkodzenia.

dr inż. Małgorzata Niziurska, mgr inż. Barbara Chruściel, mgr inż. Michał Wieczorek Badania systemów ociepleń na bazie EPS w dużej skali z uwzględnieniem pasów MW

Badania systemów ociepleń na bazie EPS w dużej skali z uwzględnieniem pasów MW Badania systemów ociepleń na bazie EPS w dużej skali z uwzględnieniem pasów MW

Bezpieczeństwo pożarowe budynków jest jednym z siedmiu podstawowych wymagań stawianych budynkom [1]. Stało się ono również bardzo ważnym tematem, szczególnie w odniesieniu do materiałów stosowanych na...

Bezpieczeństwo pożarowe budynków jest jednym z siedmiu podstawowych wymagań stawianych budynkom [1]. Stało się ono również bardzo ważnym tematem, szczególnie w odniesieniu do materiałów stosowanych na elewacjach, które po pożarach we Frankfurcie (2012) i Grenfell Tower w Londynie (2017) zostały objęte unijnymi programami badawczymi.

prof. dr hab. inż. Krzysztof Schabowicz Starzenie się okładzin elewacji wentylowanych z płyt włóknisto-cementowych

Starzenie się okładzin elewacji wentylowanych z płyt włóknisto-cementowych Starzenie się okładzin elewacji wentylowanych z płyt włóknisto-cementowych

Elewacja wentylowana jest to zespół odpowiednio dobranych elementów tworzący kompletny system elewacyjny. Na system ten składają się: podkonstrukcja zwana inaczej rusztem, izolacja termiczna, szczelina...

Elewacja wentylowana jest to zespół odpowiednio dobranych elementów tworzący kompletny system elewacyjny. Na system ten składają się: podkonstrukcja zwana inaczej rusztem, izolacja termiczna, szczelina wentylacyjna i okładzina elewacyjna, wykonywana obecnie najczęściej z płyt włóknisto-cementowych.

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni Termomodernizacja budynków z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Termomodernizacja budynków z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku Termomodernizacja budynków z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Termomodernizacja dotyczy dostosowania budynku do nowych wymagań ochrony cieplnej i oszczędności energii. Ponadto stanowi zbiór zabiegów mających na celu wyeliminowanie lub znaczne ograniczenie strat ciepła...

Termomodernizacja dotyczy dostosowania budynku do nowych wymagań ochrony cieplnej i oszczędności energii. Ponadto stanowi zbiór zabiegów mających na celu wyeliminowanie lub znaczne ograniczenie strat ciepła w istniejącym budynku. Jest jednym z elementów modernizacji budynku, który przynosi korzyści finansowe i pokrycie kosztów innych działań.

www.lampy.it Sposób na oświetlenie elewacji budynku – o czym pamiętać, żeby było pięknie i bezpiecznie?

Sposób na oświetlenie elewacji budynku – o czym pamiętać, żeby było pięknie i bezpiecznie? Sposób na oświetlenie elewacji budynku – o czym pamiętać, żeby było pięknie i bezpiecznie?

O oświetleniu we wnętrzach pamiętamy zawsze i od jego zaplanowania niejednokrotnie rozpoczynamy aranżację przestrzeni w domu. Natomiast nieco bardziej po macoszemu traktuje się często oświetlenie elewacji....

O oświetleniu we wnętrzach pamiętamy zawsze i od jego zaplanowania niejednokrotnie rozpoczynamy aranżację przestrzeni w domu. Natomiast nieco bardziej po macoszemu traktuje się często oświetlenie elewacji. A to poważny błąd, bo zapewnienie światła na zewnątrz budynku spełnia także szereg kluczowych funkcji.

Nicola Hariasz Modernizacja bloków z wielkiej płyty

Modernizacja bloków z wielkiej płyty Modernizacja bloków z wielkiej płyty

Bloki mieszkalne z wielkiej płyty już na stałe wpisały się w krajobraz Polski i pozostałych krajów dawnego bloku wschodniego. Choć kiedyś były symbolem luksusu, dzisiaj są częściej obiektem żartów i źródłem...

Bloki mieszkalne z wielkiej płyty już na stałe wpisały się w krajobraz Polski i pozostałych krajów dawnego bloku wschodniego. Choć kiedyś były symbolem luksusu, dzisiaj są częściej obiektem żartów i źródłem niepokoju na temat ich stanu technicznego. Rozkwit budownictwa mieszkaniowego z wielkiej płyty przypada w Polsce na lata 70. Jednak jego historia sięga znacznie dalej. Pierwszym osiedlem wybudowanym w tej technologii było osiedle Betondorp w Amsterdamie, którego nazwa w języku niderlandzkim oznacza...

dr Jarosław Gil Prognozowanie izolacyjności akustycznej

Prognozowanie izolacyjności akustycznej Prognozowanie izolacyjności akustycznej

Jaką izolacyjność akustyczną mają ściany z cegieł o różnej grubości? Poznaj przepisy określone w polskich i międzynarodowych normach.

Jaką izolacyjność akustyczną mają ściany z cegieł o różnej grubości? Poznaj przepisy określone w polskich i międzynarodowych normach.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Transport wody w postaci ciekłej w porowatych materiałach budowlanych

Transport wody w postaci ciekłej w porowatych materiałach budowlanych Transport wody w postaci ciekłej w porowatych materiałach budowlanych

Do zawilgocenia przyziemnej części budynku może dojść na skutek wnikania i akumulacji wody w postaci pary wodnej lub przez przenikanie wody w postaci ciekłej [1].

Do zawilgocenia przyziemnej części budynku może dojść na skutek wnikania i akumulacji wody w postaci pary wodnej lub przez przenikanie wody w postaci ciekłej [1].

mgr inż. Maciej Rokiel Ocena techniczna systemów ETICS i przyczyny uszkodzeń

Ocena techniczna systemów ETICS i przyczyny uszkodzeń Ocena techniczna systemów ETICS i przyczyny uszkodzeń

Jedną z najbardziej popularnych metod docieplania zarówno istniejących, jak i nowo budowanych budynków jest system ETICS (złożony system izolacji ścian zewnętrznych budynku), zwany wcześniej bezspoinowym...

Jedną z najbardziej popularnych metod docieplania zarówno istniejących, jak i nowo budowanych budynków jest system ETICS (złożony system izolacji ścian zewnętrznych budynku), zwany wcześniej bezspoinowym systemem ociepleń (BSO), a jeszcze wcześniej metodą lekką mokrą.

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni Projektowanie przegród poziomych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Projektowanie przegród poziomych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku Projektowanie przegród poziomych z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Projektowanie poziomych przegród zewnętrznych budynku o niskim zużyciu energii (NZEB) jest kompleksowym działaniem projektanta i wymaga znajomości szczegółowych zagadnień z zakresu fizyki budowli, budownictwa...

Projektowanie poziomych przegród zewnętrznych budynku o niskim zużyciu energii (NZEB) jest kompleksowym działaniem projektanta i wymaga znajomości szczegółowych zagadnień z zakresu fizyki budowli, budownictwa ogólnego, materiałów budowlanych oraz przepisów prawnych w zakresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

dr inż. Ołeksij Kopyłow Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404

Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404 Ocena techniczna elewacji wentylowanych według EAD 090062-00-0404

Elewacje wentylowane wprowadzane są do obrotu na polskim rynku na podstawie Krajowych lub Europejskich Ocen Technicznych. Od 2018 roku w większości przypadków (zależnie od konstrukcji elewacji wentylowanej)...

Elewacje wentylowane wprowadzane są do obrotu na polskim rynku na podstawie Krajowych lub Europejskich Ocen Technicznych. Od 2018 roku w większości przypadków (zależnie od konstrukcji elewacji wentylowanej) zakres oceny technicznej ustalany jest na podstawie EAD 090062-00-0404 [1]. Wcześniej robiono to na podstawie ETAG 034 [2].

dr inż. Paweł Krause Badania porównawcze odkształceń styropianu grafitowego i białego

Badania porównawcze odkształceń styropianu grafitowego i białego Badania porównawcze odkształceń styropianu grafitowego i białego

Znajomość parametrów technicznych i właściwości stosowanych materiałów budowlanych jest niezbędna dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Zagadnienie to dotyczy zarówno inwestora, ze względu na...

Znajomość parametrów technicznych i właściwości stosowanych materiałów budowlanych jest niezbędna dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Zagadnienie to dotyczy zarówno inwestora, ze względu na stawiane wymagania w zakresie funkcjonalno­‑użytkowym i ekonomicznym, ale także projektanta, aby mógł w sposób świadomy kształtować m.in. rozwiązania przegród budowlanych zgodnie z ich przeznaczeniem i usytuowaniem w budynku.

Waldemar Joniec Przepusty i piony instalacyjne

Przepusty i piony instalacyjne Przepusty i piony instalacyjne

Oddzielenia pożarowe w budynkach zapobiegają rozprzestrzenianiu się pożaru. Przez oddzielenia przechodzą instalacje (rury i kable) i dla takich przejść wymaga się co najmniej takiej samej odporności ogniowej...

Oddzielenia pożarowe w budynkach zapobiegają rozprzestrzenianiu się pożaru. Przez oddzielenia przechodzą instalacje (rury i kable) i dla takich przejść wymaga się co najmniej takiej samej odporności ogniowej jak dla elementu budynku, w którym się one znajdują. Wymagania dla przepustów instalacyjnych są bardzo wysokie, wyższe od wymagań dla drzwi pomiędzy strefami pożarowymi, i produkty do montażu tych przejść muszą gwarantować zatrzymanie pożaru w danej strefie.

mgr inż. Maciej Rokiel Ocena techniczna systemów ociepleń ETICS – likwidacja uszkodzeń elewacji

Ocena techniczna systemów ociepleń ETICS – likwidacja uszkodzeń elewacji Ocena techniczna systemów ociepleń ETICS – likwidacja uszkodzeń elewacji

Bardzo typowym uszkodzeniem elewacji jest spękanie tynku strukturalnego zaczynające się w narożniku otworu okiennego. Otwory okienne lub drzwiowe są zawsze krytycznymi miejscami. Stanowią one element powodujący...

Bardzo typowym uszkodzeniem elewacji jest spękanie tynku strukturalnego zaczynające się w narożniku otworu okiennego. Otwory okienne lub drzwiowe są zawsze krytycznymi miejscami. Stanowią one element powodujący w narożnikach koncentrację naprężeń.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych

Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych

Iniekcyjne metody odtwarzania w murach izolacji poziomych przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie [1], w odróżnieniu od metod mechanicznych [2], nie mają za zadanie stworzyć całkowicie nieprzepuszczalnej...

Iniekcyjne metody odtwarzania w murach izolacji poziomych przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie [1], w odróżnieniu od metod mechanicznych [2], nie mają za zadanie stworzyć całkowicie nieprzepuszczalnej dla wody bariery [3]. Za wystarczający uznaje się efekt w postaci stworzenia ciągłej warstwy redukującej podciąganie kapilarne do tego stopnia, aby po pewnym czasie (dzięki wymianie wilgoci z otaczającym otoczeniem) w strefie muru nad przeponą powstał obszar o normalnej wilgotności (wilgotności równowagowej)...

mgr inż. Michał Kowalski Co wpływa na trwałość i niezawodność ETICS?

Co wpływa na trwałość i niezawodność ETICS? Co wpływa na trwałość i niezawodność ETICS?

Zgodnie z definicją pojęcie „trwałość” oznacza czas, w którym system zachowa swoje właściwości użytkowe, natomiast „niezawodność” jest to własność systemu dająca informację o tym, czy pracuje on poprawnie,...

Zgodnie z definicją pojęcie „trwałość” oznacza czas, w którym system zachowa swoje właściwości użytkowe, natomiast „niezawodność” jest to własność systemu dająca informację o tym, czy pracuje on poprawnie, zgodnie z założeniami. Zatem trwałość i niezawodność ETICS można opisać jako okres, w którym system spełnia wszystkie stawiane mu wymagania w zakresie bezpieczeństwa użytkowania oraz właściwości izolacyjności termicznej, odporności na oddziaływanie czynników atmosferycznych, korozyjnych i wymagań...

dr hab. inż. arch. Andrzej K. Kłosak Modernizacja akustyczna placówki edukacyjnej

Modernizacja akustyczna placówki edukacyjnej Modernizacja akustyczna placówki edukacyjnej

Budowa nowego zespołu szkół podstawowych nr 340 w Warszawie przy ul. Lokajskiego zakończyła się w lipcu 2012 r. W pierwszych miesiącach po otwarciu szkoły do dyrekcji zaczęły napływać skargi dotyczące...

Budowa nowego zespołu szkół podstawowych nr 340 w Warszawie przy ul. Lokajskiego zakończyła się w lipcu 2012 r. W pierwszych miesiącach po otwarciu szkoły do dyrekcji zaczęły napływać skargi dotyczące złej akustyki pomieszczeń, utrudniającej w znacznym stopniu pracę nauczycieli i obniżającej efektywność nauki u dzieci [1, 2, 3].

mgr inż. arch. Mikołaj Jarosz Efekty modernizacji placówki edukacyjnej

Efekty modernizacji placówki edukacyjnej Efekty modernizacji placówki edukacyjnej

Szkoły podstawowe są zwykle miejscami bardzo głośnymi, z poziomami dźwięku porównywalnymi z tymi, jakie można spotkać w halach fabrycznych czy na lotniskach. Do tego pomieszczenia szkolne są zwykle bardzo...

Szkoły podstawowe są zwykle miejscami bardzo głośnymi, z poziomami dźwięku porównywalnymi z tymi, jakie można spotkać w halach fabrycznych czy na lotniskach. Do tego pomieszczenia szkolne są zwykle bardzo pogłosowe, co utrudnia wzajemną komunikację uczniów i nauczycieli. Intuicyjnie czujemy, że nie pozostaje to bez wpływu na ich efektywność i samopoczucie w szkole. Co więc by się więc stało, gdybyśmy tak wyciszyli cały budynek szkoły?

Nicola Hariasz Izolacja wdmuchiwana – sposób na termomodernizację poddasza

Izolacja wdmuchiwana – sposób na termomodernizację poddasza Izolacja wdmuchiwana – sposób na termomodernizację poddasza

Izolacja wdmuchiwana jest stosunkowo mało znaną technologią, często stosowaną przy termomodernizacji istniejących budynków. Idealnie sprawdza się w przypadku, gdy montaż płyt lub mat izolacyjnych jest...

Izolacja wdmuchiwana jest stosunkowo mało znaną technologią, często stosowaną przy termomodernizacji istniejących budynków. Idealnie sprawdza się w przypadku, gdy montaż płyt lub mat izolacyjnych jest utrudniony lub niemożliwy.

dr inż. Małgorzata Niziurska, dr inż. Karolina Łączka Wymagania oceny technicznej dla zestawów wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW)

Wymagania oceny technicznej dla zestawów wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW) Wymagania oceny technicznej dla zestawów wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW)

Zestawy wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW), potocznie nazywane jako systemy garażowe, nie są objęte zakresem europejskiej niepolskiej...

Zestawy wyrobów do wykonywania ociepleń stropów od strony sufitów z zastosowaniem wyrobów z wełny mineralnej (MW), potocznie nazywane jako systemy garażowe, nie są objęte zakresem europejskiej niepolskiej normy wyrobu, jednak są ujęte w wykazie wyrobów objętych obowiązkiem sporządzenia krajowej deklaracji właściwości użytkowych, zamieszczonym w Załączniku 1 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. [1]. Oznacza to, że w świetle krajowych przepisów są one...

dr Jarosław Gil Problem akustyki klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej

Problem akustyki klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej Problem akustyki klatek schodowych i ciągów komunikacji ogólnej

W budynkach wielorodzinnych borykamy się z hałasem dobiegającym zewsząd: od zewnątrz, od sąsiadów, od urządzeń instalacyjnych czy z kanałów wentylacyjnych. Dodatkowo istnieje kolejne źródło hałasu z potężną...

W budynkach wielorodzinnych borykamy się z hałasem dobiegającym zewsząd: od zewnątrz, od sąsiadów, od urządzeń instalacyjnych czy z kanałów wentylacyjnych. Dodatkowo istnieje kolejne źródło hałasu z potężną drogą transmisji do wszystkich mieszkań – kroki na klatkach schodowych i ciągach komunikacji ogólnej.

mgr inż. arch. Tomasz Rybarczyk Budowa w czasach pandemii

Budowa w czasach pandemii Budowa w czasach pandemii

Pandemia koronawirusa, mająca niewątpliwie wpływ na wszystkie dziedziny naszego życia, determinuje również sposób realizacji inwestycji budowlanych. Jak wygląda to obecnie i czy budowanie w tych trudnych...

Pandemia koronawirusa, mająca niewątpliwie wpływ na wszystkie dziedziny naszego życia, determinuje również sposób realizacji inwestycji budowlanych. Jak wygląda to obecnie i czy budowanie w tych trudnych czasach jest w ogóle możliwe?

Nicola Hariasz Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy

Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy Szerokie zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w systemie suchej zabudowy

System suchej zabudowy jest metodą wykończenia wnętrz, która nie wymaga użycia wody zarobowej, niezbędnej w procesie wiązania tradycyjnych materiałów budowlanych, takich jak beton czy tynk. Głównym elementem...

System suchej zabudowy jest metodą wykończenia wnętrz, która nie wymaga użycia wody zarobowej, niezbędnej w procesie wiązania tradycyjnych materiałów budowlanych, takich jak beton czy tynk. Głównym elementem tego rodzaju zabudowy są płyty gipsowo­‑kartonowe. Obecnie są one szeroko stosowane zarówno w obiektach biurowych, hotelowych, usługowych, jak i mieszkaniowych.

prof. dr hab. inż. Krzysztof Schabowicz, dr inż. Paweł Sulik, mgr inż. Łukasz Zawiślak Elewacja wentylowana podczas oddziaływania pożarem

Elewacja wentylowana podczas oddziaływania pożarem Elewacja wentylowana podczas oddziaływania pożarem

Elewacje wentylowane pozwalają na kształtowanie zewnętrznych paneli z różnych materiałów, struktur, faktur czy kolorów. Ze względu na wysoką estetykę są one coraz częściej stosowane jako okładziny ścian...

Elewacje wentylowane pozwalają na kształtowanie zewnętrznych paneli z różnych materiałów, struktur, faktur czy kolorów. Ze względu na wysoką estetykę są one coraz częściej stosowane jako okładziny ścian zewnętrznych budynków nowo budowanych, lecz również doskonale sprawdzają się w przypadku budynków poddawanych remontom.

Wybrane dla Ciebie

Izolacja domu zgodna z wymaganiami prawnymi - sprawdź

Izolacja domu zgodna z wymaganiami prawnymi - sprawdź Izolacja domu zgodna z wymaganiami prawnymi - sprawdź

Zalety wełny celulozowej w krótkim podsumowaniu:

Zalety wełny celulozowej w krótkim podsumowaniu: Zalety wełny celulozowej w krótkim podsumowaniu:

Termoizolacja dla budownictwa

Termoizolacja dla budownictwa Termoizolacja dla budownictwa

Znajdź swój sposób na izolacje

Znajdź swój sposób na izolacje Znajdź swój sposób na izolacje

Bezpieczeństwo pracowników - system barier ochronnych

Bezpieczeństwo pracowników - system barier ochronnych Bezpieczeństwo pracowników - system barier ochronnych

Jest nowa receptura hydroizolacji! »

Jest nowa receptura hydroizolacji! » Jest nowa receptura hydroizolacji! »

Kiedy fotowoltaika się opłaca?

Kiedy fotowoltaika się opłaca? Kiedy fotowoltaika się opłaca?

Budownictwo przyszłości

Budownictwo przyszłości Budownictwo przyszłości

Kompleksowa ceramika dla domu

Kompleksowa ceramika dla domu Kompleksowa ceramika dla domu

Skuteczna izolacja dachu płaskiego »

Skuteczna izolacja dachu płaskiego » Skuteczna izolacja dachu płaskiego »

Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu?

Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu? Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu?

Indywidualne usługi w zakresie produkcji dowolnych elementów z tworzyw sztucznych » »

Indywidualne usługi w zakresie produkcji dowolnych elementów z tworzyw sztucznych » » Indywidualne usługi w zakresie produkcji dowolnych elementów z tworzyw sztucznych » »

Porównaj ceny styropianu i oszczędzaj »

Porównaj ceny styropianu i oszczędzaj » Porównaj ceny styropianu i oszczędzaj »

Zalety ocieplania styropianem pasywnym »

Zalety ocieplania styropianem pasywnym » Zalety ocieplania styropianem pasywnym »

Izolacja natryskowa budynków »

Izolacja natryskowa budynków » Izolacja natryskowa budynków »

Uprawnienia budowlane 2021 Część 1. Poradnik z kluczem. 523 pytania i 20 testów egzaminacyjnych

Uprawnienia budowlane 2021 Część 1. Poradnik z kluczem. 523 pytania i 20 testów egzaminacyjnych Uprawnienia budowlane 2021 Część 1. Poradnik z kluczem. 523 pytania i 20 testów egzaminacyjnych

Część B: Roboty wykończeniowe, zeszyt 17: Podłogi zewnętrzne z desek kompozytowych

Część B: Roboty wykończeniowe, zeszyt 17: Podłogi zewnętrzne z desek kompozytowych Część B: Roboty wykończeniowe, zeszyt 17: Podłogi zewnętrzne z desek kompozytowych

Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 2021

Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 2021 Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 2021

Najnowsze produkty i technologie

Euler Hermes Przyspieszenie spłaty faktur w budownictwie – kapitał obrotowy niezbędny do zwiększenia produkcji i dostaw

Przyspieszenie spłaty faktur w budownictwie – kapitał obrotowy niezbędny do zwiększenia produkcji i dostaw Przyspieszenie spłaty faktur w budownictwie – kapitał obrotowy niezbędny do zwiększenia produkcji i dostaw

Produkcja budowlana rośnie, ale nie bez zawirowań – w dużym uproszczeniu w ślad za uruchamianiem i wykonaniem przetargów infrastrukturalnych. Śledząc aktualne trendy u wykonawców przewidywać można, jak...

Produkcja budowlana rośnie, ale nie bez zawirowań – w dużym uproszczeniu w ślad za uruchamianiem i wykonaniem przetargów infrastrukturalnych. Śledząc aktualne trendy u wykonawców przewidywać można, jak płacić będą oni w najbliższym czasie za już dostarczone materiały. Czy trzeba martwić się o swoje należności, czy może lepiej skupić się na aktywnym wsparciu sprzedaży – wszak nawet na rynku dostawcy można walczyć o zwiększenie w nim swoich udziałów.

Sika Poland sp. z o.o. Tylko skuteczna hydroizolacja chroni budynki przed zniszczeniem

Tylko skuteczna hydroizolacja chroni budynki przed zniszczeniem Tylko skuteczna hydroizolacja chroni budynki przed zniszczeniem

Ostatnio pogoda nas nie rozpieszcza. Gorące dni przeplatają się z chłodnymi, a często towarzyszą im intensywne ulewy. Jednocześnie zabetonowana przestrzeń miejska i susze hydrologiczne sprawiają, że nadmiar...

Ostatnio pogoda nas nie rozpieszcza. Gorące dni przeplatają się z chłodnymi, a często towarzyszą im intensywne ulewy. Jednocześnie zabetonowana przestrzeń miejska i susze hydrologiczne sprawiają, że nadmiar wody z trudem wsiąka w grunt. Skutek? Zagrożenie dla budynków i potencjalne ogromne straty.

CEMEX Polska Sp. z o.o. Skuteczna izolacja termiczna stropodachów i dachów płaskich – poznaj ofertę pianobetonu od CEMEX Polska

Skuteczna izolacja termiczna stropodachów i dachów płaskich – poznaj ofertę pianobetonu od CEMEX Polska Skuteczna izolacja termiczna stropodachów i dachów płaskich – poznaj ofertę pianobetonu od CEMEX Polska

W budownictwie, w którym stosowane są stropodachy lub dachy płaskie, straty ciepła przez dach mogą być znaczne. Dlatego od prawidłowo wykonanej izolacji termicznej zależy nie tylko oszczędność energii,...

W budownictwie, w którym stosowane są stropodachy lub dachy płaskie, straty ciepła przez dach mogą być znaczne. Dlatego od prawidłowo wykonanej izolacji termicznej zależy nie tylko oszczędność energii, ale również stabilność i funkcjonalność dachów płaskich. Doskonałe właściwości INSULARIS PIANO firmy CEMEX Polska stanowią doskonałą alternatywę dla standardowo stosowanych izolacji ze styropianu, wełny czy keramzytobetonu i zwiększają bezpieczeństwo całej konstrukcji.

Farby KABE Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji

Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji Systemy ociepleń KABE THERM – najlepsza ochrona elewacji

Elewacja stanowi największą zewnętrzną część budynku narażoną na bezpośrednie i długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, mechanicznych i środowiskowych.

Elewacja stanowi największą zewnętrzną część budynku narażoną na bezpośrednie i długotrwałe oddziaływanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, mechanicznych i środowiskowych.

innogy.pl Przyłącze energetyczne czy agregat — co wybrać?

Przyłącze energetyczne czy agregat — co wybrać? Przyłącze energetyczne czy agregat — co wybrać?

Rozpoczynasz budowę domu? Pamiętaj, że większość prac budowlanych uzależnionych jest od dostępu do prądu. Jak dostarczyć go na działkę, która nie jest jeszcze podłączona do sieci elektroenergetycznej?...

Rozpoczynasz budowę domu? Pamiętaj, że większość prac budowlanych uzależnionych jest od dostępu do prądu. Jak dostarczyć go na działkę, która nie jest jeszcze podłączona do sieci elektroenergetycznej? Czy korzystniejsze będzie wykonanie przyłącza, czy może wykorzystanie agregatu prądotwórczego?

SUEZ Izolacje Budowlane Kup wiedzę, oszczędź na inwestycji. Konsultacje projektowe z SUEZ

Kup wiedzę, oszczędź na inwestycji. Konsultacje projektowe z SUEZ Kup wiedzę, oszczędź na inwestycji. Konsultacje projektowe z SUEZ

Odpowiedni poziom wiedzy o hydroizolacjach jest niezbędny, żeby budować skutecznie i na długie lata. Hydroizolacje budowlane to skomplikowana materia, a błędy popełniane w tym zakresie często mają fatalne...

Odpowiedni poziom wiedzy o hydroizolacjach jest niezbędny, żeby budować skutecznie i na długie lata. Hydroizolacje budowlane to skomplikowana materia, a błędy popełniane w tym zakresie często mają fatalne skutki. Jak się ich ustrzec? To proste – skonsultuj się z ekspertami!

merXu Integracja merXu z BaseLinkerem

Integracja merXu z BaseLinkerem Integracja merXu z BaseLinkerem

MerXu to nowa międzynarodowa platforma internetowa dla przedsiębiorców sprzedających i kupujących przede wszystkim w kategoriach przemysłowych, takich jak: chemia i metalurgia, budownictwo, elektrotechnika,...

MerXu to nowa międzynarodowa platforma internetowa dla przedsiębiorców sprzedających i kupujących przede wszystkim w kategoriach przemysłowych, takich jak: chemia i metalurgia, budownictwo, elektrotechnika, oświetlenie, ogrzewanie i hydraulika, bhp, narzędzia, przemysł i budowa maszyn, HoReCa oraz wyposażenie biur i przedsiębiorstw.

AlchiPolska Sp. z o.o. Chłodny dach, czyli skuteczna renowacja pokryć dachowych

Chłodny dach, czyli skuteczna renowacja pokryć dachowych Chłodny dach, czyli skuteczna renowacja pokryć dachowych

Przeciekający dach to poważny problem, jednak nie zawsze musi oznaczać konieczności wymiany całego pokrycia. Dostępne na rynku nowoczesne produkty do hydroizolacji, np. system płynnych membran poliuretanowych...

Przeciekający dach to poważny problem, jednak nie zawsze musi oznaczać konieczności wymiany całego pokrycia. Dostępne na rynku nowoczesne produkty do hydroizolacji, np. system płynnych membran poliuretanowych Hyperdesmo firmy Alchimica, zabezpieczą powierzchnię przed szkodliwym działaniem wody, tworząc szczelną, a jednocześnie oddychającą powłokę ochronną nawet w trudno dostępnych miejscach.

Kärcher Twoje płuca to nie filtr. Jak zapewnić wolne od pyłów środowisko pracy na budowie?

Twoje płuca to nie filtr. Jak zapewnić wolne od pyłów środowisko pracy na budowie? Twoje płuca to nie filtr. Jak zapewnić wolne od pyłów środowisko pracy na budowie?

Cząsteczki pyłów to poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Plac budowy jest z pewnością miejscem, gdzie to zagrożenie jest szczególnie groźne. Kucie, szlifowanie, wiercenie, to zadania, które powodują powstawanie...

Cząsteczki pyłów to poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Plac budowy jest z pewnością miejscem, gdzie to zagrożenie jest szczególnie groźne. Kucie, szlifowanie, wiercenie, to zadania, które powodują powstawanie dużych ilości pyłów. W jaki sposób zadbać o bezpieczeństwo i zdrowie zatrudnionych osób? Jak ochronić je przed licznymi chorobami spowodowanymi pracą w środowisku o dużym zapyleniu, na przykład takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc? Na pomoc przybywa niemiecka technologia Kärcher....

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.