Gładkie ściany i sufity, czyli jak aplikować gładzie

Określeniem gładź, która jest de facto cienkowarstwowym tynkiem gipsowym, nazywa się zarówno gipsy szpachlowe, jak i gładzie gipsowe.

Gips szpachlowy a gładź gipsowa

Gips szpachlowy, nazywany również gładzią tynkową lub gładzią szpachlową, używany jest przede wszystkim do wypełniania większych ubytków w podłożu oraz precyzyjnego wyprowadzania płaszczyzn ścian i sufitów. Zalecany jest zatem do wstępnego wyrównania podłoża, może jednak stanowić również warstwę ostateczną. Podstawowe cechy gipsów szpachlowych to możliwość stosowania ich w warstwach o stosunkowo dużej grubości (jedna warstwa nawet do 5–6 mm) oraz większa niż w wypadku gładzi gipsowych wytrzymałość. Te dwie cechy sprawiają, że gips szpachlowy jest odpowiednim materiałem do stosowania jako warstwa wstępna pod ostateczne wykończenie w postaci gładzi gipsowej lub gładzi polimerowej.

Gładzie gipsowe mają w porównaniu z gipsami szpachlowymi drobniejsze uziarnienie, pozwalające uzyskać jeszcze gładszą powierzchnię. Stosuje się je w warstwach o grubości ok. 2 mm, wystarczającej jedynie do zniwelowania niewielkich, pozostawionych na poprzednich etapach prac nierówności. Stosowanie gładzi do korygowania płaszczyzn jest nieekonomiczne i bardzo pracochłonne (wymaga nałożenia więcej niż 2 warstw materiału). Gładzie mają z reguły jasny kolor, dzięki czemu można je łatwo pokryć farbą bez obaw o przebijanie podłoża.

Dobór materiału

Przed doborem materiału do wykonania gładzi, a więc przed decyzją o wybraniu gipsu szpachlowego lub gładzi gipsowej, należy przyjrzeć się istniejącemu podłożu. Należy ocenić płaskość powierzchni oraz ustalić odchyłki ścian i sufitów od płaszczyzny. Sprawdzenia dokonuje się przy użyciu łaty aluminiowej o długości 2 m (fot. 1), przykładanej do powierzchni ścian i sufitu pod różnymi kątami. Wielkość prześwitu pod łatą wskazuje na najlepsze w danym wypadku rozwiązanie materiałowe: największe nierówności i odchylenia od płaszczyzny (ok. 5–6 mm) wymagają zastosowania gipsu szpachlowego, przy nierównościach ok. 1–2 mm wskazane jest natomiast zastosowanie gładzi gipsowej. Nie powinno się wykonywać gładzi bezpośrednio na powierzchni surowych murów z betonu komórkowego, ponieważ ze względu na właściwości tego typu podłoża gotowa gładź może na nim popękać.

Przygotowanie podłoża

Podłoże pod nakładanie gładzi musi być dokładnie oczyszczone z kurzu, resztek farb i osypliwych fragmentów (fot. 2)oraz odpowiednio zagruntowane (fot. 3). Dobór preparatu gruntującego zależy od właściwości podłoża. Na powierzchniach chłonnych (szybko ciemniejących po zmoczeniu wodą) należy stosować preparaty zmniejszające nasiąkliwość, które zapewnią nałożonej warstwie gipsu właściwe warunki wiązania. Preparaty tego typu działają po wchłonięciu się w podłoże na pewną głębokość, dalsze prace możliwe są zatem po ich całkowitym wyschnięciu (nie mogą się lepić). Na podłożach niechłonnych, np. monolitycznych stropach betonowych, prefabrykatach betonowych itp., zalecane jest użycie tzw. gruntów sczepnych. Nie wchłaniają się one podłoże, lecz działają powierzchniowo i tworzą szorstką warstwę zwiększającą przyczepność gładzi zarówno podczas jej nakładania, jak i w trakcie eksploatacji.

Przygotowanie gładzi do użycia

Pojemnik, w którym będzie przygotowywana gładź, musi być czysty – nie może zawierać pozostałości związanego gipsu, ponieważ spowoduje to zbyt szybkie wiązanie świeżego zaczynu. Do mieszania suchej mieszanki z wodą należy użyć wiertarki z małymi obrotami (ok. 400 obr./min), oraz, co bardzo ważne, mieszadła do gipsu, a nie mieszadła do zapraw cementowych. Mieszadło do gipsu ma inną budowę – pręty je tworzące mają obłe kształty (fot. 4), dzięki czemu nie napowietrzają nadmiernie fragmentów pojemnika, w którym masa jest przygotowywana, i dostania się w ten sposób do masy zanieczyszczeń. Należy stosować czystą, zimną wodę, w proporcjach zalecanych przez producenta danego materiału. Wszelkie odstępstwa mogą bowiem powodować trudności z nakładaniem gładzi (retencja wody w masie) lub uzyskanie powierzchni o niewłaściwej wytrzymałości. Zbyt duże obroty mieszadła lub zbyt długie mieszanie mogą również spowodować kłopoty z powstającymi na powierzchni świeżo nałożonej gładzi drobnymi otworkami – pozostałościami po pękających pęcherzykach powietrza.

Nakładanie

Gładź zaleca się nakładać najpierw na suficie (fot. 5), później na ścianach (od dołu), zaczynając prace od strony okna (fot. 6). Dobrze jest mieć do dyspozycji rusztowanie, co pozwala na bardziej swobodną pracę niż w przypadku korzystania z drabin malarskich. Gładź naciąga się mocno dociskaną do podłoża pacą, a stosowana warstwa powinna mieć możliwie równomierną grubość (fot. 7). Szerokość pacy zależy od preferencji i doświadczenia, ale lepsze efekty daje stosowanie szerszych pac.

W przypadku wykańczania powierzchni przy użyciu gipsu szpachlowego lub gładzi nakłada się zazwyczaj dwie warstwy, pierwszą – grubszą, pozwalającą na zniwelowanie nierówności, oraz drugą – cieńszą jako ostateczne wyrównanie. Po nałożeniu pierwszej warstwy trzeba odczekać do jej wyschnięcia, następnie zeszlifować nierówności (fot. 8) i ją zagruntować. Po szlifowaniu pierwszej warstwy powinno się uzyskać równą płaszczyznę z lokalnymi nierównościami. Nałożenie drugiej, cieńszej warstwy jest wówczas w zupełności wystarczające do uzyskania powierzchni o oczekiwanej gładkości i równości.

Niektóre gładzie i gipsy szpachlowe są przeznaczone również do natrysku mechanicznego (fot. 9). Mechanizacja tego procesu pozwala na znacznie szybszy postęp i wydajność prac wykończeniowych. O możliwości narzucania gładzi natryskowo producent informuje na opakowaniu i w karcie technicznej danego produktu gipsowego, w której podaje również rodzaj urządzenia natryskowego, wielkość dyszy i tym podobne szczegóły techniczne.

Obróbka powierzchni na sucho (szlifowanie)

Jest to ostatni i najbardziej uciążliwy etap prac związanych z wykonywaniem gładzi. Powstający podczas tej czynności pył utrudnia prace oraz przyczynia się do zakurzenia całego pomieszczenia, jest jednak zazwyczaj wymagany do uzyskania idealnie równej i gładkiej powierzchni. Do szlifowania służy papier lub siatka ścierna o granulacji dobranej do preferencji i doświadczenia wykonawcy. Standardowo przyjmuje się do szlifowania wstępnego gramaturę 120–160, a do szlifowania ostatecznego 200–220. Powierzchnię najlepiej szlifować ruchami okrężnymi, dociskając z wyczuciem do podłoża pacę z zamocowanym na niej papierem lub siatką. Coraz popularniejsze są również urządzenia wspomagające proces szlifowania – specjalne odkurzacze lub szlifierki do powierzchni gipsowych, tzw. żyrafy (fot. 10). Ich użycie pozwala ograniczyć ilość powstającego podczas szlifowania pyłu i tym samym zmniejszyć uciążliwość dla wykonawcy i użytkowanych pomieszczeń. Poza tym w wypadku użycia szlifierek średnica tarczy ściernej jest na tyle duża, że proces szlifowania jest bardziej wydajny niż przy wykonywaniu tej czynności ręcznie.

Obróbka powierzchni na mokro (blichowanie)

Jest to stosunkowo mało spotykane w Polsce rozwiązanie, które polega na zastosowaniu specjalnego rodzaju gładzi przystosowanej do obróbki na mokro (o takiej możliwości zawsze informuje producent na opakowaniu). Gładź tego typu nakłada się i obrabia tylko w jednej warstwie, podobnie jak ma to miejsce przy zastosowaniu tynków gipsowych. Gips naciąga się na podłoże warstwą o odpowiedniej grubości i dokładnie wygładza. Następnie, po wstępnym związaniu powierzchni, zwilża się ją wodą i ponownie bardzo starannie wygładza aż do uzyskania gładkości powierzchni bez dodatkowego szlifowania. Kluczowe dla skuteczności tej metody jest przystąpienie do wygładzania powierzchni we właściwym momencie – po wstępnym związaniu, ale jeszcze przed całkowitym utwardzeniem gładzi.

Obróbka na mokro określana jest czasami jako blichowanie i wymaga od wykonawcy doświadczenia i precyzji. Trzeba też stosować odpowiednie narzędzia – specjalne pace lub tzw. pióra, czyli długie szpachle o ostrych krawędziach (fot. 11). Efektem blichowania jest idealnie gładka powierzchnia, która w porównaniu z gładzią uzyskaną przez szlifowanie ma połysk, często określany efektem lustra.

Warunki bezpiecznego stosowania

Gipsy szpachlowe i gładzie gipsowe w większości nie są klasyfikowane jako wyroby niebezpieczne. Tylko w niektórych wypadkach, gdzie do aktywowania spoiwa użyto dodatek cementu portlandzkiego, na opakowaniu pojawia się oznaczenie „Produkt drażniący” i zwroty określające rodzaj zagrożenia i warunki bezpiecznego stosowania. Zawsze warto jednak podczas stosowania wyrobów gipsowych przestrzegać kilku podstawowych zasad – podczas wsypywania gipsu do wody z uwagi na pył wskazane jest stosowanie okularów ochronnych, maseczki na twarz (najlepiej z filtrem) oraz rękawic. W przypadku zanieczyszczenia oczu mokrą zaprawą należy je natychmiast przemyć czystą wodą i udać się po poradę do lekarza. Pył powstający podczas szlifowania nie jest niebezpieczny, ale może powodować podrażnienie dróg oddechowych, zwłaszcza śluzówki nosa, dlatego w czasie pracy również przyda się maseczka ochronna na twarz.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!