Ściany fundamentowe i piwniczne

Ściany piwniczne i fundamentowe przenoszą obciążenia z pozostałych ścian oraz stropów i dachu na ławy fundamentowe. Dlatego ich wielkość oraz materiał, z jakiego będą wykonane, muszą być starannie obliczone przez konstruktora. Oba rodzaje ścian wznosi się w tych samych technologiach, jednak ściany piwniczne muszą znieść obciążenie i ścianami budynku, i parciem gruntu. Powinny też być odpowiednio wysokie – przepisy zalecają budowanie piwnicy o wysokości nie mniejszej niż 2 m. Ściany piwniczne stawia się najczęściej na betonowych ławach, a jeśli grunt jest słaby, a budynek ciężki – na żelbetowych. Jeśli w piwnicy nie będzie ogrzewania, można nie izolować ścian termicznie, chociaż warto. Nie powinno się budować domu podpiwniczonego, jeśli poziom wód gruntowych jest wysoki.

Ze względu na konstrukcję, ściany fundamentowe oraz piwniczne mogą być jedno-, dwu- i trójwarstwowe. Mają stały kontakt z gruntem, muszą być więc mrozoodporne i mieć niewielką nasiąkliwość. Wykonuje się je najczęściej jako monolityczne – wylewane z betonu klasy B15 albo B20 – lub murowane z cegieł pełnych, bloczków betonowych bądź keramzytobetonowych. Mogą być też wykonane z pustaków ceramicznych i betonowych lub materiałów porowatych (betonu komórkowego, silikatów) pod warunkiem, że będą bardzo starannie zabezpieczone przed działaniem wilgoci. Izolacja musi być szczelna przez co najmniej 20 lat.

Ściany jednowarstwowe można izolować od wewnętrznej lub zewnętrznej strony fundamentów. W pozostałych przypadkach materiał ociepleniowy umieszcza się:

• w konstrukcjach dwuwarstwowych od strony zewnętrznej,
• w trzywarstwowych pomiędzy warstwą konstrukcyjną a osłonową (wykonaną np. z bloczków betonowych).

Ponieważ ściany fundamentowe muszą być odporne na wilgoć i przemarzanie oraz mieć odpowiednią wytrzymałość, wybór materiałów nie jest duży.

Pełne bloczki betonowe – w większości domów jednorodzinnych o niedużej kubaturze wystarczają ściany fundamentowe o szerokości jednego bloczka, czyli 25 cm. Znaczne wymiary elementów (12 x 25 x 38 cm) ułatwiają i przyspieszają prace. Bloczki powinny być łączone zaprawą cementową M3, M5 lub M8. Bloczki kolejnej warstwy powinny być przesunięte względem poprzednich o 1/4-1/2 długości. Muruje się na pełne spoiny o grubości ok. 1,5 cm (poziome) i 2 cm (pionowe). 

Cegły ceramiczne pełne – stosuje się coraz rzadziej; nieduże wymiary nie sprzyjają szybkiej budowie. Jednak to właśnie one ułatwiają z kolei pracę osobom mniej doświadczonym. Cegły powinny mieć klasę min. 10, a najlepiej 20. Najlepszy, ale drogi, jest klinkier tzw. kanalizacyjny, klasy 25. Cegły należy układać w określony sposób, zgodnie z zasadami wiązania pospolitego. Spoiny poziome i pionowe powinny mieć zbliżoną grubość – maks. 1,5 cm. Ponieważ prawie niemożliwe jest idealnie równe wymurowanie ściany z cegieł, łączy się je na niepełną spoinę i układa cienką warstwę tynku, tzw. rapówkę, mającą na celu wyrównanie powierzchni.

Pustaki zasypowe – do budowy ścian fundamentowych i piwnicznych są przeznaczone elementy z betonu na bazie naturalnego kruszywa. Na ławie fundamentowej muruje się na zaprawę jedną warstwę pustaków, dokładnie ją poziomując. Następne warstwy ustawia się na sucho. Sztywność ściany zapewniają odpowiednio wyprofilowane krawędzie dolne i górne. Po ustawieniu trzech warstw bloczków, w powstałe wewnątrz nich przestrzenie wlewa się beton lub wypełnia je keramzytobetonem. W pustakach można umieścić zbrojenie – zgodnie z zaleceniami projektanta.

W obowiązujących przepisach nie ma wymagań dotyczących izolowania termicznego ścian fundamentowych. Trzeba natomiast ocieplić całą podłogę na gruncie. Zazwyczaj w domach jednorodzinnych układa się ok. 10 cm materiału izolacyjnego, ściany izoluje się warstwą ok. 8 cm.

Dla izolacyjności termicznej piwnic duże znaczenie ma grubość ścian fundamentowych, które muszą wytrzymać obciążenie. Jednocześnie im są cieńsze, tym mniejsza będzie powierzchnia, przez którą ucieka ciepło. Drugim czynnikiem jest wysokość cokołu, czyli części ścian, wystającej ponad poziom terenu (30-70 cm). Im mniej, tym więcej ciepła będzie uciekało do gruntu przez podłogę – zmieści się pod nią mniej izolującej podsypki. Wtedy należy zaizolować cokół, ale nie trzeba wprowadzać ocieplenia poniżej poziomu gruntu.

Materiał izolacyjny piwnic musi być odporny na wilgoć, grzyby i pleśń. Obecnie w takim wykonaniu spotyka się nawet wełnę mineralną. Spójrzmy, co jest dostępne na rynku.

Styropian – do izolowania ścian jedno- i dwuwarstwowych stosuje się płyty FS 20. Przykleja się je całą powierzchnią do ściany, np. Dysperbitem lub Abizolem TM (preparat musi być przeznaczony do kontaktu ze styropianem, o czym informuje producent na opakowaniu). Są to wodne emulsje asfaltowo-kauczukowe, które dodatkowo izolują ścianę przed wilgocią. Od strony zewnętrznej należy ochronić styropian tłoczoną folią hydroizolacyjną lub siatką z włókna szklanego, wtopioną w zaprawę klejową. Zabezpieczy to materiał przed gryzoniami. W ścianach trójwarstwowych można umieścić styropian odmiany FS 15, o nieco gorszych parametrach, ponieważ będzie go chroniła ścianka osłonowa. Styropianu nie należy stosować przy wysokim poziomie wód gruntowych - jego nasiąkliwość jest niewielka, ale nie powinien być on narażony na stały kontakt z wodą. Zazwyczaj stosuje się warstwę styropianu grubości 5 cm.

Polistyren ekstrudowany – ma jeszcze mniejszą nasiąkliwość niż styropian, dlatego może być stosowany nawet przy wysokim poziomie wód gruntowych. Jest też bardziej odporny na uszkodzenia mechaniczne, ale również nieodporny na rozpuszczalniki organiczne. Do przyklejania należy więc stosować takie same preparaty, jak w przypadku styropianu. Wystarczająco ociepli ściany fundamentowe warstwa grubości 4 cm.

Wełna mineralna – do izolacji ścian fundamentowych przeznaczone są specjalne twarde płyty o gęstości powyżej 110 kg/m3, niewielkiej nasiąkliwości i małej ściśliwości. Materiał ten sprawdza się jednak najlepiej jako izolacja ścian trójwarstwowych. Warstwa wełny mineralnej powinna być stosunkowo gruba – 6 cm.

Keramzyt – może być stosowany od strony wewnętrznej. Wypełnia się nim wykop fundamentowy wyłożony folią budowlaną lub geowłókniną; nasyp musi być szerszy u góry, a węższy w podstawie. Oprócz luźnego keramzytu (warstwa grubości ok. 20 cm) można zastosować keramzytobeton (ok. 45 cm).

Normy budowlane nakazują ocieplanie ścian fundamentowych do głębokości 1 m poniżej poziomu terenu. I lepiej to zrobić, zresztą większość architektów zaleca zarówno ocieplanie całych ścian fundamentowych, jak i całej podłogi na gruncie. Wprawdzie niektórzy fachowcy twierdzą, że wystarczy zaizolowanie tylko pasa podłogi o szerokości 1 m, ale w gruncie rzeczy koszt wykonania izolacji nie jest duży, a zyskujemy pewność, że nie będzie uciekało ciepło.

KWIECIEŃ 2008

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!