Keramzytowe elementy murowe

Utrzymująca się już od kilku lat na polskim rynku budowlanym koniunktura na murowe elementy keramzytobetonowe wynika z wielu czynników, np.: uruchomienia w kraju produkcji wysokiej jakości surowca i relatywnego obniżania jego kosztów wytwarzania, progresji rozwoju sieci firm wykorzystujących go do produkcji elementów budowlanych i zainteresowania firm wykonawczych, kampanii edukacyjno-informacyjnych (prezentacji na targach, wystawach, festynach, publikacjach, szkoleniach) oraz wniosków z doświadczeń użytkowników zrealizowanych obiektów.

Zachowujące wszelkie zalety wyrobów ceramicznych prefabrykaty keramzytobetonowe spełniają projektowe założenia wytrzymałościowe, a w niektórych wypadkach nawet je przewyższają. Są od nich lżejsze, niezwykle odporne na ściskanie, mają niską nasiąkliwość (od 4 do 10%), bardzo dobre własności termokumulacyjne, termoizolacyjne i fonoizolacyjne, świetnie klimatyzują pomieszczenia, łatwo poddają się obróbce mechanicznej, są mrozoodporne, niepalne, nie ulegają biokorozji, nie dopuszczają do rozwoju na swoich powierzchniach grzybów, pleśni i mikroorganizmów, nie wykazują szkodliwej promieniotwórczości. Wykonane z nich ściany – obok wymienionych powyżej cech – mają dobrą paroprzepuszczalność. Ich chropowate powierzchnie dobrze wiążą zaprawy i tynki, a zachowując też specyficzne walory dekoracyjne (np. szklistą, „zdobną” fakturę) nie wymagają tynkowania (można je zagruntować lub pokryć powłoką farby elewacyjnej). Do ich produkcji najczęściej stosowane są ziarna keramzytu o frakcji 2–10 mm.

Dotychczasowe doświadczenia wytwórców keramzytobetonowych elementów konstrukcyjnych pozwalają uzyskiwać wyroby o określonej jakości (tzn. o stałych parametrach, a więc zachowujących powtarzalność właściwości). Ich asortyment przeznaczony do konstrukcji murowych obejmuje:

• ścienne elementy murowe (elementy wielkoformatowe, bloczki i pustaki),
• elementy wieńcowe i nadproża,
• systemy kominowo-wentylacyjne,
• elementy architektury ogrodowej i środowiskowej.

Wzmianka o wymienionych grupach wyrobów jest uzasadniona w obliczu zmian normowych, jakie zaistniały w związku z niedawnym wycofaniem bez zastąpienia ze zbioru polskich norm normy PN--B-19306:2004 „Prefabrykaty budowlane z betonu – Elementy ścienne drobnowymiarowe – Bloczki”. Ta decyzja Polskiego Komitetu Normalizacyjnego nie jest jednak utożsamiana z unieważnieniem normy jako działaniem rozumianym według „filozofii” poprzedniego systemu normalizacji, gdzie takie unieważnienie powodowałoby zakaz jej dalszego stosowania pod groźbą sankcji karnych, a jedynie wyłączenie normy ze zbioru norm aktualnych ze względu na dezaktualizację jej treści. Tym sposobem przede wszystkim faktycznie przestały ściśle obowiązywać przyjęte klasyfikacje wymiarów, a praktycznie zaostrzono wymagania jakościowe wynikające z norm europejskich, które na mocy umów unijnych obowiązują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wycofana norma ma znaczenie pozornie archiwalne, ale faktycznie w normalizacji jest przykładem dobrowolnego jej stosowania, bo jej przestrzeganie przez twórców leży w ich interesie, a jednocześnie umożliwia tworzenie odmiennych systemów, co zauważa się właśnie w konstrukcjach ścian wykonywanych z elementów keramzytobetonowych.

Tym sposobem obok stosowanych dotychczas elementów drobnowymiarowych można stawiać ściany z elementów o dowolnie zaprojektowanych gabarytach, co pozwala prefabrykować zespolone elementy ścienne – gotowe płyty ścienne przyspieszające montaż obiektów budownictwa jednorodzinnego. Przy ich wykorzystaniu realne stało się zrealizowanie stanu surowego średniej wielkości domu jednorodzinnego w okresie tygodnia od momentu podpisania umowy.

Wprowadzona do polskiej normalizacji norma PN-EN 771-3:2005 „Elementy murowe z betonu kruszywowego (z kruszywami zwykłymi i lekkimi)” zawiera nowe określenie dla dotąd obowiązującego kryterium podziału na „cegły”, „bloczki” i „pustaki”, które sprowadzono do wspólnego terminu „element murowy” (e.m.). Według nowej normy jest to „celowo uformowany wyrób budowlany przeznaczony do wykonywania muru”. Może on odnosić się do ścian z osłoniętymi powierzchniami (e.m. zwykły), do ścian poddawanych działaniu warunków atmosferycznych (e.m. licowy i e.m. elewacyjny).

W tej kategorii mieszczą się też e.m. kształtowane specjalnie (które nie są prostokątnymi równoległościanami), a także elementy uzupełniające o kształtach dostosowanych do spełniania szczególnych funkcji (np. uzupełnienia geometrii muru) oraz e.m. kategorii I (o wytrzymałości na ściskanie deklarowanej z prawdopodobieństwem, że wystąpienie wytrzymałości mniejszej jest nie większe niż 5%) i e.m. kategorii II (które nie muszą spełniać wymagań dla e.m. kategorii I). Pominiemy tutaj skomplikowaną normową procedurę klasyfikowania tego typu wyrobów, przytoczymy natomiast klasyfikację według starej szkoły budowlanej. A mianowicie według niej wyróżnia się:

• ścienne płyty keramzytobetonowe, zamykające jednym elementem wielkość płaszczyzny ściany na wymiar;
• cegły keramzytobetonowe, stosowane do uzupełnienia elementów nadprożowych, do wykonywania ścian wewnętrznych, działowych, ażurowych, łuków wewnętrznych itp.
• bloczki keramzytobetonowe, będące drobnowymiarowymi elementami murowymi służącymi do ręcznego układania w murze na zwykłe lub cienkie spoiny (w tym także do łączenia na pióro i wpust), które są produkowane jako pełne i z otworami pionowymi; z uwagi na podwyższoną wytrzymałość na ściskanie wykorzystywane są w ściennych elementach konstrukcyjnych głównie do wykonywania ścian fundamentowych i piwnicznych oraz ocieplania podłóg na gruncie
• pustaki keramzytobetonowe – elementy drążone określające według unieważnionej normy bloczki o objętości pustek większej niż 25% objętości pustaka brutto i o całkowitej objętości nie mniejszej niż 3 cegły budowlane zwykłe. Ten rodzaj pustaków w zależności od zadeklarowania wyrobu odznacza się dobrą izolacyjnością akustyczną, wysoką paroprzepuszczalnością, małą nasiąkliwością oraz dobrą użytkową izolacyjnością termiczną. Ta grupa wyrobów obejmuje też pustaki termoizolacyjne, gdzie pustki wypełniane są wkładką termoizolacyjną. Wykorzystywane są do wznoszenia ścian nośnych zewnętrznych jedno- i wielowarstwowych, nośnych wewnętrznych, usztywniających, osłonowych, działowych oraz wypełnień konstrukcji szkieletowych i licowania wieńca, a także uzupełnień miejsc specjalnych w murze (np. stref naroży). Mogą też służyć do wykonywania fundamentów metodą tzw. szalunków traconych
• elementy wieńcowe i nadproża¹⁾, będące monolitycznymi belkami prefabrykowanymi bądź kształtkami U do samodzielnego wykonania nadproża bezpośrednio na budowie zgodnie z projektem. W korytkach takich kształtek umieszcza się zbrojenie, a przestrzeń wypełnia betonem. Ich szerokości i wysokości zazwyczaj odpowiadają modularnym wymiarom pustaków. Rolę pustaków wieńcowych spełniają bardzo wąskie pustaki, które stosuje się jako elewacyjną osłonę żelbetowego wieńca spinającego zewnętrzne ściany każdej kondygnacji
• kształtki kominowe i wentylacyjne²⁾, którymi są jedno- i wielokanałowe pustaki obudowy kanałów kominowych i wentylacyjnych
• elementy małej architektury³⁾ wykorzystywane do realizacji plenerowych (płoty, murki, kwietniki, klomby, gazony, śmietniki, ciągi piesze itp.).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

¹⁾ Normy PN-EN 845-2:2004 i PN-EN 845-2:2004/Ap1:2005 pod wspólnym tytułem „Specyfikacja wyrobów dodatkowych do murów – cz. 2: Nadproża”.
²⁾ Normy PN-EN 1857:2005 i PN-EN 1857:2005/AC pod wspólnym tytułem „Kominy – Części składowe – Betonowe kanały wewnętrzne”.
³⁾ Norma PN-EN 13198:2005 „Prefabrykaty z betonu – Elementy małej architektury ulic i ogrodów”