Iniekcyjne metody odtwarzania hydroizolacji poziomej murów wg znowelizowanych wytycznych WTA
Injection methods of restoring horizontal waterproofing of walls according to the amended WTA guidelines
Technologia kremów iniekcyjnych to de facto wariant iniekcji grawitacyjnej, w której funkcję zasobnika pełni otwór iniekcyjny; fot.: autor
Odtwarzanie hydroizolacji poziomej przeciw wilgoci kapilarnej metodą iniekcji stosowane jest z powodzeniem już od niemal trzech ćwierćwieczy [1]. Technologia ta oczywiście jest cały czas ulepszana i rozwijana – pojawiają się nowe preparaty iniekcyjne, metody aplikacji, ale zmienia się również podejście do oceny skuteczności wykonanej w ten sposób hydroizolacji strukturalnej.
Zobacz także
dr inż. Bartłomiej Monczyński Pomiary wilgotności w diagnostyce obiektów budowlanych – metody niszowe
Obok bezwzględnych metod pomiarów wilgotności materiałów budowlanych [1], względnych metod opornościowej, objętościowej i higrometrycznej [2, 3], jak również termografii w podczerwieni [4], w diagnostyce...
Obok bezwzględnych metod pomiarów wilgotności materiałów budowlanych [1], względnych metod opornościowej, objętościowej i higrometrycznej [2, 3], jak również termografii w podczerwieni [4], w diagnostyce zawilgoconych budynków (w tym obiektów zabytkowych) stosowanych jest szereg innych metod względnego (pośredniego) pomiaru wilgotności. Większość z nich opisana została w Załączniku C („Inne metody względne”) oraz Załączniku D („Metody ze specjalnymi wymaganiami bezpieczeństwa”) normy PN-EN 16682,...
dr inż. Bartłomiej Monczyński Pomiary wilgotności w diagnostyce obiektów budowlanych – metoda higrometryczna
W diagnostyce zawilgoconych budynków obok najbardziej miarodajnych, bezwzględnych metod oceny zawilgocenia [1] oraz szeroko stosowanych względnych metod elektrycznych [2] stosowany jest szereg mniej rozpowszechnionych...
W diagnostyce zawilgoconych budynków obok najbardziej miarodajnych, bezwzględnych metod oceny zawilgocenia [1] oraz szeroko stosowanych względnych metod elektrycznych [2] stosowany jest szereg mniej rozpowszechnionych urządzeń i sposobów określania ilości wody w materiałach i elementach budowlanych. Jedną z nich jest metoda pomiaru higrometrycznego, nazywana również metodą wilgotności równowagowej.
PPHU POLSTYR Zbigniew Święszek Renowacja fasad może mieć znaczący wpływ na efektywność termiczną budynków
Renowacja fasad może mieć znaczący wpływ na efektywność termiczną budynków, zwłaszcza w kontekście poprawy izolacyjności i zmniejszenia strat ciepła. Oto kilka kluczowych aspektów, w których renowacja...
Renowacja fasad może mieć znaczący wpływ na efektywność termiczną budynków, zwłaszcza w kontekście poprawy izolacyjności i zmniejszenia strat ciepła. Oto kilka kluczowych aspektów, w których renowacja może wpłynąć na efektywność termiczną fasad:
***
W artykule przedstawiono iniekcyjne metody odtwarzania hydroizolacji poziomej murów wg znowelizowanych wytycznych WTA. Wymieniono materiały iniekcyjne oraz omówiono ich charakterystykę. Opisano cztery zasady działania iniekcyjnych środków chemicznych.
The article presents injection methods for reconstructing horizontal waterproofing of walls according to the amended WTA guidelines. Injection materials are listed and their characteristics are discussed. Four principles of action of injection chemical agents are described.
***
Odtwarzanie hydroizolacji poziomej przeciw wilgoci kapilarnej metodą iniekcji stosowane jest z powodzeniem już od niemal trzech ćwierćwieczy [1]. Technologia ta oczywiście jest cały czas ulepszana i rozwijana – pojawiają się nowe preparaty iniekcyjne, metody aplikacji, ale zmienia się również podejście do oceny skuteczności wykonanej w ten sposób hydroizolacji strukturalnej.
Opis aktualnego stanu wiedzy na ten temat można znaleźć w instrukcji nr 4-10-24/D [2], opracowanej i opublikowanej przez organizację WTA International, czyli Naukowo-Techniczne Stowarzyszenie na rzecz Konserwacji Budynków oraz Ochrony Zabytków (skrót pochodzi od niem. Wissenschaftlich-Technische Arbeitsgemeinschaft für Bauwerkserhaltung und Denkmalpflege). Najnowsza, zaktualizowana wersja instrukcji ukazała się (na co wskazują ostatnie dwie cyfry jej numeru) pod koniec ubiegłego roku.
Instrukcja ta dotyczy iniekcji w murach lub elementach budowlanych wykonanych z kapilarnie aktywnych materiałów budowlanych (np. tzw. chudego betonu) w celu ograniczenia kapilarnego transportu wilgoci, przy zastosowaniu preparatów iniekcyjnych, które zostały przebadane i certyfikowane zgodnie z przedmiotowymi wytycznymi (porównaj [3]).
Należy przy tym mieć na względzie, że w przypadku gdy planowane jest przerwanie transportu kapilarnego metodą iniekcji w obszarze kontaktu z gruntem, zazwyczaj konieczne są również dodatkowe środki uszczelniające.
Iniekcje murów w rozumieniu instrukcji WTA z zasady nie są skuteczne przeciwko wodzie pod ciśnieniem (wywierającej ciśnienie hydrostatyczne na elementy budowlane) bez zastosowania dodatkowych środków wykluczających ten rodzaj obciążenia (np. systemów drenujących [4][5]). Odległość między dolną granicą przepony uszczelniającej a najwyższym poziomem swobodnego lub spiętrzonego zwierciadła wody gruntowej [6] powinna bez dodatkowych środków wynosić 0,5 m (zgodnie z DIN 18533 [7]).
Celem uszczelnienia przegrody metodami iniekcyjnymi jest w rozumieniu instrukcji WTA takie ograniczenie kapilarnego transportu wilgoci, w tej części elementu budowlanego, która znajdzie się nad przeponą, aby osiągnięta została (po pewnym czasie – dzięki wymianie wilgoci z otaczającym otoczeniem) wilgotność równowagowa, charakterystyczna dla danych warunków otoczenia. Wilgotność równowagową w murach ustala się poprzez wymianę wilgoci z otaczającym powietrzem. Zależy ona od materiału, z jakiego wykonano przegrodę, względnej wilgotności powietrza oraz zawartości soli w murze. Podkreślenia wymaga fakt, że ustalenie celu oraz czasu osiągnięcia wilgotności równowagowej powinno być ustalone na etapie opracowania dokumentacji projektowej.
Preparaty iniekcyjne to specjalnie przygotowane do stosowania w technologii wtórnej iniekcji murów przeciwko kapilarnemu transportowi wilgoci jedno- lub wieloskładnikowe, chemicznie reagujące lub fizycznie twardniejące materiały, które dzięki swoim specjalnym właściwościom redukują kapilarny transport wilgoci w murze.
W świetle znowelizowanej instrukcji WTA jako materiały iniekcyjne stosuje się jedno- lub wieloskładnikowe substancje na bazie:
- krzemianu alkalicznego i/lub metylokrzemianu alkalicznego,
- parafiny,
- żelu poliakrylanowego,
- żywicy poliuretanowej,
- mikroemulsji silikonowej,
- silanu/siloksanu.
Bez względu na sposób stosowanej technologii wyróżnia się cztery różne zasady działania iniekcyjnych środków chemicznych [2][8][9] (porównaj: RYS. 1):
- zamknięcie (zatkanie) światła kapilar – środek iniekcyjny osadza się w częściowo wypełnionym wodą systemie porów i kapilar, aż do ich całkowitego wypełnienia i przerwania transportu kapilarnego,
- zwężenie światła kapilar – środek iniekcyjny osadza się w systemie porów i kapilar w taki sposób, że następuje zmniejszenie tzw. promienia efektywnego kapilar, w wyniku czego pory aktywne kapilarnie przestają być dostępne dla transportowanej w ten sposób wody (prędkość podciągania kapilarnego zostaje zredukowana do zera),
- hydrofobizację – środek iniekcyjny osadza się na ścianach porów i kapilar, tworząc w połączeniu z materiałem warstwę niezwilżalną dla wody (kąt zwilżania θ ≥ 90°), w wyniku czego zjawisko kapilarnego transportu wody zostaje zahamowane,
- kombinację zamknięcia lub zmniejszenia przekroju kapilar z ich hydrofobizacją.
Właściwości oraz mechanizmy działania aktualnie stosowanych podstawowych materiałów iniekcyjnych zestawiono w TABELI 1.
Naukowo-Techniczne Stowarzyszenie na rzecz Konserwacji Budynków oraz Ochrony Zabytków (WTA) prowadzi certyfikację preparatów iniekcyjnych zgodnie z wymaganiami instrukcji nr 4-10-24/D [2].
Certyfikat WTA potwierdza zasadniczą skuteczność materiału iniekcyjnego, zależną od stopnia zawilgocenia iniektowanego muru, na podstawie metody badawczej opracowanej przez stowarzyszenie [3]. Certyfikacja płynnych materiałów iniekcyjnych powinna być przedstawiona dla różnych obciążeń wilgocią muru (stopień zawilgocenia: 60%, 80%, 95% ±5%), tak aby można było na tej podstawie określić możliwości oraz granice zastosowania preparatów iniekcyjnych. Preparaty płynne oraz te o konsystencji kremu należy stosować w ramach kryteriów badania uwzględnionych przy certyfikacji, w tym w szczególności stopnia zawilgocenia oraz rozstawu otworów iniekcyjnych. Co do zasady płynne materiały iniekcyjne mogą być również stosowane przy niższych stopniach zawilgocenia niż wykazano w badaniu skuteczności. Natomiast w przypadku kremów iniekcyjnych należy uwzględnić minimalny (deklarowany przez producenta) wymagany stopień zawilgocenia. Stopień zawilgocenia wykazany w świadectwie badania nie stanowi kryterium możliwości i granic zastosowania jedynie dla parafiny. Dzieje się tak z uwagi na techniczną obróbkę wstępną stosowaną w przypadku tych preparatów iniekcyjnych.
Przed przystąpieniem do prac iniekcyjnych należy przeprowadzić badania wstępne w ramach diagnostyki budynku, zaplanować szczegółowo przebieg prac oraz wykonać iniekcję próbną. Badania wstępne w ramach diagnostyki budynku obejmują przede wszystkim określenie:
- stopnia przesiąknięcia wilgocią (opcjonalnie wilgotności masowej) w planowanej strefie iniekcji,
- rozkładu zawilgocenia oraz stopnia przesiąknięcia wilgocią w planowanej strefie iniekcji,
- rodzaju i ilości ewentualnych szkodliwych soli rozpuszczalnych,
- rodzaju i wytrzymałości materiałów,
- właściwości konstrukcyjnych oraz struktury muru (wolne przestrzenie, rysy szczeliny, warstwy).
Stopień przesiąknięcia wilgocią powinien być określony zgodnie z aktualnym stanem wiedzy [10]. Jedynie ten parametr pozwala na odpowiedni wybór środka iniekcyjnego, sposobu jego aplikacji oraz określa granice zastosowania. Służy również jako parametr kontroli skuteczności iniekcji. W przypadku obciążenia solami należy również określić wilgotność higroskopijną materiałów, z których wykonano przegrodę. Obok rozkładu zawilgocenia należy ponadto zbadać (co najmniej półilościowo) rodzaj i stężenie szkodliwych soli budowlanych (w szczególności chlorków, azotanów i siarczanów) [11].
Na podstawie wyników badań wstępnych sporządzany jest następnie projekt prac uszczelniających.
W ramach planowania prac iniekcyjnych należy określić cel naprawy, preferowaną metodę iniekcji wraz z wybranymi warunkami brzegowymi oraz materiał iniekcyjny. Jeżeli nie wykonano dokumentacji projektowej, zazwyczaj odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie hydroizolacji wtórnej przejmuje wykonawca.
Cel naprawy oraz czas jego osiągnięcia należy uzgodnić z inwestorem oraz odpowiednio udokumentować. Należy przy tym uwzględnić planowane użytkowanie pomieszczeń. Na etapie projektowania nie należy również pomijać wszelkich innych środków i zabiegów technicznych w zakresie uszczelnienia, koniecznych do osiągnięcia celu naprawy.
Na podstawie uzgodnionego z inwestorem celu uszczelnienia oraz wyników badań wstępnych opracowywana jest koncepcja uszczelnienia. Powinna ona uwzględniać występujące warunki brzegowe w tym przede wszystkim warunki gruntowo-wodne oraz wynikające z nich obciążenie wilgocią, jak również ewentualne działania towarzyszące.
Koncepcja uszczelnienia obejmuje elementy budynku, które należy uszczelnić metodą iniekcji, natomiast na podstawie badań wstępnych określa się materiał iniekcyjny oraz metodę jego aplikacji. Z kolei na podstawie warunków brzegowych – w tym przede wszystkim rodzaju zastosowanego materiału budowlanego, geometrii przegrody oraz stopnia zawilgocenia – określa się rozmieszczenie otworów iniekcyjnych – ich rozstaw, liczbę rzędów, nachylenie oraz ewentualną konieczność wykonywania nawiertów z obu stron elementu.
RYS. 2 Schemat rozmieszczenia łańcucha nawiertów w przypadku iniekcji grawitacyjnej; rys.: [2]; a – wewnątrz, b – na zewnątrz, c – obustronnie (w przypadku ścian o większej grubości)
Otwory iniekcyjne nawierca się jedno- lub wielorzędowo. Rozstaw nawiertów określa się osiowo, tj. od środka jednego otworu do środka drugiego (RYS. 2, RYS. 3). Należy przy tym zapewnić, aby przez wykonanie otworów iniekcyjnych i związane z tym zmniejszenie przekroju muru nie została naruszona stateczność przegrody.
Przy planowaniu prac iniekcyjnych należy również uwzględnić, że po ich wykonaniu z murów musi odparować nadmiar wilgoci. Może to prowadzić do powstawania wykwitów, tj. krystalizacji rozpuszczalnych w wodzie soli na powierzchni materiału budowlanego.
Aby materiał iniekcyjny mógł spełnić swoją rolę (rozwinąć swoją skuteczność), może okazać się konieczne przeprowadzenie dodatkowych i/lub towarzyszących zabiegów, które należy uwzględnić w dokumentacji projektowej, w tym w szczególności:
- zamknięcie lub wypełnienie otworów iniekcyjnych (przed lub w trakcie iniekcji) materiałem kompatybilnym z materiałem, z którego wykonano przegrodę,
- powierzchniowe uszczelnienie strefy iniekcji,
- usunięcie istniejących tynków,
- lokalne alkalizowanie obszaru iniekcji,
- wykonanie wtórnej hydroizolacji pionowej,
- redukcję klasy oddziaływania wody,
- aktywne osuszanie elementu budowlanego,
- odsalanie itp.
Na etapie projektowania należy również uwzględnić ewentualne granice zastosowania przyjętej metody iniekcji związane z zastosowanymi materiałami iniekcyjnymi i/lub strukturą przegrody (np. elementy drążone, mury wielowarstwowe, beton komórkowy itp.).
Weryfikację założeń projektowych należy w razie potrzeby przeprowadzić, wykonując iniekcję próbną na reprezentatywnym odcinku muru. Po zakończeniu iniekcji próbnej należy – na rozłamie próbki o niewielkiej średnicy, pobranej ze strefy iniekcji (najlepiej między otworami iniekcyjnymi) – skontrolować rozchodzenie się środka iniekcyjnego w murze. Lokalizację obszaru badań z rozmieszczeniem wszystkich otworów, ewentualne prace przygotowawcze, temperaturę elementu budowlanego, zawartość wody, zużycie materiału iniekcyjnego, czas iniekcji, temperaturę i wilgotność powietrza należy w odpowiedni sposób udokumentować.
Iniekcja zasadniczo powinna prowadzić do jednolitej skuteczności w całej strukturze impregnowanej części muru. Przed przystąpieniem do prac iniekcyjnych należy się upewnić, czy nie dojdzie do niekontrolowanych wycieków środka iniekcyjnego przez nieciągłości występujące w murze. Mury z większymi pustkami, luźnymi elementami i wypełnieniem zaprawą wewnątrz (tzw. mury żebracze), otwartymi spoinami oraz wyraźnymi pęknięciami wymagają – aby zapobiec niekontrolowanemu wypływowi materiału iniekcyjnego – zastosowania dodatkowych środków dopasowanych do konkretnego przypadku.
W takim wypadku wolne przestrzenie można wypełnić kompatybilną z materiałem przegrody, płynną, niskokurczliwą zaprawą (suspensją) cementową zalecaną przez producenta systemu. Po rozpoczęciu procesu wiązania (ten czas określa producent zaprawy) otwory należy ponownie rozwiercić. Alternatywnie można zastosować metody „mostkujące” wolne przestrzenie (np. specjalne lance iniekcyjne).
Zgodnie z założeniami projektowymi i charakterystyką poddawanego iniekcji muru, przed lub po jej wykonaniu należy usunąć zarówno tynk w obszarze strefy iniekcji, jak i uszkodzony tynk (co najmniej 80 cm powyżej widocznego obszaru zawilgocenia). Jeżeli stary tynk został usunięty przed wykonaniem iniekcji, należy (np. poprzez uszczelnienie strefy iniekcji) zapobiec niekontrolowanemu wyciekowi preparatu iniekcyjnego.
Po zakończeniu iniekcji otwory wiercone należy szczelnie zamknąć materiałami kompatybilnymi z materiałem budowlanym.
Po wykonaniu iniekcji powyżej wykonanej przepony muszą panować warunki umożliwiające wysychanie przegrody. Z reguły zakłada się, że cel uszczelnienia (uzgodniona zawartość wilgoci/stopień zawilgocenia muru) powinien zostać osiągnięty po około dwóch latach. W razie potrzeby należy przewidzieć działania osłonowe i/lub towarzyszące.
Należy zapewnić kompatybilność wszystkich materiałów budowlanych przewidzianych w procesie wykonywania iniekcji murów, z uwzględnieniem planowanych klas użytkowania pomieszczeń (w indywidualnych przypadkach mogą być konieczne specjalne analizy).
Do wykonywania iniekcji penetracyjnej (określanej również jako grawitacyjna lub bezciśnieniowa) stosowane są materiały płynne lub o konsystencji kremu, np. krzemiany, siloksany, silany, mikroemulsje silikonowe, jak również odpowiednio ogrzane parafiny.
Materiał iniekcyjny wprowadza się do uprzednio nawierconych otworów za pomocą odpowiednich technologii. W przypadku płynnych materiałów iniekcyjnych sprawdziły się specjalne zasobniki (zbiorniki) mocowane na murze. Natomiast dla materiałów iniekcyjnych o konsystencji kremu funkcję zasobnika pełni otwór iniekcyjny (FOT. główne).
Zużycie materiału zależy przede wszystkim od rozkładu i objętości porów w materiałach, z których wykonano mur (cegle, kamieniu i zaprawie) oraz charakteru konstrukcji murowej. Należy zwrócić uwagę na jednorodne rozprowadzenie iniektu w przegrodzie.
Środek iniekcyjny powinien być zatem podawany w sposób ciągły (nie wolno dopuścić do całkowitego opróżnienia zasobników), aż do momentu całkowitego wysycenia muru w strefie iniekcji, co ma zapewnić równomierne rozprowadzenie w przegrodzie oraz uzyskanie jednolitej przepony przecinającej podciąganie kapilarne wilgoci. W przypadku płynnych materiałów iniekcyjnych, w zależności od stopnia zawilgocenia oraz struktury przegrody, może być konieczne wykonanie iniekcji dwurzędowej. Zalecenia producentów dotyczące zużycia muszą być uwzględnione zarówno przez projektantów, jak i wykonawców.
Maksymalny (osiowy) rozstaw otworów powinien być dostosowany do chłonności muru, ale również do warunków statycznych, przy czym nie może on przekraczać wytycznych zawartych w dokumentacji stosowanego preparatu (certyfikatu WTA oraz wytycznych producenta). Do wykonywania otworów preferowane są urządzenia o niskim poziomie wibracji. Nawierty wykonuje się z nachyleniem uzależnionym od struktury muru oraz metody aplikacji (RYS. 2, TABELA 2). Wiercenie należy jednak prowadzić w taki sposób, aby przeciąć co najmniej jedną spoinę wsporną. Należy również zapewnić równoległość otworów iniekcyjnych. Z kolei w obszarach krzyżowania się ścian należy szczegółowo rozplanować położenie nawiertów. Głębokość otworów iniekcyjnych zależy od ich nachylenia – mierzona w poziomie powinna być ona o ok. 5 cm mniejsza od całkowitej grubości muru (RYS. 2). W przypadku ścian o większych grubościach zaleca się wiercenie z obu ich stron – konieczność takiego zabiegu oraz dane dotyczące głębokości otworów wierconych należy ustalić w dokumentacji projektowej.
Aby nie ograniczać nasiąkliwości kapilarnej wewnętrznej powierzchni otworów iniekcyjnych, przed przystąpieniem do aplikacji preparatu iniekcyjnego nawierty należy oczyścić, w tym przede wszystkim usunąć z nich urobek (zwierciny). Czyszczenie otworów można wykonać poprzez przedmuchanie niezaolejonym sprężonym powietrzem, odessanie urobku, względnie mechanicznie.
W przypadku iniekcji ciśnieniowej materiał aplikowany jest przy użyciu specjalnych pomp, których zadaniem jest wytworzenie ciśnienia (< 10 bar) w celu wprowadzenia środka iniekcyjnego w strukturę materiału budowlanego. Ciśnienie iniekcji powinno być utrzymywane na stałym poziomie do momentu, aż zapewnione zostanie wystarczające rozprowadzenie środka iniekcyjnego. Należy przy tym zadbać o to, aby rozkład środka iniekcyjnego w murze był na tyle, na ile to możliwe, równomierny.
Otwory iniekcyjne można wykonać jedno- lub wielorzędowo z przesunięciem. Osiowy rozstaw nawiertów ustalana się na podstawie przewidywanej minimalnej głębokości wnikania materiałów iniekcyjnych, przy czym nie może on przekraczać wartości określonej w dokumentacji produktowej (certyfikacie WTA oraz wytycznych producenta).
Odstępstwa są w tym wypadku możliwe jedynie wówczas, gdy skuteczność została udowodniona reprezentatywnymi iniekcjami próbnymi oraz zostały one uwzględnione w dokumentacji projektowej i/lub uzgodnione między stronami. Nawierty mogą być wykonywane poziomo lub pod kątem dostosowanym do warunków brzegowych oraz sposobu iniekcji (RYS. 3, TABELA 3). Należy je ustalić w taki sposób, aby zapewnić dostęp preparatu do wszystkich kapilarnie aktywnych materiałów użytych do wzniesienia przegrody (elementów murowych oraz zaprawy). Analogicznie do iniekcji grawitacyjnej należy zapewnić równoległość otworów iniekcyjnych, a w obszarach krzyżowania się ścian szczegółowo rozplanować ich położenie.
Aplikacja ciśnieniowa powinna być prowadzona w sposób ciągły, a ciśnienie dopasowane do wytrzymałości konstrukcji murowej. W przypadku iniekcji dwurzędowej najpierw należy wypełnić dolny łańcuch otworów. Czas prowadzenia iniekcji należy ustalić indywidualnie dla danego materiału oraz obiektu. Zużycie preparatu iniekcyjnego uzależnione jest od chłonności (porowatości) muru, struktury muru oraz stopnia zawilgocenia.
Iniekcję można prowadzić za pomocą odpowiednich urządzeń – w przypadku iniekcji penetracyjnej zasobników, a w przypadku iniekcji ciśnieniowej zbiorników ciśnieniowych, pomp membranowych, tłokowych lub pneumatycznych – oraz akcesoriów odpowiednich dla danej metody, np. mieszarek, pakerów iniekcyjnych, węży, manometrów.
W zależności od specyficznych warunków wykonywania prac iniekcyjnych mogą być wymagane działania towarzyszące (dodatkowe), np.:
- wtórne izolacje pionowe: aby całkowicie oddzielić budynek od wody, obok bariery przeciw kapilarnemu podciąganiu wody, zazwyczaj należy również wykonać uszczelnienie pionowe – zewnętrzne [12] lub od wewnątrz [13] – oraz hydroizolację strefy cokołowej [14][15],
- tynki renowacyjne: zastosowanie tynków renowacyjnych umożliwia z jednej strony wysychanie ściany powyżej przepony iniekcyjnej, z drugiej akumulację szkodliwych soli budowlanych w strukturze tynku [16],
- osuszanie techniczne: poprzez osuszanie techniczne, takie jak zastosowanie wentylatorów, osuszanie powietrza, nagrzewanie przegrody, można przyspieszyć wysychanie elementu budowlanego [17].
Wtórna hydroizolacja pozioma wykonana metodą iniekcji powinna, po upływie uzgodnionego terminu od zakończenia prac, zostać poddana kontroli jakości. Kontrolę tę można przeprowadzić na jeden z trzech sposobów:
- pomiary porównawcze – po zakończeniu prac należy przeprowadzić badania wilgotności muru powyżej i poniżej poziomu iniekcji oraz porównać z wynikami pomiaru zawilgocenia uzyskanymi podczas wykonywania badań wstępnych (diagnostycznych),
- test kropli – ze strefy iniekcji należy pobrać próbkę w formie rdzenia wiertniczego w celu oceny właściwości hydrofobowych oraz obszaru penetracji preparatu iniekcyjnego, poprzez nałożenie (za pomocą pipety) kropli wody na przekroju rdzenia,
- ocena jakości uszczelnienia – pobranie rdzenia wiertniczego przed i po wykonaniu w celu obliczenia współczynnika absorbcji kapilarnej:
gdzie:
w – współczynnik absorpcji wody [kg/m2∙s0,5],
m – przyrost masy po nasączaniu w czasie t [kg],
A – powierzchnia absorpcji [m2],
t – czas nasycania [h].
Na podstawie wartości referencyjnych przed i po iniekcji należy określić współczynniki redukcji absorpcji:
gdzie:
Rerr – uzyskany współczynnik redukcji,
Rmax – maksymalny współczynnik redukcji,
wref – współczynnik absorpcji kapilarnej w strefie referencyjnej [kg/m2∙s0,5],
win – współczynnik absorpcji kapilarnej w strefie iniekcji [kg/m2∙s0,5],
a następnie wyznacza jakość uszczelnienia:
W przypadku oceny jakości uszczelnienia AQ wartość graniczną przyjmuje się 90% (średnia arytmetyczna):
- AQ ≥ 90% – hydroizolacja pozioma funkcjonuje prawidłowo,
- AQ < 90% – hydroizolacja pozioma nie funkcjonuje prawidłowo.
Należy przy tym uwzględnić, że współczynnik AQ może przyjmować wartości powyżej 100%, jeżeli wartość współczynnika absorpcji kapilarnej w rdzeniu z płaszczyzny uszczelnienia zostanie obniżona poniżej granicy w = 0,5 kg/m2h0,5 (porównaj: [1][18]) Wówczas hydroizolację poziomą klasyfikuje się jako „w pełni funkcjonującą”.
Podczas oceny skuteczności zabiegów uszczelniających należy każdorazowo uwzględniać warunki klimatyczne wewnątrz budynku, jak również sposób wykorzystywania pomieszczeń. Przeprowadzone działania uznaje się za skuteczne, o ile cel ustalony na etapie projektowania zostanie osiągnięty w określonym czasie – o ile nie uzgodniono inaczej, przyjmuje się okres dwóch lat.
Literatura
- B. Monczyński, „Skuteczność wtórnych hydroizolacji poziomych wykonywanych metodą iniekcji chemicznej w murach ceglanych”, Grupa MEDIUM, Warszawa 2023.
- WTA Merkblatt 4-10-24/D, „Injektionsverfahren mit zertifizierten Injektionsstoffen gegen kapillaren Feuchtetransport”.
- B. Monczyński, „Odtwarzanie hydroizolacji poziomej muru – kryteria doboru środków iniekcyjnych”, „IZOLACJE” 3/2020, s. 85–92.
- B. Monczyński, „Odwadnianie budynków za pomocą drenażu opaskowego”, „IZOLACJE” 3/2023, s. 144–149.
- B. Monczyński, „Projektowanie i wymiarowanie drenażu na potrzeby odwadniania budynków”, „IZOLACJE” 4/2023, s. 90–97.
- B. Monczyński, „Co leży u podstaw niezawodności hydroizolacji budynków?”, „IZOLACJE” 5/2023, s. 22–27.
- DIN 18533-1:2017-07, „Abdichtung von erdberührten Bauteilen – Teil 1: Anforderungen, Planungs- und Ausführungsgrundsätze”.
- J. Weber, „Horizontalsperren im Injektionsverfahren”, [w:] „Bauwerksabdichtung in der Altbausanierung: Verfahren und juristische Betrachtungsweise”, Springer Vieweg, Wiesbaden 2018, s. 257–304.
- R. Wójcik, „Hydrofobizacja i uszczelnianie przegród murowych metodą iniekcji termicznej”, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2006.
- B. Monczyński, „Badanie wilgotności mineralnych materiałów budowlanych”, „IZOLACJE” 2/2019, s. 78–84.
- B. Monczyński, „Zasolenie budynków i sposoby jego określania na potrzeby diagnostyki budowli”, „IZOLACJE” 3/2019, s. 96–101.
- B. Monczyński, „Uszczelnienie od zewnątrz odsłoniętych elementów istniejących budynków”, „IZOLACJE” 5/2019, s. 109–115.
- B. Monczyński, „Uszczelnianie istniejących budynków od wewnątrz”, „IZOLACJE” 6/2019, s. 92–98.
- B. Monczyński, „Renowacja i uszczelnianie cokołów w istniejących budynkach – cz. 1”, „IZOLACJE” 9/2020, s. 66–70.
- B. Monczyński, „Renowacja i uszczelnianie cokołów w istniejących budynkach – cz. 2”, „IZOLACJE” 10/2020, s. 90–97.
- B. Monczyński, „Tynki stosowane na zawilgoconych przegrodach – tynki renowacyjne”, „IZOLACJE” 6/2020, s. 80–88.
- B. Monczyński, „Nie tylko hydroizolacja – metody usuwania nadmiaru wilgoci z przegród budowlanych”, „IZOLACJE” 11/12/2019, s. 108–114.
- B. Monczyński, B. Ksit, A. Szymczak-Graczyk, „Assessment of The Effectiveness of Secondary Horizontal Insulation Against Rising Damp Performed by Chemical Injection”, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 471 (2019) 52063.









