Izolacje.com.pl

Mechaniczne i mikrostrukturalne właściwości betonu wysokowartościowego z dodatkiem żużla paleniskowego

Mechanical and microstructural properties of high performance concrete with furnace slag

Archiwum autora

Archiwum autora

Dążenie do zwiększenia wytrzymałości i szczelności zwykłego betonu przyczyniło się do powstania materiału nowej generacji, tzw. betonu wysokowartościowego.

Zobacz także

BASCOGLASS Sp. z o. o. Pręty kompozytowe do zbrojenia betonu

Pręty kompozytowe do zbrojenia betonu Pręty kompozytowe do zbrojenia betonu

Pręty kompozytowe wykorzystywane są w konstrukcjach budowlanych od kilkudziesięciu lat. Wysoka odporność na korozję, duża wytrzymałość na rozciąganie, obojętność elektromagnetyczna oraz łatwość cięcia...

Pręty kompozytowe wykorzystywane są w konstrukcjach budowlanych od kilkudziesięciu lat. Wysoka odporność na korozję, duża wytrzymałość na rozciąganie, obojętność elektromagnetyczna oraz łatwość cięcia to główne czynniki decydujące o wyborze prętów kompozytowych jako zbrojenia konstrukcji. Liczne realizacje, w których zastosowano takie zbrojenie oraz pozytywne wyniki wielu badań świadczą o tym, iż jest ono dobrą alternatywą dla klasycznej stali zbrojeniowej.

dr inż. Marcin Górski, dr inż. Bernard Kotala, mgr inż. Rafał Białozor Przykłady zastosowania prętów FRP oraz deskowań traconych

Przykłady zastosowania prętów FRP oraz deskowań traconych Przykłady zastosowania prętów FRP oraz deskowań traconych

Pręty kompozytowe stwarzają wiele możliwości zastosowania w konstrukcjach budowlanych wszędzie tam, gdzie tradycyjne zbrojenie stalowe przestaje być efektywne. Wśród nich największą popularnością w realizacjach...

Pręty kompozytowe stwarzają wiele możliwości zastosowania w konstrukcjach budowlanych wszędzie tam, gdzie tradycyjne zbrojenie stalowe przestaje być efektywne. Wśród nich największą popularnością w realizacjach budowlanych cieszą się pręty kompozytowe oparte na włóknie szklanym. Ciekawą propozycją wykorzystania materiałów FRP jest ich zastosowanie w budownictwie betonowym jako deskowanie tracone. Nie jest to metoda powszechna i znajduje uznanie głównie w Stanach Zjednoczonych.

inż. Łukasz Górecki, mgr inż. Krzysztof Grzegorzewicz Keramzyt i styropian jako lekkie wypełnienia nasypów drogowych

Keramzyt i styropian jako lekkie wypełnienia nasypów drogowych Keramzyt i styropian jako lekkie wypełnienia nasypów drogowych

Intensywny rozwój infrastruktury drogowej skutkuje prowadzeniem nowych szlaków komunikacyjnych na terenach dotąd niewykorzystywanych ze względu na wystąpienie w podłożu gruntów słabych i bardzo ściśliwych....

Intensywny rozwój infrastruktury drogowej skutkuje prowadzeniem nowych szlaków komunikacyjnych na terenach dotąd niewykorzystywanych ze względu na wystąpienie w podłożu gruntów słabych i bardzo ściśliwych. W takich przypadkach najczęściej stosuje się wzmocnienie podłoża poprzez zastosowanie pali, kolumn, zbrojenia geosyntetykami.

Główne zalety stosowania betonu wysokowartościowego to oszczędność materiałów wynikająca z mniejszych i bardziej smukłych elementów konstrukcyjnych w porównaniu z elementami wykonanymi z betonu zwykłego oraz możliwość wydłużenia trwałości obiektu budowlanego.

Jednym ze składników wpływających na jakość i trwałość betonu jest kruszywo, które powinno charakteryzować się jednorodnością cech fizycznych i uziarnienia oraz nie powinno zawierać składników szkodliwych [1].

W zależności od wymaganych własności betony produkowane z wykorzystaniem odpadów mogą mieć wiele zalet technicznych, ekonomicznych i ekologicznych.

Badania naukowe, zawarte w pracy A. Salesa, F.R. De Souza [2] wykazały, że wytrzymałość na ściskanie, absorpcja wody, moduł sprężystości betonów z recyklingu w porównaniu z konwencjonalnym betonem są na porównywalnym poziomie, a w niektórych przypadkach nawet wyższe.

Uboczne produkty spalania

Zgodnie z polityką ekologiczną i założeniami Krajowego Planu Gospodarki Odpadami [3] ilość odpadów przemysłowych w Polsce regularnie wzrasta. Polska jako jeden z krajów członkowskich UE stanęła przed koniecznością zastosowania rozwiązań ukierunkowanych na oszczędzanie energii, ochronę środowiska i wykorzystanie odpadów [4], przede wszystkim przez zaostrzające się dyrektywy unijne.

W dziedzinie gospodarki odpadami Unia Europejska wydała dziewięć dyrektyw. Priorytetem stało się tworzenie i wykorzystywanie nowoczesnych rozwiązań w budownictwie, jak i innych gałęziach gospodarki, np. ochrony środowiska i utylizacji odpadów.

Ze względu na zaostrzające się przepisy prawne oraz standaryzację wymagań UE w dziedzinie ochrony środowiska zaistniała konieczność zagospodarowywania odpadów przemysłowych pochodzących ze spalania węgla.

Polska jest jednym z czołowych europejskich producentów Ubocznych Produktów Spalania (UPS). Są to substancje mineralne powstające w wyniku spalania węgla kamiennego i brunatnego w kotłach energetycznych. Termin ten, obejmujący popioły, żużle, produkty spalania fluidalnego, mieszaniny popiołowo-żużlowe, wprowadzono w latach 90. ubiegłego roku przez krajowych producentów energii w celu zmiany wizerunku tych materiałów.

UPS mogą stanowić cenny surowiec i być jednocześnie alternatywą dla kruszyw. Wykorzystanie tych materiałów jest istotne nie tylko ze względu na oszczędności finansowe płynące z ich zagospodarowania, ale i z uwagi na kurczące się zasoby kruszyw naturalnych, które mogą być przez nie zastąpione, a także na zyski ekologiczne wynikające z likwidacji składowisk i ochrony zasobów.

W Polsce rocznie powstaje około 15 mln ton popiołów i żużli energetycznych, z których blisko 70% znajduje zastosowanie w gospodarce. Obecnie w budownictwie wykorzystuje się 95% produkowanych popiołów lotnych z węgla oraz 100% mieszanek popiołów lotnych i odpadów stałych z wapniowych metod odsiarczania [5].

Do podstawowych kierunków wykorzystania tych produktów w przemyśle materiałów budowlanych zalicza się produkcję cementów portlandzkich, betonów komórkowych, ceramiki budowlanej i kruszyw lekkich.

Budowa dróg i autostrad stworzyła kolejne możliwości zastosowania produktów spalania pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu kryteriów, tj. posiadania odpowiedniego uziarnienia, gęstości nasypowej, wilgotności i składu chemicznego, w tym niskiego udziału wolnego tlenku wapnia.

UPS są również stosowane w górnictwie podziemnym. Do zasadniczych kierunków ich wykorzystania należy doszczelnianie zrobów zawałowych, likwidacja i wypełnianie zbędnych wyrobisk korytarzowych i wykonywanie podsadzek samozestalających [6].

Jednym z odpadów elektrociepłowni powstających w procesach energetycznego spalania miału z węgla kamiennego jest żużel paleniskowy.

Po oziębieniu żużel różni się właściwościami w zależności od szybkości chłodzenia, ma szklistą strukturę, a jako materiał jest obojętny na ługowanie. Skład chemiczny żużla paleniskowego stanowi ok. 50% krzemionki SiO2 i znaczna ilość tlenku glinu Al2O3. Wyróżnia się jego dwie zasadnicze odmiany:

  • żużel nieprzepalony mający ciemnoszare zabarwienie i strukturę o porach otwartych.
    W kruszywie występują kawałki węgla wypalonego w różnym stopniu, a ziarna są w dużej mierze zeszkliwione.
  • żużel przepalony mający zabarwienie ceglastoczerwone.

W wyniku spalenia węgla powstają duże ilości kruszywa o drobnych frakcjach i twarde spieki. Nieliczne badania składu mineralogicznego żużla wykazały, że oprócz szkliwa występują w nim kryształy mulitu, obtopionego kwarcu, anortytu, melilitu, wypalonej skały gliniastej i gliniastożelazistej, magnetytu oraz wytrącenia gipsu [7, 8]. Skład żużla nie ma praktycznego wpływu na możliwość jego zastosowania.

Ciężar nasypowy żużli paleniskowych waha się w granicach od 700 kg/cm³ do 1100 kg/cm³, ciężar objętościowy ziaren wynosi od 1200 kg/cm³do 1800 kg/cm³, ciężar właściwy 2500–2700 kg/m³, porowatość ziaren wynosi 30-60%, a nasiąkliwość do 20%.

W przeciwieństwie do innych kruszyw, żużlom paleniskowym nie stawia się warunku wytrzymałości. Powodem jest niska jakość kruszywa i ograniczony zakres jego stosowania. Dobre wyniki uszlachetniania żużla daje zastosowanie metod odsiewu, nawilżania lub spiekania (aglomeracji).

Do celów budowlanych ze względu na jednorodność i wielkość produkcji, praktyczne zastosowanie mają jedynie żużle produkowane przez duże zakłady energetyczne. Szczegółową klasyfikację i terminologię żużli i popiołów lotnych różnych odmian i granulacji, uwzględniającą rodzaj stosowanego węgla i warunki jego spalania, precyzuje stara norma branżowa BN-79/6722-09 [5, 9].

Żużel paleniskowy powinien zawierać jak najmniejsze ilości niespalonego węgla oraz siarczanów, które mogą powodować pęcznienie betonu. O zagrożeniu żużla dla środowiska decyduje możliwość wymywania szkodliwych substancji, które mogą przenikać do wód powierzchniowych i powodować ich zanieczyszczenie.

Zawartość żelaza lub pirytu w żużlu może być przyczyną powstawania plam na powierzchni betonu. Kruszywo z żużla paleniskowego może być po obróbce zastosowane w budownictwie.

Cechy fizyczne i chemiczne kruszywa powinny odpowiadać wymaganiom podanym w normie PN-EN 12620:2004 [10].

  • Cechy pożądane to zawartość ziaren poniżej 0,125 mm - do 10% w stosunku wagowym, obcych zanieczyszczeń do 1% w stosunku wagowym i związków siarki SO3 do 2%. Ponadto straty po prażeniu nie mogą przekraczać 6%, jeżeli żużel stosowany jest jako jedyne kruszywo do betonów, 12% - gdy żużel mieszany jest z innym kruszywem i 20% - gdy żużel stosowany jest do produkcji drobnowymiarowych elementów ściennych, pod warunkiem, że pęcznienie betonu nie przekracza 0,04%.
  • Ujemną cechą żużlobetonu jest jego dość duża gęstość objętościowa przy niskiej wytrzymałości na ściskanie. Zastosowanie tego kruszywa nie jest zalecane do betonów zbrojonych.

Żużel paleniskowy najczęściej stosowany jest w budownictwie drogowym do umacniania i formowania nasypów. Okresowo należy przeprowadzać badania promieniotwórczości naturalnej żużli paleniskowych z określeniem zgodnie z Instrukcją ITB 234/2003 [11] wartości wskaźników aktywności promieniotwórczej f1 i f2.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 stycznia 2007 roku w sprawie wymagań dotyczących zawartości naturalnych izotopów promieniotwórczych potasu K-40, radu Ra-226, i toru Th-228 w surowcach i materiałach (…) [12] nie mogą one przekraczać o więcej niż 20% wartości granicznych f1 = 1 Bq/kg i f2 = 200 Bq/kg.

W ostatnich latach obserwuje się coraz większe zainteresowanie strategią zagospodarowania odpadów pochodzących ze spalania węgla. W wyniku przeprowadzonych studiów literaturowych napotkano na opracowania dotyczące możliwości wykorzystania żużli paleniskowych w betonie i produktach pokrewnych.

Neville [13] stwierdza, że sposoby wykorzystania żużli nieżelaznych do produkcji betonu nie zostały dotychczas opracowane. W badaniach Nataraja i innych zaobserwowano, że próbki betonowe z żużlem paleniskowym przeważnie ulegały zniszczeniu poprzez miażdżenie żużla zastosowanego jako substytut kruszywa grubego [14]. Wytrzymałość betonu z żużlem węglowym paleniskowym wynosiła 27,6 MPa po 7 dniach dojrzewania, natomiast po 28 dniach wzrosła do 38,5 MPa.

Wyniki przedstawione przez Thomasa i innych [15] wskazały, że wytrzymałość na ściskanie betonu trójskładnikowego zawierającego 20-25% żużla i 3-5% pyłu krzemionkowego po 7 dniach jest prawie równa wytrzymałości na ściskanie mieszanki kontrolnej, a po 28 dniach ją przekracza.

Podobną tendencję zaobserwowano w badaniach lekkich betonów z żużlem paleniskowym z dodatkiem popiołów lotnych [16]. Stwierdzono, że wytrzymałość po 90 dniach wzrasta w stosunku do wytrzymałości 28-dniowej o ponad 40%.

Betony, w których zastąpiono kruszywo grube lekkim kruszywem porowatym, charakteryzują się większą porowatością, co przekłada się na ich mniejszą przewodność cieplną [17]. Z drugiej strony betony te posiadają większą nasiąkliwość związaną z porowatością kruszywa.

Steiger i Hurd [18] zauważyli, że wzrost wagi jednostkowej betonu o 1% spowodowany absorpcją wody powoduje wzrost przewodności cieplnej betonu o 5%. Jednakże w przypadku konstrukcji inżynierskich wykonywanych z betonów wysokowartościowych najbardziej pożądaną cechą nie jest niska przewodność cieplna betonu, a wysoka wytrzymałość i trwałość.

W artykule podjęto próbę wykorzystania odpadu pochodzącego ze spalania węgla w elektrociepłowni do produkcji betonu. Celem tych badań jest określenie wpływu dodatku żużla paleniskowego stosowanego jako zamiennik kruszywa grubego w ilości 0%, 10%, 20% i 30% na właściwości mechaniczne i strukturalne betonu wysokowartościowego.

Program badań

Badania kontrolne stężeń naturalnych izotopów promieniotwórczych żużla pochodzącego ze spalania miału węgla kamiennego wykonywano w zewnętrznym laboratorium metodą spektometrii gamma za pomocą analizatora naturalnych zanieczyszczeń promieniotwórczych.

W badanych próbkach żużla stwierdzono, że wartości wskaźników aktywności promieniotwórczej nie przekraczają dopuszczalnych wartości granicznych o więcej niż 20%.

Żużel paleniskowy z punktu widzenia ochrony radiologicznej może więc być wykorzystywany w surowcach i materiałach stosowanych w budynkach przeznaczonych na pobyt ludzi i inwentarza żywego.

Skład mineralny żużla paleniskowego o strukturze gęstej i pęcherzykowatej analizowano za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) metodą proszkową. Zastosowano dyfraktometr rentgenowski z goniometrem i lampą Cu oraz monochromatorem grafitowym.

Morfologię, mikrotopografię i jakościową analizę składu chemicznego w obszarze głównych składników mineralnych badanego materiału odpadowego oznaczono za pomocą mikroskopu skaningowego (SEM) wyposażonego w system analizy składu chemicznego oparty na dyspersji promieniowania rentgenowskiego (EDS). Próbki żużla przygotowano w formie cienkowarstwowych płytek.

Na podstawie dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) stwierdzono, że dominującym składnikiem żużla paleniskowego ciemnego jest krzemionka SiO2 w postaci wykrystalizowanego kwarcu w ilości ok. 79%, węgiel C w formie grafitu w ilości 11% i tlenki żelaza: Fe3O4 (magnetyt) oraz Fe2O3 w ilości odpowiednio 3% i 7%.

W próbce żużla paleniskowego jasnego zidentyfikowano fazy glinokrzemianowe Al6Si2O13 (mulitu) i Al2SiO5 o zawartości odpowiednio 72% i 24% oraz fazę ilmenitu FeTiO3 w ilości 4%.

Na RYS. 1, RYS. 2, RYS. 3 i RYS. 4 zilustrowano odpowiednio porowatą budowę, widma żużla paleniskowego drobnego o ciemnej barwie i grubego o jasnej barwie, wykonane metodą dyspersji promieniowania rentgenowskiego (EDS).

RYS. 1. Mikrostruktura żużla ciemnego; fot. archiwa autorów RYS. 2. Widmo żużla ciemnego; fot. archiwa autorów
RYS. 3. Mikrostruktura żużla jasnego; fot. archiwa autorów RYS. 4. Widmo żużla jasnego; fot. archiwa autorów
TAB. 1. Składy pierwiastkowe żużla ciemnego i jasnego

TAB. 1. Składy pierwiastkowe żużla ciemnego i jasnego

W TAB. 1 zamieszczono składy pierwiastkowe.

Przed wykonaniem mieszanki betonowej przeprowadzono badanie strat prażenia żużla paleniskowego zgodnie z normą PN-EN 196­‑2:2005 [19]. W tym celu rozdrobniono go w moździerzu, a następnie wyprażono tygiel i zważono w nim próbki żużla z dokładnością do 0,0005 g.

Zamknięty tygiel umieszczono na 30 min w piecu muflowym nagrzanym do temp. 950 ± 25°C.

Po wyprażeniu próbki schłodzono w eksykatorze do temperatury pokojowej (FOT.), zważono je i ustalono masę. Straty prażenia wyniosły 11,7%, a więc badaną próbkę żużla zakwalifikowano do gatunku C.

FOT. Chłodzenie próbek żużla w eksykatorze;fot. archiwa autorów

FOT. Chłodzenie próbek żużla w eksykatorze;fot. archiwa autorów

W TAB. 2. podano skład chemiczny żużla paleniskowego. W wykonanych mieszankach betonowych zastosowano żużel o jasnej barwie po uprzednim pokruszeniu w młynie kulowym i przesianiu na zestawie sit normowych w celu otrzymania frakcji 2-16 mm.

Badania cementu portlandzkiego CEM I 42,5R przeprowadzono według norm polskich PN-EN 197-1:2002 [20] oraz PN­‑B­‑19707:2003 [21]. Wykonano analizę chemiczną, określono skład i parametry techniczne cementu, a uzyskane wyniki przedstawiono odpowiednio w TAB. 3. i TAB. 4.

W mieszankach zastosowano piasek kwarcowy o maksymalnej wielkości ziarna 2 mm jako kruszywo drobne oraz kruszywo żwirowe o maksymalnej wielkości ziarna 16 mm jako kruszywo grube.

TAB. 2. Skład chemiczny żużla paleniskowego

TAB. 2. Skład chemiczny żużla paleniskowego

Oznaczenie składu ziarnowego kruszywa grubego i piasku wykonano na podstawie normy EN 933­‑1:1997 [22].

W celu osiągnięcia tej samej urabialności we wszystkich mieszankach zastosowano superplastyfikator na bazie eterów polikarbo­ksylowych. Jego gęstość wynosiła 1065 kg/m³, a dawka w stosunku do wagi cementu i mikrokrzemionki - 1,5%.

Domieszka odpowiada wymaganiom dla superplastyfikatorów określonym w normie PN-EN 934-2+A1:2012 [23].

 TAB. 3. Chemiczny skład cementu CEM I 42,5R

 TAB. 3. Chemiczny skład cementu CEM I 42,5R

TAB. 4. Parametry techniczne cementu CEM I 42,5R

TAB. 4. Parametry techniczne cementu CEM I 42,5R

TAB. 5. Receptury mieszanek betonowych

TAB. 5. Receptury mieszanek betonowych

Stałymi składnikami mieszanek betonowych były: cement portlandzki CEM I 42,5R, piasek kwarcowy 0–2 mm, kruszywo żwirowe 2-16 mm, woda wodociągowa, mikrokrzemionka zagęszczona i superplastyfikator.

Kruszywo żwirowe zastępowano żużlem paleniskowym o frakcji 2-16 mm, odpowiednio w ilości 10%, 20%, 30% masy kruszywa żwirowego. Szczegółowe receptury mieszanek przedstawiono w TAB. 5.

Z każdej mieszanki formowano po 6 kostek o boku 100 mm do badania wytrzymałości betonu na ściskanie, 6 kostek o boku 100 mm do badania wytrzymałości betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu, 6 beleczek o wymiarach 50×50×250 mm do badania wytrzymałości betonu na rozciąganie przez zginanie i 6 walców o wymiarach 150×300 mm do określenia modułu sprężystości.

Wszystkie próbki zabezpieczono przed stratami wilgoci i do czasu rozformowania przechowywano przez 24 godziny w temperaturze ok. 23°C.

Następnie umieszczono je na 14 dni w zbiorniku z wodą. Do czasu badania po 28 i 56 dniach próbki dojrzewały w stałych warunkach laboratoryjnych.

Właściwości fizyczne

Badanie porowatości otwartej i gęstości objętościowej wykonano zgodnie z normą PN-EN 12390-7:2001 [24].

Do badania użyto po trzy próbki sześcienne z każdej serii, o wymiarach 100×100×100 mm. Zważono i odnotowano masę próbek w stanie suchym, rzeczywistym, po czym włożono je do wanny z wodą o temperaturze 20°C i o gęstości 998 kg/m³.

Po całkowitym zanurzeniu, pozostawiono próbki w wodzie do czasu, aż zmiany masy w czasie 24 godzin były mniejsze niż 0,2%. Po tym czasie każdą próbkę ważono w wodzie i odnotowano masę, a po wyciagnięciu wytarto wilgotną ściereczką i oznaczono masę próbki nasyconej wodą.

Na podstawie uzyskanych wyników wyznaczono gęstość objętościową i porowatość otwartą. Badanie nasiąkliwości przeprowadzono według normy PN-88/B-06250 [25] na trzech próbkach sześciennych o wymiarach 100×100×100 mm z każdej serii. Na podstawie otrzymanych wyników wyznaczono nasiąkliwość betonu. W TAB. 6 przedstawiono uzyskane średnie wyniki właściwości fizycznych betonów.

Wyniki pokazują, że zawartość żużla paleniskowego wpływa na wzrost porowatości i nasiąkliwości oraz na spadek gęstości betonu.

Spadek gęstości jest nieznaczny i wynosi 8% dla próbek z dodatkiem żużla w ilości 30% masy kruszywa w porównaniu z próbkami bez dodatku.

TAB. 6. Średnia wartość porowatości otwartej, gęstości objętościowej i nasiąkliwości betonu

TAB. 6. Średnia wartość porowatości otwartej, gęstości objętościowej i nasiąkliwości betonu

Z przeprowadzonych badań wynika, że wytworzony beton ma gęstość 2100-2300 kg/m³, co klasyfikuje go do grupy betonów zwykłych.

Porowatość otwarta betonu mieści się w zakresie 11-15% i nieznacznie przekracza typowe wartości. Nasiąkliwość próbek waha się od 6,21% do 6,87%.

Dodatek 10% żużla powoduje spadek nasiąkliwości o 4%, a dodatek 30% o 11% w stosunku do próbek bez dodatku. Stwierdzono, że wykonane serie spełniają wymagania normowe dotyczące nasiąkliwości w przypadku betonów osłoniętych przed bezpośrednim działaniem czynników atmosferycznych.

Wytrzymałość na ściskanie

Wszystkie badania wytrzymałościowe przeprowadzono w prasie Walter-Baj AG po 28 i 56 dniach. Badanie wytrzymałości na ściskanie wykonano zgodnie z zaleceniami normy PN-EN 12390-3:2002 [26].

Na RYS. 5 przedstawiono średnie wartości wytrzymałości betonu na ściskanie określone po 28 i 56 dniach.

Z otrzymanych wyników można zauważyć korzystny wpływ dodatku żużla paleniskowego na wytrzymałość betonu na ściskanie. Dodatki żużla w ilości 10%, 20%, 30% masy kruszywa żwirowego spowodowały odpowiednio przyrost wytrzymałości o 13%, 17% i 23% w stosunku do wytrzymałości betonu bez żużla po 28 dniach oraz o 10%, 15% i 20% po 56 dniach.

RYS. 5. Średnia wytrzymałość betonu na ściskanie po 28 i 56 dniach; rys.archiwa autorów

RYS. 5. Średnia wytrzymałość betonu na ściskanie po 28 i 56 dniach; rys.archiwa autorów

RYS. 6. Średnia wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu po 28 i 56 dniach; rys. archiwa autorów

RYS. 6. Średnia wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu po 28 i 56 dniach; rys. archiwa autorów

Przyrost wytrzymałości po 56 dniach wynosił od 13% do 17% w stosunku do wytrzymałości po 28 dniach. Stwierdzono, że większa wytrzymałość betonów żużlowych jest spowodowana większą wytrzymałością na miażdżenie żużla i znakomitą przyczepnością chropowatego kruszywa żużlowego do matrycy cementowej z dodatkiem mikrokrzemionki.

Wytrzymałość na rozciąganie przy rozłupywaniu

Wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu określono po 28 i 56 dniach na podstawie normy PN-EN 12390-6:2011 [27], a wyniki przedstawiono na RYS. 6.

Zróżnicowanie wytrzymałości na rozciąganie przy rozłupywaniu z dodatkiem żużla paleniskowego było nieco inne niż obserwowane w przypadku wytrzymałości na ściskanie. Wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu wzrastała co prawda wraz z dodatkiem żużla w porównaniu z betonem wzorcowym, ale największy przyrost wytrzymałości po 28 i 56 dniach zaobserwowano przy dodatku 10% żużla.

Po 28 dniach wytrzymałość na rozciąganie przy rozłupywaniu miała przyrosty 9%, 9% i 8% w porównaniu z wytrzymałością betonu kontrolnego M-1, a po 56 dniach odpowiednio rosła o 4,5%, 4% i 3,5%.

Stwierdzono, że wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu zwiększa się wraz z wiekiem. Po 56 dniach wartości M-1 (0% żużla), M-2 (10%), M-3 (20%) i M-4 (30%) osiągnęły wytrzymałość odpowiednio o 15%, 12%, 12% i 12% wyższą w porównaniu z wytrzymałością 28-dniową.

Wytrzymałość na rozciąganie przez zginanie

Wytrzymałość betonu na rozciąganie przez zginanie określono po 28 i 56 dniach na podstawie normy PN-EN 12390-5:2011[28]. Wałki podpierające rozstawiono na odległość 150 mm. Obciążenie przyłożono centrycznie z prędkością 0,05 MPa/s. Wyniki zilustrowano na RYS. 7.

Analogicznie jak dla wytrzymałości betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu, wytrzymałość na rozciąganie przez zginanie wzrastała wraz z dodatkiem żużla, a największy przyrost wytrzymałości po 28 i 56 dniach zaobserwowano ponownie przy 10% dodatku żużla.

Po 28 dniach wytrzymałość na zginanie mieszanki kontrolnej M-1 była niższa niż mieszanek M-2, M-3 i M-4 odpowiednio o 18%, 5% i 3%. Po 56 dniach odnotowano również wzrost wytrzymałości betonów z żużlem w kolejności o 10%, 7% i 5% w porównaniu z betonem wzorcowym.

Wytrzymałość na rozciąganie przez zginanie również wzrastała z wiekiem betonu. Między 28 a 56 dniem beton kontrolny M-1 charakteryzował wzrost o 18%, natomiast beton M-2 o 10%, M-3 o 20%, a M-4 o 21%.

Moduł sprężystości podłużnej

Badanie modułu sprężystości wykonano za pomocą prasy Walter-Baj AG z zastosowaniem modułomierza z ekstensometrem według zaleceń ASTM C 469-02:2004 [29]. Moduł sprężystości obliczano dla 33% maksymalnego obciążenia po 28 i 56 dniach. Na RYS. 8 przedstawiono wyniki.

Stwierdzono, że zastąpienie kruszywa żwirowego przez żużel paleniskowy znacznie zmniejsza wartości modułu sprężystości betonu. Po 28 dniach moduł betonu wzorcowego M-1 był wyższy od mieszanek M-2, M-3 i M-4 odpowiednio o 21%, 25% i 26%, a po 56 dniach odnotowano również spadki modułów betonów z żużlem w kolejności o 25%, 32% i 33%. Moduł sprężystości zawsze wzrastał z wiekiem betonu. Między 28 a 56 dniem beton kontrolny M-1 charakteryzował wzrost modułu o 6%, natomiast beton M-2 o 3%, M-3 o 0,3%, a M-4 o 0,2%.

RYS. 7. Średnia wytrzymałość betonu na rozciąganie przez zginanie po 28 i 56 dniach; rys. archiwa autorów

RYS. 7. Średnia wytrzymałość betonu na rozciąganie przez zginanie po 28 i 56 dniach; rys. archiwa autorów

RYS. 8. Średnia wartość modułu sprężystości po 28 i 56 dniach; rys. archiwa autorów

RYS. 8. Średnia wartość modułu sprężystości po 28 i 56 dniach; rys. archiwa autorów

Właściwości mikrostrukturalne

W analizach mikrostruktury betonu wykorzystano próbki pobrane z nieuszkodzonych fragmentów rozłupanych kostek z badania wytrzymałości na rozciąganie. Wykonano zdjęcia skaningowe i analizy rentgenowskie w trybie miejscowym i trybie pola.

Na RYS. 9., RYS. 10., RYS. 11. i RYS. 12. zilustrowano strefy kontaktowe żwiru oraz żużla z zaczynem cementowym stwardniałych betonów M-3 z 20% i M-4 z 30% dodatkiem żużla paleniskowego.

RYS. 9-12 Przykładowe zdjęcia mikroskopowe strefy przejściowej matrycy cementowej z kruszywem żużlowym i żwirowym betonu M-3 i M-4; fot. archiwa autorów

Żużel paleniskowy jest kruszywem porowatym, wysuszonym, które intensywnie odciąga wodę z zaczynu. Istnieją przypuszczenia, że budowa strefy przejściowej w takich betonach będzie inna niż w betonie tradycyjnym [30].

Na podstawie fotografii SEM stwierdzono, że dobre wiązanie zaczynu z kruszywem żużlowym (M-3, M-4) decyduje o wyższej wytrzymałości betonu na rozciąganie w porównaniu z betonem wzorcowym wykonanym na kruszywie żwirowym.

Wiązania między żwirem a zaczynem są słabsze niż w przypadku żużla. Potwierdziły to obserwacje mikroskopowe, które wykazały rysy rzędu 2-4 μm przechodzące przez żwir oraz między zaczynem i kruszywem. Powierzchnia żużla jest szorstka i nieregularna, co skutkuje jego większą adhezją do zaczynu cementowego w porównaniu z kruszywem żwirowym.

Obserwowany spadek wytrzymałości na rozciąganie można wytłumaczyć większą grubością słabej strefy przejściowej w betonach o większym dodatku żużla.

Podsumowanie

Z przeprowadzonych badań można wyciągnąć następujące wnioski:

  • ilość żużla paleniskowego wpływa na wzrost porowatości otwartej i nasiąkliwości oraz spadek gęstości betonu. Wzrost porowatości otwartej zawierał się w przedziale 4-19%, a nasiąkliwości w przedziale 4-11% w stosunku do betonu bez dodatku żużla. Spadek gęstości wynosił od 2% do 8%;
  • wytrzymałość betonu na ściskanie rosła wraz z zawartością żużla i powodowała przyrost wytrzymałości od 10% do 23%. O poprawie tej cechy decydowała większa wytrzymałość na miażdżenie kruszywa żużlowego;
  • wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu i przez zginanie wzrastała wraz z dodatkiem żużla w porównaniu z betonem wzorcowym, ale największy jej przyrost zaobserwowano przy 10% dodatku żużla. Wytrzymałość na rozciąganie przy rozłupywaniu miała przyrosty od 3,5% do 9%, a wytrzymałość na rozciąganie przez zginanie od 3% do 18%;
  • moduły sprężystości betonów z żużlem paleniskowym były znacznie mniejsze od modułu sprężystości betonu wzorcowego. Spadki modułów zawierały się w przedziale od 21% do 33%;
  • wszystkie badane parametry mechaniczne między 28 a 56 dniem charakteryzowały przyrosty wartości;
  • silne wiązanie zaczynu z szorstkim kruszywem żużlowym decydowało o wyższej wytrzymałości na rozciąganie tych betonów w porównaniu z betonem wzorcowym.

Wyniki badań sugerują, że żużel paleniskowy można stosować do produkcji dobrej jakości betonu. Podstawowymi warunkami ich wykorzystania w przemyśle budowlanym są kruszenie i eliminacja części metalicznych oraz wykonywanie okresowych badań laboratoryjnych cech fizycznych i chemicznych kruszywa obejmujących oznaczenie strat przy prażeniu i zawartości związków siarki.

Żużel stosowany jako substytut kruszywa grubego w betonie wpływa pozytywnie na cechy użytkowe betonów.

Duże znaczenie ma również aspekt ekonomiczny, gdyż zastąpienie części kruszywa obniża koszt wykonania betonu, co związane jest z obniżeniem kosztów wydobycia surowców naturalnych do produkcji.

Należy pamiętać, że nie jest to surowiec standaryzowany, o ściśle sprecyzowanych parametrach jakościowych. W związku z tym praktyczne zastosowanie będą miały wyłącznie żużle produkowane przez duże zakłady energetyczne, które są w stanie zagwarantować ciągłość dostaw i stabilność składu chemicznego i ziarnowego, co stanowi podstawowy warunek wzrostu zastosowań żużli paleniskowych w produkcji materiałów budowlanych i stwarza perspektywy dalszego rozwoju technologii recyklingu ubocznych produktów spalania węgla.

Wyniki prac były finansowane w ramach środków statutowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nr S/15/2015 i S/14/2015.

Literatura

  1. Z. Jamroży, "Beton i jego technologie", PWN, Warszawa 2009.
  2. A. Sales, F.R. De Souza, "Concretes and mortars recycled with water treatment sludge and construction and demolition rubble", "Construction and Building Materials", nr 23/2009, s. 2362-70.
  3. Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 przyjęty Uchwałą nr 217 Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2010 r. (M. P. nr 101, poz. 1183).
  4. L. Czarnecki, M. Kaproń, D. Van Gemert, "Sustainable Construction: Challenges, Contribution of Polymers", Research Arena, "International Journal for Restoration of Buildings and Monuments", nr 19(2/3)/2013, s. 81–96.
  5. K. Galos, A. Uliasz-Bocheńczyk, "Źródła i użytkowanie popiołów lotnych w Polsce", "Gospodarka Surowcami Mineralnymi", nr 1/21/2005, s. 23–42.
  6. F. Plewa, Z. Mysłek, "Zagospodarowanie odpadów przemysłowych w podziemnych technologiach górniczych", Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2001.
  7. W. Roszak, F. Kubiczek, "Betony z kruszyw lekkich", Arkady, Warszawa 1989.
  8. E. Strzałkowska, "Charakterystyka właściwości fizykochemicznych i mineralogicznych wybranych ubocznych produktów spalania węgla", Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2011.
  9. BN-79/6722-09, "Popioły lotne i żużle z kotłów opalanych węglem kamiennym i brunatnym. Podział, nazwy i określenia".
  10. PN-EN 12620:2004, "Kruszywa do betonu".
  11. Instrukcja Instytutu Techniki Budowlanej (ITB) nr 234/2003, "Badania promieniotwórczości naturalnej surowców i materiałów budowlanych".
  12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 stycznia 2007 r. w sprawie wymagań dotyczących zawartości naturalnych izotopów promieniotwórczych potasu K-40, radu Ra-226 i toru Th-228 w surowcach i materiałach stosowanych w budynkach przeznaczonych na pobyt ludzi i inwentarza żywego, a także w odpadach przemysłowych stosowanych w budownictwie, oraz kontroli zawartości tych izotopów. Prawo atomowe (DzU z 2004 r. Nr 161, poz. 1689, z późn. zm.).
  13. A.M. Neville, "Właściwości betonu", V edycja, SPC, Kraków 2012.
  14. M.C. Nataraja, T.S. Nagaraj, S. Bhavanishankar, B.M. Ramalinga Reddy, "Proportioning cement based composites with burnt coal cinder", "Materials and Structures", nr 40/2007, s. 543-552.
  15. M.D.A. Thomas, D.S. Hopkins, M. Perreault, K. Cail, "Ternary cement in Canada", "Concrete International", nr 29(7)/2007, s. 59–64.
  16. „Budownictwo betonowe”, pod red. B. Lewickiego, t. 4 "Betony lekkie", Arkady, Warszawa 1967.
  17. A. Bouguerra, A. Ledhem, F. de Barquin, R.M. Dheilly, M. Queneudec, "Effect of microstructure on the mechanical and thermal properties of lightweight concrete prepared from clay, cement, and wood aggregate", "Cement and Concrete Research" 28(8)/1998, s. 1179-1190.
  18. R.W. Steiger, M.K. Hurd, "Lightweight insulating concrete for floors and roof decks", "Concrete Construction", nr 23(7)/1978, s. 411-422.
  19. PN-EN 196-2:2005, "Metody badania cementu. Część 2. Analiza chemiczna cementu".
  20. PN-EN 197-1:2002, "Cement. Część 1: Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące cementów powszechnego użytku".
  21. PN-B-19707:2013-10, "Cement. Cement specjalny. Skład, wymagania i kryteria zgodności".
  22. EN 933-1:1997, "Tests for geometrical properties of aggregates Determination of particle size distribution. Sieving metod".
  23. PN-EN 934-2+A1:2012, "Domieszki do betonu, zaprawy i zaczynu. Część 2: Domieszki do betonu. Definicje, wymagania, zgodność, oznakowanie i etykietowanie".
  24. PN-EN 12390-7:2001, "Badania betonu. Gęstość betonu".
  25. PN-88/B-06250, "Beton zwykły".
  26. PN-EN 12390-3:2002, "Badania betonu. Część 3: Wytrzymałość na ściskanie próbek do badań".
  27. PN-EN 12390-6:2011, "Badania betonu. Część 6: Wytrzymałość na rozciąganie przy rozłupywaniu próbek do badań".
  28. PN-EN 12390-5:2011, "Badania betonu. Część 5: Wytrzymałość na zginanie próbek do badań".
  29. ASTM C 469-02:2004, "Standard Test Method for Static Modulus of Elasticity and Poisson’s Ratio of Concrete in Compression".
  30. W. Kurdowski, "Chemia cementu i betonu", SPC, PWN, Kraków - Warszawa 2010.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Powiązane

dr inż. Iwona Galman, dr inż. Radosław Jasiński Połączenia ścian murowych za pomocą kleju poliuretanowego

Połączenia ścian murowych za pomocą kleju poliuretanowego Połączenia ścian murowych za pomocą kleju poliuretanowego

Norma 1996-1-1+A1:2013-05P [1] wymaga, żeby ściany wzajemnie prostopadłe lub ukośne łączone były ze sobą w sposób zapewniający przekazanie z jednej ściany na drugą obciążeń pionowych i poziomych. Może...

Norma 1996-1-1+A1:2013-05P [1] wymaga, żeby ściany wzajemnie prostopadłe lub ukośne łączone były ze sobą w sposób zapewniający przekazanie z jednej ściany na drugą obciążeń pionowych i poziomych. Może to być zrealizowane przez: przewiązanie muru, łączniki lub zbrojenie przedłużone w każdą ze ścian.

dr inż. Paweł Sulik, mgr inż. Bartłomiej Sędłak Badania w zakresie odporności ogniowej elementów drewnianych

Badania w zakresie odporności ogniowej elementów drewnianych Badania w zakresie odporności ogniowej elementów drewnianych

Badania w zakresie odporności ogniowej elementów drewnianych przeprowadzane są w ściśle określonych warunkach. Oprócz właściwego dla danego elementu oraz jego zamierzonego zastosowania sposobu nagrzewania...

Badania w zakresie odporności ogniowej elementów drewnianych przeprowadzane są w ściśle określonych warunkach. Oprócz właściwego dla danego elementu oraz jego zamierzonego zastosowania sposobu nagrzewania komory badawczej istotne jest zachowanie odpowiedniego ciśnienia w piecu oraz zapewnienie odpowiednich warunków środowiskowych przez cały czas badania.

mgr inż. Kalina Grabowska, dr hab. inż. Marcin Koniorczyk Hydrofobizacja w masie - wpływ krzemoorganicznych domieszek na właściwości mechaniczne zapraw i zaczynów cementowych

Hydrofobizacja w masie - wpływ krzemoorganicznych domieszek na właściwości mechaniczne zapraw i zaczynów cementowych Hydrofobizacja w masie - wpływ krzemoorganicznych domieszek na właściwości mechaniczne zapraw i zaczynów cementowych

Poniższy artykuł stanowi rozszerzenie i uzupełnienie treści zawartych we wcześniej opublikowanym tekście pt. "Hydrofobizacja w masie (cz.1) - wpływ krzemoorganicznych domieszek na właściwości wilgotnościowe...

Poniższy artykuł stanowi rozszerzenie i uzupełnienie treści zawartych we wcześniej opublikowanym tekście pt. "Hydrofobizacja w masie (cz.1) - wpływ krzemoorganicznych domieszek na właściwości wilgotnościowe zapraw i zaczynów cementowych" [1]. Poznaj wyniki badań wytrzymałości na ściskanie i zginanie zaprawy cementowej.

dr inż. Paweł Krause Wpływ natężenia promieniowania słonecznego na rozkład temperatury powierzchni polistyrenu grafitowego

Wpływ natężenia promieniowania słonecznego na rozkład temperatury powierzchni polistyrenu grafitowego Wpływ natężenia promieniowania słonecznego na rozkład temperatury powierzchni polistyrenu grafitowego

Uszkodzenia izolacji termicznych powstające w trakcie realizacji robót ociepleniowych mogą powstawać w okresach intensywnego oddziaływania promieniowania słonecznego. Materiałem termoizolacyjnym zyskującym...

Uszkodzenia izolacji termicznych powstające w trakcie realizacji robót ociepleniowych mogą powstawać w okresach intensywnego oddziaływania promieniowania słonecznego. Materiałem termoizolacyjnym zyskującym coraz większy udział w rynku budowlanym jest polistyren spieniony z dodatkami atermicznymi, powodującymi redukcję wartości współczynnika przewodzenia ciepła. Tego typu rodzaj polistyrenu nazywany jest zwyczajowo styropianem grafitowym, styropianem czarnym lub też styropianem szarym.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Zasolenie budynków i sposoby jego określania na potrzeby diagnostyki budowli

Zasolenie budynków i sposoby jego określania na potrzeby diagnostyki budowli Zasolenie budynków i sposoby jego określania na potrzeby diagnostyki budowli

Wilgoć oraz tzw. szkodliwe sole budowlane postrzegane są jako dwa główne czynniki wpływające na obniżenie trwałości murów [1]. Woda pod każdą ze swoich postaci może wpływać na strukturę materiałów kapilarno-porowatych...

Wilgoć oraz tzw. szkodliwe sole budowlane postrzegane są jako dwa główne czynniki wpływające na obniżenie trwałości murów [1]. Woda pod każdą ze swoich postaci może wpływać na strukturę materiałów kapilarno-porowatych (takich jak kamień, cegła, zaprawy murarskie oraz tynkarskie), prowadząc do ich destrukcji [2]. Procesy niszczenia materiału są tym intensywniejsze, im dłużej trwa zawilgacanie muru na skutek kapilarnego podciągania wilgoci, a tym samym gromadzenie się soli [2-3].

mgr inż. Remigiusz Jokiel, dr hab. inż. prof. PŚ Łukasz Drobiec Projektowanie wzmocnień konstrukcji murowych systemami FRCM w świetle badań i zaleceń normowych

Projektowanie wzmocnień konstrukcji murowych systemami FRCM w świetle badań i zaleceń normowych Projektowanie wzmocnień konstrukcji murowych systemami FRCM w świetle badań i zaleceń normowych

Projektowanie wzmocnień konstrukcji powinno się prowadzić w oparciu o aktualne przepisy normowe. Oczywiście zgodnie z ustawą o normalizacji stosowanie norm nie jest obowiązkowe, ale fakt ich przywołania...

Projektowanie wzmocnień konstrukcji powinno się prowadzić w oparciu o aktualne przepisy normowe. Oczywiście zgodnie z ustawą o normalizacji stosowanie norm nie jest obowiązkowe, ale fakt ich przywołania w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powoduje, że ich zastosowanie zapewnia spełnienie warunków stanu granicznego nośności i użytkowalności.

mgr inż. Bartłomiej Monczyński Badanie wilgotności mineralnych materiałów budowlanych

Badanie wilgotności mineralnych materiałów budowlanych Badanie wilgotności mineralnych materiałów budowlanych

Kluczowym elementem diagnostyki zawilgoconych konstrukcji murowych jest ocena ich parametrów wilgotnościowych, jak również rozpoznanie rodzaju i proporcji szkodliwych soli zawartych w materiale budowlanym...

Kluczowym elementem diagnostyki zawilgoconych konstrukcji murowych jest ocena ich parametrów wilgotnościowych, jak również rozpoznanie rodzaju i proporcji szkodliwych soli zawartych w materiale budowlanym [1]. Sposoby pomiaru zawartości wody względnie wilgotności w mineralnych materiałach budowlanych zostały szerzej opisane w instrukcji WTA nr 4–11–16/D [2].

mgr inż. Przemysław Brzyski, dr hab. inż. Stanisław Fic Właściwości termoizolacyjne materiału ściennego opartego na wapnie i paździerzach konopnych

Właściwości termoizolacyjne materiału ściennego opartego na wapnie i paździerzach konopnych Właściwości termoizolacyjne materiału ściennego opartego na wapnie i paździerzach konopnych

Tradycyjne materiały termoizolacyjne, takie jak styropian, pianka poliuretanowa oraz wełna mineralna, produkowane są przy wykorzystaniu paliw kopalnych, a także innych nieodnawialnych zasobów przyrody....

Tradycyjne materiały termoizolacyjne, takie jak styropian, pianka poliuretanowa oraz wełna mineralna, produkowane są przy wykorzystaniu paliw kopalnych, a także innych nieodnawialnych zasobów przyrody. Ich produkcja wiąże się z dużym zużyciem energii oraz emisją dwutlenku węgla. Pojawia się także problem utylizacji tych materiałów po zakończeniu cyklu życia, wiążący się również ze znacznym nakładem energii. Zasadne jest wykorzystanie materiałów termoizolacyjnych, które mają właściwości proekologiczne...

dr inż. Jerzy Szyszka Badanie poprawy bilansu okna przez instalację dodatkowego okna wewnętrznego

Badanie poprawy bilansu okna przez instalację dodatkowego okna wewnętrznego Badanie poprawy bilansu okna przez instalację dodatkowego okna wewnętrznego

Jedną z podstawowych cech budownictwa zrównoważonego jest ograniczenie zużycia energii zarówno w trakcie budowy, jak i eksploatacji budynków. W nowo budowanych obiektach przykłada się wagę do oporu termicznego...

Jedną z podstawowych cech budownictwa zrównoważonego jest ograniczenie zużycia energii zarówno w trakcie budowy, jak i eksploatacji budynków. W nowo budowanych obiektach przykłada się wagę do oporu termicznego przegród, stosując materiały gwarantujące coraz wyższą wartość ich oporu termicznego.

prof. dr hab. inż. Walery Jezierski, mgr inż. Joanna Borowska Analiza bilansu cieplnego fragmentu ściany osłonowej z oknem w budynku mieszkalnym

Analiza bilansu cieplnego fragmentu ściany osłonowej z oknem w budynku mieszkalnym Analiza bilansu cieplnego fragmentu ściany osłonowej z oknem w budynku mieszkalnym

Fragment ściany osłonowej z oknem składa się z kilku różnorodnych elementów bazowych, które charakteryzują się zróżnicowanymi właściwościami i polami powierzchni. Ponieważ przy projektowaniu budynku należy...

Fragment ściany osłonowej z oknem składa się z kilku różnorodnych elementów bazowych, które charakteryzują się zróżnicowanymi właściwościami i polami powierzchni. Ponieważ przy projektowaniu budynku należy zapewnić mu najniższe możliwe zapotrzebowanie na energię, trzeba określić parametry ścian i okien w taki sposób, żeby maksymalnie wykorzystać zyski ciepła.

dr inż. Beata Wilk-Słomka, dr inż. Janusz Belok Optymalizacja energetyczna funkcjonowania ściany hybrydowej

Optymalizacja energetyczna funkcjonowania ściany hybrydowej Optymalizacja energetyczna funkcjonowania ściany hybrydowej

Obecnie duży nacisk kładzie się na zmniejszenie zapotrzebowania na energię do celów grzewczych obiektu. Dodatkowo dąży się do pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł. Jednym ze sposobów wykorzystania...

Obecnie duży nacisk kładzie się na zmniejszenie zapotrzebowania na energię do celów grzewczych obiektu. Dodatkowo dąży się do pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł. Jednym ze sposobów wykorzystania tego typu rozwiązań w budownictwie niskoenergetycznym jest zastosowanie systemów pasywnych, zarówno w zakresie zysków bezpośrednich, jak i pośrednich.

dr inż. Tomasz Gorzelańczyk, prof. dr hab. inż. Krzysztof Schabowicz, mgr inż. Mateusz Szymków Nieniszcząca ocena struktury płyt włóknisto-cementowych po awarii pieca tunelowego

Nieniszcząca ocena struktury płyt włóknisto-cementowych po awarii pieca tunelowego Nieniszcząca ocena struktury płyt włóknisto-cementowych po awarii pieca tunelowego

Płyty włóknisto-cementowe są wyrobem budowlanym stosowanym w budownictwie od początku ubiegłego wieku. Technologię produkcji tego kompozytowego materiału opracował i opatentował czeski inżynier Ludwik...

Płyty włóknisto-cementowe są wyrobem budowlanym stosowanym w budownictwie od początku ubiegłego wieku. Technologię produkcji tego kompozytowego materiału opracował i opatentował czeski inżynier Ludwik Hatschek. Materiał ten nosił wówczas nazwę "Eternit" i cechował się wytrzymałością, trwałością, niewielkim ciężarem, odpornością na wilgoć i niepalnością [1]. Włóknocement stał się jednym z najbardziej popularnych materiałów na pokrycie dachów na świecie w XX wieku i było tak momentu, kiedy stwierdzono,...

dr inż. Małgorzata Niziurska Zastosowanie płyt PUR i PIR w systemach ociepleń ETICS

Zastosowanie płyt PUR i PIR w systemach ociepleń ETICS Zastosowanie płyt PUR i PIR w systemach ociepleń ETICS

Poprawa efektywności energetycznej w budownictwie jest jednym z kluczowych zadań na najbliższe lata. W Polsce wymagania w tym zakresie określa rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny...

Poprawa efektywności energetycznej w budownictwie jest jednym z kluczowych zadań na najbliższe lata. W Polsce wymagania w tym zakresie określa rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1]. Jednym ze sposobów realizacji tego zadania jest poszukiwanie materiałów o niższym współczynniku przewodzenia ciepła w celu ograniczenia grubości stosowanej izolacji. W związku z powyższym w ostatnim czasie wzrasta zainteresowanie materiałami poliuretanowymi...

dr inż. Sławomir Chłądzyński, mgr inż. Katarzyna Walusiak Wpływ wytrzymałości cementu na właściwości klejów do ociepleń

Wpływ wytrzymałości cementu na właściwości klejów do ociepleń Wpływ wytrzymałości cementu na właściwości klejów do ociepleń

Cement portlandzki jest najczęściej stosowanym spoiwem w recepturach suchych mieszanek. Według opracowania na temat przemysłu cementowego w Polsce na rynku krajowym rocznie wykorzystywane jest obecnie...

Cement portlandzki jest najczęściej stosowanym spoiwem w recepturach suchych mieszanek. Według opracowania na temat przemysłu cementowego w Polsce na rynku krajowym rocznie wykorzystywane jest obecnie ok. 700-800 tys. ton tego spoiwa do wytworzenia suchych mieszanek chemii budowlanej [1], co stanowi ok. 4-5% sprzedaży cementu w kraju.

prof. dr hab. inż. Janusz Juraszek , dr inż. Arkadiusz Grzywa Analiza propagacji pęknięć w próbkach betonowych za pomocą systemu ARAMIS

Analiza propagacji pęknięć w próbkach betonowych za pomocą systemu ARAMIS Analiza propagacji pęknięć w próbkach betonowych za pomocą systemu ARAMIS

Zaprojektowanie i wykonanie obiektu budowlanego wymaga osiągnięcia bezpieczeństwa konstrukcji, przy zapewnieniu niskich kosztów finansowych. W dziedzinie budownictwa to jedno z podstawowych zadań nowoczesnej...

Zaprojektowanie i wykonanie obiektu budowlanego wymaga osiągnięcia bezpieczeństwa konstrukcji, przy zapewnieniu niskich kosztów finansowych. W dziedzinie budownictwa to jedno z podstawowych zadań nowoczesnej inżynierii materiałowej. Od czasu, kiedy Joseph Aspidin w 1824 r. opatentował cement portlandzki, beton stał się jednym z najczęściej produkowanych materiałów. Produkcja betonu wynosi około 10 mld t/r. i kilkakrotnie przewyższa produkcję drewna bądź stali [1, 2].

dr inż. Leszek Dulak, dr inż. Rafał Żuchowski Terenowe badania poziomu dźwięków uderzeniowych przenikających z pomieszczeń komunikacji ogólnej

Terenowe badania poziomu dźwięków uderzeniowych przenikających z pomieszczeń komunikacji ogólnej Terenowe badania poziomu dźwięków uderzeniowych przenikających z pomieszczeń komunikacji ogólnej

Wymagania dotyczące ochrony przed hałasem wynikają z zapisów Ustawy Prawo Budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. [1]. Obiekty budowlane należy projektować i budować, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań.

Wymagania dotyczące ochrony przed hałasem wynikają z zapisów Ustawy Prawo Budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. [1]. Obiekty budowlane należy projektować i budować, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań.

mgr inż. Wojciech Salik , dr inż. Mariusz Cholewa, dr inż. Karol Plesiński Modelowanie pracy geodrenu zabudowanego w płaszczyźnie poziomej

Modelowanie pracy geodrenu zabudowanego w płaszczyźnie poziomej Modelowanie pracy geodrenu zabudowanego w płaszczyźnie poziomej

Geosyntetykami nazywa się szeroką gamę produktów, głównie z tworzyw sztucznych (polimerycznych), stosowanych najczęściej w budownictwie ziemnym [1]. Materiały pochodzenia chemicznego, które obecnie spełniają...

Geosyntetykami nazywa się szeroką gamę produktów, głównie z tworzyw sztucznych (polimerycznych), stosowanych najczęściej w budownictwie ziemnym [1]. Materiały pochodzenia chemicznego, które obecnie spełniają bardzo istotną rolę w zakresie obniżenia materiało- i transportochłonności w budownictwie inżynieryjnym, wymieniane są obligatoryjnie w specyfikacjach robót.

dr inż. Henryk Żelazny Kierunek przepływu pary wodnej przez strop nad piwnicą dla okresu zimowego i letniego

Kierunek przepływu pary wodnej przez strop nad piwnicą dla okresu zimowego i letniego Kierunek przepływu pary wodnej przez strop nad piwnicą dla okresu zimowego i letniego

Materiały ociepleniowe w poziomych przegrodach budynku chroni się przed zawilgoceniem przez układanie paroizolacji po tej stronie, od której dyfunduje do konstrukcji para wodna. Celem artykułu jest sprawdzenie...

Materiały ociepleniowe w poziomych przegrodach budynku chroni się przed zawilgoceniem przez układanie paroizolacji po tej stronie, od której dyfunduje do konstrukcji para wodna. Celem artykułu jest sprawdzenie kierunku przepływu pary wodnej przez strop nad nieogrzewaną piwnicą w budynku podczas ogrzewania mieszkania oraz w czasie braku zysków ciepła z układu grzewczego.

dr inż. Małgorzata Niziurska Wpływ warunków atmosferycznych w trakcie montażu i sezonowania styropianu białego i grafitowego w systemach ETICS

Wpływ warunków atmosferycznych w trakcie montażu i sezonowania styropianu białego i grafitowego w systemach ETICS Wpływ warunków atmosferycznych w trakcie montażu i sezonowania styropianu białego i grafitowego w systemach ETICS

Rosnące wymagania w zakresie efektywności energetycznej budynków zwiększają zapotrzebowanie na nowoczesne wyroby izolacyjne. Podstawowym celem staje się więc uzyskanie materiału o jak najlepszych właściwościach...

Rosnące wymagania w zakresie efektywności energetycznej budynków zwiększają zapotrzebowanie na nowoczesne wyroby izolacyjne. Podstawowym celem staje się więc uzyskanie materiału o jak najlepszych właściwościach izolacyjnych. Obniżanie współczynnika przewodzenia ciepła stosowanych materiałów jest niezbędne, aby uniknąć stosowania bardzo grubych warstw materiału izolacyjnego. W związku z tym ciągle trwają prace i badania zmierzające do zastosowania w ociepleniach nowych rozwiązań i materiałów mogących...

mgr inż. Agnieszka Grzybowska, mgr inż. Łukasz Mrozik, mgr inż. Małgorzata Woleń, mgr inż. Paweł Piekarski Wpływ domieszek redukujących ilość wody zarobowej na gęstość pozorną zaczynów o niskich stosunkach wodno-spoiwowych

Wpływ domieszek redukujących ilość wody zarobowej na gęstość pozorną zaczynów o niskich stosunkach wodno-spoiwowych Wpływ domieszek redukujących ilość wody zarobowej na gęstość pozorną zaczynów o niskich stosunkach wodno-spoiwowych

Porowatość betonu ma bezpośredni wpływ na cechy fizyczne i mechaniczne betonu. Im objętość porów w kompozycie jest większa, tym więcej wody może się w nim znaleźć. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie...

Porowatość betonu ma bezpośredni wpływ na cechy fizyczne i mechaniczne betonu. Im objętość porów w kompozycie jest większa, tym więcej wody może się w nim znaleźć. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie wpływu zastosowanej domieszki (uplastyczniającej lub upłynniającej) oraz jej ilości na gęstość pozorną zaczynu cementowego.

dr hab. inż., prof. Wiesław Fiebig , mgr inż. Jakub Wróbel Dobór metody lokalizacji źródeł hałasu w maszynach

Dobór metody lokalizacji źródeł hałasu w maszynach Dobór metody lokalizacji źródeł hałasu w maszynach

Hałaśliwość pracy wielu maszyn jest zdeterminowana poprzez maszyny i urządzenia hydrauliczne. Dotyczy to zarówno maszyn stacjonarnych, jak i maszyn roboczych pracujących w ruchu. Dzięki wysiłkom konstruktorów...

Hałaśliwość pracy wielu maszyn jest zdeterminowana poprzez maszyny i urządzenia hydrauliczne. Dotyczy to zarówno maszyn stacjonarnych, jak i maszyn roboczych pracujących w ruchu. Dzięki wysiłkom konstruktorów i pracom badawczym mającym na celu zmniejszenie hałaśliwości elementów hydraulicznych, a w tym w szczególności pomp wyporowych hałaśliwość agregatów hydraulicznych została w znacznym stopniu ograniczona.

dr inż. arch. Anna Hoła Przyczyny silnego zawilgocenia przegród budowlanych pomieszczeń rekreacyjnych w podziemiu nowego apartamentowca

Przyczyny silnego zawilgocenia przegród budowlanych pomieszczeń rekreacyjnych w podziemiu nowego apartamentowca Przyczyny silnego zawilgocenia przegród budowlanych pomieszczeń rekreacyjnych w podziemiu nowego apartamentowca

Problem nadmiernego zawilgocenia przegród budowlanych dotyczy zazwyczaj budynków starych, eksploatowanych kilkadziesiąt i więcej lat. Powodem zawilgocenia jest wtedy najczęściej brak izolacji przeciwwilgociowych,...

Problem nadmiernego zawilgocenia przegród budowlanych dotyczy zazwyczaj budynków starych, eksploatowanych kilkadziesiąt i więcej lat. Powodem zawilgocenia jest wtedy najczęściej brak izolacji przeciwwilgociowych, których dawniej nie wykonywano [1, 2].

dr inż. Maciej Trochonowicz Materiały termoizolacyjne stosowane wewnątrz pomieszczeń

Materiały termoizolacyjne stosowane wewnątrz pomieszczeń Materiały termoizolacyjne stosowane wewnątrz pomieszczeń

Artykuł prezentuje badania laboratoryjne materiałów przeznaczonych do wykonywania termoizolacji od wnętrza pomieszczeń. Głównym ich celem było wyznaczenie współczynnika przewodzenia ciepła λ, w zależności...

Artykuł prezentuje badania laboratoryjne materiałów przeznaczonych do wykonywania termoizolacji od wnętrza pomieszczeń. Głównym ich celem było wyznaczenie współczynnika przewodzenia ciepła λ, w zależności od zmieniających się wartości wilgotności i temperatury powietrza.

dr hab. inż. Michał Piasecki, mgr inż. Michał Pilarski Badania izolacyjnych wyrobów refleksyjnych oraz ich zastosowanie w przegrodach budowlanych

Badania izolacyjnych wyrobów refleksyjnych oraz ich zastosowanie w przegrodach budowlanych Badania izolacyjnych wyrobów refleksyjnych oraz ich zastosowanie w przegrodach budowlanych

Przedstawiamy metody i wyniki badań cieplnych wyrobów izolacji refleksyjnych stosowanych w przegrodach budowlanych. Jakie są korzyści ze stosowania tego rodzaju izolacji w budownictwie?

Przedstawiamy metody i wyniki badań cieplnych wyrobów izolacji refleksyjnych stosowanych w przegrodach budowlanych. Jakie są korzyści ze stosowania tego rodzaju izolacji w budownictwie?

Najnowsze produkty i technologie

MediaMarkt Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję? Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór...

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór tańszego rozwiązania, jest pozorną oszczędnością. Niższa efektywność pracy, mniejsza żywotność, nie mówiąc już o ograniczonych parametrach technicznych. Jeśli szukamy sprzętu, który posłuży nam naprawdę długo, dobrze do zakupu laptopa podejść jak do inwestycji - niezależnie, czy kupujemy go przede wszystkim...

PU Polska – Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do...

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do branży rewolucyjny i rewelacyjny produkt, jakim jest płyta warstwowa, zmodernizowaliśmy de facto ideę prefabrykacji i zamianę tradycyjnych, mokrych i pracochłonnych technologii wznoszenia budynków z elementów małogabarytowych lub konstrukcji szalunkowych na szybki, suchy montaż gotowych elementów w...

Balex Metal Sp. z o. o. System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

System rynnowy Zenit – orynnowanie premium System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on...

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on przede wszystkim bezpiecznie odprowadzać wodę deszczową i roztopową z dachu, a o tym decydują detale. Zadbała o nie firma Balex Metal. System rynnowy Zenit jest dopracowany do perfekcji. Równie świetnie się prezentuje.

BREVIS S.C. Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego...

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej, mechanicznej wywiewnej i hybrydowej (połączenie obu poprzednich typów). Wiele osób rezygnowało z ich instalacji z powodu konieczności ingerencji w konstrukcję ramy okna. Na szczęście to już przeszłość - od kilku lat na rynku dostępne są modele montowane na...

PETRALANA Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury...

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury z górnych kondygnacji budynków z niską temperaturą, która panuje bliżej gruntu.

VITCAS Polska Sp. z o.o. Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka? Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala...

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala zrelaksować się po ciężkim dniu pracy. Taka aura sprzyja również długim rozmowom w gronie najbliższych. Aby kominek był bezpieczny w użytkowaniu, należy zadbać o jego odpowiednią izolację termiczną. Dlaczego zabezpieczenie kominka jest tak ważne i jakich materiałów izolacyjnych użyć? Na te pytania...

Recticel Insulation Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli....

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli. Czasami jednak nie ma możliwości wykonania docieplenia na fasadach, np. na budynkach zabytkowych, obiektach z utrudnionym dostępem do elewacji czy na budynkach usytuowanych w granicy. W wielu takich przypadkach jest jednak możliwe wykonanie docieplenia ścian od wewnątrz.

Ocmer Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Jak wygląda budowa hali magazynowej? Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega...

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega budowa hali magazynowej i z jakich etapów składa się cały proces.

Parati Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny,...

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny, wygodny oraz wytrzymały. A jak pokazuje praktyka, aby osiągnąć ten cel, należy rozpocząć od podstaw. Właśnie to zagwarantuje nam solidna płyta fundamentowa.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.