Renowacja ocieplonych ścian trójwarstwowych

Termomodernizacja z wykorzystaniem metody ETICS nie tylko ogranicza straty ciepła przez ściany, ale też zapewnia ochronę budynku przed wilgocią, mrozem czy oddziaływaniem słońca.

Wśród licznych korzyści płynących z zastosowania docieplenia istotna jest również poprawa estetyki elewacji. Ma to szczególne znaczenie w krajobrazie miejskim, opartym na wielorodzinnym budownictwie mieszkaniowym. Starannie wykonana, zadbana i dopasowana do otoczenia fasada staje się wizytówką obiektu.

Czynniki wpływające na wygląd ocieplonej elewacji

Straty ciepła można skutecznie ograniczyć dzięki zastosowaniu ocieplenia ścian, znacznie trudniej jednak zahamować procesy starzenia i wpływ czynników środowiskowych na wygląd elewacji.

Funkcjonowanie budynków w otoczeniu miejskim sprzyja gromadzeniu się brudu i kurzu na powierzchni ścian zewnętrznych. W efekcie w niektórych punktach mogą się również pojawiać zielonobrunatne naloty, czyli kolonie glonów i grzybów, które rozwijając się na elewacjach obiektów, wpływają niekorzystnie na ich estetykę.

Intensywność występowania biologicznych nalotów jest bardzo różna i zależy od stężenia zarodników glonów i grzybów w otoczeniu oraz od określonych czynników sprzyjających ich rozwojowi, np. sąsiedztwa drzew, zacienienia, zawilgocenia, zaroszenia ścian itp. Najczęściej zjawisko to ma miejsce w zacienionych partiach elewacji północnych i zachodnich, w których ograniczony jest dostęp promieni słonecznych i nie ma odpowiedniej cyrkulacji powietrza, sprzyjającej osuszaniu wilgoci.

Wyższa temperatura elewacji wpływa na odparowanie wody, a tym samym usunięcie czynnika sprzyjającego powstawaniu skażenia mikrobiologicznego. Sytuacja taka jest często widoczna na ścianach budynku przed ociepleniem, na których nigdy nie obserwowano wegetacji glonów. Natomiast w ciągu kilku lat po wykonaniu izolacji termicznej na niektórych elewacjach tych samych obiektów można zauważyć pojawiające się zielonobrunatne miejscowe naloty.

Przez nieocieploną przegrodę energia cieplna przemieszcza się od wnętrza budynku na zewnątrz, w formie straty, co znacznie podnosi temperaturę ściany, zapobiegając tym samym rozwojowi na jej powierzchni mikroorganizmów.

Latem ściany zewnętrzne nieizolowane nagrzewają się od otoczenia i jako potężny masyw magazynują energię cieplną, oddając ją nocą. Z jednej strony zapobiega to wyroszeniom na zewnętrznej elewacji, a z drugiej niestety podnosi temperaturę w mieszkaniach, co jest niekorzystne podczas upałów. W ten sposób tworzy się środowisko utrudniające powstawanie agresji mikrobiologicznej na powierzchniach zewnętrznych ścian nieocieplonych.

Zaizolowanie termiczne wyżej wymienionych przegród zapobiega stratom ciepła zimą, a latem - przedostawaniu się do pomieszczeń wysokiej temperatury przez mury. Z tych względów powierzchnia zewnętrzna ocieplenia jest chłodniejsza od samej ściany przez dłuższą część roku, a więc staje się łatwiejszym podłożem do zasiedlenia przez glony i grzyby, które pojawiają się tam często wraz z kurzem i zabrudzeniami. Ich osadzaniu się sprzyjają nierówności podłoża, odbijająca się woda opadowa, zacieki, zawilgocenia itp.

Co istotne, w miejscach występowania nieciągłości izolacji termicznej (tzw. mostków termicznych) wegetacja organizmów biologicznych nie występuje. Wynika to z przepływającej tam nadal pewnej ilości energii cieplnej, tworzącej niekorzystne warunki do ich rozwoju

Zabezpieczenie pewnych części elewacji, np. przez parapety, ogranicza intensywność działania spływającej po elewacji wody, co przekłada się również na zmniejszenie ryzyka występowania glonów i grzybów w tych obszarach.

Przywrócenie estetyki - metody i środki zaradcze

Producenci materiałów elewacyjnych dokładają wszelkich starań, aby ograniczyć możliwość powstawania na elewacjach nieestetycznych nalotów, a tym samym zapobiec konieczności mycia i odnawiania powierzchni ociepleń lub odsunąć ją w czasie.

Skażeniu mikrobiologicznemu można skutecznie przeciwdziałać, stosując wyprawy tynkarskie oraz farby o podwyższonej odporności na porastanie przez glony i grzyby.

W sytuacji, gdy do skażenia jednak doszło, można użyć kompleksowych rozwiązań złożonych z odpowiednich produktów i technik ich zastosowania. Służą one zarówno do usuwania nalotów mikrobiologicznych, jak i do mycia elewacji oraz zabezpieczania jej powierzchni przed zabrudzeniem czy ponownym zasiedleniem przez glony, grzyby, mchy i porosty. Funkcje te pełnią głównie farby lub preparaty o charakterze impregnującym.

W przypadku budynków wysokich bywa wykorzystywana metoda likwidacji skażenia mikrobiologicznego oraz mycia i malowania elewacji, na pracy z lin. Mimo niezbędnych do tego typu czynności odpowiednich uprawnień i doświadczenia, rozwiązanie to jest tańsze, ponieważ nie wymusza stawiania rusztowań.

Z jednorazowo przygotowanego stanowiska z liną można wykonać niezbędne prace w kilka dni, a rusztowania nie zasłaniają elewacji. Taka technika czyszczenia i malowania ścian ogranicza jednak zasięg obszaru pracy z jednego stanowiska zamocowania, swobodę robót, a także możliwości transportu materiału i użycia sprzętu do mycia.

Malowanie - skuteczna ochrona

Jeśli zanieczyszczenia i skażenie mikrobiologiczne zostały skutecznie usunięte, należy odczekać do wyschnięcia ściany, a następnie przystąpić do zabezpieczenia powierzchni elewacji.

Proces mycia zwykle prowadzi do usunięcia z powierzchni także zwietrzałych i słabszych warstw starego tynku lub farby. Oczyszczona elewacja jest również bardziej matowa i chropowata, co czyni ją podatną na zabrudzenia w przyszłości. Aby temu zapobiec, zaleca się jej pokrycie farbami o podwyższonej odporności na porastanie przez glony i grzyby.

W niektórych przypadkach przed malowaniem konieczne jest wzmocnienie powłoki tynkarskiej preparatami głęboko penetrującymi.

Obecnie do robót malarskich najczęściej rekomenduje się farby silikonowe jako najbardziej uniwersalne, jeśli chodzi o rodzaj podłoża, jakie można nimi pokrywać, wysoce odporne na promieniowanie UV oraz procesy starzenia, a także stabilne kolorystycznie i przeważnie dobrze paroprzepuszczalne.

Do renowacji ociepleń mogą służyć również farby akrylowe i silikatowe (krzemianowe). Pierwsze z nich cenione są za szerokie spektrum barw, łatwą aplikację, trwałość koloru i atrakcyjną cenę.

Podstawowym atutem farb silikatowych jest wysoka przepuszczalność pary wodnej, mineralny charakter oraz naturalnie wysokie pH, sprzyjające podwyższonej odporności na porastanie przez algi i grzyby na pewno w pierwszej fazie użytkowania, co w przypadku innych wyżej wymienionych farb powinno być zapewnione przez odpowiednio skomponowanie receptury np. ze środkami biocydowymi lub innymi formułami fizyko-chemicznymi zapewniającymi ochronę przed porastaniem przez algi i grzyby.

O cechy i właściwości konkretnych farb należy pytać sprzedawcę lub producenta. Istnieją również dokumenty potwierdzające parametry techniczne powłok malarskich (deklaracje wytwórców, raporty z badań, rekomendacje lub aprobaty czy aktualne oceny techniczne, jeśli farby są elementami systemów ociepleń).

Niektóre właściwości farb są bardzo istotne ze względu na istniejące ocieplenie, którego renowacji dokonujemy. Należy do nich np. paroprzepuszczalność, szczególnie ważna w przypadku ociepleń na wełnie mineralnej.

Nie bez znaczenia jest także wpływ powłoki malowanej na klasyfikacje ogniowe systemów oraz zmiana kolorystyki w stosunku do wcześniejszych ustaleń projektowych. Również rodzaj powłoki tynkarskiej i jej bieżący stan techniczny mogą determinować wybór rodzaju farby.

Przed przystąpieniem do robót renowacyjnych, nawet tych związanych tylko z czyszczeniem i malowaniem elewacji, należy zawsze dokonać oceny stanu technicznego ocieplenia i w oparciu o nią zaplanować zakres oraz sposób konserwacji. Zdarza się, że degradacja warstw wierzchnich uniemożliwia skuteczną renowację i w celu naprawy stosowane są indywidualne techniki czy metody. Znane są przypadki np. odpadania lub pękania wypraw tynkarskich.

Trzeba również podkreślić, że o szczegółowe informacje niezbędne do prawidłowej realizacji renowacji oraz zastosowania konkretnych wyrobów należy pytać specjalistów budowlanych oraz producentów rozwiązań renowacyjnych.

Uszkodzenia mechaniczne elewacji - diagnoza i naprawa

Jeśli uszkodzeniu uległy głębsze warstwy ocieplenia, konieczne jest zastosowanie bardziej zaawansowanego sposobu naprawy niż mycie i malowanie.

Przyczyny zabrudzeń oraz występowania mikroorganizmów są najczęściej od razu widoczne, jednak źródła usterek nie zawsze są oczywiste. Aby skutecznie naprawić elewację, należy właściwie ocenić jej stan techniczny i znaleźć przyczynę defektów, co pozwoli uniknąć wtórnego uszkodzenia.

Do prawidłowej identyfikacji stanu istniejącego ocieplenia stosuje się różnorodne metody. Nie ma jednak formalnych wytycznych w tym zakresie i sposób oceny opiera się w praktyce na doświadczeniu oraz wiedzy osoby przeprowadzającej ekspertyzę lub ocenę techniczną.

Na wstępie dokonuje się oceny organoleptycznej, od której zależy dalszy poziom analizy. W celu sprawdzenia stanu zamocowania ocieplenia, grubości jego warstw, stanu podłoża ściennego, właściwości termoizolacji oraz przyczepności międzywarstwowej w ociepleniu sięga się do tzw. metody badań odkrywkowych - wycięcia pewnego fragmentu ocieplenia. Jest to badanie niszczące, ale i pozwala przeważnie na dobranie optymalnego sposobu naprawy lub wpływa na decyzję o konieczności usunięcia warstw wierzchnich, a w skrajnym przypadku - nawet całego ocieplenia.

Powierzchnia, miejsce, kształt geometryczny elementu oraz sposób jego wycięcia i usunięcia z elewacji, a także liczba wykonanych "odkrywek" są ściśle zależne od tego, co badanie ma wykazać i jaki stan ocieplenia odkrywają poszczególne jego etapy.

Często również do tego typu ocen wykorzystuje się odpowiedni sprzęt i urządzenia badawcze (na miejscu lub w laboratoriach). Istnieje niewiele sprawdzonych sposobów i metod naprawczych, dostosowanych do likwidacji konkretnej usterki ocieplenia, dlatego należy opierać się głównie na indywidualnej ocenie każdego przypadku.

Najczęściej orzekanym rodzajem naprawy jest:

• wzmacnianie (impregnacja) wypraw tynkarskich lub ich odtwarzanie,
• wymiana warstw zewnętrznych (jeśli ich stopień degradacji jest zaawansowany),
• likwidacja pęknięć warstw wierzchnich ocieplenia poprzez wykonywanie nowych, wzmacniających na istniejącym ociepleniu,
• domocowywanie niewłaściwie zainstalowanej termoizolacji.

O ocenę przyczyn uszkodzeń oraz propozycję rozwiązań naprawczych należy zwracać się do specjalistów budowlanych lub producentów ociepleń, mających doświadczenie w pracach renowacyjnych.

Z uwagi na bardzo różny stan techniczny ociepleń ETICS oraz rozmaite przyczyny usterek w każdym przypadku, przed przystąpieniem do napraw doradza się zlecenie oceny jej stanu technicznego lub wykonania ekspertyzy. W oparciu o takie opracowania należy planować zakres i sposób renowacji lub sporządzić projekty napraw.

Nie w każdym przypadku można zastosować sprawdzony system naprawczy, ponieważ jego skuteczność zależy również od stanu istniejącego ocieplenia.

Ocieplenia na ocieplenia

W obszar renowacji znakomicie wpisuje się również ponowne ocieplenie już zaizolowanych ścian. Takie rozwiązanie stanowi alternatywę dla pracochłonnych i kosztownych napraw, które nie zawsze likwidują wszystkie usterki czy wady. Dodatkowo ponowna izolacja rozwiązuje najpoważniejszy problem starych ociepleń - niewystarczającą, w świetle obecnie obowiązujących warunków technicznych, izolacyjność cieplną ścian.

W najbliższych latach planowane jest dalsze zmniejszanie wartości współczynnika przenikalności cieplnej przegród zewnętrznych budynków. Warto o tym pamiętać przy dokonywaniu remontów elewacji, których termoizolacja ma grubość zaledwie kilku centymetrów.

Malowanie elewacji nie wyeliminuje na stałe wybarwień spowodowanych przez mostki termiczne czy zacieki od nieprawidłowo połączonych z ociepleniem instalacji, obróbek blacharskich i barier balkonowych. W tych wypadkach wymagane jest skorygowanie nieprawidłowości.

Metoda ocieplenie na ocieplenie staje się koniecznością dla budynków, w których zostaną stwierdzone podobne wady. Zamiast ponosić koszty odświeżania i naprawy elewacji, lepiej zainwestować również w poprawę jej izolacyjności termicznej.

Obecnie ponowne ocieplenia najczęściej stosowane są na izolacjach istniejących wykonanych tzw. metodą lekką mokrą, a później zwaną BSO, funkcjonującą dziś pod nazwą ETICS.

Wykonywanie ociepleń na ociepleniach zakłada głównie wykorzystania styropianu jako termoizolacji. Takie rozwiązania znalazły również odzwierciedlenie w aprobatach technicznych i krajowych ocenach technicznych wydanych do tej pory dla systemów do ponownych ociepleń.

Podstawową różnicą, jaka rysuje się pomiędzy ociepleniem stosowanym na ściany nieocieplone i systemami do ponownych ociepleń, jest konieczność zastosowania w każdym przypadku ociepleń wtórych, oprócz mocowania termoizolacji na tzw. klej, także mocowania mechanicznego za pomocą łączników z trzpieniem stalowym (najkorzystniej wkręcanym). Producenci mogą proponować swoje własne rozwiązania różniące się szczegółami.

Warunkiem niezbędnymi do realizacji ocieplenia na ociepleniu jest szczegółowa ocena techniczna stanu istniejącej izolacji, podłoża ściennego rekomendowane jest również wykonanie nowego projektu ocieplenia.

Bardzo ważne jest również, aby w każdym przypadku dokonać obliczeniowej analizy cieplno-wilgotnościowej przegrody zewnętrznej podlegającej ponownym ociepleniom z uwzględnieniem rodzaju planowanego ocieplenia. Dokładne wytyczne w tym zakresie znajdują się w zaleceniach "Ocieplenia na ocieplenia", dotyczących renowacji istniejącego systemu ETICS, opracowanych przez Stowarzyszenie na Rzecz Systemów Ociepleń. Są to obecnie jedyne sformalizowane wytyczne, rekomendowane przez wiodących na rynku systemodawców.

Do zalet i korzyści płynących z wykonania ponownego ocieplenia można zaliczyć:

• zwiększenie izolacyjności ścian i dostosowanie do aktualnych wymogów,
• brak konieczności demontażu i utylizacji ocieplenia istniejącego,
• wykorzystanie obecnej termoizolacji, co zmniejsza grubość nowej warstwy,
• mniejsze zużycie kleju do mocowania termoizolacji z możliwością przytwierdzania na kleju poliuretanowym (pianka),
• likwidacja mostków termicznych i dużej części usterek ocieplenia,
• możliwość zmiany "wizerunku" elewacji budynku na nowoczesny, co gwarantuje szerokie spektrum wypraw tynkarskich imitujących cegły, drewno (deska), płyty kamienie i inne. To wielka szansa na wykorzystanie do ponownych ociepleń rozwiązania nowej generacji o wysokiej odporności na uderzenia, zabrudzenia, skażenia mikrobiologiczne itp.

Pewnym dodatkowym obciążeniem dla inwestora, przy wykonaniu ponownego ocieplenia na istniejącym, są:

• konieczność gruntownej oceny technicznej podłoża ściennego i starego ocieplenia (w każdym przypadku),
• konieczność zastosowania, bez wyjątku, łączników z trzpieniem stalowym do mocowania mechanicznego,
• zwiększenie obciążenia ściany (czynnik istotny wyłącznie w przypadku niektórych rodzajów przegród).

Podsumowanie

• Sposób wykonywania renowacji i napraw ociepleń jest zależny od stanu technicznego istniejącego ocieplenia, który musi być określony przez specjalistę budowlanego, posiadającego doświadczenie i uprawnienia do wydawania opinii technicznych bądź ekspertyz.
• Naprawy powinny być realizowane w oparciu o indywidualne programy renowacji czy napraw lub o projekt nowego ocieplenia.
• Przy okazji renowacji ociepleń ścian trójwarstwowych należy rozważyć domocowanie płyty fakturowej do nośnej.
• Istnieją na rynku gotowe rozwiązania, na które wydano aprobaty techniczne lub krajowe oceny techniczne, przeznaczone do wzmacniania „wielkiej płyty”.
• Przy wykonywaniu renowacji ociepleń zaleca się stosowanie materiałów i technik naprawczych rekomendowanych przez producentów systemów ociepleń lub stanowiących kompleksowo przebadane rozwiązania.
• Do tworzenia ochronnych powłok malarskich należy stosować farby o podwyższonej odporności na skażenie mikrobiologiczne.
• Po wykonaniu renowacji prostej lub ponownego ocieplenia dostęp do ścian zewnętrznych zostaje uniemożliwiony na kolejne kilkadziesiąt lat, zatem staranność przygotowań i samych prac konserwacyjnych czy naprawczych ma ogromne znaczenie.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!