Okładziny kamienne ścian

Celem artykułu jest opis technologii wykonania okładzin kamiennych oraz przedstawienie wymagań technicznych, jakim powinny podlegać okładziny kamienne ścian klejone bezpośrednio do izolacji termicznej.

Technologia montażu

Okładziny kamienne klejone na warstwie izolacji termicznej stanowią ciekawą alternatywę dla standardowych systemów okładzin kamiennych ścian. Zasada ich wykonywania jest w pierwszym etapie robót zbliżona do wykonywania ociepleń z tynkiem cienkowarstwowym w systemie ETICS (dawniej nazywanym systemem BSO). Układ warstw w ścianie z okładziną kamienną klejoną do izolacji termicznej pokazano na rys. 1.

Na podłożu konstrukcyjnym w pierwszym etapie wykonywania okładziny na zaprawach klejących mocowane są płyty izolacji termicznej ze styropianu, płyty XPS lub płyty lamelowe z wełny mineralnej.

Następnie płyty izolacyjne pokrywane są warstwą klejącą produkowaną na bazie białego cementu z wtopioną siatką zbrojącą z włókna szklanego. W celu poprawy przyczepności płyt izolacyjnych do podłoża przez siatkę mocuje się łączniki mechaniczne.

Na tak przygotowanym podłożu układa się na kleju mineralnym uprzednio zaimpregnowane płytki z kamienia naturalnego o masie powierzchniowej nieprzekraczającej 40 kg/m². W końcowym etapie po wyschnięciu zaprawy klejowej należy wykonać spoinowanie płytek.

W celu podniesienia trwałości i zabezpieczenia przed zbyt szybkim brudzeniem się kamienia naturalnego po wyschnięciu spoin całą powierzchnię (płytki kamienne i spoiny) pokrywa się odpowiednimi impregnatami hydrofobizującymi, antygraffiti itp.

Szczegółowe zalecenia wykonawcze

Montaż warstw izolacji termicznych będących podłożem okładziny kamiennej powinien być zgodny z instrukcją ITB [5]. Przyklejanie płyt izolacyjnych zawsze należy rozpoczynać od sprawdzenia jakości podłoża.

W tym celu przed przystąpieniem do przyklejania płyt na podłożach betonowych zaleca się wykonanie próby oderwania próbek od podłoża po wyschnięciu kleju (po ok. 5 dniach). Jeżeli podłoże stanowi tynk cementowo-wapienny, powinien on być mocno przytwierdzony, nie może odpadać, a jego wytrzymałość na ściskanie powinna przekraczać wartość 10 N/mm².

Płyty termoizolacyjne należy mocować na ścianie szczelnie i z przewiązaniem. Szczeliny między płytami nie powinny przekraczać 2 mm. Jako termoizolację należy stosować płyty styropianowe EPS 80 (lepiej EPS 100), płyty XPS lub lamelowe płyty z wełny mineralnej o maksymalnej grubości 20 cm. W strefach cokołowych należy stosować listwy startowe wykonane z aluminium lub z blach nierdzewnych.

Ze względu na odkształcalność termiczną płyt z ekstrudowanego styropianu zalecane jest ich stosowanie pod okładzinami, których wartość odbicia światła jest mniejsza niż 20%. Przyklejane płyty styropianowe powinny być sezonowane przez min. 2 miesiące.

Płyty styropianowe EPS 80 mocuje się min. 20 cm ponad poziomem terenu. Ze względu na nasiąkliwość nie należy płyt styropianowych EPS 80 układać na wysokości cokołu. Natomiast zgodnie z zaleceniami normy PN -B-20132:2002 [6] styropian EPS 100 nadaje się do stosowania na cokołach.

Technologia przyklejania siatki zbrojącej polega na nanoszeniu ok. 2 mm warstwy masy klejącej na powierzchnię płyt styropianowych i wtapianiu w nią siatki zbrojącej. Użyta warstwa klejąca powinna być zbrojona mikrowłóknami.

Dla podłoży przeznaczonych do klejenia okładzin kamiennych siatka zbrojąca powinna być produkowana na bazie włókna szklanego impregnowanego przeciwalkalicznie o gramaturze 165–185 g/m². Następnie na powierzchnię przyklejonej siatki nanosi się drugą warstwę masy klejącej o grubości ok. 1 mm aż do całkowitego pokrycia siatki. Grubość warstwy masy klejącej w każdym miejscu powinna być jednakowa. Siatki należy układać z zakładem min. 10 cm. W strefie otworów okiennych na elewacji powinno się układać dodatkową warstwę siatki pod kątem 45º do krawędzi linii otworu.

Po wyschnięciu warstwy zbrojonej należy warstwę izolacyjną zakotwić za pomocą kołków rozprężnych. Długość zakotwienia w ścianie zależy od materiału konstrukcyjnego, np. przy podłożu betonowym długość zakotwienia nie powinna być mniejsza niż 5 cm, przy ceramicznym (cegły dziurawki, pustaki ceramiczne itp.) długość zakotwienia powinna przekraczać 7 cm.

Liczba kołków przypadających na 1 m² izolacji ścian powinna być określona w dokumentacji technicznej elewacji, jednak nie może być ich mniej niż 8 szt./m² w strefach środkowych elewacji i nie mniej niż 6 szt./m² na jej obrzeżu. Główki łączników w celu zwiększenia przyczepności okładziny pokrywa się warstwą zaprawy klejowej.

Kolejnym etapem wykonywania okładziny jest przyklejenie płytek okładzinowych. Przed przystąpieniem do klejenia płytek z kamienia naturalnego w celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia wykwitów i przebarwień na powierzchni kamienia wewnętrzną powierzchnię płytki, na której będzie nanoszony klej, należy zaimpregnować odpowiednim preparatem zalecanym przez producenta kleju.

Do przyklejania płytek kamiennych służy zaprawa klejąca na bazie trasu lub białego cementu, która jest nakładana tzw. metodą kombinowaną na dolne lico płytki – zarówno na spodnią stronę płytek, jak i na podłoże – za pomocą ząbkowanej pacy o rozmiarach 10x10 mm. Taki sposób montażu ma zagwarantować pełne wypełnienie klejem podłoża płytek po ich dociśnięciu.

Grubość warstwy zaprawy klejącej powinna wynosić min. 3 mm. Do wykonywania okładzin stosuje się kalibrowane płytki kamienne o grubości 6–20 mm i zalecanych wymiarach 305x305 mm do 600x900 mm (tabela). Po wyschnięciu warstwy klejącej (w czasie określonym przez producenta) na całej elewacji można przystąpić do spoinowania.

Za pomocą fugownicy nakładana jest odpowiednia ilość fugi w szczeliny pomiędzy płytkimi kamiennymi. Spoiny płytek kamiennych powinny mieć szerokość 8–10 mm, a powierzchnia spoin w okładzinie nie powinna być mniejsza niż 5–6% powierzchni okładziny [3].

Końcowym etapem wykonania okładziny jest powierzchniowa impregnacja płyt kamiennych w celu utrzymania właściwości hydrofobowych elewacji lub wykonanie zabezpieczenia antygraffiti.

Okładziny kamienne przyklejane bezpośrednio do izolacji termicznej mogą być okresowo poddawane znacznym obciążeniom termicznym. Z tego powodu zalecane jest ich dylatowanie przez całą grubość systemu ociepleniowego do podłoża konstrukcyjnego. Powierzchnia okładziny powinna być podzielona na pola o maks. powierzchni 36 m² (maks. 6x6 m).

Zalecenia projektowe

System okładzin kamiennych mocowanych na płytach izolacji termicznej ścian pozwala na zastosowanie kamienia różnorodnego rodzaju (przykładowe zalecane rodzaje kamienia do stosowania jako okładziny pokazano w tabeli).

Rodzaj kamienia na elewacji powinien być dobierany każdorazowo nie tylko ze względów estetycznych, lecz także pod kątem jego charakterystyk cieplnowilgotnościowych. Elewacje układane na płytach z wełny mineralnej ze względu na relatywnie duży opór dyfuzyjny okładziny kamiennej mogą być stosowane po przeprowadzeniu analizy bilansu wilgoci w przegrodzie. Dobór wielkości płyt elewacyjnych i ich rodzaju powinien być dokonany na podstawie odpowiednich instrukcji wykonawczych oraz aprobat technicznych (np. [1] lub [2]).

Mocowanie klejem spełnia wszelkie wymogi związane z nośnością elewacji izolowanych. Jednak w przypadku elementów cięższych niż 40 kg/m² lub w zależności od wymagań projektowych może pojawić się konieczność wzmocnienia za pomocą kotew lub kołków. W takim wypadku zaleca się wykorzystanie kotew mocowanych miejscowo lub na całości elewacji. Płytki kamienne są wówczas nacięte na długości w fudze poziomej. W przypadku mocowania miejscowego kotwieniu podlega najczęściej co czwarta warstwa (rys. 2): pierwszy rząd z wykorzystaniem kotew, trzy rzędy mocowane klejem, czwarty rząd z wykorzystaniem kotwienia wkręcanymi szpilkami z łbem okrągłym [4].

Okładziny kamienne mocowane bezpośrednio do płyt izolacji termicznych spełniają wymagania pożarowe odpowiednie dla systemów fasad nierozprzestrzeniających ognia (okładziny klejone na płytach styropianowych) oraz dla systemów sklasyfikowanych jako niepalne (okładziny klejone na płytach z wełny mineralnej).

Okładziny kamienne klejone do warstw izolacji termicznej mogą stanowić tańszą alternatywę dla okładzin zawieszanych na kotwach stalowych. Elewacje z kamienia klejonego do płyt termoizolacji stosowane są w budynkach nowych i w budynkach odnawianych. Walory użytkowe takich okładzin zostały potwierdzone kilkunastoletnim doświadczeniem w realizacjach w krajach Europy Zachodniej [3].

Literatura

1. AT-15–4383/2007 „Zestaw wyrobów do wykonywania ociepleń ścian zewnętrznych budynków systemem STOTHERM CERAMIC S”, Warszawa 2007.
2. AT-15–5026/2007 „Zestaw wyrobów do wykonywania ociepleń ścian zewnętrznych budynków systemem STOTHERM CERAMIC M”, Warszawa 2007.
3. „Cahier des Charge – StoTherm Ceramic. Isolation Thermique par l’extérieur avec finition céramique”, ESEC, Edition no 5, Décembre 2006.
4. Gruszecki, „Systemy elewacyjne”, Gruszecki s.c, Bielany Wrocławskie 2009.
5. Instrukcja Instytutu Techniki Budowlanej nr 418/2007, Warszawa 2007.
6. PN-B-20132:2002 „Wyroby do izolacji cieplnej w budownictwie. Płyty styropianowe (EPS). Zasady stosowania”.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!