Płyty gipsowo-kartonowe w pomieszczeniach wilgotnych

Jedną z wielu zalet gipsu jest chłonność wilgoci z powietrza w przypadku wzrostu jego wilgotności względnej oraz zdolność do oddawania cząsteczek pary wodnej w momencie spadku tej wilgotności.

Gips jest naturalnym regulatorem wilgotności powietrza i stwarza w pomieszczeniach korzystny mikroklimat zarówno dla ludzi, jak i zwierząt i roślin. Niemniej jeżeli chcemy wykorzystywać wytrzymałość mechaniczną tego materiału, to konieczne jest ograniczenie nadmiernego zawilgocenia gipsu, jego wzrost bowiem powoduje drastyczny spadek jego wytrzymałości.

Właśnie ta cecha gipsu dosyć skutecznie ogranicza jego stosowanie do wykonywania elementów konstrukcyjnych budynku. Istnieje wiele związków ograniczających chłonność wody, jednak ze względu na cenę tych produktów pełne zabezpieczenie, czyli takie nasączenie gipsu środkiem hydrofobowym, które pozwala na osiągnięcie całkowitego braku chłonności wody, jest ekonomicznie nieopłacalne.

W płytach g-k impregnowanych typu H2 (FH2) rdzeń gipsowy jest hydrofobizowany, natomiast zielony karton jest impregnowany przeciwgrzybicznie. Hydrofobizacja polega na nasączeniu gipsu preparatem zwiększającym napięcie powierzchniowe wody stykającej się z gipsem. Takimi materiałami są m.in. olej i żywica silikonowa, które stosuje się w produkcji płyt g-k o ograniczonej chłonności wody.

Miejsca zastosowania płyt g-k

Często płyty impregnowane nazywane są potocznie płytami wodoodpornymi. Takie nazewnictwo może prowadzić do nieporozumień. Pojęcie wodoodporności kojarzy się z możliwością stosowania takiego materiału nawet pod wodą. W przypadku płyt g-k jest to nadużycie.

Płyty gipsowo-kartonowe impregnowane oznaczone symbolem H2 i FH2 (dawne oznaczenie GKBI i GKFI) są przeznaczone do stosowania w pomieszczeniach, w których okresowo wilgotność względna powietrza przekracza 70%, lecz jest mniejsza od 85%. Czas, w którym następuje podwyższenie wilgotności, nie może przekraczać 10 godz. w ciągu doby.

Oznacza to, że w ciągu jednej doby płyta może być narażona na przebywanie w atmosferze o wilgotności względnej 85% przez 10 godz., ale w ciągu pozostałych 14 godz. musi mieć możliwość wyschnięcia. Pomimo tak sformułowanego ograniczenia warunków pracy płyta H2 ma bardzo powszechne zastosowanie.

Płyta g-k może być stosowana:

• w łazienkach i kuchniach w budynkach mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych,
• w łazienkach i WC w budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

Płyta g-k nie powinna być stosowana:

• w kuchniach żywienia zbiorowego,
• w łaźniach publicznych,
• w łaźniach zakładów przemysłowych, szczególnie pracujących w systemie wielozmianowym,
• wszędzie tam, gdzie nie będzie zachowany warunek maksymalnej wilgotności powietrza i czasu dobowej ekspozycji na podwyższoną wilgotność.

Obecnie wszystkie firmy oferujące na polskim rynku płyty g-k mają w swojej ofercie płyty wymiarowo kompatybilne z płytą g-k, odporne na 100% wilgotności powietrza i na zalania wodą, a nawet przeznaczone do stosowania na elewacji budynków. Jedynym ograniczeniem w zastosowaniu tych opartych na cemencie płyt może być ich cena.

Montaż płyt g-k w miejscach okresowo wilgotnych

W pomieszczeniach o okresowo podwyższonej wilgotności powietrza nie należy wykonywać okładzin ścian klejonych na kleju gipsowym. Podstawowym sposobem zabudowy pomieszczeń wilgotnych jest montaż płyt g-k na ruszcie stalowym. Wszystkie wymogi dotyczące zabudowy w pomieszczeniach nienarażonych na wilgoć zachowują i tutaj swoją aktualność.

Płyty g-k instalowane w pomieszczeniach okresowo wilgotnych mają trudniejsze warunki pracy ze względu na osłabienie zawilgoceniem gipsu oraz konieczność przenoszenia dodatkowych obciążeń wynikających z podpierania rur wodociągowych z ciepłą i zimną wodą oraz odpływów kanalizacyjnych.

Z uwagi na to należy z dużą starannością dobierać wymiary profili i ich rozstawy, kierując się kryterium wytrzymałościowym i użytkowym, a nie ekonomicznym. Zawsze wtedy, gdy mamy do czynienia z sytuacjami nieopisanymi w literaturze, należy stosować rozwiązanie solidniejsze niż w pomieszczeniach suchych.

Należy pamiętać, że oszczędności polegające na wyborze słabszego profilu czy ograniczeniu liczby wkrętów są tylko pozorne, bo skutkują skróceniem czasu bezawaryjnej eksploatacji. Wszędzie tam, gdzie np. będziemy dobierali wymiar profilu, biorąc pod uwagę wysokość pomieszczenia, korzystne będzie zmniejszenie dopuszczalnej wysokości dla poszczególnych profili o ok. 40 cm. W prawidłowo wykonywanej zabudowie łazienek muszą równocześnie uczestniczyć montażyści suchej zabudowy i hydraulicy. Najlepszym rozwiązaniem jest zatrudnianie pracowników wielozawodowych.

Kolejność wykonywania rusztu i orurowania wynika zawsze z konkretnego projektu. Rzadkością jest możliwość zakończenia montażu suchej zabudowy przed instalacją hydrauliczną, i na odwrót. Konieczne jest wykonywanie poszczególnych prac w poszczególnych etapach. Montażyści suchej zabudowy muszą czekać na hydraulików, ale oni też nie będą mogli skończyć zadania przed kolejną usługą montażystów.

W ściankach sanitarnych, gdzie poszczególne słupki rusztu będą wykonywane z dwóch profili łączonych ze sobą odcinkami płyt g-k, konieczne jest osadzenie specjalnych konstrukcji systemowych umożliwiających zawieszenie umywalki, muszli ustępowej, bidetu lub pisuaru. Przy wszystkich tych konstrukcjach należy zwracać uwagę na to, aby były one dobrze zakotwione w podłodze lub w ścianie, co pozwoli ograniczyć obciążenie ściany tymi przyborami.

Wszystkie przenikania instalacji hydraulicznej z konstrukcją ściany czy sufitu powinny być tak wykonane, aby nigdzie nie było bezpośredniego styku rur z profilami i z płytą tych elementów. Wszystkie obejmy stabilizujące rury wodociągowe i kanalizacyjne muszą być wyposażone we wkładki gumowe lub wykonane z innego materiału eliminującego możliwość przenoszenia drgań, wywołanych przepływem wody i ścieków, z rury na konstrukcję zabudowy.

Kupując osprzęt do mocowania rur, należy wybierać takie rozwiązania, w których znajdują się zarówno pierścienie gumowe w obejmach rur, jak i wkładki amortyzujące na styku pomiędzy wspornikiem rury a konstrukcją ściany. Dotyczy to również przejść samych rur przez płytę g-k. Średnica otworów w płycie musi być o 10 mm większa niż średnica rury, a powstała szczelina powinna być wypełniona kitem elastycznym, np. wypełniaczem akrylowym.

Zabezpieczenie powierzchni płyty przed wilgocią

W pomieszczeniach wilgotnych zawsze należy odpowiednio zabezpieczać powierzchnię płyt specjalnymi preparatami. Obecnie na rynku dostępny jest bardzo duży wybór produktów przeznaczonych do tego celu. Przy ich wyborze zawsze należy się upewnić, czy mają one obowiązujące dokumenty potwierdzające ich jakość oraz legalność wprowadzenia do obrotu w Polsce.

Opierając się na dotychczasowej praktyce, można przyjąć cztery podstawowe sposoby zabezpieczania powierzchni płyt g-k w pomieszczeniach mokrych:

• gruntowanie preparatami przeznaczonymi do ograniczenia migracji wilgoci w głąb płyty (większość obecnych na rynku środków do gruntowania) (symbol A w tabeli),
• nakładanie pojedynczej warstwy folii w płynie w strefie narażenia na bryzgi bez wkładek narożnikowych (symbol B w tabeli),
• nakładanie pojedynczej warstwy folii w płynie w strefie narażenia na bryzgi oraz wklejanie wkładek narożnikowych (symbol C w tabeli),
• dwukrotne nakładanie warstwy folii w płynie na całej wysokości ścian oraz wklejanie wkładek narożnikowych (symbol D w tabeli).

Decyzja dotycząca sposobu zabezpieczenia powierzchni płyty musi być uzależniona od rodzaju wykończenia wnętrza oraz stopnia narażenia na zawilgocenie występujące w różnych strefach pomieszczeń wilgotnych.

Rodzaje wykończenia wnętrza są następujące:

• malowanie farbą emulsyjną,
• tapeta wodoodporna,
• płytki ceramiczne.

Stopień narażenia płyty na zawilgocenie zależy od miejsca jej zastosowania:

• sufit i ściana nienarażona na bryzgi wody w dobrze wentylowanej łazience lub WC,
• ściana w miejscu narażonym na pojedyncze bryzgi wody: obok i pod umywalką w odległości 1 m od bocznych krawędzi umywalki,
• ściana w miejscu narażonym na intensywne bryzgi wody: nad wanną i obok niej w pasie o wysokości 2,2 m nad podłogą i o szerokości równej długości przylegania wanny do ścian, powiększonej o 0,5 m z każdego końca wanny,
• ściany w prysznicach bez kabiny.

Podane w tabeli sposoby zabezpieczania powierzchni dotyczą poszczególnych stref narażenia na zawilgocenie. Wykonanie takiego zabezpieczenia jest wystarczające, jednak jest dobrą praktyką, aby wszystkie ściany w łazience były zabezpieczone według wymogu dla strefy o najwyższym występującym w pomieszczeniu zagrożeniu.

W zestawieniu rodzajów wykończenia wnętrza nie przewidziano malowania farbą olejną (lamperii), ponieważ estetyka i skuteczność tego rozwiązania pozostawiają wiele do życzenia. Rozwiązanie to w obecnych standardach nowego budownictwa już nie występuje, jednak może być stosowane, szczególnie przy wielokolorowym barwieniu farbami o konsystencji pasty nanoszonej szpachlą.

Obserwuje się realizacje z zastosowaniem płytek ceramicznych, w których nie spoinuje się powierzchni płyt gipsem szpachlowym – proces ten jest przeniesiony do momentu klejenia płytek. Wówczas wypełnia się bruzdy pomiędzy płytami g-k klejem do płytek (bez stosowania taśmy) i po odczekaniu do początku wiązania przykleja się płytki.

Przy tej metodzie należy zwracać uwagę, aby fuga pomiędzy płytkami ceramicznymi nie pokrywała się ze spoiną pomiędzy płytami g-k.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!