Bezpieczeństwo pożarowe pasów międzykondygnacyjnych

Aktualne przepisy z zakresu bezpieczeństwa pożarowego odnoszące się do ścian zewnętrznych budynków stawiają dwa zasadnicze wymagania.

Pierwszy wymóg nakazuje, by ściany zewnętrzne były nierozprzestrzeniające ognia (w nielicznych wyjątkach dopuszcza się zastosowanie elementów słabo rozprzestrzeniających ogień). Oznacza to, że należy stosować układy elewacyjne, które nie będą się przyczyniały do przenoszenia ognia po elewacji (FOT. 1 i FOT. 2).

O tym, czy dany układ przyczynia się do przenoszenia ognia po elewacji decyduje klasyfikacja zgodnie z normą PN-B-02867 „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne od strony zewnętrznej oraz zasady klasyfikacji” [1] określająca warunki badań nierozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne.

Warto podkreślić, że badaniu podlega kompletny układ ściany zewnętrznej, a nie poszczególne komponenty wchodzące w jego skład. Dlatego też w znowelizowanej w 2013 r. normie PN-B-02867 badaniu laboratoryjnemu podlegają wszystkie układy – bez względu na rodzaj zastosowanej w nich izolacji termicznej (dawniej układy z wełną mineralną uzyskiwały klasyfikację nierozprzestrzeniania ognia bez badań).

Mieszane wymagania ustawodawca przyjął dla budynków wysokich, zakładając, że powyżej 25 m nie jest wystarczające stosowanie układów nierozprzestrzeniających ognia i należy stosować tam wyłącznie materiały niepalne (w tym klasyfikowaną jako niepalną izolację termiczną).Zwolnione z tego wymogu zostały jedynie budynki wzniesione przed 1995 r., o 11 kondygnacjach, tzw. wieżowce, mające zazwyczaj około 30–33 m wysokości, wobec których, w oparciu o wieloletnie doświadczenia ze stosowania układów z samogasnącym polistyrenem, ustawodawca wyjątkowo dopuścił stosowanie ociepleń wykonywanych z użyciem samogasnącego polistyrenu (klasa E), ale wyłącznie w układach nierozprzestrzeniających ognia – co w praktyce dotyczy systemów ETICS (patrz § 216 p. 8 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [2]):

„§ 216
...
8. W budynku, na wysokości powyżej 25 m od poziomu terenu, okładzina elewacyjna i jej zamocowanie mechaniczne, a także izolacja cieplna ściany zewnętrznej, powinny być wykonane z materiałów niepalnych.
9. Dopuszcza się ocieplenie ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego, wzniesionego przed dniem 1 kwietnia 1995 r., o wysokości do 11 kondygnacji włącznie, z użyciem samogasnącego polistyrenu spienionego, w sposób zapewniający nierozprzestrzenianie ognia.”

Drugi wymóg z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, który odnosi się do ścian zewnętrznych (a więc i stanowiących ich część pasów międzykondygnacyjnych), zawarto w § 225 [2] i dotyczy on odpadania elementów elewacji w trakcie pożaru:

„§ 225
Elementy okładzin elewacyjnych powinny być mocowane do konstrukcji budynku w sposób uniemożliwiający ich odpadanie w przypadku pożaru w czasie krótszym niż wynikający z wymaganej klasy odporności ogniowej dla ściany zewnętrznej, określonej w § 216 ust. 1, odpowiednio do klasy odporności pożarowej budynku, w którym są one zamocowane.”

Przepis ten, w powiązaniu w § 216 ust. 1, wymaga, aby mocowanie elementów okładzin elewacyjnych opisane w § 225 [2] w przypadku pożaru, dla budynków o klasie odporności pożarowej A, było spełnione przez minimum 120 minut, dla budynków klasy B powinno być spełnione przez minimum 60 minut, zaś w przypadku budynków o klasie odporności pożarowej C oraz D wymaganie to powinno być spełnione przez minimum 30 minut.

Oprócz wymagań jak dla ścian zewnętrznych, w dziale VI Bezpieczeństwo pożarowe Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [3], postawiono pasom międzykondygnacyjnym dodatkowe wymagania, zapisane w § 223 i 224:

„§ 223
1. W ścianach zewnętrznych budynku wielokondygnacyjnego, z zastrzeżeniem § 224, powinny być pasy międzykondygnacyjne o wysokości co najmniej 0,8 m.
2. Za równorzędne rozwiązania uznaje się oddzielenia poziome w formie daszków, gzymsów i balkonów o wysięgu co najmniej 0,5 m lub też inne oddzielenia poziome i pionowe o sumie wysięgu i wymiaru pionowego co najmniej 0,8 m.
3. Elementy poziome wymienione w ust. 2 powinny spełniać wymagania szczelności ogniowej i izolacyjności ogniowej, również w obrębie połączenia ze ścianami zewnętrznymi, przez okres odpowiadający czasowi klasyfikacyjnemu wymaganemu w stosunku do ścian zewnętrznych budynku i być nierozprzestrzeniające ognia.
4. Warunki określone w ust. 1 i 2 nie dotyczą ścian holu i dróg komunikacji ogólnej.

§ 224
1. W ścianach zewnętrznych budynku wielokondygnacyjnego nad strefą pożarową PM, o gęstości obciążenia ogniowego powyżej 1000 MJ/m2, wysokość pasa międzykondygnacyjnego powinna wynosić co najmniej 1,2 m.
2. Za równorzędne rozwiązanie uznaje się oddzielenie poziome w formie daszków, gzymsów i balkonów o wysięgu co najmniej 0,8 m lub też inne oddzielenie poziome i pionowe o sumie wymiaru pionowego i wysięgu co najmniej 1,2 m, z zachowaniem warunków określonych w § 223 ust. 3.”

Wymagania te określają minimalną wysokość pasów międzykondygnacyjnych oraz dopuszczają wykonanie ich w formie elementów poziomych, od których wymaga się, by były nierozprzestrzeniające ognia, jak ściana zewnętrzna. Pasy międzykondygnacyjne są więc fragmentem ściany zewnętrznej budynku wielokondygnacyjnego w przestrzeni między oknami kolejnych kondygnacji, dla których zdefiniowano dodatkowe wymagania wymienione powyżej (RYS. 1–2).

W praktyce, w przypadku budownictwa tradycyjnego (konstrukcje murowe, żelbetowe itp.) z otworami okiennymi, w sposób naturalny pasy międzykondygnacyjne stanowią fragmenty ścian pomiędzy oknami.

W zakresie bezpieczeństwa pożarowego pasy międzykondygnacyjne pełnią kluczową rolę w powstrzymaniu przedostawania się ognia pomiędzy kondygnacjami przez otwory, np. okna (stąd określone ich minimalne wymiary), oraz styk stropu ze ścianą zewnętrzną, zazwyczaj z pomieszczenia niżej położonego do pomieszczenia znajdującego się nad nim.

Z technicznego punktu widzenia największy problem z definicją pasów międzykondygnacyjnych dotyczy przede wszystkim budynków o fasadach szklanych, gdzie brak jest wyraźnie widocznej z zewnątrz granicy pomiędzy ścianą a oknem. Ponieważ technologia wznoszenia takich budynków nie zapewnia automatycznej szczelności i izolacyjności ogniowej pomiędzy ścianą zewnętrzną a stropem, w takich przypadkach pasy międzykondygnacyjne są niezależnie, celowo konstruowane (FOT. 3 i FOT. główne).

Omówione powyżej, przyjęte w naszym kraju wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego ścian zewnętrznych, w tym pasów międzykondygncyjnych, zatwierdzone przez właściwe ministerstwo i pozytywnie ocenione na etapie konsultacji przez Państwową Straż Pożarną, świadczą o inżynierskim podejściu do zagadnienia bezpieczeństwa pożarowego budynków, wynikającym – przy prawidłowym wykonawstwie – z braku istotnych statystycznie problemów z tak wykonanymi rozwiązaniami technicznymi w obszarze pasów międzykondygnacyjnych.

Pas międzykondygnacyjny jest zatem fragmentem ściany zewnętrznej – najczęściej obszarem między otworami okiennymi kolejnych kondygnacji. Pas międzykondygnacyjny nie jest zewnętrznym fragmentem elewacji ani ocieplenia elewacji.

Oznacza to, że ocieplenie w obszarze pasa międzykondygnacyjnego (między otworami okiennymi w pionie), w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, wiążą te same wymagania, które odnoszą się do elewacji, a więc wymóg nierozprzestrzenia ognia i nieodpadania w określonym czasie. Oznacza to, że elewacja w obszarze pasa międzykondygnacyjnego może być wykonana z zastosowaniem samogasnącego polistyrenu spienionego (styropianu), w sposób zapewniający nierozprzestrzenianie ognia (najczęściej ETICS). Wyjątki w tym zakresie dotyczą jedynie elementów oddzielenia przeciwpożarowego (§ 235 rozporządzenia) oraz ociepleń budynków na wysokości powyżej 25 m (obowiązek stosowania materiałów niepalnych).

Literatura

1. PN-B-02867:2013-06, „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Metoda badania stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne od strony zewnętrznej oraz zasady klasyfikacji”.
2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 14.XI.2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 8 grudnia 2017 r., poz. 2285).
3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12.IV.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2015 roku, poz. 1422 z późn. zmianami, obowiązującymi do końca 2017 r.).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!