Odporność ogniowa przekryć dachowych – dobre praktyki Stowarzyszenia DAFA

***
W artykule omówiono kwestię odporności ogniowej przekryć dachów płaskich, w tym dachów z modułami fotowoltaicznymi.

Fire resistance of roof coverings. Good practices of the DAFA Association

The article discusses the issue of fire resistance of flat roof coverings, including roofs with photovoltaic modules.
***

Potwierdzeniem spełnienia wymagań stawianych dla przekrycia dachowego jest zawarcie w dokumentacji projektowej klasyfikacji w zakresie odporności ogniowej oraz stopnia rozprzestrzeniania ognia dla danego przekrycia. W dokumencie tym, wydanym przez notyfikowaną jednostkę badawczą, znajduje się opis warunków, które należy spełnić, żeby klasyfikacja była ważna. Zapisy różnią się w zależności od materiału i producenta, w związku z tym należy każdorazowo sprawdzić, czy warunki, które narzuca klasyfikacja, są spełnione.

W przypadku odporności ogniowej przekryć dachowych jednym z najczęściej występujących wymogów jest opaska wykonana z wełny lub PIR wraz z kątownikiem. Jej zastosowanie ma za zadanie uszczelnienie połączenia ściany attykowej z przekryciem dachu warstwowego, którego izolacja cieplna jest palna (czyli ma klasę reakcji na ogień mniejszą niż A2-s1, d0). Dokument klasyfikacyjny określa, jakie elementy powinny być zastosowane, a niekiedy też ich wymiary oraz materiały, z których powinny być wykonane.

Czytaj też: Modernizacja starego budownictwa a bezpieczeństwo pożarowe

W sytuacji, kiedy klasyfikacja nie wymaga zastosowania wyżej wymienionego rozwiązania, dobrą praktyką (aczkolwiek niewymaganą przepisami) jest zastosowanie samego kątownika z blachy o grubości 0,7 mm. Wysokość obróbki powinna być równa izolacji cieplnej, a szerokość powinna wynosić minimalnie 200 mm i być dostosowana do profilowania blachy, umożliwiając mocowanie kątownika do górnej fali blachy trapezowej. Dodatkowo przy attykach, do których blacha jest układana prostopadle, górne fale blachy zaleca się wypełnić np. bloczkami trapezowymi o długości równej szerokości kątownika (RYS. 1–2).

Poza swoją funkcją na rzecz bezpieczeństwa pożarowego, kątownik zabezpiecza płyty izolacji cieplnej przed przełamaniem i wpadnięciem w falę trapezu. Jego wymiary i stosowanie są zależne od projektanta.

Opaska i kątownik nie są wymagane w przypadku, kiedy przekrycie dachu ma spełniać jedynie wymagania w zakresie nierozprzestrzeniania ognia.

Ściana oddzielenia przeciwpożarowego dochodząca do przekrycia dachu

Przy rozwiązywaniu detalu połączenia ściany stanowiącej oddzielenie przeciwpożarowe z przekryciem dachu należy przede wszystkim zapewnić szczelną separację dwóch części budynku. W przypadku dachu, dla którego zapewniono nierozprzestrzenianie ognia, ściana powinna minimalnie dochodzić do stropu lub do przekrycia dachu. Rozwiązanie to wydaje się być jasne do momentu, w którym nie dojdziemy do realizacji połączenia na styku ściany z częścią nośną przekrycia.

Przy zastosowaniu blachy trapezowej przechodzącej nad górną powierzchnią ściany tworzą się luki między blachą i ścianą, których wielkość jest zależna od wysokości trapezu.

Aby ściana spełniała swoją funkcję, szczeliny muszą zostać wypełnione. Rozwiązanie tego detalu może stanowić wypełnienie pustych przestrzeni wełną mineralną i zamknięcie z obu stron obróbką stalową lub masą ogniochronną (RYS. 3).

Innym przykładem dobrej praktyki budowlanej w tym przypadku jest wypełnienie szczelin pianką ogniochronną o klasie odpowiedniej do klasy odporności ogniowej ściany (RYS. 4–5).

Powyżej opisano zaledwie kilka z możliwych rozwiązań tego detalu. Wybierając optymalne rozwiązanie do analizowanego przypadku, należy zawsze pamiętać o zachowaniu funkcji ściany i odpowiednim uszczelnieniu połączenia materiałami niepalnymi. Przytoczone przykłady mogą zostać zrealizowane przy odpowiednio zaprojektowanym układzie statycznym konstrukcji dachu, pozwalającym na jej niezależną pracę w obu strefach pożarowych. W razie wątpliwości rozwiązanie należy skonsultować z projektantem i rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.]

Ściana oddzielenia przeciwpożarowego wychodząca ponad pokrycie dachu

Ściana oddzielenia przeciwpożarowego może wychodzić ponad pokrycie dachu w dwóch przypadkach:

• przepisy narzucają wysunięcie ściany ponad pokrycie dachu,
• ze względów konstrukcyjnych lub architektonicznych.

Warunki Techniczne [1] wymagają takiego zabiegu w dwóch sytuacjach. Jeżeli przekrycie dachu jest rozprzestrzeniające ogień – na podstawie paragrafu 235 ust. 3 WT ścianę należy wynieść 30 cm ponad pokrycie dachu lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej EI 60, bezpośrednio pod pokryciem (przekrycie w tym pasie musi być NRO).

Ustęp 3 paragrafu wymusza również takie wysunięcie, kiedy bezklasowy świetlik lub klapa dymowa znajdują się w odległości mniejszej niż 5 m od ściany oddzielenia przeciwpożarowego – ścianę należy wysunąć 30 cm ponad najwyższy punkt świetlika/klapy dymowej.

Wysunięcie ściany wynikające z przepisów narzuca na projektanta i wykonawcę zaprojektowanie i wykonanie wszystkich elementów ściany oddzielenia przeciwpożarowego z materiałów niepalnych (§232 ust.1 WT) (RYS. 6).

Jeżeli nie wynika to z przepisów przytoczonych powyżej, a przekrycie sklasyfikowano jako nierozprzestrzeniające ognia, ściana oddzielenia przeciwpożarowego może dochodzić do przekrycia. Wysunięcie ściany ponad pokrycie dachu ze względów konstrukcyjnych (oparcie konstrukcji dachu naściennie) lub architektonicznych (wymagania dotyczące kształtu bryły obiektu) można traktować jak zwykłą ścianę, a samą ścianę oddzielenia pożarowego można „myślowo” zakończyć na poziomie przekrycia. Takie podejście pozwala na wykończenie ściany ponad dachem materiałami palnymi (o ile są sklasyfikowane jako nierozprzestrzeniające ognia). W miejscu przejścia ściany przez przekrycie należy zapewnić izolację cieplną ściany materiałem niepalnym oraz zamknąć ją od dołu obróbką blacharską w kształcie kątownika (RYS. 7).

Dach z modułami fotowoltaicznymi

Moduły fotowoltaiczne na dachu powodują dodatkowe zagrożenie pożarowe wynikające z:

• dodatkowych możliwych źródeł pożaru od instalacji,
• powstania efektu komina pomiędzy modułami a pokryciem dachu przyspieszającego rozprzestrzenianie ognia po przekryciu,
• efektu odbicia wzmacniającego moc pożaru pomiędzy modułem a pokryciem.

W tym momencie nie istnieją ogólnoeuropejskie normy potwierdzające właściwości ogniowe modułów i ich wpływ na właściwości ogniowe dachów. Wiadomo jedynie, że wpływają na nie negatywnie, a w związku z tym należy odpowiednio zabezpieczyć podłoże pod fotowoltaikę. Każdorazowo zaleca się przeprowadzenie oceny ryzyka uwzględniającej wpływ instalacji fotowoltaicznej na bezpieczeństwo pożarowe budynku i na jej podstawie dobrać odpowiednie zabezpieczenia. Taka ocena jest szczególnie wskazana w przypadku budynku o dużym ryzyku (m.in. z dużą gęstością obciążenia ogniowego Q, budynku ZL II, z dużą ilością użytkowników, o dużej wartości mienia).

W zakresie zabezpieczeń budynków najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wykonanie niepalnego dachu lub co najmniej dachu z niepalną izolacją cieplną. Inną dobrą praktyką jest wykonanie przekrycia dachu w klasie odporności ogniowej REI 30. Należy pamiętać również o odpowiednim usytuowaniu modułów PV względem elementów oddzielenia przeciwpożarowego. Moduły nie powinny znajdować się bliżej niż 2,5 m od ściany oddzielenia przeciwpożarowego.

W innym przypadku należy wysunąć taką ścianę 30 cm powyżej najwyższego punktu modułów znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie (RYS. 8).

Grupy modułów powinny być ograniczone powierzchniowo do pól o maksymalnych wymiarach 40×40 m oraz oddalone od siebie o odległość pozwalającą na przeprowadzenie sprawnej akcji ratowniczo-gaśniczej. Odległość ta według różnych źródeł powinna wynosić co najmniej 1,5 m, a w obszarze tym nie mogą znajdować się żadne elementy wyposażenia dachu (klapy dymowe, wywiewki, inne urządzenia itp.). W praktyce odległość pomiędzy grupami modułów będzie większa z uwagi na te dodatkowe elementy, ale w tym obszarze znajdzie się ścieżka technologiczna o szerokości 1,5 m, która będzie spełniała odpowiednią funkcję w warunkach pożaru. Usytuowanie w stosunku do klap dymowych znajduje się w wytycznych Stowarzyszenia DAFA „DAFA PPOŻ. 3.00 Poradnik dobrych praktyk w projektowaniu systemów oddymiania grawitacyjnego obiektów budowlanych”.

Wytyczne DAFA „Bezpieczeństwo pożarowe dachów” w nowej odsłonie

Bezpieczeństwo pożarowe stanowi obecnie jeden z najważniejszych wymogów, jakie stawiane są budynkom. Znajomość zagadnień związanych z ochroną pożarową ma kluczowy wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa zarówno w trakcie realizacji inwestycji, jak i w późniejszym okresie eksploatacji budynku.

Mając na uwadze ciągłe aktualizowanie przepisów w tej materii, konieczna jest wymiana poglądów i dyskusja na temat różnych rozwiązań obejmująca doświadczenia uczestników procesu budowlanego.

Wielość źródeł informacji, tj. rozporządzeń, norm, wytycznych i instrukcji, sprawia, że pole do interpretacji obowiązujących wymagań i przepisów jest bardzo szerokie. Wobec tego Stowarzyszenie DAFA w ramach Grupy Merytorycznej PPOŻ. przystąpiło do opracowania praktycznych wytycznych określających jednolite wymogi z zakresu bezpieczeństwa pożarowego dachów, zasady doboru materiałów, dobre praktyki sztuki budowlanej i zalecenia dla wykonawców. Zespół redakcyjny drugiego wydania Wytycznych „Bezpieczeństwo pożarowe dachów” tworzą mgr inż. Krzysztof Bagiński i mgr inż. Monika Hyjek.

Wytyczne „Bezpieczeństwo pożarowe dachów” to spojrzenie na problematykę bezpieczeństwa pożarowego pod kątem jednolitych wymogów z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, zasad doboru materiałów, dobrych praktyk sztuki budowlanej i zaleceń dla wykonawców. Niepowtarzalność poradnika polega na przedstawieniu w nim zarówno wiedzy teoretycznej, jak i praktyki.

Publikacja to wyraźny krok w kierunku świadomego projektowania – nawet pozornie drobne odstępstwa od sklasyfikowanych układów mogą zmienić właściwości i klasyfikacje ogniowe całych elementów budowlanych.

W każdej chwili będą mieli Państwo łatwy dostęp do prawidłowych rozwiązań dla dachów płaskich w zakresie ochrony przeciwpożarowej – ze szczególnym uwzględnieniem wszystkich wymogów prawnych i dobrych praktyk sztuki budowlanej. Intencją autorów jest, by wytyczne te stanowiły merytoryczne wsparcie dla wykonawców, architektów, projektantów, konstruktorów, producentów, inwestorów, rzeczoznawców, a także specjalistów prowadzących i kontrolujących procesy budowlane.

Publikacja zawiera podstawowe informacje: definicje, przepisy techniczno-budowlane, klasyfikacje ogniowe dla całych elementów i komponentów, wymagania i praktyki ubezpieczycieli.

Część praktyczna omawia tematykę dachów, skupiając się na projektowaniu w kontekście dobrych praktyk sztuki budowlanej i zaleceń dla wykonawców oraz interpretacji szczególnych przypadków. Zawiera również zestawienie rozwiązań dachów wraz z klasyfikacjami ogniowymi.

Nowa odsłona Wytycznych zawiera szersze spojrzenie na dotychczasowe rozwiązania, aby stały się one jeszcze bardziej użyteczne dla odbiorców. Wzbogacono ją o nowe aspekty, jak fotowoltaika na dachach budynków, której dynamiczny wzrost skłonił autorów do zdefiniowania wskazówek, jak zaprojektować i wykonać dach, który będzie również bezpieczny pożarowo z takimi instalacjami.

Do każdego rozwiązania należy podejść indywidualnie i wziąć pod uwagę wiele aspektów, pamiętając, że nadrzędnym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa obiektu.

Literatura

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2002 r., nr 75, poz. 690, z późn. zm.).