Taras na dachu - uwagi podstawowe

Rozpatrzmy najtrudniejszy wariant tarasu znajdującego się na dachu: taras z równą nawierzchnią z płyt i otoczony attyką (FOT. 1–4). Taki dach musi spełniać wiele warunków:

•  ma być szczelny i ciepły;
•  powinien szybko i sprawnie odprowadzać wodę opadową;
•  wejście na dach musi być tak zabezpieczone, by wnętrze budynku nie było zalewane;
•  woda z topniejącego śniegu nie może penetrować drzwi wejściowych na taras;
•  taras musi mieć estetyczną, trwałą i bezpieczną dla użytkowników nawierzchnię.

Należy również pamiętać, że w Polsce występują dwa groźne zjawiska atmosferyczne: nawałnicowe opady deszczu i obfite opady śniegu. Każde z nich wymaga stosowania odrębnych rozwiązań, decydujących o całej koncepcji dachu.

Nawałnicowe opady deszczu

Największym problemem dachu tarasowego są gwałtowne oberwania chmur, w wyniku których w bardzo krótkim czasie dach zalewany jest przez ogromne ilości wody. Żaden normalny system odpływowy nie jest w stanie odprowadzić takich opadów w bezpiecznym czasie.

Na takich dachach powinny być więc budowane otwory przelewowe. Jest to wymóg rozporządzenia ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1]. Zgodnie z tym dokumentem (§ 122, ust. 2): „instalacja kanalizacyjna budynku powinna spełniać wymagania określone w Polskich Normach dotyczących tych instalacji”.

Przywołana jest norma PN-EN 12056-3:2002 [2] w zakresie p. 4–7 (załącznik nr 1 do rozporządzenia [1]), która głosi:

„7.3.1. Wyloty

W przypadku dachów płaskich z gzymsami powinno się zapewniać przynajmniej dwa wyloty (albo jeden wylot i przelew awaryjny) dla każdej powierzchni dachowej.”

„7.4. Wyloty awaryjne

Zaleca się, aby płaskie dachy z gzymsami oraz rynny nieokapowe miały zapewnione wyloty przelewowe i awaryjne w celu zmniejszenia ryzyka przelewania się wód opadowych do budynku lub przeciążenia konstrukcji”.

Warto podkreślić, że fragment przytoczonej normy zobowiązuje projektantów i wykonawców do umieszczania otworów przelewowych na dachach z attyką.

Śnieg

W Polsce zimą co 5–10 lat występują obfite opady śniegu, w wyniku których śnieg długo zalega na dachach. Świeży śnieg waży ok. 100 kg/m³. Śnieg osiadły (kilka dni po opadach) – do 200 kg/m³. Śnieg stary (zalegający kilka tygodni lub miesięcy po opadach) waży 250–350 kg/m³, a mokry – nawet 400 kg/m³.

Ponadto podlega on cyklom topnienia i ponownego zamarzania, które powodują, że zmienia się w warstwę lodu, która może w skrajnych warunkach ważyć nawet 900 kg/m3. Wiadomo, jakie niesie to za sobą konsekwencje dla konstrukcji budynków.

To jednak nie wszystko. Zalegający na dachach śnieg w końcu topnieje. Im jest go więcej, tym wyższy jest poziom wody pośniegowej. Na dachach zjawisko to wiąże się z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi warstw wodoszczelnych: na wszelkich murach wystających ponad te warstwy (na attykach, kominach i innych ścianach) warstwy wodoszczelne muszą być wysokie i dobrze połączone z murami.

Oprócz tego zalegający śnieg może blokować odpływy. Woda, w którą się zmienia, długo stoi na dachu i podlega częstym w Polsce cyklom zamarzania i rozmarzania. Takie skutki zalegania śniegu wpływają na wymagania stawiane warstwom przeciwwodnym (hydroizolacjom) i sposobom ich montażu na ścianach (attyk, kominów itp.).

Śnieg topnieje na skutek wzrostu temperatury. Attyki, kominy i ściany muszą więc być bardzo starannie izolowane termicznie. Każda ilość ciepła przechodząca przez te elementy powoduje powstawanie wody na styku tych elementów ze śniegiem.

Z tego samego powodu najtrudniejszym miejscem na dachu pełniącym funkcję tarasu jest wejście. Tam zalegający śnieg topi się szybciej ze względu na małą izolacyjność szkła i ram drzwiowych. Woda pośniegowa szybko się podnosi i wpływa w każdą szczelinę.

Zamarza ponadto przy spadkach temperatur (nocą). Skutki są oczywiste: powstają przecieki i uszkodzenia. Wejścia na taras powinny być więc usytuowane zdecydowanie wyżej niż warstwy przeciwwodne (hydroizolacyjne) lub blisko wejść powinny być montowane odwodnienia liniowe.

Najlepsze rezultaty w przeciwdziałaniu tym negatywnym zjawiskom uzyskuje się dzięki ażurowym nawierzchniom tarasów (np. deskom), umieszczanym wysoko ponad warstwą odprowadzającą wodę. Podobnie działają warstwy grubego żwiru lub mrozoodpornego keramzytu, na których leżą różnego rodzaju płyty nawierzchni tarasu.

Płyty mogą być ułożone także na specjalnych podstawach, dystansujących je od warstwy przeciwwodnej (hydroizolacji). Wówczas odpływ wody uzależniony jest od wielkości płyt.

Odpływ wody

Każdy z wymienionych rodzajów opadów (silny deszcz, śnieg) decyduje o odrębnych warunkach wykonania tarasu. Dlatego taki dach wymaga bardzo starannego zaplanowania i wykonania.

Jeśli taras wyłożony jest płytami (tak jak na FOT. 1–4), większość wody deszczowej z dużego deszczu spływa po tych płytach (od 50 do 90%). Im większe są opady, tym więcej wody spływa po powierzchni płyt, a mniej po hydroizolacji. O tym, gdzie spływa więcej wody, decyduje m.in. stosunek wielkości powierzchni płyt do szpar odpływowych znajdujących się między płytami.

Dlatego dachy tarasowe powinny mieć dużo wpustów odprowadzających wodę deszczową bezpośrednio z powierzchni płyt. Liczba wpustów decyduje również o wysokości przestrzeni między płytami a warstwą przeciwwodną (FOT. 1), ponieważ wysokość ta zależy od spadku hydroizolacji.

Przyjrzyjmy się konstrukcji tarasu o szerokości 10 m (RYS. 1), którego hydroizolacja ma spadek 2%, a woda spływa do jednego wpustu znajdującego się na końcu spadku. Wysokość płyt (wysokość warstwy spadkowej) nad hydroizolacją przy wpuście wyniesie 20 cm. Jeśli zamontowane zostaną 2 wpusty na połaci (4 spadki), to wysokość warstwy zmniejszy się do 5 cm.

W konstrukcji tarasu wykończonego płytami spadek 2% jest jednak za mały, ponieważ woda, która zostanie w nierównościach powstałych na warstwie przeciwwodnej, odparowuje dużo dłużej niż na normalnych dachach płaskich, na których nie ma płyt, a wiatr i słońce znacznie przyspieszają odparowanie.

Jeśli jednak wpust dachowy musi być blisko attyki, to i tak niski spadek niweluje dużą wysokość, ponieważ woda dłużej spływa i powstają zastoiny. Liczba wpustów decyduje o sprawności odbioru wody z dachu.

Zaleganie wody jest wyjątkowo niekorzystne w okresie spadków temperatury i związanych z nimi cykli zamarzania i rozmarzania. Z tych powodów warto zwiększyć spadek w dachach tarasowych do sprawdzonej wielkości 5% (2,87°, tj. ok. 3°).

Przy takim nachyleniu znacznie wzrośnie wysokość warstwy spadkowej (RYS. 2): do 50 cm w dachach o szerokości 10 m i z jednym wpustem oraz do 12,5 cm z dwoma zamontowanymi na środku.

Takie wysokości i spadki znaczenie lepiej odprowadzają także wodę pośniegową. Na dachach tarasowych z płytami umieszczonymi nad hydroizolacją działanie wody pośniegowej jest podwójnym zagrożeniem, ponieważ działa ona w dwóch płaszczyznach.

Najpierw gromadzi się na płytach i między śniegiem a attyką, a potem spływa pod płyty. W trakcie zamarzania i rozmarzania bardzo wydłuża się czas odpływu, który jest jednocześnie czasem negatywnych oddziaływań na wszystkie warstwy dachu.

Z zestawienia RYS. 1 i RYS. 2 wynika, że opłaca się zwiększyć liczbę wpustów i dobrze zaplanować ich rozmieszczenie.

Wejście na taras

Większość tarasów oparta jest na stropie wylanym na jednym poziomie na całej kondygnacji. W takiej sytuacji po wykonaniu ­niezbędnego ocieplenia hydroizolacja tarasu znajdzie się wyżej od poziomu posadzki w sąsiadujących pomieszczeniach mieszkalnych (RYS. 3, FOT. 5–7).

Tymczasem w każdym tarasie strop powinien być wylany niżej niż strop sąsiednich pomieszczeń, a odwodnienie stykać się z wejściem na taras, tak aby woda szybko powstająca ze śniegu stykającego się z drzwiami mogła równie szybko odpłynąć (RYS. 4).

Przykład najkorzystniejszego wejścia na taras, zapewniającego odpowiedni odpływ wód opadowych i pośniegowych, pokazano na RYS. 5. W tym rozwiązaniu szklany kiosk usytuowany jest wyżej od najwyższego poziomu hydroizolacji, nie będzie więc poddawany działaniu wody pośniegowej, ponieważ woda szybko spłynie pod powierzchnię tarasu.

Uwagi

Wśród omówionych zagadnień brakuje doboru miejsca usytuowania i określenia rodzaju termoizolacji (w układzie tradycyjnym czy odwróconym) oraz systemu materiałów ją osłaniających (warstw przeciwwodnych i paroizolacji). Wynika to z założenia, że uwagi zawarte w artykule dotyczą tarasu wyłożonego dużymi płytami, które powinny tworzyć równą powierzchnię.

W takim dachu preferowany jest układ, w którym spadek wykonany jest na szlichcie wylanej nad termoizolacją z warstwą przeciwwodną (hydroizolacją) ułożoną na szlichcie. Duże płyty muszą być wówczas położone na wspornikach ustawionych na hydroizolacji. Mniejsze płytki mogą być w takim układzie warstw ułożone na podsypce ze żwiru lub mrozoodpornego keramzytu, co ułatwia wykonanie tarasu i lepiej reguluje spływ wody.

Literatura

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2002 r. nr 75, poz. 690 ze zm.).
2. PN-EN 12056-3:2002, „Systemy kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynków. Część 3: Przewody deszczowe. Projektowanie układu i obliczenia”.
3. PN-B-02361:1999, „Pochylenia połaci dachowych”.
4. PN-ISO 7976-1:1994, „Tolerancje w budownictwie. Metody pomiaru budynków i elementów budowlanych. Metody i przyrządy”.
5. Strona internetowa: www.iigw.pl.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!