Błędy – nie tylko dekarskie – na dachach płaskich

Każde takie dodatkowe wykorzystanie powierzchni dachu wymaga nie tylko odpowiedniego wykonania pokrycia, lecz także odpowiedniego sposobu dozoru i eksploatacji. Niestety, zbyt często traktujemy ten typ dachów tak jak przed laty, czyli tak jakby nadal były prostymi powierzchniami łatwo uszczelnianymi lepikiem.

Odwrócony dach balastowy

Obecnie można wykonać dach płaski na wiele sposobów dzięki zastosowaniu nowych materiałów zwiększających jego doskonałość. Bardzo popularne są konstrukcje o odwróconym układzie warstw, który zwiększa trwałość i izolacyjność termiczną dachu. W tradycyjnych rozwiązaniach warstwa hydroizolacyjna ułożona jest na wszystkich poprzednich, czyli na termoizolacji i konstrukcji nośnej.

W systemie odwróconym termoizolacja leży nad hydroizolacją i osłania ją dodatkowo przed wpływami czynników atmosferycznych – głównie przed skokami temperatury. Takie dachy można budować, używając materiałów termoizolacyjnych (polistyrenu ekstrudowanego – XPS, poliizocyjanuranu – PIR), które nie tracą swoich podstawowych własności w obecności wody, lodu lub śniegu.

Jednak tego typu materiały muszą być chronione przed podrywaniem przez wiatr oraz przed działaniem promieniowania ultrafioletowego zawartego w świetle słonecznym, dlatego dachy odwrócone są z reguły dachami balastowymi, czyli dociążonymi żwirem, płytami lub betonem (rys. 1). Takie dachy nie są nowym pomysłem – obciążenie żwirem dachu pokrytego papą było zabiegiem bardzo popularnym w Niemczech na początku XX w. U nas ta prosta metoda udoskonalająca dachy była mniej znana.

Dociążenie dachu powoduje zwiększenie jego trwałości, ponieważ dzięki temu staje się on bardziej odporny na podrywanie i podwiewanie pokrycia oraz na działanie słońca. Zaletą takiego dachu jest również jego zwiększona stabilność termiczna, co obecnie ma szczególne znaczenie.

Wydawałoby się, że tak doskonałe konstrukcje są również mniej kosztowne w eksploatacji i bardziej trwałe. Okazuje się jednak, że w Polsce dachy balastowe są często źle eksploatowane i w specyficzny sposób uszkadzane.

Zaskakujące błędy

W prezentowanym na zdjęciach dachu (fot. 1–8) widać wiele miejsc przeciekających. Przysypanie żwirem z oczywistych powodów utrudnia znalezienie miejsc potencjalnych uszkodzeń. W tym dachu – o wielu poziomach i złożonych kształtach, z tarasami – było to szczególnie trudne, ponieważ potencjalnych słabych punktów było wiele. Doświadczony dekarz, przystępując do naprawy takich dachów, szuka wad w miejscach, w których najczęściej popełnia się błędy wykonawcze.

Jeżeli dach ma wiele poziomów, to najczęściej przecieki występują na połączeniach powłoki pokrycia z murami ścian lub attyk. Tak właśnie było i w tym wypadku (fot. 1). Wygląda na to, że papa była układana po ociepleniu ścian łączących się z dachem,  podczas gdy powinno być odwrotnie: najpierw musi być wykonane pokrycie, a dopiero potem ocieplenie ścian (tak jak na rys.). Dodatkowo niestaranność wykonania doprowadziła do braku szczelności w wielu miejscach połączeń. Widoczne na zdjęciu dziury są szczególnie mało odporne na topnienie zalegającego przy ścianach śniegu.

Nie tylko wykonawcy pokrycia nie brali pod uwagę działania zalegającego śniegu. Na całej powierzchni dachu są rozprowadzone duże ilości różnych kabli i przewodów (fot. 2). Wychodzą ze ścian, wchodzą pod żwir i znów przechodzą przez ściany. Osłony kabli typu „peszel” przeznaczone do montażu w ścianach nie wytrzymały różnych nacisków oraz działania promieni ultrafioletowych. Popękały w licznych miejscach i w ten sposób stały się oczywistym źródłem przecieków.

Widoczne pęknięcia zbierają wodę z deszczu lub topniejącego śniegu, a osłony przewodów transportują ją niżej. W kilku miejscach przewody są poprowadzone wyżej niż żwir, ale ich wprowadzenie w ściany zostało wykonane bez odpowiedniego uszczelnienia (fot. 3), co sprawia, że woda z topniejącego śniegu wpada w ścianę za osłoną kabli. Oprócz tego osłona z fot. 3 prowadzi kable przez murek (fot. 4) i z powodu pęknięć w najwyższym miejscu (nad murkiem) przekazuje dodatkowo wpadającą wodę deszczową w głąb ściany (na zasadzie naczyń połączonych).

Warto w tym miejscu również wskazać typowy problem spowodowany mocowaniem na dachach płaskich różnego rodzaju ram i konstrukcji stanowiących podstawy lub rusztowania dla różnych instalacji (wyciągi, anteny, osłony itp.). Jak widać na fot. 5 i 6, metalowa osłona tarasu składająca się z rur prostokątnych jest wmurowana w strop dachu tak, że zalegająca w niej woda deszczowa penetruje beton.

Nieosłonięte od góry rury zbierają przez cały rok wodę, która tworzy wysoki słup działający na beton  w miejscu połączenia ze stropem, a pęknięcia rury u jej nasady powodują podciekanie pod papę. Doskonałym dowodem na obecność i destrukcyjne działanie wody jest fot. 6.

Niestety, na dachach dociążonych często można zobaczyć podobne dowody niszczenia pokrycia przez ekipy montujące różne instalacje. Widocznie zalegający żwir kojarzy im się z powierzchnią ziemi i nie biorą pod uwagę tego, że pod nim znajdują się warstwy, których nie można niszczyć, a każda dziura w ścianie lub stropie wymaga odpowiedniego, bardzo starannego uszczelnienia. Wszystkie prace instalacyjne czy remontowe na dachach płaskich powinny być nadzorowane przez doświadczonego dekarza. Taka konsultacja i dozór kosztują dużo mniej niż naprawy.

PAŹDZIERNIK 2007

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!