Warstwy antykondensacyjne w dachach

mgr inż. Krzysztof Patoka  |  IZOLACJE 1/2014  |  24.06.2014  |  2
Warstwy antykondensacyjne w dachach / Anti-condensation layers in roofs
Warstwy antykondensacyjne w dachach / Anti-condensation layers in roofs
Z. Buczek

W informacjach technicznych dotyczących blach pokryciowych i folii pojawia się określenie „z warstwą antykondensacyjną”. Zdarza się, że nie jest ono właściwie rozumiane – nie wszyscy np. pamiętają o tym, że powłoki z tą cechą wymagają wentylowania.

Do grupy folii osłonowych stosowanych w przegrodach budowlanych należą: elastyczne materiały wodochronne typu folie wstępnego krycia (FWK), membrany wstępnego krycia (MWK), paroizolacje oraz wiatroizolacje. Wszystkie te produkty wytwarzane są w wersji z warstwą antykondensacyjną, zabezpieczającą powierzchnię przed powstawaniem kropli kondensatu.

Zobacz także: Konsekwencje zmian materiałowo­-konstrukcyjnych dokonanych na etapie budowy dachu

Powłoki antykondensacyjne to najczęściej włókniny wykonane z różnych tworzyw sztucznych (np. z polipropylenu, poliestru) o ciężarze powierzchniowym (gramaturze) od 20 g/m² do 200 g/m². Para wodna skraplająca się na powierzchni blachy lub folii wnika w przestrzenie między włóknami takiej powłoki, dzięki czemu nie tworzą się krople (Czytaj więcej na ten temat). Im gramatura włókniny jest większa, tym więcej skroplin taka powłoka może zgromadzić.

Niektóre włókniny mogą zatrzymać nawet 1000 g wody na 1 m² blachy lub folii. Warto przy tym pamiętać, że powłoka magazynuje wodę tylko na czas wzmożonej wilgotności powietrza i wyłącznie po to, aby ją oddać, gdy napłynie bardziej suche powietrze. Magazynuje zatem wodę w ilości regulowanej przez wentylację dachu lub pokrycia.

Magazynowanie dużej ilości wody przez powłokę jest jednak niekorzystne, ponieważ na skutek zatrzymania wody na styku blacha–łata szybciej następują procesy gnilne w drewnie. Stałe utrzymywanie się w powłoce wysokiego zawilgocenia jest dużym zagrożeniem, dlatego dachy i ściany z blachami lub foliami z powłoką antykondensacyjną muszą być wentylowane.

Warto zauważyć, że w blachach tę samą funkcję co przyklejona włóknina antykondensacyjna pełnią warstwy uszczelniające – FWK lub MWK zawieszane pod kontrłatami. Pojawia się zatem pytanie, które rozwiązanie jest lepsze dla blach – powłoka antykondensacyjna czy warstwa wstępna.

ABSTRAKT

W artykule omówiono przydatność powłok antykondensacyjnych w różnych materiałach dachowych. Opisano zjawisko sorpcji oraz przedstawiono wyniki eksperymentu mającego na celu określenie szybkości podciągania wody przez warstwy antykondensacyjne. Zwrócono także uwagę na brak informacji dotyczących prawidłowych warunków stosowania takich produktów.

The article discusses the usefulness of anti-condensation coating in various roofing materials. The phenomenon of sorption and is discribed and the results of an experiment designed to determine the rate of water rising through anti-condensation layers are presented. Attention is also drawn to the lack of information concerning the correct use of such products.

Dużo więcej zalet mają oczywiście warstwy uszczelniające, nazywane warstwami wstępnego krycia. Stosowanie powłok antykondensacyjnych na blachach ma sens tylko w sytuacji, gdy zamontowanie FWK lub MWK jest niemożliwe z powodów konstrukcyjnych. Ponadto powłoki z włóknin przyklejonych do spodu blach wygłuszają odgłosy, czyli stanowią warstwę akustyczną.

Blachy antykondensacyjne

Blachy z powłoką antykondensacyjną przeznaczone są głównie do dachów nad budynkami otwartymi, wiat, garaży i magazynów. W takich konstrukcjach folie uszczelniające od spodu blachę pokrycia (FWK) rozkładane są przez promieniowanie ultrafioletowe (UV), docierające do wnętrza przez szczeliny, okna w ścianach, często otwierane drzwi lub nieosłonięte boki (w wiatach).

Włókniny na powłoki antykondensacyjne mają z zasady większą odporność na działanie promieniowania UV niż folie. Dodatkowo, nawet jeśli ulegną rozkładowi, nadal działają jako warstwa antykondensacyjna (rozdrobniona). Warstwa włókniny przyklejonej do blachy od spodu działa dłużej niż rozpięta pod blachą folia (FWK).

Znacznie lepiej zastosować zatem w takich budowlach blachę z powłoką antykondensacyjną niż folię wstępnego krycia (FWK). W budynkach zamkniętych (ze stropem i niedoświetlonym poddaszem) korzystniejsze są natomiast FWK lub MWK. W takich dachach warstwa antykondensacyjna przyklejona pod blachą jest zbędna, a w niektórych rodzajach blach może być także problematyczna.

Powodem jest zróżnicowane działanie włóknin antykondensacyjnych, które nie tylko zatrzymują wodę, lecz także transportują ją i podciągają. Wynika to ze specyficznych cech wody, która przemieszcza się i gromadzi w materiałach porowatych na skutek zjawisk podciągania kapilarnego i sorpcji.

Z tego powodu w tych miejscach dachu, w których może dojść do styku wody opadowej (deszczu lub wody pośniegowej) z włókniną antykondensacyjną, usuwa się ją z blachy lub układa blachy bez takiej powłoki. W okapach i pod kalenicą należy umieszczać arkusze blachy bez powłoki, a w pozostałych arkuszach – usunąć powłokę na zakładach między poszczególnymi arkuszami.

 

Jeżeli ktoś chciałby zastosować blachy antykondensacyjne (przeznaczone głównie do dachów otwartych) na dachach z poddaszem mieszkalnym o złożonym kształcie, musi jeszcze pamiętać o usunięciu powłoki z blach leżących w koszach i stykających się z narożami. Bez tego zabiegu topniejący śnieg, najdłużej zalegający na okapach i w koszach, będzie dostarczać wodę pod pokrycie wskutek podciągania wody przez powłokę antykondensacyjną.

 

Wynika z tego, że układanie takiej blachy na dachach mających skomplikowany kształt mija się z celem, ponieważ może się okazać, że trzeba będzie więcej powłoki zdjąć niż zostawić. To podwyższa koszty wykonania, a i tak w tego typu dachach trzeba ułożyć warstwę wstępną, najlepiej z wysokoparoprzepuszczalnej MWK.

Blachy łączone na rąbki

Włókniny antykondensacyjne pod blachami mogą być uszkadzane przez ruchy termiczne blach, a dodatkowo prowadzić do nadmiernego zawilgocenia łat. Ten problem dotyczy szczególnie blach panelowych układanych na rąbki tłoczone (zatrzaskowe).

Potrzebujesz więcej TREŚCI?

Odbierz TUTAJ
IZO-newsletter »

Rozszerzalność termiczna blach pokryciowych powoduje ich częste przesuwanie się po łatach, a mokra włóknina może stale nawilżać łaty. W mokrych porach roku (w Polsce to 6–8 mies.) nawet przy dobrej wentylacji pokrycia włókniny antykondensacyjne są stale wilgotne. Z tego powodu długie arkusze blach łączonych na rąbki nie powinny mieć takiej warstwy. Wymagają natomiast warstwy poślizgowej ułożonej na łatach.

Co ciekawe, zalecanymi warstwami poślizgowymi są również grube MWK zbudowane z włóknin. Istnieją jednak istotne różnice między włókniną będącą powłoką antykondensacyjną a włókniną stanowiącą górną warstwę membrany poślizgowej. Przede wszystkim membrany są grubsze i lepiej osłaniają przed wystającymi łbami śrub lub gwoździ, są także mocowane do łat.

Przeczytaj też: Główne wady polskich dachów (cz. 1)

Procesy tarcia odbywają się więc po dwóch gładkich płaszczyznach: blachy i włókniny (najczęściej polipropylenowej – śliskiej). Włókniny antykondensacyjne przyklejone do blachy powodują natomiast, że przesuwanie odbywa się między dwoma bardziej porowatymi powierzchniami: włókniną i drewnem. Nie jest to korzystne dla żadnego z tych materiałów.

Sorpcja wody

To zjawisko pochłaniania pary wodnej (wilgoci) przez materiał hydrofilowy (mający tendencję do przyłączania wody) z otaczającego powietrza. Im struktura materiału jest bardziej porowata (kapilarna), tym większa sorpcja wilgoci. Jeżeli zjawisko to zachodzi na powierzchni przegrody, nosi nazwę adsorpcji, a jeżeli wewnątrz przegrody – absorpcji. Ilość zaadsorbowanej wilgoci na powierzchni ciała zależy od prężności cząstkowej (ciśnienia cząstkowego) pary wodnej.

Zawilgocenie poszczególnych warstw przegród budowlanych zależy od dyfuzyjnego przepływu pary wodnej, akumulacji sorpcyjnej wilgoci i kapilarnego ruchu wody.


Dla ochrony blach duże znaczenie ma przede wszystkim grubość włóknin: antykondensacyjne mają ok. 100 g/m², a poślizgowe – ponad 200 g/m². W blachach profilowanych ten problem nie występuje lub jest mniej niebezpieczny. W blachodachówkach przykręconych do łat wygięty profil niweluje ruchy termiczne na fałdach i przez długi czas od zamocowania blacha nie przesuwa się po łatach. W blachach trapezowych powierzchnia styku z łatami jest mniejsza, arkusze są krótsze i mocowane sztywno do łat, więc problem tarcia włóknin o łaty nie jest tak groźny, zwłaszcza w sytuacji prawidłowego działania wkrętów mocujących.

Fot. 1. Takich uszczelek nie powinno się stosować pod gąsiorami blachodachówek uszczelnionych warstwą z wysokoparoprzepuszczalnych MWK. Przeznaczone są one bowiem do konstrukcji na rys. 1  |  Fot. Archiwum autora

Materiały elastyczne

Bardzo dużo produktów stosowanych jako folie wstępnego krycia (FWK), membrany wstępnego krycia (MWK), wiatroizolacje (do ścian) i paroizolacje ma budowę wielowarstwową, w której warstwami nośnymi lub osłonowymi są włókniny mogące spełniać funkcję powłoki antykondensacyjnej.

Rys. 1. Rysunek pochodzi z lat 90. i przedstawia dach wentylowany (otwory w szczytach) z pokryciem niewentylowanym, w którym pod gąsiorami stosowano uszczelki pokazane na fot. 1. Dach działa według schematu z rys. 2  |  Fot. Rukki Polska

W paroizolacjach taka warstwa nie jest potrzebna. Wprawdzie produkowane są folie o własnościach paroizolacyjnych, ale przewidziane są one do dwóch zastosowań: mogą służyć jako paroizolacje układane od strony wewnętrznej przegród lub jako folie wstępnego krycia uszczelniające pokrycia dachów pochyłych (rys. 1). To drugie zastosowanie jest możliwe właśnie dzięki powłoce antykondensacyjnej.

Eksperyment

Szybkość podciągania wody przez warstwy antykondensacyjne można łatwo sprawdzić przez włożenie folii lub blachy z taką powłoką do wody zabarwionej tuszem (fot. 2–4). Im ciężar powierzchniowy włókniny antykondensacyjnej jest większy, tym szybciej nasiąka ona wodą.

Zanurzona włóknina miała ciężar powierzchniowy > 100 g/m² i podciągnęła wodę w ciągu kilku sekund, a w 1,5 min zwiększyła wysokość wody (podciąganie pionowe) o 40%. Warto dodać, że zastosowana w eksperymencie włóknina była sucha. Kiedy podciąganie odbywa się w dachu, takie powłoki są zawsze wilgotne (sorpcja wilgoci z atmosfery) – wówczas podciągają wodę bardziej równomiernie i w większym stopniu.

      

Uważa sie, że warstwa ta umożliwia ułożenie folii paroszczelnej lub niskoparoprzepuszczalnej na drewnie konstrukcyjnym lub deskowaniu (włókniny o dużej gramaturze). Włóknina umożliwia transport wilgoci związanej w drewnie i powoduje jego wysychanie.

Rys. 2. Dach wentylowany (przez otwory w szczytach) z pokryciem niewentylowanym (z uszczelkami w okapie i pod gąsiorem) z poddaszem niemieszkalnym. Schemat przedstawia system materiałowy typowy dla blachodachówki na papie lub FWK  |  Fot. Archiwum autora

To właśnie takie folie stosowano w pierwszych dachach krytych blachodachówkami. System materiałów tworzył układ zamknięty o niewentylowanym pokryciu (rys. 1 z uszczelką pokazaną na fot. 1), dach był wentylowany w przestrzeni utworzonej przez więźbę dachową (rys. 2), a termoizolację układano na stropie. Dach był ­wentylowany przez otwory znajdujące się w szczytach budynku. W takim systemie powietrze ciągle przepływało pod folią leżącą na więźbie i powłoka antykondensacyjna była suszona.

Rys. 3. Temperatura poszczególnych warstw dachu wentylowanego stale się zmienia. W zależności od pory roku, pory dnia i warunków atmosferycznych: wiatru, opadów, zachmurzenia oraz warunków wewnętrznych, o których decyduje eksploatacja budynku  |  Fot. Archiwum autora

Membrany wstępnego krycia

Wysokoparoprzepuszczalne membrany wstępnego krycia (MWK) zbudowane są z włóknin. Większość składa się z warstwy czynnej (filmu) i dwóch włóknin osłonowych. Górna (zazwyczaj o większej gramaturze) jest warstwą nośną, a dolna – pomocniczą.

W sytuacji normalnego funkcjonowania MWK skropliny powstają bardzo często pod membraną, jednak w małych ilościach. Kiedy MWK leży na termoizolacji, spadki temperatur (rys. 3) są łagodne, czyli temperatura zmienia się stopniowo (można założyć, że liniowo).

Fot. 5. Kondensat pary wodnej pod MWK w budynkach nieukończonych może być efektem chwilowych warunków atmosferycznych lub skutkiem braku wentylacji pod pokryciem  |  Fot. Archiwum autora

Dość często skropliny pojawiają sie w trakcie budowy, kiedy dach nie jest jeszcze ocieplony (fot. 5). Wówczas, nawet jeśli wentylacja pokrycia (nad MWK) jest prawidłowo zbudowana, skropliny powstają z powodu działania dwóch czynników:

  • dużej wilgotności wewnętrznej pochodzącej z okresu budowy (wilgoci technologicznej);
  • częstych spadków temperatury na pokryciu (szczególnie rano), na tyle dużych, że pojawia się wiele skroplin.

Kondensat powstaje często i w dużych ilościach pod MWK, gdy pokrycie nie jest wentylowane (z powodu błędu montażowego lub projektowego) i para wodna pod pokryciem, a nad MWK ma wyższe ciśnienie cząstkowe, niż ta pod MWK. Wtedy skropliny są bardzo obfite i spływają po MWK (fot. 6–8).

Fot. 6. Po rozchyleniu zakładu między kolejnymi pasmami MWK często można zobaczyć skropliny pod blachodachówkami. Najczęściej powstają one rano (nawet latem), a najobfitsze są zimą i w wilgotnych porach roku  |  Fot. Archiwum autora

Również w niektórych membranach wstępnego krycia włókniny traktowane są jako warstwy antykondensacyjne, ale ich działanie jest inaczej wykorzystywane. Producenci odmian o paroprzepuszczalności Sd = 0,3–0,1 m (większość MWK ma Sd = ok. 0,02 m) uważają, że zwiększenie możliwości magazynowania wody we włókninach pomaga tym membranom funkcjonować – wilgoć utrzymywana jest we włókninach do momentu zwiększenia się temperatury i powstania pary wodnej, która zostaje przekazana ponad membranę i odprowadzona przez powietrze wentylujące.

Fot. 7. Półtoraroczny dach, w którym widoczna jest pleśń na łatach. Jest to efekt braku wentylacji. Przez MWK przechodzi para wodna, która nie jest odbierana przez powietrze i skrapla się w dużych ilościach pod blachą. W ten sposób łaty są stale mokre i wytrzymują 3–4 lata  |  Fot. Z. Buczek

Takie rozumowanie ma sens tylko w sytuacji, gdy jest mniej pary wodnej napływającej z wnętrza niż tej, która może przejść przez takie membrany w krótkim czasie odpowiednio wysokiej temperatury i niskiej wilgotności powietrza atmosferycznego (zależnej od klimatu). Para wodna przechodzi bowiem przez MWK tylko wówczas, gdy jej ciśnienie cząstkowe jest większe niż ciśnienie cząstkowe pary wodnej zawartej w powietrzu atmosferycznym przepływającym nad MWK.

Fot. 8. Wielkość kropli kondensatu pary wodnej zależy od faktury powierzchni, na której powstaje. Zdjęcie przedstawia gładką od spodu (film) dwuwarstwową MWK ułożoną bezpośrednio nad pomieszczeniami chlewni, bez wentylacji pokrycia  |  Fot. P. Grudzień

W klimacie wilgotnym, gdy membrana ma zbyt małą paroprzepuszczalność, ilość pary wodnej napływającej z wnętrza może okazać się zbyt duża, by mogła przejść nad membranę w krótkich okresach sprzyjających warunków: wysokiej temperatury i małej wilgotności.

Fot. 9. Roczny, nieukończony jeszcze dach z MWK o małej paroprzepuszczalności (Sd > 0,1 m) z grubą warstwą włókniny, która może zgromadzić dużo wody. To powoduje stałe zawilgocenie krokwi (i znacznie wydłuża wysychanie dachu  |  Fot. Z. Buczek

Ilość skroplin powstających w budynku może być zbyt duża i nawet grube włókniny mogą sobie z nią nie poradzić. Wtedy woda z włókniny antykondensacyjnej spływa na drewniane belki i na długo je zawilgaca (fot. 9). W regionach o dużej wilgotności o sprawności MWK decydują nie grube włókniny antykondensacyjne na jej spodniej stronie, lecz wysoka paroprzepuszczalność (najlepiej o Sd < 0,04 m).

Informacje techniczne a działania marketingowe

Zdarza się, że pracownicy marketingu reklamujący blachy z powłoką antykondensacyjną utrzymują, że jest ona równocześnie warstwą poślizgową i akustyczną. Brakuje natomiast odpowiedniej informacji na temat prawidłowych warunków stosowania tych produktów, co skutkuje problemami na budowach.

Czytaj też: Zalety wentylacji dachu

Foldery nie informują np. w sposób jednoznaczny, że podstawowym wymogiem prawidłowego funkcjonowania takich warstw jest dobra wentylacja blach, które powinny być owiewane powietrzem atmosferycznym w utworzonych do tego celu przestrzeniach – z wlotami i wylotami. Niezależnie od tego, czy powłoki są antykondensacyjne, akustyczne czy poślizgowe.

W naszym klimacie włókniny pochłaniające wodę stosowane w pokryciach (zasadniczym lub wstępnym) muszą mieć możliwość pozbycia się nagromadzonej wilgoci. Bez możliwości osuszania bardziej szkodzą niż pomagają. Ich działania nie da się skontrolować i niełatwo przewidzieć optymalną gramaturę (ciężar powierzchniowy) do danego zastosowania. Ilość wody podtrzymywanej przez włókniny nie może być zbyt duża ze względu na wymagania dotyczące biologicznego bezpieczeństwa drewna. W tego typu produktach informacja ma duże znaczenie i nie może być redagowana wyłącznie pod kątem marketingowym.

LITERATURA

  1. „RHEINZINK. Zastosowanie w architekturze”, RHEINZINK, s. 102–107.
  2. „Blacha cynkowo-tytanowa. Podręcznik stosowania” [pdf], ZM Silesia, s. 8, 20, 21.
Artykuł pochodzi z: miesięcznika IZOLACJE 1/2014

Komentarze

(1)
vd | 27.09.2014, 19:36
Dachy
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Innowacyjny system kompozytowych wzmocnień konstrukcji »


W przypadku gdy temperatura przekroczy temperaturę zeszklenia, wówczas żywica nie jest... ZOBACZ »


Szukasz materiałów budowlanych dobrej jakości?

Dobierz najlepszy materiał izolacyjny »

Obok wiedzy na temat produktów, równie istotna jest znajomość technologii, którą... czytaj dalej » Niski poziom ochrony cieplnej generuje wysokie koszty utrzymania budynku, stanowiące duże obciążenie budżetu... czytaj dalej »


Opłacalność paneli fotowoltaicznych - najnowsze informacje i porady »

Uszczelnianie obiektów inżynieryjnych - jak to robią specjaliści?

W przyszłym roku nastąpią znaczne podwyżki cen energii elektrycznej, dlatego też warto zastanowić się nad montażem paneli fotowoltaicznych.
czytaj dalej »

Jak prawidłowo chronić ściany fundamentwe i zapewnić gwarancję żywotności obiektu? czytaj dalej »

Czym skutecznie zaizolować fundament?

Zadaniem hydroizolacji jest zablokowanie dostępu wody i wilgoci do wnętrza obiektu budowlanego. Istnieje kilka rodzajów izolacji krystalizujących, a ich znajomość ułatwia zaprojektowanie i wykonanie szczelnej budowli. czytaj dalej »

 


Uszczelnianie trudnych powierzchni! Zobacz, jak to zrobić skutecznie »


Doszczelniając przegrodę od strony wewnętrznej budynku ograniczamy przenikanie pary wodnej do warstwy izolacyjnej, natomiast... ZOBACZ »


Fakty i mity na temat szarego styropianu »

Jak zabezpieczyć rury przed stratami ciepła?

Od kilku lat rośnie popyt na styropiany szare. W Niemczech i Szwajcarii większość spr... czytaj dalej » Czym powinieneś kierować się przy wyborze odpowiedniej izolacji rur? czytaj dalej »

Jak wykonać trwałe posadzki?

Jakich technologii oraz materiałów użyć do wykonania podłóg przemysłowych, naprawy betonów lub przeprowadzenia renowacji posadzek?  czytaj dalej »


Dlaczego hydroizolacja budynków jest tak ważna?

Sprawdzony sposób na przyspieszenie ocieplenia »

W budynkach nowo wznoszonych barierę dla wody gruntowej stanowi hydroizolacja zewnętrzna ścian piwnic i izolacja pod płytą fundamentową... czytaj dalej » Jakiego produktu użyć, by aplikacja była łatwa, efektywność większa, a tempo pracy ekspresowe? czytaj dalej »

Czego użyć do izolacji podłóg, dachów i fasad?


Istotną różnicą pomiędzy styropianami białymi i grafitowymi jest ich odporność na ZOBACZ »


Zgarnij bony o wartości 100zł. Zobacz jak »

Jak dobrać posadzkę do obiektu?

3 kroki do Super CashBack
czytaj dalej »

Wybierz posadzkę, która będzie funkcjonalna i łatwa w czyszczeniu... czytaj dalej »

Najlepszy system stropowy?


Betonowe stropy można produkować na różne sposoby – z betonu przygotowanego na placu budowy lub w fabryce, gdzie panują kutemu optymalne warunki. ZOBACZ »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
Alpha Dam Alpha Dam
O FIRMIE Alpha Dam Sp. z o.o. produkuje od ponad 10 lat profesjonalne materiały wodochronne i przeciwwilgociowe dla budownictwa.  Do 2008...
9/2019

Aktualny numer:

Izolacje 9/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Nowoczesne rozwiązania elewacyjne
  • - Jakość wykonania izolacji z szarego styropianu
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.