Pobierz pełny numer IZOLACJI

Pełny numer IZOLACJI 6/2018 [PDF]

możesz pobrać BEZPŁATNIE - po prostu ZAREJESTRUJ konto w portalu

Emisja lotnych związków organicznych (VOC) z wyrobów budowlanych – badania laboratoryjne

dr inż. Adam Niesłochowski  |  19.01.2012

Lotne związki organiczne występują głównie w wyrobach malarskich, ale nie tylko. Można je również spotkać w wielu innych wyrobach budowlanych wykonanych z tworzyw sztucznych, zawierających żywice chemoutwardzalne, bitumy, lepiszcza, kleje itp., a także pozostałości nieprzereagowanych monomerów.

Lotne związki organiczne to każda organiczna ciecz lub substancja stała, która samorzutnie odparowuje w normalnych warunkach ciśnienia i temperatury (Czytaj więcej na ten temat). Według ustawodawstwa europejskiego, tzn. dyrektywy UE 2004/42/WE, termin VOC obejmuje lotne związki organiczne o temperaturze wrzenia do 250ºC, mierzonej przy ciśnieniu normalnym 101,3 kPa [1].

W artykule zostaną przedstawione wyniki badań emisji lotnych związków organicznych z wyrobów budowlanych wykonane w laboratorium Pracowni Ochrony Środowiska ITB w latach 2008/2009.

Warunki badania

Badanie odbyło się na próbkach wyrobów w komorach klimatyzowanych zgodnie z normą międzynarodową [2]. Do badań stosowano komory stalowe o objętości 0,1 m3, termostatowane w temperaturze 23 + 2ºC i wilgotności względnej powietrza 50 + 5%, wentylowane z szybkością 0,05 m³/h. Nasycenie komór badanym wyrobem było równe od 0,04 do 1,4 m2/m³ (w zależności od przeznaczenia wyrobu). Identyfikację jakościową i badanie ilościowe związków występujących w powietrzu komór prowadzono za pomocą chromatografu gazowego z detektorem FID i zestawu TD/GC/MS Clarus 500. Wyniki badań porównano z krajowymi przepisami dotyczącymi zanieczyszczeń chemicznych w powietrzu budynków [3] i w powietrzu atmosferycznym [4]. Ustalenia aprobacyjne ITB GW VIII.21/2009 dotyczące wydzielania niebezpiecznych substancji określają czas niezbędny do osiągnięcia dopuszczalnego stężenia substancji szkodliwych dla zdrowia na nie więcej niż 28 dni.

Emisja VOC z żywicznych posadzek podłogowych

Posadzki z zastosowaniem żywic syntetycznych stosowane są do wykonywania warstw użytkowych podłóg. Składają się z kompozycji zawierającej żywicę, utwardzacz, wypełniacz i środki pomocnicze. W zależności od grubości dzielą się na powłokowe (ok. 0,5 mm), wylewane (1,5–4,0 mm), szpachlowe (3,0–25 mm). Ze względu na budowę chemiczną rozróżniane są: epoksydowe, poliestrowe, poliuretanowe, akrylowe i mieszane, również z użyciem asfaltu, cementu, piasku, krzemionki i innych wypełniaczy. Znajdują zastosowanie w obiektach budownictwa przemysłowego oraz ogólnego, w tym w obiektach oświatowych, szpitalnych, sportowych, handlowych i innych.

 

W tabeli 1 przedstawiono wyniki badania emisji lotnych związków organicznych z posadzek żywicznych. Większość badanych posadzek wydzielała niewielkie ilości pary rozpuszczalników. Były to węglowodory aromatyczne: etylobenzen, ksylen i styren, butanol, alkohol benzylowy i octan metoksypropylu. Stężenia tych rozpuszczalników w komorach były wielokrotnie mniejsze od dopuszczalnego.

W przypadku kilku innych posadzek wystąpiło zjawisko bardzo dużej emisji parksylenu (do 6 razy powyżej dopuszczalnego stężenia), octanu butylu (ok. 3 razy powyżej dopuszczalnego stężenia) i etylobenzenu (ok. 1,5 raza powyżej dopuszczalnego stężenia). W przypadku przekroczenia dopuszczalnego stężenia przez pary lotnych związków organicznych badanie powtarzano do czasu obniżenia stężenia do poziomu dopuszczalnego. W tym czasie wyrób był sezonowany w temperaturze pokojowej. Wymagany czas sezonowania wynosił od 1 mies. do 3 mies.

Rekomendacja techniczna ITB ZURT-15/ /VIII.24/2008 [5] określa wymaganie czasu niezbędnego do osiągnięcia dopuszczalnego stężenia substancji szkodliwych w powietrzu na nie więcej niż 28 dni.

Emisja VOC z preparatów hydroizolacyjnych w płynie

Emulsje polimerowe są bezrozpuszczalnikowymi, stosowanymi na zimno preparatami przeznaczonymi do wykonywania warstw gruntujących i powłok hydroizolacyjnych. Stosowane są m.in. w pomieszczeniach mokrych, basenach i częściach podziemnych budynków. Według zaleceń ITB ZUAT-15/IV.19/2005 [6] czas niezbędny do osiągnięcia dopuszczalnego stężenia substancji szkodliwych w powietrzu nie powinien być dłuższy niż 28 dni. Wymaganie to dotyczy tylko powłok wykonywanych w pomieszczeniach mokrych.
W tabeli 2 przedstawiono wyniki badania emisji chemicznej z niektórych preparatów hydroizolacyjnych.

Pozostałościami rozpuszczalników występujących w powłokach hydroizolacyjnych były butanol, eter butylowy, estry alkoholu butylowego, cykloheksanol. Już po 3 dniach od wykonania powłoki stężenie pary tych związków w powietrzu komór laboratoryjnych nie przekraczało wartości dopuszczalnych.

Emisja VOC z wykładzin PVC

Wymagania dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa elastycznych pokryć podłogowych wytworzonych z tworzyw określono w normie PN-EN 14041:2006 [7, 8]. Wymaganie to obejmuje badanie emisji formaldehydu, w przypadku kiedy materiały zawierające formaldehyd zostały dodane do wyrobu. W odniesieniu do elastycznych pokryć podłogowych nie jest wymagana weryfikacja zawartości pentachlorofenolu oraz lotnych związków organicznych. Również zalecenia ITB ZUAT-15/VIII.11 [9] nie uwzględniają badań emisji VOC z wykładzin.

Badania wykładzin podłogowych z PVC w ostatnich latach wskazują, że są one źródłem emisji znacznych ilości związków organicznych. Obok pozostałości rozpuszczalników organicznych (toluenu, ksylenu, dekanu, undekanu) są to pary plastyfikatorów. Szczególnie diizomaślan 2,2,4-trimetylo- 1,3-pentanodiolu (TXIB) znajduje powszechne zastosowanie w produkcji wykładzin podłogowych i innych wyrobów budowlanych.

W tabeli 3 przedstawiono wyniki badania emisji VOC z próbki wykładziny podłogowej zastosowanej w budynku oświatowym. Równocześnie zamieszczono wyniki pomiarów stężenia VOC w pomieszczeniu wyłożonym badaną wykładziną. Przyczyną badań są skargi pracowników na uciążliwy zapach panujący w tym pomieszczeniu.

Wyniki badań wskazują, że wykładzina z PVC jest źródłem emisji do powietrza kilku związków chemicznych. Wśród nich jest diizomaślan 2,2,4-trimetylo-1,3-pentanodiolu (numer CAS 6846-50-0) oraz dwa izomery izomaślanu 2,2,4-trimetylo-1,3-pentanodiolu (numery CAS 74367-33-2 i 74367-34-3). Plastifikatory te zostały zidentyfikowane w składzie kilku farb elewacyjnych i tynków polimerowych znajdujących się na naszym rynku. Są związkami trudnolotnymi (SVOC), a ich zawartość w wyrobie nie podlega ograniczeniom.

Publikacje wymieniają TXIB jako jeden ze składników zanieczyszczeń chemicznych występujących w powietrzu budynków [11, 12]. W internecie pojawiły się ostatnio informacje, że izomery izomaślanu 2,2,4-trimetylo- 1,3-pentanodiolu zostały znalezione w płytach gipsowo-kartonowych stosowanych w USA [13]. Użytkownicy skarżyli się na nieprzyjemny zapach płyt oraz dolegliwości zdrowotne.

PODSUMOWANIE

Emisja lotnych związków organicznych (VOC) stała się standardowym badaniem właściwości higienicznych niektórych wyrobów budowlanych. Badania wskazują, że niektóre wyroby, np. posadzki żywiczne, mogą stanowić tymczasowe źródło emisji pary organicznej do powietrza budynków. W takim przypadku ustalany jest okres sezonowania, po którym stężenie VOC osiąga poziom dopuszczalny, regulowany przepisami krajowymi. 

Potrzebujesz więcej TREŚCI?

Odbierz TUTAJ
IZO-newslettera »

Rozwój technologii wyrobów budowlanych sprawia, że w składzie wyrobów pojawiają się związki nowe, mniej znane, których zawartość i emisja nie są regulowane wymaganiami. W przypadku skarg użytkowników pomieszczeń na zapach i dolegliwości zdrowotne badania składu zanieczyszczeń powietrza umożliwiają ustalenie przyczyny pogorszenia warunków środowiska wewnętrznego w budynkach.

LITERATURA

  1. PN-EN ISO 11890-2, „Farby i lakiery. Oznaczanie zawartości lotnych związków organicznych (VOC). Część 2: Metoda chromatografii gazowej”.
  2. PN-EN ISO 16000-9:2006, „Powietrze wnętrz. Część 9: Oznaczenie emisji lotnych związków organicznych z materiałów budowlanych i wyposażenia. Badanie emisji metodą komorową”.
  3. Zarządzenie MZiOS z dnia 12 marca 1996 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia i elementy wyposażenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (MP z 1996 r. nr 19, poz. 231).
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (DzU z 2003 r. nr 1, poz. 12).
  5. Zalecenia Udzielania Rekomendacji Technicznych ITB ZURT-15/VIII.24/2008 „Zestawy wyrobów do wykonywania posadzek żywicznych”, Warszawa, marzec 2008.
  6. Zalecenia Udzielania Aprobat Technicznych ITB ZUAT-15/IV.19/2005 „Wyroby polimerowe. Emulsje przeznaczone do wykonywania powłok hydroizolacyjnych”, Warszawa, maj 2005.
  7. PN-EN 14041:2006, „Elastyczne, włókiennicze i laminowane pokrycia podłogowe. Właściwości zasadnicze”.
  8. PN-EN 14041:2006/AC:2007, „Elastyczne, włókiennicze i laminowane pokrycia podłogowe. Właściwości zasadnicze”.
  9. A. Niesłochowski, „Badania emisji chemicznej i zawartości substancji szkodliwych w wyrobach budowlanych”, Materiały XVIII Ogólnopolskiej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowo-Technicznej „Ekologia a budownictwo”, Bielsko- -Biała, 18–20.10.2007 r., PZITB O/Bielsko- -Biała, 2007, s. 173–180.
  10. Zalecenia Udzielania Aprobat Technicznych ITB ZUAT-15/VIII.11 „Wykładziny podłogowe z PVC z warstwą izolacyjną wzmacnianą włóknem szklanym lub naturalnym”, Warszawa, sierpień 1999.
  11. Z. Zhibini i in., „Determination of Volatile Organic Compounds in Residential Building”, Proceedings of the International Conference on Indoor Air Quality Problems and Engineering Solutions, July 21–23 2003, Research Triangle Park, NC.
  12. „Indoor Environmental Quality: Assessing and Mitigating the Impact of Exposure to Multiple Indoor Contaminants”, Project No. R828605-01, New York Indoor Environmental Quality Center, Syracuse, New York 2005.
  13. http://www.epa.gov/oswer/docs/chinesedrywall.pdf.

STYCZEŃ 2011

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Uszczelnianie trudnych powierzchni! Zobacz, jak to zrobić skutecznie »


Doszczelniając przegrodę od strony wewnętrznej budynku ograniczamy przenikanie pary wodnej do warstwy izolacyjnej, natomiast... ZOBACZ »



Tych fachowców najczęściej poszukują Polacy »

Szybki montaż stropu - jak to zrobić »

3/4 Polaków deklaruje, że potrzebuje fachowca do wykonania pracy w domu lub mieszkaniu. Najczęściej poszukiwanym jest...
czytaj dalej »

Oprócz znacznych oszczędności finansowych wynikających między innymi z braku dodatkowych ociepleń, możliwości prowadzenia w stropie instalacji, montażu stropu bez użycia dźwigów i... czytaj dalej »

Czym skutecznie zaizolować fundament?

Zadaniem hydroizolacji jest zablokowanie dostępu wody i wilgoci do wnętrza obiektu budowlanego. Istnieje kilka rodzajów izolacji krystalizujących, a ich znajomość ułatwia zaprojektowanie i wykonanie szczelnej budowli. czytaj dalej »

 


Szukasz wpustu balkonowego dobrej jakości?

Doskonałe rozwiązanie do izolacji dachów płaskich »

Wpust balkonowy prosty, skośny, ogrzewany, nieogrzewany... Dobierz odpowiedni czytaj dalej » Hydroizolacja dachów odbywa się przy pomocy wałków lub natryskowo - najlepszą w danym przypadku metodę dobiera się... czytaj dalej »

Ochroń wnętrze domu przed silnym słońcem » »


Markizy, żaluzje, pergole, rolety - które rozwiązanie sprawdzi się w Twoim przypadku? ZOBACZ »


Fakty i mity na temat szarego styropianu »

Jak zabezpieczyć rury przed stratami ciepła?

Od kilku lat rośnie popyt na styropiany szare. W Niemczech i Szwajcarii większość spr... czytaj dalej » Czym powinieneś kierować się przy wyborze odpowiedniej izolacji rur? czytaj dalej »

Akustyczne płyty ścienne i sufitowe »

Energooszczędne płyty warstwowe z izolacją z wełny mineralnej o unikalnych właściwościach przeciwpożarowych i strukturalnych...  czytaj dalej »


Jak zabepieczyć ocieplenie przed rwącym wiatrem?

Jak uzyskać pełne uprawnienia architektoniczne?

Siły działające na wybrany system ociepleń przenoszone są zarówno przez zaprawę klejową, jak i łączniki fasadowe. Dzięki...
czytaj dalej »

Zobacz, jak otrzymać uprawnienia do samodzielnego wykonywania zawodu architekta w Polsce i UE czytaj dalej »

Jak trwale zabezpieczyć budynki przed wodą?

Skutecznie zabezpiecz budowane konstrukcje przed pożarem »

Rozwijamy kreatywne rozwiązania dla osiągniecia pożądanego sukcesu nawet w przypadku specjalnych projektów czytaj dalej » Masywne elementy budowlane w starych obiektach często nie spełniają wymagań przeciwpożarowych określonych w obowiązujących przepisach. czytaj dalej »

Izolacje piwnic i garaży. Jakie rozwiązanie wybrać?


Bierzemy pod uwagę wszystkie czynniki takie jak np. wymagania techniczne obiektu, dzięki czemu jesteśmy w stanie dopasować idealną oszczędność energii do wskazanego pomieszczenia. ZOBACZ »



Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
Triflex Polska Triflex Polska
Triflex zyskał na rynku europejskim pozycję lidera w zakresie opracowywania, kompleksowego doradztwa oraz zastosowania uszczelnień i powłok...
7/8/2019

Aktualny numer:

Izolacje 7/8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Wtórne hydroizolacje poziome
  • - Mocowanie elewacji wentylowanych
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.