Najpopularniejszą w Polsce metodą ocieplania jest system bezspoinowy (w skrócie: metoda BSO), od niedawna określany według nomenklatury europejskiej jako ETICS (z ang. External Thermal Insulation Composite System – złożony system izolacji cieplnej z wyprawami tynkarskimi). Ocieplanie w tym systemie polega na przymocowaniu do podłoża odpowiedniego materiału termoizolacyjnego (styropianu lub wełny mineralnej) za pomocą kleju lub kleju i łączników mechanicznych, tzw. dybli lub kołków. Na powierzchnię materiału termoizolacyjnego nakłada się warstwę kleju zbrojoną siatką z włókna szklanego, a następnie warstwę wykończeniową – cienkowarstwową wyprawę tynkarską.
Systemy ETICS w budynkach wielo- i jednorodzinnych
Obecnie dostępnych jest na rynku wiele systemów ociepleń wykorzystujących technologię systemu ETICS. Pomimo podobnego układu warstw istnieją znaczące różnice między parametrami i cechami technicznymi poszczególnych rozwiązań. Dużą różnorodność wprowadzają choćby wyprawy tynkarskie, których istnieje co najmniej kilkanaście rodzajów. Najpopularniejsze od wielu lat były tynki akrylowe i mineralne. Obecnie szczególnie preferowane są wyprawy silikatowe (krzemianowe), silikonowe i im podobne odmiany hybrydowe, np. tynki silikonowo-silikatowe. Znaczącą pozycję w rankingu zajmują obecnie tynki mineralne malowane farbami silikonowymi lub silikatowymi.
Największa grupa obiektów poddanych termomodernizacji (w tym ociepleniu ścian) w Polsce to budynki mieszkalne, w szczególności wielorodzinne, już istniejące. Znaczący odsetek stanowią również budynki jednorodzinne, wolno stojące lub w zabudowie szeregowej czy bliźniaczej. Ocieplane są również budynki nowe, w których zastosowanie na ścianach zewnętrznych warstwy styropianu lub wełny mineralnej stało się standardem założeń projektowych i realizacyjnych.
Wymienione obiekty różnią się od siebie głównie geometrią i konstrukcją. Budynki wielorodzinne na osiedlach mieszkaniowych przeważnie są wysokie, mają kilka lub kilkanaście kondygnacji. Wzniesione są w technologii wielkopłytowej lub szkieletowej, z elewacjami o wielkości od kilku do nawet kilkunastu tysięcy metrów kwadratowych. Z kolei wśród budynków zamieszkania indywidualnego dominują niskie domy parterowe z poddaszem użytkowym. Nawet piętrowe domy w tym segmencie nie przekraczają dziesięciu czy – maksymalnie – kilkunastu metrów wysokości, a ich elewacje rzadko mają powierzchnię większą niż 300 m².
Wszystkie te budynki łączy funkcja zamieszkania, która wymaga stworzenia odpowiednich warunków cieplno-wilgotnościowych w pomieszczeniach, czyli tzw. komfortu cieplnego. Nie bez znaczenia jest również konieczność oszczędzania energii, m.in. dzięki ocieplaniu ścian z zewnątrz.
Wspomniane zróżnicowanie systemu ETICS oraz różnorodność docieplanych budynków decydują o znacznym zróżnicowaniu cenowym dostępnych na rynku rozwiązań. Spróbujmy więc dokonać krótkiej analizy kosztów ociepleń budynku wielo- i jednorodzinnego.
Różnice w kosztach ocieplenia budynku wielo- i jednorodzinnego
Projekt budowlany, inspektor nadzoru, kierownik budowy
Sama decyzja o dociepleniu powoduje istotną różnicę kosztową, gdyż w przypadku ocieplenia budynków wyższych niż 12 m, czyli w większości wielorodzinnych, konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Ten formalny wymóg Prawa budowlanego wiąże się więc z przygotowaniem projektu budowlanego, ustanowieniem inspektora nadzoru oraz kierownika budowy. W przypadku budynków niskich, czyli głównie jednorodzinnych, takiego wymogu prawo nie narzuca.
Rusztowanie, zabezpieczenie siatką, punkty wciągania materiału
Następna zasadnicza różnica zwiększająca budżet docieplenia budynków wielorodzinnych to duża wysokość obiektu. Ten czynnik generuje koszty w kilku obszarach cyklu wykonania ocieplenia. Chodzi o konieczność zastosowania solidnych, najlepiej systemowych rusztowań, właściwego ich postawienia, stężenia, zamocowania i zabezpieczenia siatkami przed upadkiem przedmiotów wykorzystywanych do prac. Siatki zabezpieczają również elewacje wysokich budynków przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych (działanie słońca, deszcz mogący odbijać się od podestów rusztowań).
Duża wysokość ścian podnosi ponadto koszt transportu pionowego materiałów do ociepleń – wymagane jest bowiem przygotowanie punktów wciągania materiału, przemieszczanie materiału po podestach rusztowania oraz użycie odpowiednich urządzeń i instalacji. Nie bez znaczenia jest w takim przypadku również droga, jaką musi pokonać pracownik, by dotrzeć na miejsce pracy.
Mocowanie termoizolacji łącznikami mechanicznymi
Duże wysokości ścian oraz ekspozycja powodują, że ocieplenie zostaje narażone na oddziaływanie większych sił wiatru niż w przypadku domków jednorodzinnych. Z tego powodu konieczne jest dodatkowe mocowanie izolacji termicznej łącznikami mechanicznymi w wystarczającej liczbie, najczęściej więcej niż 4 szt./m² (dokładna liczba powinna wynikać z projektu ocieplenia).
