Metodyka przeciwdziałania przewiewom w dachu oraz wszelkie informacje na ten temat przybyły do nas razem z teorią dotyczącą dachów oraz budownictwa szkieletowego. W związku z tym już na początku pojawił się problem odpowiedniej terminologii, której w języku polskim brakowało. Najbardziej popularnym określeniem związanym w sposób oczywisty z tytułowym problemem jest pojęcie „wiatroizolacja”, które funkcjonuje trochę na zasadzie uniwersum i jest jedynym dobrze znanym słowem w tej dziedzinie. Niestety, wiatroizolacyjność nie zawsze może być utożsamiana z przewiewoszczelnością, ponieważ nie zawsze uzyskanie wiatroszczelności po prawidłowym zainstalowaniu wiatroizolacji gwarantuje osiągnięcie przewiewoszczelności przegrody (dachu, stropu lub ściany).
Nie zdążyliśmy jeszcze uporządkować tych pojęć, gdy pojawiły się nowe problemy. Wspomniana zaktualizowana norma DIN 4108 – cz. 7 wprowadza nową dla nas interpretację wspomnianych wyżej terminów. Dotychczas wiatroszczelność interpretowano w Polsce jako odporność przegrody budowlanej na działanie wiatru, w normie natomiast wyraźnie rozróżnia się wiatroszczelność od przewiewoszczelności w zależności od kierunku działania zjawisk, jakim przegroda musi się przeciwstawić.
Według tej interpretacji przewiewoszczelność to cecha dachu lub ściany polegająca na szczelności powietrznej zapobiegającej przewiewaniu przegrody w kierunku do niej prostopadłym, czyli zapobiegającej przepływowi powietrza przez przegrodę na skutek różnicy ciśnień wywołanej różnicą temperatur. Natomiast wiatroszczelność polega na szczelności zewnętrznej zapobiegającej przewiewaniu zachodzącemu wzdłuż przegrody (w kierunku równoległym do niej). Ta cecha ma przeciwdziałać głównie wychłodzeniu przez szpary i ewentualne fałdy w połączeniach materiałów stanowiących elewacje lub warstwy podkładowe w ścianach i dachach. Siłą napędową tego wychładzania jest różnica ciśnień powietrza przepływającego za elewacją lub pod pokryciem dachu. Jest nią głównie wiatr, stąd termin „wiatroszczelność”.
W nowoczesnych dachach warstwę podkładową stanowią najczęściej membrany wstępnego krycia (MWK) i wobec tego według zasad nowej normy DIN 4108 – cz. 7 to one powinny być jednocześnie wiatroizolacjami.
Interpretacje określeń
Dotychczas w Polsce określenie „wiatroizolacja” dla wielu oznaczało materiał zapobiegający powstawaniu przewiewów. Wobec zdecydowanego rozróżnienia tych zjawisk w obecnych europejskich standardach musimy zmienić interpretację tego terminu i uporządkować ten temat. Być może trzeba znaleźć nową nazwę na określenie materiału zapewniającego wiatroszczelność. Nie będzie to łatwe, ponieważ pojęcia stosowane w technice powinny odzwierciedlać określane zjawiska. Ich pochodzenie powinno zawierać temat, którego dotyczą. Przy uwzględnieniu tego warunku lepiej jest zmienić znaczenie słowa wiatroizolacja, które znakomicie pasuje do funkcji materiału, jaki określa.
Warto zdać sobie sprawę z tego, że norma DIN 4108 nie jest normą europejską, lecz krajową i jej sposób interpretowania przez wykonawców i niemieckich producentów materiałów pokryciowych nie musi być restrykcyjnie stosowany w Europie. Każdy kraj, a nawet region powinien wypracować swoje metody przeciwdziałania niekorzystnym dla budynków zjawiskom przy uwzględnieniu własnego klimatu i tradycji oraz poziomu kultury budowlanej. Nie można jednak ignorować ogromnej wiedzy i doświadczeń niemieckich naukowców i praktyków budowlanych (inżynierów, techników i rzemieślników), którzy szczególnie w technice dachowej zasłużyli na miano liderów.
W związku z tym spróbujmy po polsku zinterpretować omawiane pojęcia i wyjaśnić wszystkie związane z nimi zjawiska, ograniczając się tylko do dachów i uwzględniając dostępną nam wiedzę.
Przewiewy nazywane są mostkami powietrznymi i stanowią duże zagrożenie dla każdego dachu, ponieważ w trakcie przepływu powietrza przez przegrodę wywołanego dużą różnicą temperatur (20–25°C) powstaje kilka niekorzystnych efektów:
- para wodna skrapla się intensywnie ciągle w tych samych miejscach dachu,
- ochładza się termoizolacja, następnie paroizolacja i płyta gipsowa, co prowadzi do jej zawilgocenia i zagnieżdżenia się pleśni i grzybów,
- powstają duże straty energetyczne.
Wiadomo, że przewiewoszczelność dachów najskuteczniej można zrealizować po wewnętrznej stronie przegrody, ponieważ panuje tam wyższa temperatura i łatwiej jest uszczelnić dach z kilku powodów: powierzchnia do uszczelnienia jest mniejsza i bardziej kontrolowana – widoczna i lepiej dostępna niż warstwy zewnętrzne. Oprócz tego od strony wewnętrznej montuje się paroizolacje, które z powodu sposobu działania pary wodnej muszą być szczelne. Są układane wewnątrz, gdzie ściany i posadzki są gładkie i łatwo dostępne. Układając poprawnie paroizolację, uzyskujemy automatycznie warstwę zapobiegającą powstawaniu przewiewów (rys. 1 i 2). Na pewno jednak nie można tak łatwo osiągnąć tej ważnej cechy dachów dzięki szczelnemu ułożeniu warstwy MWK, np. zaklejając zakłady między jej kolejnymi pasmami. Wynika więc z tego, że po zastosowaniu się do nowych interpretacji uzyskanie wiatroszczelności nie gwarantuje przewiewoszczelności. Dlaczego?
Otóż dlatego, że po zaklejeniu zakładów i uszczelnieniu wszelkich połączeń między MWK a kominami (fot. 1 na górze), oknami dachowymi (fot. 2), wyłazami i innymi instalacjami przechodzącymi przez dach nie uzyskamy szczelności dachu na przewiewy, ponieważ powłoka z MWK styka się z murami budynku i tam przewiewy powstają dość łatwo– szczególnie dotyczy to ścian szczytowych i miejsc wokół murłaty. Bardzo dobrym przykładem ilustrującym ten problem jest połączenie płyt PUR lub PIR z murami budynków. Te materiały stanowią najczęściej nakrokwiowe termoizolacje likwidujące mostkowanie konstrukcji więźby dachowej (drewnianych i metalowych) i muszą być tak połączone z murami, aby wyeliminować wszelkie szpary ze względu na groźbę powstania przewiewów (rys. 3 i 4).
