Pobierz pełny numer IZOLACJI

Pełny numer IZOLACJI 6/2019 [PDF]

możesz pobrać BEZPŁATNIE - po prostu ZAREJESTRUJ konto w portalu

Nieprawidłowości przy termomodernizacji budynków w Piekarach Śląskich

Materiały prasowe  |  01.09.2020
Nieprawidłowości przy termomodernizacji budynków w Piekarach Śląskich
Nieprawidłowości przy termomodernizacji budynków w Piekarach Śląskich
www.freeimages.com

Termomodernizacja budynków mieszkalnych jest działaniem kluczowym dla ograniczenia niskiej emisji. W aglomeracji śląskiej na likwidację oczekiwało jeszcze w 2017 r. ok. 700 tysięcy starych pieców, czyli tzw. kopciuchów. Działania podejmowane dla osiągnięcia tego celu wymagają dobrego planowania, opracowania rzetelnych wniosków o dofinansowanie i sprawnej dystrybucji środków finansowych. Konieczne jest także ścisłe i rzetelne przestrzeganie procedur obowiązujących w tym zakresie. Należałoby oczekiwać takiego działania zwłaszcza w przypadku projektów realizowanych przez podmioty publiczne angażujących znaczące środki finansowe. Okazuje się tymczasem, że projekt termomodernizacji Osiedla Wieczorka w Piekarach Śląskich, będący jednym z największych w regionie przedsięwzięć tego typu, nie był realizowany prawidłowo.

Nieprawidłowości wystąpiły w działaniach wszystkich kluczowych jednostek uczestniczących w projekcie. Urząd Miasta w Piekarach Śląskich zlecił realizację przygotowania projektu Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej w Piekarach Śląskich, który nie miał w tym zakresie wystarczającego doświadczenia. ZGM opracował większość wniosków w oparciu o nierzetelnie opracowane dokumenty. Natomiast Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach zaakceptował złożone wnioski i zawarł umowy o dofinansowanie, pomimo posiadania dokumentów świadczących o tym, że zaakceptowane właśnie wnioski mogły zawierać nieprawdziwe dane.

Nastapiły: Zmiany w ustawie o wspieraniu termomodernizacji i remontów

W 2017 r. ZGM, w imieniu wspólnot mieszkaniowych, w których gmina Piekary Śląskie posiadała większościowy udział, złożył wniosek o przyznanie dofinansowania termomodernizacji mieszkań znajdujących się w 74 budynkach ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020. Łączna wnioskowana kwota to 50 mln, a deklarowanym efektem ekologicznym była likwidacja wszystkich źródeł ogrzewania i  przyłączenie wszystkich, tj. 2126 mieszkań do sieci miejskiej. Środki POIiŚ miały zostać przekazane poszczególnym wspólnotom w formie nisko oprocentowanej pożyczki, której część mogła zostać umorzona (tzw. premia inwestycyjna), a wielkość umorzenia zależała od osiągniętej oszczędności energii. Po przystąpieniu do realizacji projektu okazało się jednak, że deklarowany we wnioskach efekt ekologiczny jest przeszacowany, a w części mieszkań działają już inne źródła ciepła, zainstalowane przez samych mieszkańców. W tych warunkach WFOŚiGW wypowiedział umowy dziewięciu wspólnotom i złożył zawiadomienie do prokuratury w/s przedłożenia dokumentów poświadczających nieprawdę w celu uzyskania dofinansowania (obecnie prowadzone jest postępowanie prokuratorskie). W odpowiedzi ZGM dysponując większością głosów w pozostałych wspólnotach wypowiedział 27 umów i następnie korzystając z tejże większości postanowił o zastąpieniu finansowania z POIiŚ kredytami zaciągniętymi w bankach komercyjnych.

Termomodernizacja mieszkań w Piekarach Śląskich – wyniki kontroli

NIK w IV kwartale 2019 r. przeprowadziła kontrolę S/19/008 Przygotowanie realizacji termomodernizacji budynków mieszkalnych, w których udziały posiada Gmina Piekary Śląskie, współfinansowanej przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Kontrola została przeprowadzona w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (Fundusz), Urzędzie Miasta Piekary Śląskie i w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej w Piekarach Śląskich (zakład budżetowy Miasta Piekary – dalej ZGM lub Zakład).

Po kontroli NIK sformułowała następujące oceny i wnioski:

Urząd Miasta Piekary Śląskie
Rada Miasta uchwalając statut ZGM umożliwiła Zakładowi realizowanie niedozwolonych prawem zadań – tj. zarządzania wspólnotami mieszkaniowymi. Natomiast Gmina jako członek wspólnot mieszkaniowych posiadający większościowy udział w 74 wspólnotach, głosując za przystąpieniem do POIiŚ zobligowała ZGM do aplikowania o środki, co przekraczało możliwości kadrowe i organizacyjne Zakładu.

Urząd nie przeanalizował możliwości realizacji tak dużego przedsięwzięcia (Zakład składał w imieniu każdej wspólnoty osobny wniosek) przez pracowników ZGM, pomimo że wcześniej miał poważne zastrzeżenia do sposobu realizacji obowiązków przez pracowników Zakładu – po kontroli przeprowadzonej przez Urząd Miejski w Zakładzie w 2015 r. wskazano 148  nieprawidłowości, a 61 zaleceń pokontrolnych po tej kontroli dotyczyło sposobu wykonywania obowiązków przez pracowników. Prezydent weryfikowała sposób realizacji zaleceń opierając się wyłącznie o pisemne informacje Dyrektor ZGM i nie skorzystała z możliwości przeprowadzenia ponownej kontroli w Zakładzie. Kontrola NIK ujawniła m.in. nierzetelne działanie pracowników ZGM w toku kompletowania dokumentacji i opracowywania wniosków o dofinansowanie z POIiŚ.

Zakład Gospodarki Mieszkaniowej (ZGM)
ZGM przyjął do realizacji zadanie aplikowania o środki POIiŚ, pomimo iż nie dysponował odpowiednio wykwalifikowanymi pracownikami, ponieważ został zobowiązany do tych działań przez Prezydent Miasta Piekary Śląskie.

Zakład zgromadził wszystkie dokumenty niezbędne do aplikowania o środki, ale na skutek zaniechania pracownika dopuścił do sytuacji, że podstawowy dokument, o który oparte były wszystkie wnioski, tj. audyt energetyczny, został opracowany w 52 przypadkach, na podstawie danych bazowych niezgodnych ze stanem faktycznym. ZGM wiedział o stosowanych w ww. budynkach innych aniżeli węglowe źródłach ciepła, gdyż wydał zgodę na zmianę sposobu ogrzewania oraz dysponował pełną inwentaryzacją określającą sposób ogrzewania poszczególnych lokali mieszkalnych.

Dokumentacja audytu energetycznego wspólnot mieszkaniowych, stanowiąca podstawowy dokument, o który oparto wnioski złożone do WFOŚiGW nie została zweryfikowana przez ZGM pod kątem merytorycznym, tj. w zakresie zgodności danych wejściowych (stanowiących podstawę obliczeń audytora) ze stanem faktycznym, w których posiadaniu był ZGM, czyli sposobu ogrzewania poszczególnych lokali mieszkalnych. Było to działanie nierzetelne, gdyż umowy zawarte z wykonawcą audytu nakładały na ZGM obowiązek weryfikacji dokumentacji, która wg wyjaśnień Dyrektor ZGM odbywała się, ale miała charakter formalny (sprawdzono czy dokument został sporządzony), a nie merytoryczny. Skutkiem powyższego było opracowanie i złożenie wniosków opartych o błędne założenia, które zakładały kompleksową termomodernizację, w tym wymianę dotychczasowych indywidualnych węglowych źródeł ciepła i podłączenie wszystkich mieszkań do miejskiej sieci centralnego ogrzewania.

W efekcie WFOŚiGW wypowiedział dziewięć umów, które, jak ustalił Fundusz po przedłożeniu skorygowanych audytów energetycznych, nie uzyskałyby minimalnej liczby punktów kwalifikującej do uzyskania dofinansowania, a następnie ZGM wypowiedział 27 umów, przy czym we wszystkich 36 przypadkach finansowanie z POIiŚ zostało zastąpione kredytem komercyjnym zaciągniętym na gorszych warunkach. Zmiana sposobu finansowania będzie skutkowała utratą możliwości uzyskania premii inwestycyjnej oraz koniecznością poniesienia wyższych kosztów pozyskania finansowania.

Ponadto w ocenie NIK, Zakład nie zapewnił bezpiecznego użytkowania nieruchomości przez siebie zarządzanych i administrowanych, gdyż pomimo posiadania dokumentów świadczących o samowoli lokatorów w zakresie zmiany ogrzewania na gazowe nie podjął żadnych działań w tym zakresie. 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Zastosowany przez Fundusz sposób weryfikacji wniosków o dofinansowanie okazał się w odniesieniu do projektu termomodernizacji budynków komunalnych w Piekarach Śląskich niewystarczająco skuteczny i nie zapobiegł przyznaniu dofinansowania wnioskom opartym o nieprawdziwe dane. Zakwalifikowano bowiem do realizacji wszystkie 75 wniosków złożonych przez ZGM w imieniu wspólnot mieszkaniowych, choć w dokumentacji załączonej do 73 z nich znajdowały się informacje wskazujące, że efekty ekologiczne mogą nie zostać zrealizowane na zakładanym poziomie. Pracownicy Funduszu oceniający wnioski zignorowali dwie przesłanki wskazujące na konieczność podjęcia pogłębionej analizy, która powinna była zakończyć się zakwestionowaniem informacji zawartej w ww. 73 wnioskach:

  • W przypadku 12 wniosków była to niespójność pomiędzy wynikami audytów energetycznych, w których wykazano że wszystkie mieszkania ogrzewane są piecami węglowymi, a załączonymi do tych wniosków wyciągach z projektów budowlanych, w których zawarto informacje, że źródłem ciepła w mieszkaniach w tych budynkach były piece kaflowe, kotły na paliwo stałe, kotły gazowe lub grzejniki elektryczne.   
  • W przypadku 73 wniosków właściciele mieszkań zagłosowali przeciwko projektowi na zebraniach wspólnot lub wstrzymali się od głosu.

W ocenie NIK opisane wyżej okoliczności powinny były skłonić pracowników Funduszu do podjęcia rzetelnych działań weryfikujących możliwość osiągnięcia efektu ekologicznego na założonym we wniosku poziomie (zmiana sposobu ogrzewania w 100% mieszkań w danym budynku).

Tymczasem jedynym działaniem podjętym przez członków Komisji oceny projektów było skierowanie do ZGM w Piekarach Śląskich pisma o wyjaśnienie braku zgody wszystkich właścicieli na przystąpienie do projektu.

Informacje ujęte w odpowiedzi ZGM dotyczące prawomocności uchwał oraz braku zaskarżenia uchwał do sądu (co w ocenie ZGM oznaczało, że wszyscy właściciele nie wnoszą uwag do realizacji projektu) uznano za wystarczające, choć dotyczyły one jedynie formalnej strony zagadnienia.

Dofinansowanie termomodernizacji

Łączna wartość 74 umów wyniosła 74 mln zł, w tym 50 mln zł nisko oprocentowanej pożyczki ze środków POIiŚ, która mogła zostać umorzona w kwocie maksymalnej 30 mln zł (premia inwestycyjna).

Należy jednak pamiętać, że są to kwoty maksymalne możliwe do uzyskania po spełnieniu wszystkich warunków umowy z Funduszem, a przede wszystkim po osiągnięciu założonego efektu ekologicznego oraz przy założeniu, że faktyczny koszt realizacji termomodernizacji wszystkich budynków odpowiadałby kosztowi założonemu we wnioskach.

W przypadku dziewięciu umów wypowiedzianych przez Fundusz wnioski te, gdyby zostały rzetelnie opracowane, nie uzyskałyby obietnicy dofinansowania oraz obietnicy umorzenia części pożyczki.

W pozostałych przypadkach nie ma natomiast pewności co do uzyskania samej obietnicy oraz jej wymiaru finansowego, gdyż faktyczna wysokość premii inwestycyjnej uzależniona była od wielkości faktycznie osiągniętej oszczędności energii. Przyjęte we wnioskach założenia, że we wszystkich mieszkaniach zostaną zlikwidowane piece węglowe i zostaną podłączone do miejskiej sieci cieplnej spowodowało, że wszystkie wnioski dawały teoretyczną możliwość uzyskania oszczędności energii kwalifikujące je do najwyższej, czyli 45% premii inwestycyjnej (możliwa do uzyskania premia inwestycyjna wynosiła od 25% do 45% kosztów kwalifikowalnych). Natomiast fakt istnienia innych niż węglowe źródła ciepła oraz brak podłączenia do miejskiej sieci c.o. powodował uzyskanie mniejszego niż zakładany efektu ekologicznego, a tym samym obniżenie możliwej do uzyskania premii inwestycyjnej lub nawet jej całkowitą utratę.

Ponadto koszty inwestycji okazały się niższe aniżeli założone w umowach dofinansowania. Wszystko to razem powoduje obniżenie maksymalnej wartości premii inwestycyjnej poniżej szacunkowej kwoty 30 mln zł.

Wobec powyższych uwarunkowań zmiana sposobu finansowania będzie skutkowała utratą możliwości uzyskania premii inwestycyjnej oraz koniecznością poniesienia wyższych kosztów pozyskania finansowania. W przypadku 27 umów wypowiedzianych przez ZGM zmiana sposobu finansowania skutkować będzie utratą możliwości uzyskania premii inwestycyjnej (maksymalnie 8,4 mln zł) oraz koniecznością poniesienia przez gminę i właścicieli prywatnych kosztów kredytu wyższych o 3 mln zł.

W wyniku przeprowadzonych kontroli NIK wnioskowała do ZGM o:

  • niezwłoczne podjęcie działań dla wyeliminowania ryzyka samowolnego dokonywania przez mieszkańców zmian w instalacji gazowej,
  • zwiększenie nadzoru nad pracownikami Zakładu celem rzetelnej realizacji przypisanych im zadań,    
  • zapewnienie gromadzenia kompletnej dokumentacji technicznej budynków dla skutecznego zarządzania mieniem Gminy.

W przypadku WFOŚiGW NIK zwrócił uwagę, że Fundusz jako podmiot wyspecjalizowany w finansowaniu ze środków publicznych przedsięwzięć takich jak projekt termomodernizacji i odpowiedzialny za gospodarne dysponowanie środkami publicznymim powinien rzetelnie analizować wszelkie informacje świadczące o istnieniu zagrożeń dla osiągnięcia celów danego projektu. W praktyce oznacza to konieczność nie tylko formalnego sprawdzenia spełniania przez potencjalnych beneficjentów ustalonych kryteriów, ale także realnego szacowania zakładanych efektów ekologicznych.

Źródło: NIK

[piec, kopciuchy, termomodernizacja, termomodernizacja budynków, źródło ciepła, piec węglowy, efekt ekologiczny, instalacja gazowa, NIK]

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Na czym polega ciepły montaż okien?


Montaż taki pozwala wyeliminować mostki termiczne powstające na łączeniu muru z oknem... ZOBACZ »


Zarabiaj pieniądze sprzedając prąd »

Kiedy i gdzie stosować płyty warstwowe?

Wszystkie znane obecnie źródła energii, poza energią geotermalną i atomową, są pośrednio efektem działania promieniowania słonecznego... czytaj dalej »

Panele wybierane są przez wielu architektów jako elementy wieńczące i tworzące... czytaj dalej »

Sprawdzone sposoby na ocieplenie i izolację budynku »


Konieczność ocieplania ścian zewnętrznych wynika nie tylko ze względów ekonomicznych – im lepiej izolowane ściany, tym... ZOBACZ »


Na czym polegają prace uszczelniające?

Wszystko o izolacjach technicznych »

Prace uszczelniające mają na celu odcięcie niebezpiecznych materiałów, substancji lub po prostu... czytaj dalej » Produkty przeznaczone do instalacji klimatyzacyjnych i wentylacyjnych, jak i... czytaj dalej »

Fakty i mity na temat szarego styropianu »

Od kilku lat rośnie popyt na styropiany szare. W Niemczech i Szwajcarii większość spr...
czytaj dalej »


Od czego zacząć termomodernizację domu? Co zrobić, aby uzyskać dotację?

Czego użyć do naprawy balkonu lub tarasu?

Jak dzięki termomodernizacji zmniejszyć zuzycie energii na ogrzewanie domów nawet o 69%?.. czytaj dalej » Nawierzchnia drenażowa typu kamienny dywan powstaje z połączenia naturalnego kruszywa marmurowego... czytaj dalej »

Chemia budowlana - porady ekspertów »


Masz wątpliwości i pytania jak rozwiązać Twój problem techniczny? Dobierz stosowną technologię do Twoich potrzeb... ZOBACZ »


Czego użyć do izolacji dachu?

Chcesz zaoszczędzić nawet 30% na zużyciu energii?

Rozwiązaniem, które zapewnia optymalne zaizolowanie są... czytaj dalej » Oprócz niższych rachunków za energię mamy zdecydowanie wyższy komfort mieszkania... czytaj dalej »

Jak zrobić spadki na balkonie i tarasie?


Dach, balkon czy taras jest płaski, a więc jak wygląda kwestia odwodnienia? ZOBACZ »


Co warto wiedzieć o systemach natryskowych?

Jak zabezpieczyć budynek przed wilgocią?

Budynek ocieplony pianką jest szczelny akustycznie a przede wszystkim... czytaj dalej »

Wilgoć pojawiająca się w budynku i związana z nią pleśń szkodzą naszemu zdrowiu, powodują wyższe rachunki za ogrzewanie i niszczą mury... czytaj dalej »

Planujesz wymianę dachu? Sprawdź »


Dzięki lekkości dachówek nie ma potrzeby wzmacniania Twojej starej struktury dachowej. W niektórych przypadkach jest nawet... ZOBACZ »


Elewacja, która wygląda jak drewno, marmur czy kamień »

Jak budować energooszczędnie?

Ładna fasada stanowi wizerunek budynku. Estetyczny wygląd elewacji często... czytaj dalej »

Przekonaj się, jakie rozwiązania sprawdzą się w nowoczesnym, energooszczędnym budownictwie... czytaj dalej »

Ekspert Budowlany - zlecenia

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
7/8/2020

Aktualny numer:

Izolacje 7/8/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - Tarasy wentylowane
  • - Zastosowanie kruszyw lekkich
Zobacz szczegóły
Flowcrete Polska Sp. z o.o. Flowcrete Polska Sp. z o.o.
Flowcrete Polska Sp. z o.o. Jesteśmy producentem i dystrybutorem materiałów do wykonywania bezspoinowch posadzek żywicznych -...
Dlaczego warto zadbać o balkon i taras?

Dlaczego warto zadbać o balkon i taras?

Trudno wyobrazić sobie nowoczesny dom bez jego wizytówki, czyli balkonu lub tarasu. Elementy te stanowią dodatkową powierzchnię, która pozwala na chwilę oddechu na...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.