Izolacje.com.pl

Narażenie środowiskowe na azbest w województwie podlaskim

Environmental exposure to asbestos in the Podlachian voivodeship

Poznaj wpływ azbestu na zdrowie człowieka
www.amianto.info

Poznaj wpływ azbestu na zdrowie człowieka


www.amianto.info

Azbest jest wykorzystywany od kilku tysięcy lat. Stosowanie go w gospodarce na masową skalę rozpoczęło się po 1945 roku. Polska, podobnie jak inne kraje w Europie i na świecie, masowo sprowadzała ten minerał oraz gotowe wyroby azbestowe znajdujące zastosowanie w budownictwie i innych gałęziach gospodarki.

Zobacz także

Saint-Gobain Construction Products Polska/ Isover Nowe wełny ISOVER PRO na poddasza – bez komPROmisów, z mocą welonu

Nowe wełny ISOVER PRO na poddasza – bez komPROmisów, z mocą welonu Nowe wełny ISOVER PRO na poddasza – bez komPROmisów, z mocą welonu

ISOVER wprowadza na rynek nową linię produktów PRO do izolacji cieplnej i akustycznej poddaszy. Super-Mata PLUS PRO i Super-Mata PRO to wełny o bardzo dobrych parametrach termicznych, wyprodukowane w technologii...

ISOVER wprowadza na rynek nową linię produktów PRO do izolacji cieplnej i akustycznej poddaszy. Super-Mata PLUS PRO i Super-Mata PRO to wełny o bardzo dobrych parametrach termicznych, wyprodukowane w technologii Thermitar™ i pokryte jednostronnie welonem szklanym.

GERARD AHI Roofing Kft. Oddział w Polsce Sp. z o.o. | RTG Roof Tile Group Nowoczesne i trwałe pokrycie dachowe z posypką firmy Gerard Ahi Roofing

Nowoczesne i trwałe pokrycie dachowe z posypką firmy Gerard Ahi Roofing Nowoczesne i trwałe pokrycie dachowe z posypką firmy Gerard Ahi Roofing

Materiały wykorzystywane w budynkach mieszkalnych oraz użyteczności publicznej muszą nie tylko spełniać określone warunki techniczne, zapewniając wytrzymałość całej konstrukcji. Powinny także dopełniać...

Materiały wykorzystywane w budynkach mieszkalnych oraz użyteczności publicznej muszą nie tylko spełniać określone warunki techniczne, zapewniając wytrzymałość całej konstrukcji. Powinny także dopełniać jej wygląd poprzez współgranie ze stylem otoczenia.

Bauder Polska Sp. z o. o. Nowoczesne rozwiązania na dachy płaskie

Nowoczesne rozwiązania na dachy płaskie Nowoczesne rozwiązania na dachy płaskie

Szczelny dach płaski to gwarancja bezpieczeństwa dla użytkowników budynku oraz pewność wieloletniej i bezawaryjnej trwałości pokrycia. Obecnie od materiałów do izolacji i renowacji dachów wymaga się coraz...

Szczelny dach płaski to gwarancja bezpieczeństwa dla użytkowników budynku oraz pewność wieloletniej i bezawaryjnej trwałości pokrycia. Obecnie od materiałów do izolacji i renowacji dachów wymaga się coraz więcej – powinny być nie tylko wysokiej jakości, ale także przyjazne dla środowiska.

Powszechne stosowanie azbestu miało swe uzasadnienie w jego bardzo dobrych właściwościach fizykochemicznych, które pozwoliły mu znaleźć szerokie zastosowanie jako materiał w elementach budowlanych i hydraulicznych, w przemyśle samochodowym czy nawet odzieżowym. Po odkryciu niekorzystnych właściwości azbestu dla zdrowia bardzo duże ilości tego minerału, wprowadzone do najbliższego środowiska człowieka, mieszkań, zakładów pracy itd., stały się ogromnym problemem środowiskowym i zdrowotnym. Azbest jako czynnik powodujący nowotwory stał się w świadomości ludzi jednym z głównych zagrożeń dla zdrowia, tym bardziej, że znajdował się w najbliższym otoczeniu. Do słownika chorób nowotworowych weszło pojęcie azbestozy. Zaprzestano więc produkcji i stosowania azbestu i na całym świecie podjęto próby wyeliminowania go ze środowiska.

W Polsce od 1997 roku stale nasilają się działania zmierzające do wyeliminowania azbestu z otoczenia człowieka. Działania te objawiają się wsparciem finansowym państwa, zaangażowaniem samorządu terytorialnego w proces usuwania azbestu, restrykcyjnym prawem, edukacją społeczeństwa. Zgodnie z założeniami poczynionymi przez Ministerstwo Gospodarki do 31 grudnia 2032 roku województwo podlaskie ma zostać oczyszczone z azbestu.

Charakterystyka i właściwości azbestu

Azbest jest nazwą handlową grupy minerałów krzemowych o włóknistej budowie, występujących w przyrodzie. Ze względu na swoje właściwości fizyko-chemiczne znalazł on szerokie zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu. Największe złoża azbestu znajdują się w Kanadzie, Rosji, Włoszech i Grecji. W Polsce złoża azbestu nie występują, był on natomiast szeroko sprowadzany i stosowany pod różną postacią (FOT. 1).

Mówiąc o azbeście, najczęściej ma się na myśli minerały z grupy serpentynu, takie jak chryzotyl (Mg3(Si2O5)(OH) oraz z grupy amfiboli, czyli krokidolit, amosyt, tremolit, aktytnolit, antofyllit. Minerałem o najcieńszych włóknach jest chryzotyl; szacuje się, że ponad 90% występującego dziś azbestu przypada na ten właśnie minerał [1].

FOT. 1. Azbest jako minerał; fot.: www.amianto.info

FOT. 1. Azbest jako minerał; fot.: www.amianto.info

FOT. 2. Włókna azbestu pod mikroskopem elektronowym; fot.: [3]

FOT. 2. Włókna azbestu pod mikroskopem elektronowym; fot.: [3]

Azbest ma budowę włóknistą. Podczas obróbki mechanicznej lub na skutek erozji spowodowanej czynnikami atmosferycznymi rozpada się on na mikrowłókna o bardzo małej średnicy, które mogą pozostawać zawieszone w powietrzu i przenikać do układu oddechowego człowieka.

O wydobyciu azbestu i jego szerokim zastosowaniu w przemyśle zadecydowały wyjątkowe właściwości fizyczne i chemiczne tego minerału. Azbest bardzo słabo przewodzi ciepło i prąd, dlatego też traktowany jest jako izolator i wykorzystywany do produkcji przedmiotów, o podobnych właściwościach, takich jak rękawice termoizolacyjne, koce gaśnicze itp. Ze względu na dobre właściwości ścierne stosowany był również w przemyśle samochodowym w układach hamulcowych. Z uwagi na trwałość, wysoką izolacyjność i lekkość powszechnie wykorzystywany jest jako materiał budowlany w eternicie stanowiącym pokrycia dachowe oraz do wypełniania ścianek.

TAB. 1. Najważniejsze zastosowania azbestu w przemyśle

TAB. 1. Najważniejsze zastosowania azbestu w przemyśle

Cechy, które decydują o szkodliwości azbeztu dla zdrowia, to włóknista budowa i duża trwałość. Azbest jako minerał krzemowy jest bardzo trudno rozkładalny, zarówno w środowisku naturalnym, jak i w organizmie człowieka. Drobne włókna mineralne charakteryzują się m.in. tym, że mają bardzo ostro zakończone końcówki, które po wniknięciu do organizmu podrażniają tkankę płuc. Ostre zakończenie włókien widać dopiero w powiększeniu pod mikroskopem elektronowym. Ilustruje to FOT. 2 [2].

Azbest ma wiele różnych zastosowań w przemyśle; najważniejsze z nich zostały podane w TAB. 1 [4].

Szkodliwe działanie azbestu na człowieka

Azbest szkodliwe działa na układ oddechowy, powodując jego podrażnienia i stany zapalne, rozrost tkanki łącznej i nowotwory o różnej budowie morfologicznej, takie jak raki, międzybłoniaki, gruczolaki. Dowiedziono także, że azbest może szkodliwie działać również na inne miejsca w organizmie i odległe narządy. Do chorób wywołanych przez azbest należą:

  • rak oskrzeli,
  • rak krtani,
  • zgrubienie opłucnej,
  • azbestoza,
  • rak żołądka,
  • międzybłoniak,
  • rak okrężnicy [5].

Rak płuc, powstały po ekspozycji na azbest, wykazuje zależność synergiczną z ekspozycją na dym papierosowy. Narażenie na oba te czynniki zwiększa zachorowalność na raka płuc ponad pięćdziesięciokrotnie [6].

Badania epidemiologiczne wykazały, że u populacji narażonej inhalacyjnie na azbest występuje nadwyżka zgonów z powodu raka płuc i międzybłoniaków. W 1935 roku badacze z USA i Wielkiej Brytanii po raz pierwszy wysnuli hipotezę o kancerogenności azbestu i jego szkodliwym działaniu na płuca. 10 lat później pojawiły się pierwsze opisy zależności pomiędzy narażeniem na pył azbestu a rakiem płuc. Wybrane badania umieralności pracowników narażonych na azbest przedstawia TAB. 2 [4].

TAB. 2. Wybrane badania umieralności pracowników narażonych na azbest

TAB. 2. Wybrane badania umieralności pracowników narażonych na azbest

Badania wykazały również, że wysokość ryzyka zgonu z powodu raka płuca zależna jest od następujących parametrów ekspozycji:

  • rodzaj włókien azbestu,
  • charakter stosowanego procesu przetwórstwa azbestu,
  • wielkość kumulowanego narażenia,
  • długość okresu latencji.

Właściwości rakotwórcze pyłu azbestu potwierdziły badania na zwierzętach [4].

Obecnie, zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, azbest został skalsyfikowany jako substancja rakotwórcza kategorii 1 A [7]. Prace z nim podlegają przepisom dotyczącym prac z czynnikami rakotwórczymi.

Po udowodnieniu, że azbest jest czynnikiem rakotwórczym i po nasileniu się zachorowań w wielu krajach zaczęto ograniczać jego wytwarzanie oraz stosowanie i wprowadzono programy oczyszczania środowiska z azbestu. Główni producenci w Europie azbestu, czyli Rosja, Włochy, Grecja, Cypr i dawna Jugosławia wytwarzali w 1986 roku 2,7 mln ton azbestu. W 1990 roku nastąpił spadek do 63% światowej produkcji z 1986 roku, a w 1996 roku do 35%. W 1975 roku Finlandia całkowicie zaprzestała jego produkcji, a w latach 1988 i 1990 zrobiły to odpowiednio Cypr i Włochy [8].

Azbest w otoczeniu człowieka

Zwiększająca się świadomość szkodliwego oddziaływania azbestu na zdrowie doprowadziła w Polsce, tak jak i w innych krajach Europy, do wycofywania się z produkcji i stosowania azbestu w gospodarce. Sejm Rzeczpospolitej Polskiej uchwalił ustawę z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, która doprowadziła do wygaszenia produkcji w zakładach wykorzystujących azbest [9]. Niemniej problem ogromnej kumulacji wyrobów azbestowych w środowisku naturalnym pozostał. Konieczne było podjęcie dodatkowych kroków w celu wyeliminowania azbestu ze środowiska w taki sposób, aby uniemożliwić przedostawanie się go do powietrza i narażenia populacji ludzkiej.

W 2010 roku Ministerstwo Gospodarki opracowało "Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032", jako kontynuację i aktualizację celów oraz działań ustalonych w "Programie usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski" z maja 2002 r.

Pierwszy program został opracowany przez Radę Ministrów w następstwie przyjętej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej rezolucji z dnia 19 czerwca 1997 r. w sprawie programu wycofywania azbestu z gospodarki (MP Nr 38, poz. 373) [1].

W latach 2003-2008 z budżetu państwa finansowano następujące elementy programu usuwania azbestu:

  1. opracowywanie planów i programów usuwania wyrobów zawierających azbest oraz przeprowadzanie szkoleń dla administracji rządowej i samorządowej o problematyce azbestowej,
  2. prowadzenie działalności informacyjno-popularyzacyjnej,
  3. prowadzenie monitoringu realizacji programu i działalności koordynacyjnej,
  4. wsparcie finansowe działalności Ośrodka Referencyjnego Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem i innych działań związanych z oceną szkodliwości włókien azbestu.

Obecny program usuwania azbestu ze środowiska (na lata 2009–2032) koncentruje się na następujących celach:

  1. usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest,
  2. minimalizacja negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych kontaktem z włóknami azbestu,
  3. likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.

Ministerstwo Gospodarki zamierza przeznaczyć na ten cel 53 mln złotych [1].

Z jaką skalą występowania azbestu w środowisku po przetworzeniu go przez człowieka mamy do czynienia? Zgodnie z szacunkami Ministerstwa Gospodarki zawartymi w załączniku nr 2 do wymienionego programu w latach 2002-2008 usunięto około 1 mln ton wyrobów azbestowych. Do usunięcia pozostawało jeszcze około 14,5 mln ton tych wyrobów.

Największa ilość zabudowanych wyrobów azbestowych w przeliczeniu na osobę (0,45-1,00 kg/osobę) występuje na terenie następujących województw:

  • mazowieckiego,
  • lubelskiego,
  • podlaskiego,
  • świętokrzyskiego [1].

Ekspozycja na azbest

Można wyróżnić następujące źródła ekspozycji na azbest:

  • naturalne (złoża azbestu lub miejsca, gdzie występuje on naturalnie),
  • związane z działalnością człowieka (obiekty związane z wytwarzaniem i magazynowaniem azbestu, dzikie wysypiska odpadów, obiekty budowlane i inne urządzenia i instalacje, w których zastosowano azbest, np. płyty azbestowo-cementowe).

Obecnie ekspozycję na azbest można podzielić na dwa rodzaje:

  • ekspozycja zawodowa związana z narażeniem różnych grup pracowników pracujących w kontakcie z azbestem, na przykład przy usuwaniu eternitu,
  • ekspozycja pozazawodowa związana z narażeniem z dzikich składowisk czy obiektów budowlanych, których elementy zawierają azbest i ulegają korozji na skutek warunków atmosferycznych czy też działalności człowieka.

W ramach funkcjonowania pierwszego programu rządowego dotyczącego eliminacji azbestu ze środowiska w latach 2004–2008 w Ośrodku Referencyjnym Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanego z Azbestem wykonano 5005 pomiarów w 16 województwach. Pomiary przeprowadzono w 1358 punktach na terenie 249 powiatów w 746 gminach [1].

Średnie stężenie włókien azbestu na terenie kraju wyniosło 549 wł./m3. Stężenia wahały się w granicach 247-1142 wł./m3. Akceptowalna granica dla włókien azbestu wynosi do 1000 wł./m3, co oznacza, że stężenie włókien azbestu nie przekraczało takiego poziomu w około 80% punktów. Trzeba dodać, że wzrost liczby włókien azbestu w powietrzu wzrasta wraz ze wzrostem ilości zużytego azbestu w tonach [1].

Najwyższe dopuszczalne stężenie pyłu azbestu zostało określone w Rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i wynosi ono 0,1 liczby włókien/cm3 dla azbestów wymienionych poniżej:

  • aktynolit [cas[1]: 77536-66-4] [10],
  • antofilit [cas: 77536-67-5] [11],
  • chryzotyl [cas: 12001-29-5; 132207-32-0] [12–13],
  • amozyt [cas: 12172-73-5] [14],
  • krokidolit [cas: 12001-28-4] [15],
  • tremolit [cas: 77536-68-6] [16],

dla frakcji respirabilnej.

Zgodnie z ww. rozporządzeniem frakcja respirabilna to frakcja aerozolu wnikająca do dróg oddechowych, która stwarza zagrożenie dla zdrowia po zdeponowaniu, a włókna respirabilne to włókna długości powyżej 5 μm, o maksymalnej średnicy poniżej 3 μm i o stosunku długości do średnicy >  3 [17].

Cząstki włókien frakcji respirabilnej ze względu na swoje rozmiary mają możliwość wnikania głęboko do oskrzelików płucnych, skąd trudno je organizmowi usunąć i dlatego ich szkodliwość jest większa niż szkodliwość pyłu całkowitego o większych rozmiarach cząstek.

Zgodnie z badaniami przeprowadzanymi przez Instytut Medycyny Pracy w latach 2003-2010, podczas których analizą objęto łącznie 2925 wyników pomiarów, stwierdzono następujące stężenia średnie włókien azbestu w budynkach [18]:

  • w budynkach mieszkalnych - 0,0018 wł./cm3,
  • w budynkach użyteczności publicznej - 0,0014 wł./cm3,
  • w zakładach produkcyjnych - 0,0043 wł./cm3.

Oczywiście znacznie większe średnie stężenie odnotowano podczas prac demontażowych z azbestem w tych pomieszczeniach.

I tak, w dalszych badaniach przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, wykonanych wewnątrz pomieszczeń zawierających elementy azbestowe, najwyższe wartości średnich stężeń włókien respirabilnych wynosiły 0,0652 wł./cm3. Przekroczenie normatywu higienicznego sięgało 21,1% pomiarów. Stwierdzono, że zarówno przed wykonaniem tych prac, jak i po ich wykonaniu stężenie włókien kształtowało się na podobnym poziomie, ale było dziesięciokrotnie niższe od stężeń podczas prac usuwania elementów azbestowych i wynosiło odpowiednio 0,0034 i 0,0048 wł./cm3. Natomiast prace z azbestem na zewnątrz budynków wykazały mniejsze średnie stężenie niż w pomieszczeniach.

Średnie stężenie azbestu podczas tych prac kształtowało się następująco:

  • przed demontażem - 0,0037 wł./cm3,
  • podczas prac demontażowych - 0,0141 wł./cm3,
  • po demontażu azbestu - 0,0005 wł./cm3.

Co ciekawe, średnia wartość stężenia włókien azbestu w miejscu składowania azbestu na przeznaczonych do tego składowiskach była stosunkowo niska i wynosiła 0,0008 wł./cm3 [18].

Przepisy prawne dotyczące ograniczania emisji azbestu do powietrza

Zgodnie z zapisami Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2010 r. wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia na stanowiskach pracy, opisane w cytowanym wcześniej rozporządzeniu dotyczącym NDS, stanowią też dopuszczalne stężenie dla pomieszczeń, w których znajdują się elementy azbestowe (0,1 wł./cm3). Dla każdego takiego pomieszczenia, w którym znajdują się instalacje lub urządzenia azbestowe, sporządza się coroczny plan kontroli jakości powietrza obejmujący pomiary stężenia pyłów zawierających azbest. W razie stwierdzenia przekroczenia tych stężeń należy podjąć niezwłocznie działania w celu ograniczenia stężenia pyłów zawierających azbest do wartości poniżej wartości dopuszczalnej [19].

W świetle powyższych wyników należy stwierdzić, że stężenie włókien azbestu w obiektach zawierających elementy azbestowe jest niższe od dopuszczalnych norm.

Najwyższe stężenie występuje podczas prac demontażowych wewnątrz budynków i może ono przekraczać najwyższe dopuszczalne stężenie. W związku z tym podczas tych prac należy zachować szczególną ostrożność i rygorystycznie przestrzegać przepisów ograniczających emisję pyłu.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2005 r. na pracodawcę podczas prac usuwania azbestu nałożono szereg obowiązków i zabezpieczeń minimalizujących emisję pyłu azbestu do środowiska. Wymagania te obejmują podejmowanie działań zmniejszających narażenie pracowników na działanie pyłu azbestu i ograniczenie jego stężenia w powietrzu co najmniej do wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia, określonego w przepisach dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Działania te obejmują w szczególności:

  • ograniczanie do niezbędnego minimum liczby osób przydzielonych do prac oraz czasu trwania narażenia,
  • ograniczanie lub eliminowanie do minimum powstawania pyłu azbestu, a szczególnie jego emisji do środowiska pracy lub środowiska naturalnego przez maszyny, sprzęt i metody pracy stosowane przy wykonywaniu prac,
  • stosowanie odpowiedniej do rodzaju i poziomu narażenia odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, w tym odzieży ochronnej i środków ochrony układu oddechowego.

W przypadku przekroczenia wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłu azbestu, określonego w przepisach dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, pracodawca jest zobowiązany wstrzymać wykonywanie pracy przez pracowników oraz niezwłocznie podjąć działania w celu obniżenia stężenia pyłu azbestu do wartości dopuszczalnej [20].

Należy też stosować odpowiednie techniki postępowania z elementami azbestowymi, uniemożliwiające emisję zapylenia do otoczenia lub zminimalizowanie pylenia poprzez:

  1. nawilżanie wodą wyrobów zawierających azbest przed ich usuwaniem lub demontażem i utrzymywanie w stanie wilgotnym przez cały czas pracy,
  2. demontaż całych wyrobów (płyt, rur, kształtek), bez jakiegokolwiek uszkadzania, tam gdzie jest to technicznie możliwe,
  3. odspajanie materiałów trwale związanych z podłożem przy stosowaniu wyłącznie narzędzi ręcznych lub wolnoobrotowych, wyposażonych w miejscowe instalacje odciągające powietrze,
  4. prowadzenie kontrolnego monitoringu powietrza w przypadku stwierdzenia występowania przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłu azbestu w środowisku pracy, w miejscach prowadzonych prac, w tym również z wyrobami zawierającymi krokidolit,
  5. codzienne zabezpieczanie zdemontowanych wyrobów i odpadów zawierających azbest oraz ich magazynowanie na wyznaczonym i zabezpieczonym miejscu [21].
TAB. 3. Liczba przypadków chorób zawodowych azbestozależnych w Polsce

TAB. 3. Liczba przypadków chorób zawodowych azbestozależnych w Polsce

Dodatkowo, w związku z tym, że jest to czynnik rakotwórczy, pracownicy podlegają szczególnej ochronie prawnej, na przykład:

  • pracodawca rejestruje te prace w specjalnych rejestrach i przechowuje na wypadek wystąpienia nowotworu,
  • pracownicy powinny zostać szczegółowo przeszkoleni przed przystąpieniem do tych prac,
RYS. Pylica azbestowa w latach 2001-2015; rys.: A. Żamojda, J. Piekut

RYS. Pylica azbestowa w latach 2001-2015; rys.: A. Żamojda, J. Piekut

  • pracodawca powinien zapewnić udział pracowników lub ich przedstawicieli w projektowaniu i realizacji działań zapobiegających narażeniu na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym lub ograniczających poziom tego narażenia,
  • pracodawca zapewnia szczególną opiekę medyczną sprawowaną przez lekarza profilaktyka [22].

Nieprzestrzeganie powyższych przepisów przez pracowników i pracodawców może skutkować nasileniem się powstawania chorób zawodowych wśród pracowników narażonych na azbest. Liczbę przypadków chorób zawodowych azbestozależnych w Polsce przedstawia TAB. 3 [23].

Trzeba jednak zauważyć, że liczba chorób zawodowych spowodowanych azbestem systematycznie spada, co przedstawia wykres (RYS.).

Spadek ilości chorób zawodowych w Polsce zanotowano w stosunku do wszystkich jednostek chorobowych wymienionych w TAB. 3 [23].

Azbest w województwie podlaskim

Województwo podlaskie, tak jak i cała Polska, przystąpiło do programu usuwania azbestu. W listopadzie 2008 roku Urząd Marszałkowski województwa podlaskiego opracował „Program usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu województwa podlaskiego”, którego cele pokrywały się z planem ogólnopolskim. W planie podjęto próbę ustalenia ilości azbestu znajdującego się na terenie województwa (TAB. 4).

Oszacowano, że wg stanu na 2000 rok na terenie województwa podlaskiego zabudowanych jest ok. 1103 tys. Mg wyrobów zawierających azbest, z czego 1083 tys. Mg stanowią płyty azbestowo-cementowe, a 20 tys. Mg - rury azbestowo-cementowe. Natomiast wg stanu na 2007 rok to samo źródło szacuje, że na terenie województwa podlaskiego znajduje się ok. 340 437 Mg wyrobów zawierających azbest, zabudowanych jako pokrycia dachowe i elewacje [24].

Trzeba zaznaczyć, że oszacowanie stanu ilości azbestu na początku mogło sprawiać trudności i autorzy programu zastrzegają, że mogą to być dane nieścisłe.

W województwie podlaskim znajdowały się dwa zakłady, które zaprzestały produkcji wyrobów zawierających azbest na mocy ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Pracownicy tych zakładów zostali objęci specjalistyczną opieką lekarską [9, 25]. Były to:

  • KONIMPEX sp. z o.o. Konin, Oddział w Sokółce (poprzednia nazwa: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe KONIMPEX sp. z o.o. w Koninie, Oddział w Sokółce),
  • Wytwórnia Materiałów Izolacyjnych Azbestowo-Cementowych S.C. w Żelechach, gm. Piątnica.
TAB. 4. Wyroby azbestowe na terenie województwa podlaskiego (w liczbach)

TAB. 4. Wyroby azbestowe na terenie województwa podlaskiego (w liczbach)

Jednym z narzędzi programu oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009-2032 do monitorowania całego procesu jest Baza Azbestowa [26], w której gromadzi się wszelkie informacje o procesie usuwania azbestu na poziomie gminy, powiatu i województwa. Na ww. stronie, prowadzonej przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, znaleźć można wiele informacji dotyczących bezpiecznego postępowania z wyrobami azbestowymi, przydatnych w zarządzaniu całym procesem usuwania szkodliwych wyrobów, a także w śledzeniu realizacji ogólnopolskiego programu oczyszczania kraju.

Portal GeoAzbest, czyli Elektroniczny System Informacji Przestrzennej (ESIP), integruje dane z bazy azbestowej z danymi przestrzennymi [27]. W Bazie Azbestowej znajdują się następujące informacje:

  • baza firm zajmujących się usuwaniem wyrobów azbestowych, czyli tzw. eternitu,
  • lista składowisk odpadów azbestowych,
  • dane statystyczne, takie jak dane ilościowe zinwentaryzowanych i unieszkodliwionych wyrobów zawierających azbest [26].

W województwie podlaskim do usunięcia zostało jeszcze 395  099,459 Mg.

Rodzaje wyrobów azbestowych to przede wszystkim:

  • płyty płaskie - 14 552 Mg,
  • płyty faliste - 377 361 Mg,
  • rury i złącza azbestowe - 1772 Mg.

W województwie podlaskim obecnie znajduje się 25 firm, które w różny sposób biorą udział w programie usuwania azbestu w latach 2009-2032, na przykład poprzez usługi w usuwaniu, transporcie, identyfikacji azbestu, jego oznaczaniu, szkoleniach itp.

Na terenie województwa podlaskiego znajdują się dwa składowiska odpadów: w powiatach zambrowskim i łomżyńskim [26].

Nadzorem nad bezpiecznym usuwaniem azbestu zajmują się Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy, organy nadzoru budowlanego.

Najczęstsze zagrożenie dla pracowników występuje podczas prac demontażowych, czyli zdejmowania pokryć dachowych z budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz osłon z budynków mieszkalnych [7].

Podczas kontroli firm, które zajmują się demontażem i usuwaniem wyrobów zawierających azbest, w naszym województwie stwierdzano między innymi następujące uchybienia podczas tych prac:

  • brak zgłoszenia właściwym organom zamiaru przeprowadzenia prac usuwania wyrobów zawierających azbest,
  • brak szczegółowego planu prac usuwania wyrobów zawierających azbest,
  • brak przeszkolenia pracowników i osób nadzorujących prace polegające na usuwaniu wyrobów zawierających azbest,
  • nieprawidłowe przygotowanie odpadów azbestowych i pojazdu do ich transportu (nieoznakowane, nieopakowane w folię polietylenową, środek transportu nieoczyszczony z elementów umożliwiających uszkodzenie opakowań odpadów azbestowych),
  • brak oznakowania odpadów azbestowych,
  • niewłaściwe warunki bezpiecznego usuwania wyrobów zawierających azbest, tj.: nie odizolowano obszaru prac z zastosowaniem osłon zabezpieczających przenikanie azbestu do środowiska, nie umieszczono w strefie prac tablic informacyjnych: "Uwaga! Zagrożenie azbestem" [28].

W ostatnich latach w województwie podlaskim nie stwierdzono chorób zawodowych wywołanych przez azbest [28-29].

Podsumowanie

Po 1945 roku na terenie Polski znalazło się ok. 2 mln ton azbestu [25]. Azbest był stosowany powszechnie niemal we wszystkich gałęziach gospodarki. Niestety, jego wprowadzenie do obiegu w środowisku okazało się wielką pomyłką ze względu na jego niezwykle groźne działanie na zdrowie. Obecnie postępuje proces likwidacji ze środowiska tego chorobotwórczego czynnika, który zaczął się w roku 1997. Proces ten znalazł swój wyraz w "Programie Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032".

Do tego programu przystąpiły władze województwa podlaskiego na szczeblu gminnym, powiatowym i wojewódzkim. Zinwentaryzowano wyroby azbestowe i teraz stopniowo eliminuje się je ze środowiska. Do usunięcia pozostaje jeszcze 395  099,459 [Mg]. Azbest ze środowiska zostanie przeniesiony na specjalne wysypiska odpadów i tam odpowiednio zdeponowany. W województwie podlaskim są dwa takie składowiska i mają one pokryć zapotrzebowanie naszego województwa.

Badania potwierdzają, że odpowiednio składowany azbest nie stanowi zagrożenia dla środowiska.

Największe zagrożenie dla człowieka występuje podczas prac przy rozbiórce azbestu i podczas ekspozycji zawodowej. W związku z tym zasady pracy z azbestem są szczególnie regulowane przez przepisy prawa, zmierzające do maksymalnego ograniczenia narażenia pracowników. Wydaje się, że obecne prawodawstwo skutecznie zabezpiecza pracowników i środowisko przed niepożądaną emisją pyłu do otoczenia. Pracownicy są objęci szczególną opieką medyczną.

Właściwe postępowanie z azbestem podczas jego usuwania to nie tylko ochrona bezpośrednio narażonych pracowników, ale także ograniczenie narażenia populacji pozazawodowej z najbliższego otoczenia tych prac. Użytkowanie i usuwanie azbestu na Podlasiu odbywa się pod stałym nadzorem organów kontrolnych naszego państwa.

W województwie podlaskim jest duże nagromadzenie wyrobów azbestowych na osobę w stosunku do innych rejonów Polski, ale też żadne dane nie stwierdzają jakiegoś większego narażenia ludności w stosunku do reszty kraju. Można mieć tylko nadzieję, że program likwidacji azbestu będzie postępował bez zakłóceń i jeszcze przed 2032 rokiem nastąpi całkowita eliminacja tego kancerogennego materiału z rejonów Zielonych Płuc Polski.

Literatura

  1. Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032, https://www.mpit.gov.pl/media/15224/Program_2009_2032.pdf, dostęp 23.01.2019
  2. https://mlodytechnik.pl/technika/5087-azbest
  3. "Młody Technik", https://mlodytechnik.pl/magazyn/5222-mlody­‑technik-3-2012; dostęp 23.01.2019
  4. "Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych", z. 5, "Azbest", Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. Nofera w Łodzi, Łódź 1997.
  5. Z. Byczkowska, L. Dawydzik, "Medycyna pracy w praktyce lekarskiej", Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. Nofera w Łodzi, Łódź 1999.
  6. S.E. Manahan, "Toksykologia środowiskowa. Aspekty chemiczne i biochemiczne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018.
  7. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz. Urz. UE L 353 z 31 grudnia 2008 r. z późniejszymi zmianami).
  8. M. Siemiński, "Środowiskowe zagrożenia zdrowia", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
  9. Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (DzU z 2017 r. poz. 2119).
  10. CAS Number 77536-66-4, Asbestos, actinolite.
  11. CAS Number 77536-67-5, Anthophyllite asbestos.
  12. CAS Number 12001-29-5, Chrysolite.
  13. CAS Number 132207-32-0, Asbestos, chrysolite.
  14. CAS Number 12172-73-5, Amosite.
  15. CAS Number 12001-28-4, Crocidolite.
  16. CAS Number 77536-68-6, Asbestos, tremolite.
  17. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DzU z 2018 r. poz. 1286).
  18. S. Bujak-Pietrek, I. Szadkowska-Stańczyk, "Medycyna pracy 2012", t. 2, "Narażenie na działanie respirabilnych włókien azbestu podczas różnych etapów prac związanych z usuwaniem materiałów azbestowych", Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. Nofera w Łodzi, Łódź 2012.
  19. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystania wyrobów zawierających azbest oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których były lub są wykorzystywane wyroby zawierające azbest (DzU z 2011 r. nr 8, poz. 31).
  20. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2005 r. w sprawie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest oraz programu szkolenia w zakresie bezpiecznego użytkowania takich wyrobów (DzU z 2005 nr 216 poz. 1824).
  21. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (DzU z 2004 nr 71 poz. 649 z późniejszymi zmianami).
  22. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (DzU 2016 r. poz. 1117).
  23. "Choroby azbestowe w Polsce", http://www.imp.lodz.pl/home_pl/o_instytucie/reg_and_databases/osrodek_referencyjny_azbest/zawodowe_choroby_azbestozalezne_w_polsce/, dostęp 22.01.2019
  24. "Program usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu województwa podlaskiego", www.wrotapodlasia.pl/resource/file/download_file/id.29271, dostęp 24.01.2019
  25. N. Szeszenia-Dąbrowska (red.), "Azbest. Ekspozycja zawodowa i środowiskowa. Skutki i profilaktyka", Instytut Medycyny Pracy, Łódź 2004.
  26. Baza azbestowa, https://www.bazaazbestowa.gov.pl/, dostęp 17.01.2019
  27. Baza azbestowa, https://esip.bazaazbestowa.gov.pl/geoserwis.html, dostęp 18.01.2019
  28. "Ocena stanu sanitarnego województwa podlaskiego za 2016 rok", https://wssebialystok.bip.gov.pl/ocena-stanu­‑sanitarnego­‑wojewodztwa podlaskiego/ocena-stanu-sanitarnego­‑wojewodztwa-podlaskiego-za-2016-rok.html, dostęp 15.01.2019
  29. "Ocena stanu sanitarnego województwa podlaskiego za 2017 rok", https://wssebialystok.bip.gov.pl/ocena-stanu­‑sanitarnego­‑wojewodztwa-podlaskiego/ocena-stanu-sanitarnego­‑wojewodztwa-podlaskiego-za-2017-rok.html, dostęp 16.01.2019

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!


[1]Numer CAS - oznaczenie numeryczne przypisane substancji chemicznej przez amerykańską organizację Chemical Abstracts Service (CAS)

Komentarze

  • Pedrooo Pedrooo, 03.07.2019r., 09:25:34 Niby szkodliwy, niby trzeba się go pozbyć a jak się idzie do urzędu by zabrali azbest do utylizacji to nie mają pieniędzy

Powiązane

mgr inż. Bartłomiej Monczyński, mgr inż. Natalia Rzeszowska Opłacalność zastosowania chłodnych dachów w polskich warunkach klimatycznych

Opłacalność zastosowania chłodnych dachów w polskich warunkach klimatycznych Opłacalność zastosowania chłodnych dachów w polskich warunkach klimatycznych

Z uwagi na wciąż rosnące wymagania dotyczące oporu cieplnego przegród zewnętrznych, związane z dążeniem do minimalizacji zużycia energii, zarówno przy projektowaniu i wykonywaniu, jak i przy modernizacji...

Z uwagi na wciąż rosnące wymagania dotyczące oporu cieplnego przegród zewnętrznych, związane z dążeniem do minimalizacji zużycia energii, zarówno przy projektowaniu i wykonywaniu, jak i przy modernizacji dachów w naszym kraju dąży się przede wszystkim do zastosowania odpowiednio dobranej (pod względem grubości) oraz zabezpieczonej przed wilgocią warstwy termoizolacyjnej [1], co ma na celu ograniczenie strat ciepła w miesiącach zimowych. Tymczasem nadmierne zyski ciepła związane z nagrzewaniem się...

dr inż. Tomasz Gorzelańczyk, prof. dr hab. inż. Krzysztof Schabowicz, mgr inż. Mateusz Szymków Nieniszcząca ocena struktury płyt włóknisto-cementowych po awarii pieca tunelowego

Nieniszcząca ocena struktury płyt włóknisto-cementowych po awarii pieca tunelowego Nieniszcząca ocena struktury płyt włóknisto-cementowych po awarii pieca tunelowego

Płyty włóknisto-cementowe są wyrobem budowlanym stosowanym w budownictwie od początku ubiegłego wieku. Technologię produkcji tego kompozytowego materiału opracował i opatentował czeski inżynier Ludwik...

Płyty włóknisto-cementowe są wyrobem budowlanym stosowanym w budownictwie od początku ubiegłego wieku. Technologię produkcji tego kompozytowego materiału opracował i opatentował czeski inżynier Ludwik Hatschek. Materiał ten nosił wówczas nazwę "Eternit" i cechował się wytrzymałością, trwałością, niewielkim ciężarem, odpornością na wilgoć i niepalnością [1]. Włóknocement stał się jednym z najbardziej popularnych materiałów na pokrycie dachów na świecie w XX wieku i było tak momentu, kiedy stwierdzono,...

mgr inż. Maciej Rokiel Detale w konstrukcji dachów zielonych - zalecenia projektowo‑wykonawcze

Detale w konstrukcji dachów zielonych - zalecenia projektowo‑wykonawcze Detale w konstrukcji dachów zielonych - zalecenia projektowo‑wykonawcze

Dach zielony wymaga współpracy projektanta, dekarza, ogrodnika oraz doradcy technicznego producenta materiałów wchodzących w skład systemu. Bezwzględne pierwszeństwo przy projektowaniu i wykonawstwie mają...

Dach zielony wymaga współpracy projektanta, dekarza, ogrodnika oraz doradcy technicznego producenta materiałów wchodzących w skład systemu. Bezwzględne pierwszeństwo przy projektowaniu i wykonawstwie mają wymagania sztuki budowlanej, a nie aspekty dekoracyjno-ekologiczne i wegetacyjne. Wszystkie wymogi i warunki konstrukcyjne, fizyczne, techniczne i wegetacyjne muszą być uzgodnione już na etapie projektowania. Współpraca ta nie może kończyć się na etapie projektowania, także poprawne wykonanie konstrukcji...

mgr inż. Maciej Rokiel Dachy zielone - wybrane zagadnienia związane z projektowaniem

Dachy zielone - wybrane zagadnienia związane z projektowaniem Dachy zielone - wybrane zagadnienia związane z projektowaniem

Projektując układ warstw dachu zielonego, należy pamiętać, że jak w każdym elemencie konstrukcji, również w warstwach dachu zielonego zachodzą zjawiska cieplno­‑wilgotnościowe (ruch ciepła i dyfuzja pary...

Projektując układ warstw dachu zielonego, należy pamiętać, że jak w każdym elemencie konstrukcji, również w warstwach dachu zielonego zachodzą zjawiska cieplno­‑wilgotnościowe (ruch ciepła i dyfuzja pary wodnej).

dr inż. Paweł Sulik, mgr inż. Paweł Roszkowski Odporność ogniowa konstrukcji dachowych

Odporność ogniowa konstrukcji dachowych Odporność ogniowa konstrukcji dachowych

Poznaj przyczyny powstawania pożarów przekryć i konstrukcji dachowych oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego dachów.

Poznaj przyczyny powstawania pożarów przekryć i konstrukcji dachowych oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego dachów.

Zbigniew Buczek, mgr inż. Krzysztof Patoka, Stefan Wiluś Warstwy wstępnego krycia - ogólne zasady wykonania

Warstwy wstępnego krycia - ogólne zasady wykonania Warstwy wstępnego krycia - ogólne zasady wykonania

W publikacji "Wytyczne dekarskie. Zeszyt 2. Warstwy wstępnego krycia - detale wykonawcze” wydanej przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy przedstawiono podstawowe zasady budowy najważniejszych fragmentów...

W publikacji "Wytyczne dekarskie. Zeszyt 2. Warstwy wstępnego krycia - detale wykonawcze” wydanej przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy przedstawiono podstawowe zasady budowy najważniejszych fragmentów dachów pochyłych pozwalających uzyskać wymaganą klasę szczelności.

Zbigniew Buczek, mgr inż. Krzysztof Patoka, Stefan Wiluś Warstwy wstępnego krycia - detale wykonawcze

Warstwy wstępnego krycia - detale wykonawcze Warstwy wstępnego krycia - detale wykonawcze

Poznaj zasady wykonania warstw wstępnego krycia z folii niskoparoprzepuszczalnej oraz płyt wstępnego krycia. Jak wykonać warstwy wstępnego krycia w najważniejszych fragmentach dachów skośnych?

Poznaj zasady wykonania warstw wstępnego krycia z folii niskoparoprzepuszczalnej oraz płyt wstępnego krycia. Jak wykonać warstwy wstępnego krycia w najważniejszych fragmentach dachów skośnych?

mgr inż. Krzysztof Patoka Wymiana pokrycia podczas ocieplania dachu - studium przypadku

Wymiana pokrycia podczas ocieplania dachu - studium przypadku Wymiana pokrycia podczas ocieplania dachu - studium przypadku

Jak przeprowadzić remont dachu, który wymaga ocieplenia i wysuszenia? Jak prawidłowo wykonać wentylację od strony poddasza?

Jak przeprowadzić remont dachu, który wymaga ocieplenia i wysuszenia? Jak prawidłowo wykonać wentylację od strony poddasza?

mgr inż. Krzysztof Patoka Zasady wentylacji dachów

Zasady wentylacji dachów Zasady wentylacji dachów

Sposobem na ograniczenie zjawiska przenikania oraz skraplania się pary wodnej w dachu jest takie jego wykonanie, by para wodna go nie przenikała albo by go zawsze sprawnie opuszczała. Z wieloletnich doświadczeń...

Sposobem na ograniczenie zjawiska przenikania oraz skraplania się pary wodnej w dachu jest takie jego wykonanie, by para wodna go nie przenikała albo by go zawsze sprawnie opuszczała. Z wieloletnich doświadczeń i badań wynika, że ta pierwsza metoda jest droga i nie do końca skuteczna. Druga natomiast jest prosta i efektywna, ponieważ wykorzystuje naturalne zjawisko wentylowania, czyli usuwania wilgoci za pomocą przepływającego powietrza.

dr inż. Andrzej Konarzewski Identyfikatory do wizualnej akceptacji wyglądu płyt warstwowych

Identyfikatory do wizualnej akceptacji wyglądu płyt warstwowych Identyfikatory do wizualnej akceptacji wyglądu płyt warstwowych

Podstawowe wymagania dotyczące obiektów budowlanych wykonanych z płyt warstwowych/paneli odnoszą się przede wszystkim do ich nośności i stateczności, tak aby występujące obciążenia nie prowadziły do odkształceń...

Podstawowe wymagania dotyczące obiektów budowlanych wykonanych z płyt warstwowych/paneli odnoszą się przede wszystkim do ich nośności i stateczności, tak aby występujące obciążenia nie prowadziły do odkształceń o niedopuszczalnym stopniu deformacji oraz do zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego. W razie wybuchu pożaru zapewni to zachowanie nośność konstrukcji i pomoże zapobiec rozprzestrzenianiu się ognia. Niemniej często w branży budowlanej uwzględniane są dodatkowe wymagania dla płyt warstwowych,...

Canada Rubber Polska Wykonanie i standardy marki Canada Rubber w opracowaniu o system Silver Roof

Wykonanie i standardy marki Canada Rubber w opracowaniu o system Silver Roof Wykonanie i standardy marki Canada Rubber w opracowaniu o system Silver Roof

System Canada Rubber - Silver Roof opracowano do wykonywania napraw przeciekających pokryć dachowych lub ich renowacji, bez konieczności zrywania istniejących warstw i ich utylizacji czy też kosztownej...

System Canada Rubber - Silver Roof opracowano do wykonywania napraw przeciekających pokryć dachowych lub ich renowacji, bez konieczności zrywania istniejących warstw i ich utylizacji czy też kosztownej wymiany całego dachu. Dzięki zastosowaniu tej technologii powierzchnia dachu jest zabezpieczona szczelną, trwałą, bezspoinową, elastyczną membraną bitumiczną oraz finalnie pokryta srebrnym lakierem asfaltowym.

dr hab. inż., prof. nadzw. UTP Dariusz Bajno Aspekty cieplno-wilgotnościowe przy projektowaniu, wykonywaniu oraz eksploatacji dachów i stropodachów

Aspekty cieplno-wilgotnościowe przy projektowaniu, wykonywaniu oraz eksploatacji dachów i stropodachów Aspekty cieplno-wilgotnościowe przy projektowaniu, wykonywaniu oraz eksploatacji dachów i stropodachów

Przegrody obiektów budowlanych powinny charakteryzować się szczelnością oraz wymaganą izolacyjnością i nie powinny trwale gromadzić w sobie wilgoci. Takie warunki mogą zostać dotrzymane jedynie poprzez...

Przegrody obiektów budowlanych powinny charakteryzować się szczelnością oraz wymaganą izolacyjnością i nie powinny trwale gromadzić w sobie wilgoci. Takie warunki mogą zostać dotrzymane jedynie poprzez odpowiedni dobór rodzaju i grubości ich warstw składowych oraz umożliwienie im pozbywania się nadmiaru zgromadzonej w nich wilgoci. Skuteczność termoizolacji będzie wyższa w przypadku wyeliminowania lub ograniczenia do minimum liczby mostków termicznych. Projekt stropodachu powinien uwzględniać także...

dr hab. inż., prof. nadzw. UTP Dariusz Bajno Projektowanie, wykonywanie oraz utrzymywanie dachów i stropodachów - przepisy i normy

Projektowanie, wykonywanie oraz utrzymywanie dachów i stropodachów - przepisy i normy Projektowanie, wykonywanie oraz utrzymywanie dachów i stropodachów - przepisy i normy

Jak projektować, wykonywać oraz utrzymywać dachy i stropodachy? Poznaj przepisy ustawy Prawo Budowlane, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego oraz dyrektywę Rady dotyczące tego zagadnienia.

Jak projektować, wykonywać oraz utrzymywać dachy i stropodachy? Poznaj przepisy ustawy Prawo Budowlane, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego oraz dyrektywę Rady dotyczące tego zagadnienia.

Redakcja miesięcznika IZOLACJE Energooszczędne rozwiązania przyszłością budownictwa

Energooszczędne rozwiązania przyszłością budownictwa Energooszczędne rozwiązania przyszłością budownictwa

Sektor budowlany przechodzi prawdziwą rewolucję, od kiedy Unia Europejska podjęła działania na rzecz zmniejszenia zużycia energii oraz emisji gazów cieplarnianych. Na rynku pojawiają się coraz bardziej...

Sektor budowlany przechodzi prawdziwą rewolucję, od kiedy Unia Europejska podjęła działania na rzecz zmniejszenia zużycia energii oraz emisji gazów cieplarnianych. Na rynku pojawiają się coraz bardziej zaawansowane technologicznie, ekologiczne i energooszczędne rozwiązania. Jest to także nowe wyzwanie dla osób budujących domy, które do tej pory korzystały przede wszystkim z tanich technologii. Teraz muszą pamiętać również o rygorystycznych wymogach unijnych.

dr inż. Aleksander Byrdy Rozwiązania materiałowe stropodachów nad halami basenowymi

Rozwiązania materiałowe stropodachów nad halami basenowymi Rozwiązania materiałowe stropodachów nad halami basenowymi

Ze względu na duże powierzchnie przekryć dachy nad basenami sportowymi wymagają zastosowania lekkich materiałów wysokiej jakości i o właściwej kolejności warstw oraz bardzo starannego wykonania.

Ze względu na duże powierzchnie przekryć dachy nad basenami sportowymi wymagają zastosowania lekkich materiałów wysokiej jakości i o właściwej kolejności warstw oraz bardzo starannego wykonania.

Bauder Polska Sp. z o. o. Termoizolacja spadkowa BauderPIR FA

Termoizolacja spadkowa BauderPIR FA Termoizolacja spadkowa BauderPIR FA

Dla prawidłowego funkcjonowania dachy płaskie muszą być wykonywane ze spadkiem (minimalny kąt nachylenia dachu powinien wynosić co najmniej 2-3%), aby woda opadowa mogła swobodnie spłynąć do rynien - zastoiny...

Dla prawidłowego funkcjonowania dachy płaskie muszą być wykonywane ze spadkiem (minimalny kąt nachylenia dachu powinien wynosić co najmniej 2-3%), aby woda opadowa mogła swobodnie spłynąć do rynien - zastoiny wodne mogą bowiem powodować wiele szkód zarówno na dachu, jak i wewnątrz domu.

dr hab. inż., prof. nadzw. UTP Dariusz Bajno Obciążenia pokryć i konstrukcji dachowych

Obciążenia pokryć i konstrukcji dachowych Obciążenia pokryć i konstrukcji dachowych

Jakie rodzaje obciążeń mogą oddziaływać na pokrycia i konstrukcje dachów? Podstawę do obliczeń poszczególnych rodzajów obciążeń stanowią stosowne normy.

Jakie rodzaje obciążeń mogą oddziaływać na pokrycia i konstrukcje dachów? Podstawę do obliczeń poszczególnych rodzajów obciążeń stanowią stosowne normy.

dr inż. Ołeksij Kopyłow Dachy z płyt warstwowych - wybrane problemy projektowania i wykonawstwa

Dachy z płyt warstwowych - wybrane problemy projektowania i wykonawstwa Dachy z płyt warstwowych - wybrane problemy projektowania i wykonawstwa

Warstwowe płyty dachowe ze względu na szybki oraz nieskomplikowany montaż, niewielką (w porównaniu do innych rozwiązań dachowych) masę, konkurencyjną cenę, szczelność, dobre właściwości termoizolacyjne...

Warstwowe płyty dachowe ze względu na szybki oraz nieskomplikowany montaż, niewielką (w porównaniu do innych rozwiązań dachowych) masę, konkurencyjną cenę, szczelność, dobre właściwości termoizolacyjne i trwałość od dawna są stosowane na dachach budynków przemysłowych oraz magazynowych.

dr hab. inż. Maria Wesołowska, dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni, mgr inż. Paulina Rożek Modernizacja poddaszy użytkowych

Modernizacja poddaszy użytkowych Modernizacja poddaszy użytkowych

Poddasze jest szczególną częścią budynku, w której kumulują się wszystkie wymagania dotyczące obiektów budowlanych.

Poddasze jest szczególną częścią budynku, w której kumulują się wszystkie wymagania dotyczące obiektów budowlanych.

Ecolak Membrana PWP 100 – szybki sposób na skuteczną hydroizolację dachu, tarasu, balkonu

Membrana PWP 100 – szybki sposób na skuteczną hydroizolację dachu, tarasu, balkonu Membrana PWP 100 – szybki sposób na skuteczną hydroizolację dachu, tarasu, balkonu

ECOLAK to producent wysokiej jakości membrany hydroizolacyjnej PWP 100.

ECOLAK to producent wysokiej jakości membrany hydroizolacyjnej PWP 100.

mgr inż. Krzysztof Patoka Szron na dachu

Szron na dachu Szron na dachu

Dachy niewentylowane lub źle wentylowane ulegają zawilgoceniu, a ponieważ mokra termoizolacja dobrze przewodzi ciepło, następuje przyspieszona wymiana ciepła przez dach. Z tego powodu dachy niewentylowane...

Dachy niewentylowane lub źle wentylowane ulegają zawilgoceniu, a ponieważ mokra termoizolacja dobrze przewodzi ciepło, następuje przyspieszona wymiana ciepła przez dach. Z tego powodu dachy niewentylowane są zimne. Można się o tym przekonać na podstawie obserwacji ich zdjęć wykonanych kamerą termowizyjną. Kamery termowizyjne zamieniają promieniowanie podczerwone wysyłane przez badany obiekt na światło widzialne. Na wykonanych przez nie zdjęciach zimne miejsca są zazwyczaj ciemne (niebieskie), ciepłe...

Piotr Wolański, Katarzyna Wolańska Walory ekologiczne dachów zielonych i ich wpływ na klimat miasta

Walory ekologiczne dachów zielonych i ich wpływ na klimat miasta Walory ekologiczne dachów zielonych i ich wpływ na klimat miasta

Wprowadzenie na szerszą skalę dachów zielonych wpisuje się w strategię przeciwdziałania negatywnym skutkom zmian klimatu i poprawy jakości życia mieszkańców. Podstawowe funkcje dachów zielonych w odniesieniu...

Wprowadzenie na szerszą skalę dachów zielonych wpisuje się w strategię przeciwdziałania negatywnym skutkom zmian klimatu i poprawy jakości życia mieszkańców. Podstawowe funkcje dachów zielonych w odniesieniu do klimatu miasta to retencjonowanie wody opadowej, redukcja zanieczyszczeń powietrza, osłabianie negatywnych efektów zjawiska miejskiej wyspy ciepła oraz poprawa efektywności energetycznej budynków.

dr inż. Krzysztof Pawłowski, prof. uczelni Termomodernizacja budynków z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Termomodernizacja budynków z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku Termomodernizacja budynków z uwzględnieniem wymagań cieplno-wilgotnościowych od 1 stycznia 2021 roku

Termomodernizacja dotyczy dostosowania budynku do nowych wymagań ochrony cieplnej i oszczędności energii. Ponadto stanowi zbiór zabiegów mających na celu wyeliminowanie lub znaczne ograniczenie strat ciepła...

Termomodernizacja dotyczy dostosowania budynku do nowych wymagań ochrony cieplnej i oszczędności energii. Ponadto stanowi zbiór zabiegów mających na celu wyeliminowanie lub znaczne ograniczenie strat ciepła w istniejącym budynku. Jest jednym z elementów modernizacji budynku, który przynosi korzyści finansowe i pokrycie kosztów innych działań.

mgr inż. Krzysztof Patoka, Stefan Wiluś Zasady krycia dachu dachówkami ceramicznymi i betonowymi

Zasady krycia dachu dachówkami ceramicznymi i betonowymi Zasady krycia dachu dachówkami ceramicznymi i betonowymi

Artykuł powstał w oparciu o publikację „Fachowe zasady krycia dachów dachówkami ceramicznymi i betonowymi”, wydaną przez Polskie Stowarzyszenia Dekarzy jako „Wytyczne dekarskie. Zeszyt 3”.

Artykuł powstał w oparciu o publikację „Fachowe zasady krycia dachów dachówkami ceramicznymi i betonowymi”, wydaną przez Polskie Stowarzyszenia Dekarzy jako „Wytyczne dekarskie. Zeszyt 3”.

Najnowsze produkty i technologie

MediaMarkt Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję? Laptop na raty – czy warto wybrać tę opcję?

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór...

Zakup nowego laptopa to spory wydatek. Może się zdarzyć, że staniemy przed dylematem: tańszy sprzęt, mniej odpowiadający naszym potrzebom, czy droższy, lepiej je spełniający, ale na raty? Często wybór tańszego rozwiązania, jest pozorną oszczędnością. Niższa efektywność pracy, mniejsza żywotność, nie mówiąc już o ograniczonych parametrach technicznych. Jeśli szukamy sprzętu, który posłuży nam naprawdę długo, dobrze do zakupu laptopa podejść jak do inwestycji - niezależnie, czy kupujemy go przede wszystkim...

PU Polska – Związek Producentów Płyt Warstwowych i Izolacji Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie Płyty warstwowe PUR/PIR w aspekcie wymagań technicznych stawianych lekkiej obudowie

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do...

Rozwój technologii budowlanej w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat zmienił oblicze branży w Polsce, umożliwiając szybszą, tańszą i ekologiczną realizację wznoszonych obiektów. Wprowadzając szeroko do branży rewolucyjny i rewelacyjny produkt, jakim jest płyta warstwowa, zmodernizowaliśmy de facto ideę prefabrykacji i zamianę tradycyjnych, mokrych i pracochłonnych technologii wznoszenia budynków z elementów małogabarytowych lub konstrukcji szalunkowych na szybki, suchy montaż gotowych elementów w...

Balex Metal Sp. z o. o. System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

System rynnowy Zenit – orynnowanie premium System rynnowy Zenit – orynnowanie premium

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on...

Wielu inwestorów, wybierając orynnowanie, zwraca wyłącznie uwagę na kolor czy kształt rynien i rur spustowych. Oczywiście estetyka jest ważna, ale nie to jest głównym zadaniem systemu rynnowego. Ma on przede wszystkim bezpiecznie odprowadzać wodę deszczową i roztopową z dachu, a o tym decydują detale. Zadbała o nie firma Balex Metal. System rynnowy Zenit jest dopracowany do perfekcji. Równie świetnie się prezentuje.

BREVIS S.C. Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin Insolio - nawiewnik montowany bez konieczności frezowania szczelin

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego...

Nawiewniki okienne to urządzenia mechaniczne zapewniające stały, a zarazem regulowany dopływ świeżego powietrza bez potrzeby otwierania okien. Ich montaż to jedna z najprostszych metod zapewnienia prawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej, mechanicznej wywiewnej i hybrydowej (połączenie obu poprzednich typów). Wiele osób rezygnowało z ich instalacji z powodu konieczności ingerencji w konstrukcję ramy okna. Na szczęście to już przeszłość - od kilku lat na rynku dostępne są modele montowane na...

PETRALANA Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG Zastosowanie przeciwogniowe, termiczne, akustyczne – płyty PETRATOP i PETRALAMELA-FG

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury...

PETRATOP i PETRALAMELA-FG to produkty stworzone z myślą o efektywnej izolacji termicznej oraz akustycznej oraz bezpieczeństwie pożarowym garaży i piwnic. Rozwiązanie to zapobiega wymianie wysokiej temperatury z górnych kondygnacji budynków z niską temperaturą, która panuje bliżej gruntu.

VITCAS Polska Sp. z o.o. Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka? Jakich materiałów użyć do izolacji cieplnej kominka?

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala...

Kominek to od lat znany i ceniony element wyposażenia domu. Nie tylko daje ciepło w chłodne wieczory, ale również stwarza niepowtarzalny klimat w pomieszczeniu. Obserwowanie pomarańczowych płomieni pozwala zrelaksować się po ciężkim dniu pracy. Taka aura sprzyja również długim rozmowom w gronie najbliższych. Aby kominek był bezpieczny w użytkowaniu, należy zadbać o jego odpowiednią izolację termiczną. Dlaczego zabezpieczenie kominka jest tak ważne i jakich materiałów izolacyjnych użyć? Na te pytania...

Recticel Insulation Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz Płyty termoizolacyjne EUROTHANE G – efektywne docieplenie budynku od wewnątrz

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli....

Termomodernizacja jest jednym z podstawowych zadań podejmowanych w ramach modernizacji budynków. W odniesieniu do ścian docieplenie wykonuje się od zewnątrz, zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki budowli. Czasami jednak nie ma możliwości wykonania docieplenia na fasadach, np. na budynkach zabytkowych, obiektach z utrudnionym dostępem do elewacji czy na budynkach usytuowanych w granicy. W wielu takich przypadkach jest jednak możliwe wykonanie docieplenia ścian od wewnątrz.

Ocmer Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Jak wygląda budowa hali magazynowej? Jak wygląda budowa hali magazynowej?

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega...

Budowa obiektu halowego to wieloetapowy proces, w którym każdy krok musi zostać precyzyjnie zaplanowany i umiejscowiony w czasie. Jak wyglądają kolejne fazy takiego przedsięwzięcia? Wyjaśniamy, jak przebiega budowa hali magazynowej i z jakich etapów składa się cały proces.

Parati Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć Płyta fundamentowa i jej zalety – wszystko, co trzeba wiedzieć

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny,...

Budowa domu jest zadaniem niezwykle trudnym, wymagającym od inwestora podjęcia wielu decyzji, bezpośrednio przekładających się na efekt. Dokłada on wszelkich starań, żeby budynek był w pełni funkcjonalny, wygodny oraz wytrzymały. A jak pokazuje praktyka, aby osiągnąć ten cel, należy rozpocząć od podstaw. Właśnie to zagwarantuje nam solidna płyta fundamentowa.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Izolacje.com.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.izolacje.com.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.izolacje.com.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.