Kryteria oceny ścian zewnętrznych

Zmiany w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [9], wprowadzone od 1.01.2009 r. nie uporządkowały wymagań w zakresie ochrony cieplno-wilgotnościowej. Wiele aspektów i procedur jest niejasnych i budzi wątpliwości. W artykule zostanie przedstawiona propozycja sposobu oceny ścian zewnętrznych i ich złączy według kryterium cieplnego i wilgotnościowego.

Podstawowe wymagania cieplno-wilgotnościowe dla ścian zewnętrznych budynku zostały sformułowane w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [9]. Według jego zapisów podstawowym parametrem cieplnym ściany zewnętrznej jest współczynnik przenikania ciepła U. Jego wartości maksymalne zostały określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Dla ścian zewnętrznych stykających się z powietrzem zewnętrznym, niezależnie od rodzaju ściany, przy t_i > 16°C, Uk(max) wynosi 0,30 W/(m²·K). Pojawiają się jednak niejasności i wątpliwości: np. dla jakiej ściany (jak wybranej) należy przeprowadzić obliczenia współczynnika Uk dla danego budynku? Czy też: jak przyjmować wartości liniowego współczynnika przenikania ciepła mostka cieplnego? Innym parametrem cieplnym jest wskaźnik EP [kWh/(m²·rok)] określający roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz chłodzenia. Rozporządzenie [9] podaje maksymalne wartości EP w ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 w zależności od współczynnika kształtu A/V_e.
W zakresie oceny wilgotnościowej ścian zewnętrznych i ich złączy wymagania zostały sformułowane w § 321 rozporządzenia [9]: „§ 321.1. Na wewnętrznej powierzchni nieprzezroczystej przegrody zewnętrznej nie może występować kondensacja pary wodnej umożliwiająca rozwój grzybów pleśniowych. 2. We wnętrzu przegrody, o której mowa w ust. 1, nie może występować narastające w kolejnych latach zawilgocenie spowodowane kondensacją pary wodnej. 3. Warunki określone w ust. 1 i 2 uważa się za spełnione, jeśli przegrody odpowiadają wymaganiom określonym w pkt 2.2.4. załącznika nr 2 do rozporządzenia”.
Warunki spełnienia wymagań dotyczących powierzchniowej kondensacji pary wodnej podano w załączniku nr 2 do rozporządzenia [9]: „2.2.1. W celu zachowania warunku, o którym mowa w § 321.1. rozporządzenia, w odniesieniu do przegród zewnętrznych budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej i produkcyjnych, rozwiązania przegród zewnętrznych i ich węzłów konstrukcyjnych powinny charakteryzować się współczynnikiem temperaturowym f_Rsi o wartości nie mniejszej niż wymagana wartość krytyczna, obliczona zgodnie z Polską Normą dotyczącą obliczania temperatury powierzchni wewnętrznej koniecznej do uniknięcia krytycznej wilgotności powierzchni i kondensacji międzywarstwowej. 2.2.2. Wymaganą wartość krytyczną współczynnika temperaturowego f_Rsi w pomieszczeniach ogrzewanych do temperatury co najmniej 20°C w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej należy określać według rozdziału 5 Polskiej Normy, o której mowa w pkt 2.2.1., przy założeniu, że średnia miesięczna wartość wilgotności względnej powietrza wewnętrznego jest równa φ = 50%, przy czym dopuszcza się przyjmowanie wymaganej wartości tego współczynnika równej 0,72”.
W zakresie ochrony wilgotnościowej (kondensacja na wewnętrznej powierzchni przegrody, kondensacja międzywarstwowa) zaleca się stosowanie do wymagań normy PN -EN ISO 13788:2003 [8] powoływanej w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wiele dyskusji wywołuje wartość krytyczna czynnika temperaturowego f_Rsi = 0,72. Wykonane obliczenia na podstawie pracy zbiorowej [4] (dla Warszawy) wykazują, że wartość maksymalna czynnika temperaturowego z 12 miesięcy wynosi 0,789 (dla grudnia). Jego wartość zależy od wartości temperatur powietrza zewnętrznego dla dwunastu miesięcy roku (w zależności od położenia geograficznego), wilgotności powietrza zewnętrznego φ_e oraz temperatury powietrza wewnętrznego ti. Dlatego w celu dokładnej oceny złączy pod względem wilgotnościowym należy za każdym razem określać graniczny czynnik temperaturowy f_Rsi.