Projektowanie budynków niskoenergetycznych jako problem optymalnego ich kształtowania

Obowiązek obliczania charakterystyki energetycznej budynków spowodował zasadniczy wzrost zainteresowania projektantów problemem projektowania budynków o niskim zapotrzebowaniu na energię. Zaproponowana metoda tej oceny [1, 2] budzi wprawdzie poważne kontrowersje [3, 4], jednak samo zwrócenie uwagi na problem jest niewątpliwie cenne, bo może przyczynić się do zmniejszenia zużycia energii w sektorze komunalno-bytowym budownictwa. A jest ono bardzo duże (ok. 40% całkowitego zużycia energii).

Z zastrzeżeń do uregulowań prawnych [1, 2], w tym licznych dotyczących metodologii obliczania charakterystyki energetycznej, należy podkreślić wielokrotnie podnoszony [5] problem alternatywnego sformułowania wymagań stawianych budynkom. Ustawodawca uznał, że budynek spełnia stawiane mu wymagania, jeśli odpowiada wartościom granicznym U ≤ U_d albo E_p ≤ E_Pd. Miarą zapotrzebowania na energię i jej zużycia jest, oczywiście, tylko drugi warunek. Pierwszy natomiast jest wskazówką dotyczącą projektowania przegród zewnętrznych. Wskazówką bardzo cenną (szkoda tylko, że w odniesieniu do ścian nieprzezroczystych nie określono, czy dotyczy ściany z uwzględnieniem mostków termicznych, czy nie). Jeżeli celem wprowadzanych uregulowań prawnych jest zmniejszenie zapotrzebowania na energię, to oczywiste wydaje się, że te dwa warunki powinny być traktowane jako koniunkcja ograniczeń, nie zaś alternatywa. Proponowana metoda obliczania charakterystyki energetycznej budynków, podobnie zresztą jak inne propozycje ocen, dotyczą oceny istniejących lub zaprojektowanych obiektów. Nie stanowią, przynajmniej w obecnej formie, istotnej pomocy przy projektowaniu nowych budynków.

Trudno wymagać, by projektant przy opracowaniu każdego projektu, bez względu na wielkość zadania inwestycyjnego, przeprowadzał symulacje komputerowe lub rozwiązywał problemy optymalnego kształtowania związane z ochroną cieplną budynku. Powinien natomiast korzystać z odpowiedniego zbioru informacji dotyczących projektowania ochrony cieplnej budynku, informacji pomocnych w podejmowaniu decyzji. Dotyczy to decyzji pokazanych na rys. 1 i 2, zapewniających pozytywny wynik oceny energetycznej projektu i budynku.

Rys. 1. Ogólny schemat projektowania z uwzględnieniem wskazanych problemów ograniczenia zużycia energii w fazie eksploatacji

Rys. 2. Ogólny schemat procesu projektowania