Problem elektrowni jądrowej w Polsce pojawia się co pewien czas od roku 1989, kiedy to podczas obrad okrągłego stołu nie sprecyzowano postanowień co do kontynuowania programu rozwoju energetyki jądrowej. Jak natomiast wygląda sytuacja energetyki jądrowej na świecie 25 lat po katastrofie w Czarnobylu? Poniższy artykuł jest próbą opisu złożonego rynku energetyki jądrowej.
Najwięcej działających reaktorów jądrowych na świecie było w 2002 r. (444), natomiast w 2010 r. (stan na sierpień) było 441 działających reaktorów. Łącznie elektrownie atomowe były zainstalowane w 29 krajach, ich łączna moc wyniosła 374,633 GWe, co stanowiło łącznie 14 % energii produkowanej na świecie.
Polityka różnych państw wobec energetyki jądrowej. Legenda: ciemnozielony – państwa eksploatujące elektrownie jądrowe i planujące lub budujące nowe, jasnozielony – państwa eksploatujące elektrownie jądrowe ale nie planujące na razie budowy nowych, seledynowy – państwa eksploatujące elektrownie jądrowe i planujące likwidację energetyki jądrowej (obecnie BRAK), żółty – państwa budujące swoje pierwsze elektrownie jądrowe, jasnopomarańczowy – państwa planujące budowę pierwszych elektrowni jądrowych (w przypadku Włoch i Litwy jest to powrót do energetyki jądrowej), ciemnopomarańczowy – państwa rozważające budowę pierwszych elektrowni jądrowych, czerwony – państwa nie eksploatujące elektrowni jądrowych i nie planujące ich budowy.
Na przełomie XX i XXI w. oddano od użytku dwie elektrownie atomowe o mocy łącznej ponad 1 tysiąc megawatów, zamknięto natomiast cztery bloki, które łącznie dawały moc wynoszącą prawie 3 tysiące megawatów. Dla porównania w tym samym czasie uruchomiono fermy wiatrowe, które dały moc 60 tysięcy megawatów.
Prognozuje się , iż udział energii z elektrowni atomowej w całkowitej produkowanej energii będzie systematycznie spadał, w 2020 r. ma wynosić 9,1%, natomiast w 2030 r. już tylko 7,1%(Prognos AG, 2009).
Na dzień 4 marca br. na świecie są 442 elektrownie. Światowymi potentatami w energetyce jądrowej są USA (104 reaktory), Francja (58), a także Japonia (54) i Rosja (32).
Liczba reaktorów na świecie (marzec 2011 r.)
Jednak, nie zawsze liczba reaktorów przekłada się na duży udział energii z nich pochodzącej w stosunku do ogólnej sumy produkowanej energii. To Litwa (z udziałem rzędu 76%) zajmuje pierwsze miejsce pod względem udziału energii pochodzącej z rozszczepiania atomu w całkowitej ilości produkowanej energii, na dalszych miejscach są kolejno: Francja (75%), Słowacja (54%), Belgia (52%). W Japonii ten udział wynosi 29%, w Rosji 18%, natomiast w USA przy tak dużej liczbie elektrowni atomowych zaledwie 20% (dane na 2009 r.). Na takie zestawienie ma oczywiście wpływ zapotrzebowanie danego kraju na energię – dlatego przy niewielkim zapotrzebowaniu kraju takiego jak Litwa, już dwa bloki elektrowni jądrowej wystarczają, aby pokryć je w 76 %; odwrotnie wygląda sytuacja w USA.
Na przykładzie Stanów Zjednoczonych widać, że dalszy intensywny rozwój energii pochodzącej z rozszczepiania atomu stoi pod znakiem zapytania, dowodem na to jest fakt, iż od 1973 r. nie było zamówienia na reaktory, które nie byłoby później anulowane . Także w USA znajduje się najstarszy na świecie plac budowy reaktora - chodzi o budowę drugiego bloku elektrowni Watts Bar, kontynuowaną w roku 2007, około 40 lat po rozpoczęciu pierwszych prac - ma być ukończony w 2012 r., nakładem łącznie 2,5 mld USD.
Według Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA) budowanych jest 65 elektrowni atomowych, z czego 54 w Azji (stan na marzec 2011 r.). Większość z nich to jednak starsze projekty, które buduje się już od 10 lub nawet 20 lat i nie wiadomo, czy zostaną dokończone (tak jak ma to miejsce na przykład w przypadku Bułgarii i Słowacji w Europie) .
Aktualnie w Europie jest budowanych sześć elektrowni jądrowych; Olkiluoto (Finlandia), Flamanville(Francja), Mochovce oraz Belene (Bułgaria). O ile rozpoczęcie budowy elektrowni w Finlandii i Francji miało miejsce dość niedawno , to w przypadku Bułgarii i Słowacji budowa rozciągnęła się w czasie.
Widać, że tylko wysoko rozwinięte kraje stać na uruchamianie elektrowni jądrowych. Z powyższych danych wynika także pewna konkluzja co do kierunku rozwoju energetyki w Europie, bowiem tylko 6 z aktualnie budowanych 65 reaktorów znajduje się w Europie. Unia Europejska prowadzi jednak politykę propagującą bardziej odnawialne źródła energii niż elektrownie atomowe.
Mimo dużej popularności energii pochodzącej z rozszczepienia atomu (głównie w Azji), budowa kolejnych elektrowni jest skrzętnie ograniczana przez różnego rodzaju czynniki - podejście partii rządzących (Malezja, Tajlandia, Austria, Australia), zastrzeżenia na poziomie międzynarodowym, co do wykorzystania technologii atomowej (Izrael, Egipt), mocny sprzeciw społeczny (Włochy, Turcja), niesprzyjające warunki naturalne w postaci trzęsień ziemi (Indonezja), słabo wykształcona infrastruktura (Wenezuela). Natomiast podstawowe pytanie w kontekście budowy elektrowni jądrowej w Polsce to kwestia, czy nasz kraj stać pod względem ekonomicznym na takie wyzwanie, przy ciągle rosnącym zadłużeniu publicznym.
Niepokojące wydają się próby przedłużenia czasu eksploatacji elektrowni atomowych - planuje się bowiem wydłużenie pracy reaktorów nawet do 80 lat (np. w Stanach Zjednoczonych średni wiek reaktorów wynosi około 30 lat).
Ciekawe, że początkowo producenci zakładali eksploatację nie dłuższą niż właśnie 30 lat (aktualnie pozwolenia zezwalają na eksploatację reaktorów przez 60 lat, ale nie dotyczą one wszystkich działających siłowni). Takie działania mają oczywiście na celu czerpanie maksymalnych zysków ze starych, zamortyzowanych już elektrowni atomowych. Wraz z przedłużeniem okresów eksploatacji wzrasta zagrożenie, bo zużycie materiałów jest większe.
Bazując na powyższych informacjach, informacje o światowym renesansie energii atomowej wydają się być przesadzone. Jednak wątpliwości co do słuszności wykorzystania energii atomu, nadal jest dużo. Ogromne koszty budowy oraz zdaniem wielu duże koszty składowania odpadów radioaktywnych stawiają pod znakiem zapytania rentowność tego typu działań. Ryzyko zostanie przerzucone na państwo i obywateli. Zamknięto 127 reaktorów ze średnim wiekiem eksploatacji 22 lata, w 2006 r. zamknięto 8 reaktorów w Europie, przy uruchomieniu 2 i rozpoczęciu budowy 6 – te fakty wskazują na zupełnie inny kierunek zmian. Czas eksploatacji 40 lat osiągnie 95 reaktorów w 2015 r. Kolejne 192 zostanie odłączonych od sieci w 2025 r. Zatem warto jeszcze raz rzetelnie przeanalizować forsowaną przez rząd strategię wykorzystania energii atomowej.
Literatura:
[2] http://www.iaea.org/programmes/a2/
[3] Mez L., Schneider M. 2009, “Renesans energii atomowej?”
[4] Nuclear Technology Review 2010, International Atomic Energy Agency, Vienna
[5] Rosenkranz G. 2010 „Mity energetyki jądrowej. Jak oszukuje nas lobby energetyczne”, wydanie polskie: Fundacja im. Heinricha Bölla, Biuro Regionalne Europa Centralna, Warszawa.
.jpg)
