Aby zapewnić tarasom wymaganą odporność, należy dobrać odpowiedni rodzaj materiałów, zastosować właściwą kolejność warstw oraz prawidłowy rozstaw dylatacji.
Przykład uszkodzeń tarasu w wyniku błędów projektowych i wykonawczych
Analizowany taras znajduje się nad pomieszczeniami części niskiej (przeznaczonej na pomieszczenia usługowe) w budynku mieszkalnym zbudowanym w latach 90. (fot. 1). W budynku zaobserwowano zalewanie wodą części elewacji ścian budynku poniżej tarasu oraz powstawanie na powierzchni tarasu kałuż i zastoisk wodnych podczas letnich opadów. W wyniku eksploatacji tarasu w pomieszczeniach pod tarasami występowało zawilgocenie sufitów oraz ścian pionowych wewnętrznych oraz zewnętrznych niewykończonych dotychczas tynkami ściennymi i sufitowymi.
Układ warstw tarasu według dokumentacji projektowej przedstawiono na rys. 1. Warstwę nawierzchniową tarasu wykonano z płytek ceramicznych (gresowych) zamiast, jak na rys. 1, z lastriko. W trakcie oględzin zewnętrznych zaobserwowano pękanie płytek nawierzchniowych (fot. 2) spowodowane m.in. błędnym skonstruowaniem warstw tarasu, zwłaszcza ponad warstwą wodoszczelną. Przy takim rozwiązaniu warstw nawierzchniowych, jak pokazany na rys. 1, przyjmuje się, że woda opadowa, która przedostanie się do warstwy podpłytkowej, przesączy się przez nią do izolacji i będzie spływała do krawędzi tarasu.
Zgodnie z instrukcją ITB nr 404/2004 – Zeszyt 4 bezpośrednio na warstwie wodoszczelnej należy ułożyć warstwy poślizgowe „na sucho” lub na cienkiej warstwie talku z piaskiem mieszanych w proporcji 1:1, aby zapewnić oddzielną pracę izolacji wodochronnej i ułożonych na jej powierzchni warstw nawierzchniowych. Zamiennie jako warstwy poślizgowe można stosować folie polietylenowe o grubości min. 0,2 mm, papy asfaltowe itp. Na rys. 1 brakuje, niestety, danych technicznych dotyczących rodzaju materiału zastosowanego do wykonania izolacji wodochronnej (papa, lepik) oraz danych dotyczących rodzaju zastosowanego styropianu.
Spadki tarasu nie powinny być mniejsze niż 1,5–2%, przy czym według instrukcji ITB nr 404 ich min. wielkość wynosi 2%. Min. grubość gładzi ułożonej na warstwie termoizolacyjnej to 3,5 cm, a nie, jak na rys. 1, 3,0 cm. Nawierzchnię tarasu wykonaną z płytek gresowych pokazano na fot. 2. Widoczne nieregularne pęknięcia płytek spowodowane są brakiem dylatacji pionowych oraz niewłaściwym spadkiem w kierunku koryt i rynien odprowadzających wodę. Przyczyną największej koncentracji spękań płytek nawierzchni jest również występowanie w tych miejscach zastoisk wodnych.
Brak dylatacji pionowych powoduje także powstanie pęknięć nawierzchni oraz podłoża z gładzi cementowej, co ilustruje fot. 3. Według zaleceń ITB nawierzchnia z płytek odpornych na czynniki atmosferyczne powinna być podzielona łącznie z warstwą gładzi cementowej, na której została ułożona, na pola o wymiarach 1,5×1,5 m. Dylatacja konstrukcyjna – nieprawidłowa – między stropami części wysokiej budynku i części niskiej (strop tarasu) została przedstawiona na fot. 4 (widok od dołu). Na zdjęciu widoczna jest deska pozostawiona z czasu budowy, oddzielająca podczas betonowania stropy części wysokiej od części niskiej.
W wyniku długotrwałego zalewania dylatacji wodą opadową z nawierzchni tarasu nastąpiła korozja zbrojenia płyty stropowej oraz korozja betonu, co spowodowało widoczne odspojenie otuliny betonowej pod prętami zbrojeniowymi. Przesączająca się przez dolne rysy i pęknięcia płyty stropowej tarasu woda opadowa tworzy zacieki na dolnej powierzchni stropu, a węglan wapnia wypłukiwany z betonu wytrąca się w formie stalaktytów (fot. 5).
Przesiąkająca przez taras woda powoduje zalewanie i zagrzybienie pomieszczeń pod tarasem. W pomieszczeniach poniżej tarasu ściany konstrukcyjne części niskiej budynku nie są odpowiednio zdylatowane od części wysokiej. Ze względu na nierównomierne osiadanie obu części budynku na ścianach nośnych zaobserwowano liczne zarysowania. Zgodnie z instrukcją ITB nr 404 powinno się unikać spadków w tarasie powodujących przepływ wody przez dylatacje. W analizowanym przykładzie zaobserwowano spadki nawierzchni w kierunku dylatacji konstrukcyjnej (spadki przeciwne) zamiast spadków do rynien i rur spustowych na zewnątrz.
Ponadto według zaleceń ITB hydroizolację wywiniętą z tarasu na ścianę części wysokiej powinno się zabezpieczyć przed zniszczeniem wynikającym z osiadania części wysokiej i niskiej budynku. Można to zrobić np. przez doprowadzenie hydroizolacji do płaszczyzny ściany i wyprowadzenie na ścianę dodatkowego pasma klejonego na min. 15-centymetrowy zakład z warstwą wychodzącą z płaszczyzny tarasu.
Obecnie uszczelnienie dylatacji konstrukcyjnych wykonuje się za pomocą gotowych listew kompensujących wzajemne przemieszczenia elementów konstrukcji w postaci profili z elastycznego tworzywa z PVC. Na fot. 1 i 6 widoczne jest poziome spękanie muru attyki na poziomie stropu tarasu spowodowane brakiem dylatacji pionowych obwodowych, dylatacji pionowych pośrednich poprzecznych i podłużnych w nawierzchni tarasu oraz brakiem dylatacji pionowych ścianek attyki. W wyniku zniszczenia dolnych warstw ściany attyki zaobserwowano jej odchylenie od płaszczyzny pionowej.
Układ warstw tarasu oraz sposób ochrony warstwy wodoszczelnej
W większości dotychczasowych rozwiązań tarasu stosowana była taka kolejność warstw jak przedstawiona na rys. 1. Rozwiązanie to polega na ułożeniu bezpośrednio na izolacji wodoszczelnej ze spadkiem 1,5–2% warstwy wylewki cementowej o grubości 4–5 cm, a na niej wykładziny nawierzchniowej, np. płytek lub lastriko. Ze względu na ruchy termiczne oraz obciążenie warstw wierzchnich tarasu dochodzi do niszczenia wylewki i pękania płytek nawierzchni, co może być przyczyną przerwania ciągłości warstwy wodoszczelnej i wnikania wody opadowej w głąb płyty tarasu. Rozwiązanie to nie gwarantuje więc bezusterkowej eksploatacji tarasu.
W dawniejszych, przedwojennych realizacjach stosowano bardzo skuteczny sposób zabezpieczenia warstwy wodoszczelnej, polegający na układaniu na izolacji wodoszczelnej dachówek ceramicznych zaczepami (noskami) do dołu, tak aby między płaszczyznami ułożonych dachówek a izolacją powstawały szczeliny i przestrzenie powietrzne umożliwiające swobodny, grawitacyjny odpływ wody przesączającej się przez wylewkę po izolacji wodoszczelnej. Tak zbudowane przed wojną tarasy dotrwały do dnia dzisiejszego.
W obecnie stosowanych rozwiązaniach tarasów zabezpiecza się warstwę wodoszczelną w bardziej nowoczesny sposób, tzn. na warstwie izolacji układa się matę polietylenową z wytłoczeniami kubełkowymi. Mata ta ma dużą wytrzymałość na ściskanie, a kopulaste wytłoczenia tworzą puste przestrzenie nad warstwą wodoszczelną. Woda przesączająca się z warstwy podpłytkowej po przejściu przez otworki w macie spływa między wytłoczeniami po powierzchni warstwy wodoszczelnej do rynien odwadniających taras. Mata PE, której przekrój pokazano na rys. 2, oprócz funkcji odwadniającej pełni funkcję warstwy poślizgowej dla warstw nawierzchniowych narażonych na dużą rozszerzalność termiczną w wyniku nagrzewania powierzchni tarasu promieniami słonecznymi.
Brak warstwy poślizgowej jest przyczyną pękania nawierzchni z powodu różnic odkształceń termicznych warstw nawierzchniowych i warstwy termoizolacyjnej. Zastosowanie warstwy poślizgowej w postaci nowoczesnej maty z wytłoczeniami gwarantuje odpwiednie odwodnienie tarasu, większą trwałość nawierzchni przy zastosowaniu właściwego rozstawu dylatacji pionowych oraz stanowi warstwę ochronną i tzw. warstwę odcinającą dla warstwy wodoszczelnej.
| NASZA KSIĘGARNIA |
|---|
 |
| Jak wykonać taras i dach zielony? |
W tradycyjnym układzie warstw tarasu pod termoizolacją znajduje się warstwa paroizolacyjna ułożona na konstrukcji płyty stropowej (rys. 2). Warstwa ta chroni termoizolację przed zawilgoceniem wywołanym dyfuzją pary wodnej przepływającej z pomieszczeń do wewnętrznych warstw tarasu. W konstrukcji o odwróconej kolejności warstw (tzw. tarasach odwróconych) warstwa paroizolacji nie występuje – jej funkcję pełni warstwa wodoszczelna ułożona pod termoizolacją. Na rys. 2 przedstawiono przykład poprawnego układu warstw tarasu z nawierzchnią z płyt kamiennych z zastosowaniem warstwy poślizgowej z maty polietylenowej.
.jpg)
