Przedstawienie pełnego zakresu zastosowań PUR w budownictwie w tak krótkim omówieniu jest niemożliwe. Budownictwo bowiem to nie tylko materiały i technologie budowlane, lecz także maszyny i urządzenia, środki transportu i pojazdy samobieżne, wyposażenie wnętrz (meblarstwo i wnętrzarstwo), wykładziny, armatura i instalacje wodno-kanalizacyjne, izolacje kabli energetycznych i izolacyjne masy zalewowe, budowlana odzież robocza itp. W każdym z tych działów wszechobecne poliuretany występują pod różnymi postaciami (np. izolacje w lodówkach i zamrażarkach, piany montażowe i kleje, meble, materace, gąbki, siedzenia, podgłówki, deski rozdzielcze i kierownice w pojazdach budowlanych, sztuczna skóra i podeszwy w obuwiu roboczym, pasy taśmociągów, tkaniny i włókna techniczne, podkładki i uszczelki, koła zębate, tuleje, opakowania itd.).
PUR stanowią też najliczniejszą grupę tworzyw sztucznych i spośród nich wyróżniają się najbardziej wszechstronnymi właściwościami użytkowymi oraz najszerszym wachlarzem praktycznych zastosowań. Ich cechy fizykochemiczne i zalety użytkowe są tak zróżnicowane, że nie sposób jednoznacznie je definiować (zależą nie tylko od rodzaju tworzywa i proporcji składników w recepturach, ale również od warunków, w jakich przebiegają reakcje chemiczne). PUR potrafią skutecznie zastępować inne materiały, a w wielu wypadkach niemalże pozostają niezastąpione. Ich uniwersalność przekłada się na spektrum zastosowań. Łatwo je montować (wbudowywać) jako wyroby finalne bądź części składowe systemów technologicznych, maszyn i urządzeń. Można je także wytwarzać w warunkach „in situ”, a tworzywo powstaje wówczas w okresie kilku minut od zainicjowania reakcji chemicznej i uzyskuje zadane mu kształty nawet w temperaturach zbliżonych do pokojowej. Jego końcowe właściwości fizykochemiczne konstytuują się po zakończeniu technologicznego okresu przebiegu reakcji chemicznych (ostatecznego usieciowania tworzywa), którego kres warunkuje środowisko (głównie wartości temperatury, wilgotności powietrza, wpływ UV i inne czynniki.
Łatwość technologii wytwarzania PUR stała się powodem intensywnego rozwoju rynku dostawców niezbędnych systemów komponentów, urządzeń i maszyn do produkcji, producentów wyrobów oraz firm wykonujących usługi. Taka specjalizacja wytworzyła łańcuch kooperantów, gdzie wielkie firmy zajmują się syntezą chemiczną komponentów i ich dystrybucją, jednostki wytwórcze wytwarzają w blokach określone tworzywa do dalszego przerobu, a drobni wykonawcy wycinają z nich konkretne detale, zaś w przypadku PUR nakładanych w formie odlewów bądź natrysków wykonują usługi w oparciu o komponenty dostawców oraz park maszyn i urządzeń do ich nakładania.
Klasyfikacje wyrobów PUR
Wyroby PUR – w zależności od składu – mogą być np. wytwarzane i stosowane jako termoplasty oraz jako tworzywa reaktywne (poliaddycyjne chemo- i termoutwardzalne), a także polikondensacyjne. W opracowaniu celowo pominięto klasyfikacje uwzględniające skład chemiczny i właściwości fizykochemiczne, a informację ograniczono tylko do najbardziej czytelnych pod względem rynkowym. Ze względów praktycznych są to zatem klasyfikacje, które pozwalają rozeznać wyroby PUR według:
- warunków wytwarzania (uzyskiwane fabrycznie oraz „in situ”);
- struktury budowy (piankowe, inaczej gąbczaste, komórkowe i lite – PUR wtryskowy i wylewowy);
- właściwości fizykomechanicznych (sztywne i półsztywne duroplasty oraz półsztywne i elastyczne elastomery);
- ilości podstawowych komponentów (jedno- i dwuskładnikowe);
- wytrzymałości statycznej (konstrukcyjne, izolacyjne i uszczelniające)
- sposobu wytwarzania (lane, walcowane, sieciowane, włóknowe, powlekane i natryskowe);
- konsystencji (stałe i ciekłe).
W każdym z tych kryteriów dają się dodatkowo wyodrębniać podkategorie.
