W artykule przedstawione zostaną nowoczesne uszczelnienia i roboty ziemfne w odbudowie wałów przeciwpowodziowych na rzekach Odrze i Jezierzycy na terenie gminy Wińska w województwie dolnośląskim (dawniej wrocławskim). Roboty zostały wykonane przez: Towarzystwo Robót i Usług Lądowych TOREL Sp. z o.o. ze Zgorzelca oraz Przedsiębiorstwo Projektowo-Wykonawcze Inżynierii Wodnej INWOOD Sp. z o.o. z Wrocławia. Wykonawcą ziemnych robót hydrotechnicznych była firma Hydrobudowa 1 Wrocław Sp. z o.o. Projekty odbudowy wałów powstały na podstawie koncepcji opracowanej w koncernie NAUE-FASERTECHNIK GmbH & Co. KG – jednego z producentów geosyntetyków.
Koncepcja ta przewiduje zastosowanie maty wypełnionej piaskiem gliny bentonitowej jako warstwy uszczelniającej, a także geowłóknin: separacyjnej i wzmacniającej skarpy pod względem statycznym. Uszczelnienie skarpy odwodnej wału oraz części podłoża rzeki matą bentonitową ma na celu ograniczenie filtracji wód powodziowych bezpośrednio przez korpus wału, a tym samym wydłużenie drogi filtracji tych wód w kierunku zawala.
Metoda przekryć geotekstylnych jest tańsza i zdecydowanie mniej czasochłonna od stosowanych dotychczas uszczelnień mineralnych. Ponadto dzięki ograniczeniu dynamicznego przepływu wody filtrującej przez korpus wału mata bentonitowa wzmacnia jego stateczność oraz chroni przed erozją i rozmyciem wału, a dzięki dużej plastyczności (w odróżnieniu od geomembran) dobrze współpracuje z gruntem i nie wykazuje wrażliwości na występujące w korpusie wału niewielkie odkształcenia podłoża gruntu.
 |
| Fot. 1. Wyrwa w wale przeciwpowodziowym na Odrze z wybojem wodnym w podłożu |
W zakresie budowy instalacji główną zaletą tej metody jest szybkość i prostota jej zastosowania. Do robót nie jest wymagany ciężki sprzęt budowlany. Nie stosuje się łączenia spawaniem poszczególnych pasm mat uszczelniających, a postęp prac nie jest ściśle zależny od warunków atmosferycznych. Prace na terenie gminy Wińsko (fot. 1) polegały na zasypywaniu wybojów w podłożu oraz odbudowie korpusów wałów przeciwpowodziowych na odcinkach wyrw i rozmyć powstałych wskutek dynamicznego przepływu wód. Zniszczenia obejmowały odcinek prawobrzeżnego wału Odry o długości ok. 110 m, na jej 338 km w okolicach wsi Buszkowice, i odcinek prawobrzeżnego wału Jezierzycy o długości ok. 150 m, stanowiącej prawy dopływ Odry, w odległości ok. 1 km od jej ujścia.
Wyrwa w wale na Odrze miała długość ok. 80 m, natomiast na pozostałych 30 m wał był rozmyty. Wybój w podłożu wału rozciągał się na 80 m, maksymalna głębokość w przybliżeniu wynosiła 10 m poniżej powierzchni terenu, a jego kubatura – 13 600 m3. Wyrwa w wale na Jezierzycy i wybój w podłożu miały długość ok. 60 m, rozmycie wału wystąpiło na odcinku 90 m. Głębokość wyboju sięgała 7 m poniżej powierzchni terenu, a jego kubatura – ok. 11 000 m3.
 |
| Fot. 2. Przeciwpowodziowy „mur chiński” z worków wypełnionych piaskiem |
Powstała wyrwa w wale na Jezierzycy została jeszcze w trakcie trwania powodzi zabudowana „murem chińskim” składającym się z 40 tys. worków z piaskiem i tłuczniem. Do zakończenia prac remontowych na tym wale pozostawiono przejściowo worki z piaskiem jako zabezpieczenie terenu budowy przed ewentualnym zalaniem wodami Jezierzycy (fot. 2).
