Norma PN-ISO 9229:2005 – „Izolacja cieplna – Materiały, wyroby i systemy” definiuje otulinę jako „wstępnie uformowany wyrób o kształcie pierścienia cylindrycznego opcjonalnie rozcięty wzdłuż, w celu ułatwienia montażu” i rozszerza to pojęcie również o „płaskie elastyczne elementy, które mogą być montowane na zewnętrznej powierzchni rur”. Do otulin powinno się również zaliczać te materiały izolacyjne rozcinane lub owijane w postaci mat (otulające), które wykorzystywane są także do izolowania wszelkich powierzchni ścianek w przekroju tworzących figury zamknięte o kształcie innym niż koło, oraz sztywne izolacje składane z dopasowanych ze sobą fragmentów (tzw. łubki).
Tymi sposobami izoluje się przecież powierzchnie złącz zaworów, kolanka, podciągi, zasuwy itp. Otulinę stanowią też gotowe rękawy o średnicach wewnętrznych zgodnych ze średnicą izolowanego materiału, które są na niego nasuwane (nienacinane). Cechą szczególną otulin jest ich przystosowanie do izolowania takich zewnętrznych powierzchni przewodów i instalacji, których nie można wykonać za pomocą innych materiałów izolacyjnych płytowych i arkuszowych. Profil wewnętrznej powierzchni otuliny zachowuje dokładność jej przylegania do izolowanej płaszczyzny, a właściwy jej dobór (np. pod względem grubości izolacji) z powodzeniem spełnia oczekiwane zadanie.
W czym wybierać
 |
| Fot. 1. Widok otuliny instalacji grzewczych z nieodległej nam epoki. Rurę ocieplano, obkładając ją azbestem lub watą szklaną, owijano płótnem i gipsowano. |
 |
| Fot. 2. Przykład wymiany instalacji magistrali ciepłowniczej w szachcie z rur dawnego typu izolowanych watą szklaną/azbestem na rury preizolowane. |
Piankowe tworzywa sztuczne są znacznie efektywniejsze od niedawnych sposobów izolowania rur, gdzie otulinę wykonywano, nakładając azbest lub watę szklaną na ich powierzchnie, owijano je gałganami i gipsowano na mokro (fot. 1).
Utworzony w ten sposób pancerz podatny był na uderzenia i odpadał, odsłaniając warstwę izolacyjną. Jego powierzchnię łatwo pokrywał kurz i brud, co było niemożliwe do usunięcia. Wszelkie zakamarki z czasem stawały się siedliskiem dla robactwa i gryzoni (wilgoć bytowa i ciepło).
Izolacje azbestowo-gipsowe itp. jeszcze dzisiaj spotyka się w wielu piwnicach na instalacjach c.o. albo odkrywa przy remontach magistrali ciepłowniczych (fot. 2). Współcześnie stosowane otuliny wykonywane są z:
- wełny mineralnej: skalnej i szklanej,
- spienionych poliuretanów,
- spienionego polietylenu,
- komórkowych elastomerów (kauczuków syntetycznych).
Spotyka się także otuliny wykonane ze spienionego polistyrenu (styropianowe), izocyjanurowe (PIR), szklane, ceramiczne oraz z innych materiałów dopuszczonych do stosowania.
Podstawowym zadaniem otulin z wełny mineralnej (szklanej i skalnej) jest zabezpieczenie przewodów instalacyjnych przed emisją ciepła i dźwięków (tłumią hałas generowany przez wibracje instalacji spowodowane przepływem medium lub dźwiękami uderzeniowymi przenoszonymi przez obudowę przewodów), a także – na skutek niwelowania różnic termicznych na ich powierzchniach – ochrony przeciw kondensacji pary wodnej i zmianom liniowych instalacji (wydłużenia, względnie skurcze) na skutek wahań termicznych.
Dodatkowe zabezpieczenie (płaszcz) chroni otulinę i instalację przed uszkodzeniami mechanicznymi, a ludzi – przed ryzykiem poparzenia.
Współczynnik λ dla otulin z wełny zazwyczaj zawarty jest w zakresach 0,040–0,060 W/(m·K). Znaczna wytrzymałość termiczna wełny sprawia, że materiał ten jest wręcz niezastąpiony w przypadkach izolacji przewodów instalacyjnych wystawionych na działanie wysokich temperatur (izolacje instalacji urządzeń grzewczych, przeciwpożarowych, kominów i kanałów spalinowych), instalacji centralnego ogrzewania (w tym transport technologicznej przegrzanej pary wodnej), rurociągów itp.
Otuliny dobrze spełniają też zadania w izolacjach niskotemperaturowych (np. w instalacjach z wodą lodową), wodno-kanalizacyjnych, wentylacyjnych. Są one niepalne, chemicznie neutralne oraz odporne na degradację spowodowaną mikroorganizmami.
