Pobierz pełny numer IZOLACJI

Pełny numer IZOLACJI 1/2017 [PDF]

możesz pobrać BEZPŁATNIE - po prostu ZAREJESTRUJ konto w portalu

Skażenie mikrobiologiczne na zewnętrznych powierzchniach ocieplonych elewacji budynków

Czynniki sprzyjające rozwojowi skażenia mikrobiologicznego na powierzchni ocieplenia - czynniki środowiskowe
mgr inż. Paweł Gaciek  |  IZOLACJE 9/2018  |  16.10.2018
Poznaj przykłady skażenia mikrobiologicznego na zewnętrznych powierzchniach ocieplonych elewacji budynków
Poznaj przykłady skażenia mikrobiologicznego na zewnętrznych powierzchniach ocieplonych elewacji budynków
Archiwum autora

W otoczeniu budynku występuje ogromna ilość drobnoustrojów, z których część może mieć niekorzystny wpływ na estetykę i trwałość budynku.

Ciąg dalszy artykułu...

Czynniki sprzyjające rozwojowi skażenia mikrobiologicznego na powierzchni ocieplenia

Jest wiele uwarunkowań determinujących rozwój, specyfikę oraz intensywność skażenia mikrobiologicznego na powierzchni ocieplonych elewacji budynków. Generalnie wilgoć i cień, czyli brak dostępu promieni słonecznych, są głównym, choć oczywiście niejedynym katalizatorem wzrostu skażenia mikrobiologicznego na elewacjach.

Czynniki, o których wspomniano wyżej, zostały podzielone w opracowaniu na trzy podstawowe grupy, scharakteryzowane szczegółowo poniżej.

Czynniki środowiskowe

  • Wysoka wilgotność powietrza i wyższa średnia roczna temperatura powietrza
    Od wielu lat w środowisku naszego kraju pojawia się więcej ciągłych okresów, w których występują intensywne deszcze, wzrosła też średnia roczna temperatura powierza. Zimy od kilku lat charakteryzują się raczej przebiegiem wilgotnym niż mroźnym, a na pewno dni z bardzo niskimi temperaturami jest istotnie mniej niż kilkanaście lat wcześniej. Te wszystkie parametry pogodowe kształtują sprzyjający klimat dla rozwoju skażenia mikrobiologicznego na elewacjach.
FOT. 3. Nalot na ścianie budynku świadczący o agresji mikrobiologicznej; fot.: archiwum autora (P. Gaciek) FOT. 4. Nalot na cokole budynku powstały w wyniku zawilgocenia; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 3. Nalot na ścianie budynku świadczący o agresji mikrobiologicznej; fot.: archiwum autora  FOT. 4. Nalot na cokole budynku powstały w wyniku zawilgocenia; fot.: archiwum autora 
  • Brak prawidłowego "przewietrzenia" elewacji
    Z powodu specyficznej geometrii zabudowy w obrębie jednego budynku lub ich zespołu bardzo często obserwuje się tworzenie lokalnych przestrzeni o niekorzystnej cyrkulacji, powodującej niską intensywność przemieszczania się powietrza. W związku z tym zawilgocone rosą lub zalane deszczem części elewacji są osuszane znacznie później niż inne części ścian i dłużej pozostają wilgotne. W tych miejscach można zaobserwować pojawienie się skażenia mikrobiologicznego lub bardziej intensywny rozwój mikroorganizmów. Elewacje lepiej "owiewane" przez wiatr oraz wyższe partie budynku przeważnie nie wykazują dużej intensywności skażenia mikrobiologicznego na swojej powierzchni.
  • Wysoka, miejscowa wilgotność podłoża ściennego
    Niektóre części elewacji są narażone na cykliczne odpryskującą wodę deszczową, zaroszenie powierzchni nieosłoniętych od góry i zawilgocone skupionym strumieniem wody. W związku z tym utrzymują przez dłuższy czas wyższy stan zawilgocenia. Do takich "stale nawadnianych" miejsc należą:
    - części cokołowe budynków - FOT. 4,
    - części elewacji przylegające do różnych obróbek blacharskich bez opierzenia pionowego, daszków itp. - FOT. 5,
    - pasma w pionie pomiędzy oknami nieosłonięte parapetami - FOT. 6,
    - zacieki powstałe z różnych powodów - FOT. 7.
Fot. 5. Nalot nad daszkiem przylegającym do ściany; fot.: archiwum autora (P. Gaciek) FOT. 6. Pionowe pasma na elewacji budynku wzdłuż linii okien; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 5. Nalot nad daszkiem przylegającym do ściany; fot.: archiwum autora  FOT. 6. Pionowe pasma na elewacji budynku wzdłuż linii okien; fot.: archiwum autora
FOT. 7. Zaciek spowodowany zawilgoceniem wzdłuż biegnącego po ścianie przewodu; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 7. Zaciek spowodowany zawilgoceniem wzdłuż biegnącego po ścianie przewodu; fot.: archiwum autora
  • Wysokie stężenie zarodników mikroorganizmów w otaczającym środowisku
    Polska, pomimo niezbyt dużej powierzchni, charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem topograficznym (góry, wyżyny, niziny, dostęp do morza, jeziora). W związku z tym w poszczególnych regionach kraju mamy do czynienia ze specyficznym mikroklimatem. W przeszłości część obszaru Polski była nawet systematycznie zalewana przez wezbrane rzeki, co spowodowało silny rozwój skażenia mikrobiologicznego zasiedlającego przyległy do budynków teren oraz drzewa.
  • Występowanie na podłożu ściennym i w powietrzu substancji stanowiących pożywkę dla rozwoju skażenia mikrobiologicznego
    Duże zainteresowanie budzi od lat dyskusja nad tym, jaki wpływ na powstawanie skażenie mikrobiologicznego ma takie podłoże jak powierzchnia systemów ETICS. Odpowiedzi na to pytanie szuka się w laboratoriach mikrobiologicznych i chemicznych, gdzie obserwuje się wzrost i intensywność flory bakteryjnej oraz fauny roślinnej, na celowo zakażonych powierzchniach o różnych właściwościach.

W dużym uproszczeniu można stwierdzić, że lepsze podłoże do porastania przez glony i grzyby najczęściej stanowią powierzchnie z udziałem związków organicznym (tynki polimerowe, w tym akrylowe), podczas gdy podłoża o charakterze mineralnym (tynki mineralne) zawierające wapno, cement i inne substancje o bardzo wysokim pH są odporniejsze na porastanie przez wspomniane mikroorganizmy.

Jeśli jednak stwierdzimy, że na osadzanie się "zielonych nalotów" ma wpływ chłonność tynków (a to jest oczywiste), to pamiętajmy, że tynki mineralne są bardziej chłonne i porowate od polimerowych. Dlatego stosuje się tzw. biocydy i pestycydy jako substancje powierzchniowo czynne, które, jeżeli są we właściwy sposób wbudowane w materiały tynkarskie i farby, podwyższają ich odporność na skażenie mikrobiologiczne po utwardzeniu i związaniu. Jednak czas i intensywność powierzchniowego oddziaływania substancji biocydowych, czyli ich skuteczność, determinowana jest czynnikami zewnętrznymi oraz zależy od kompozycji recepturalnej tynków, w których są składnikiem, a także od rodzaju biocydu.

Czytaj też: Renowacja ocieplonych ścian trójwarstwowych >>>

W rzeczywistości sytuacja nie jest tak klarowna i jednoznaczna, na co wskazują niektóre opinie zasłyszane w środowiskach budowlanych. Należy podkreślić, że pewne podłoża mogą być po prostu bardziej podatne na porastanie z powodu swej specyfiki chemicznej (np. podłoża organiczne o odczynie pH zbliżonym do obojętnego lub lekko kwaśne).

Fot. 8. Porastająca organizmami mikrobiologicznymi rynna z PCV i blachy powlekanej; fot.: archiwum autora (P. Gaciek) FOT. 9. „Zielony nalot” na zadaszeniu szklanym; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 8. Porastająca organizmami mikrobiologicznymi rynna z PVC i blachy powlekanej; fot.: archiwum autora FOT. 9. "Zielony nalot" na zadaszeniu szklanym; fot.: archiwum autora

Z kolei glony, grzyby i porosty, z uwagi na specyfikę biologiczną, gorzej "tolerują" środowiska alkaliczne (mające wysokie pH, czyli odczyn zasadowy). W związku z tym rzadziej porastają podłoża (w tym również ściany) wykonane z materiałów zwierających w swoim składzie istotne dla kształtowania ich odczynu ilości cementu, wapna, szkła wodnego potasowanego itp. Odporność tych materiałów utrzymuje się jednak tylko do czasu, kiedy pH tego podłoża jest wystarczająco wysokie.

W przypadku obniżenia pH podłoża, co jest konsekwencją procesów starzeniowych (wypłukiwanie, zwietrzenie) lub utworzenia się "żyznej" warstwy buforowej, np. z brudu czy kurzu, tworzy się podłoże bardziej przyjazne rozwojowi "zielonych nalotów" i sytuacja zasadniczo się zmienia. Wówczas możemy obserwować porastanie praktycznie wszystkich elementów budynku, bez względu na strukturę powierzchni i rodzaj materiału, z jakiego są wykonane, co widać na FOT. 8, FOT. 9, FOT. 10, FOT. 11, FOT. 12, FOT. 13, FOT. 14 i FOT. 15.

FOT. 10. Zaatakowana „zielonym nalotem” blachodachówka; fot.: archiwum autora (P. Gaciek) FOT. 11. Porośnięta część elewacji zacienionej innym elementem budynku; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 10. Zaatakowana "zielonym nalotem" blachodachówka; fot.: archiwum autora  FOT. 11. Porośnięta część elewacji zacienionej innym elementem budynku; fot.: archiwum autora 
Fot. 12. Inwazja mikroflory na ścianach o ekspozycji nienasłonecznionej; fot.: archiwum autora (P. Gaciek) FOT. 13. Zielone plamy na części ściany osłoniętej roślinnością; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 12. Inwazja mikroflory na ścianach o ekspozycji nienasłonecznionej; fot.: archiwum autora  FOT. 13. Zielone plamy na części ściany osłoniętej roślinnością; fot.: archiwum autora
Fot. 8. Porastająca organizmami mikrobiologicznymi rynna z PCV i blachy powlekanej; fot.: archiwum autora (P. Gaciek) FOT. 15. „Baranek” – zbliżenie struktury; fot.: archiwum autora (P. Gaciek)
FOT. 14. Porastająca organizmami mikrobiologicznymi rynna z PVC i blachy powlekanej; fot.: archiwum autora FOT. 15. "Baranek" - zbliżenie struktury; fot.: archiwum autora

Trudno określić dokładnie, jak długo tynki cienkowarstwowe lub farby zachowają podwyższoną odporność na porastanie organizmami mikrobiologicznymi. W zasadzie należy stwierdzić, że jest to zależne od bardzo wielu czynników, które w niniejszym opracowaniu zostały wskazane i poddane analizie opartej na konkretnych przypadkach wystąpienia "zielonych nalotów".

  • Brak otwartej operacji słońca, zacienienie
    Zjawisko powstawania cienia jest oczywistym faktem w przyrodzie, oznaczającym brak dostępu promieni słonecznych do niektórych części budynku. Dla skażenia mikrobiologicznego to niezwykłe udogodnienie. Po pierwsze, gwarantuje zawilgocenie elewacji zacienionych dłużej niż wszędzie tam, gdzie operuje słońce, po drugie, chroni przed często niszczącym grzyby i glony bezpośrednim promieniowaniem UV, po trzecie, zapewnia brak szybkiego odparowania wilgoci z podłoża. Prawie zawsze skażenie mikrobiologiczne występuje wyłącznie na elewacjach północnych lub północno-zachodnich, sporadycznie również na zachodnich - raczej z uwagi na częściej zaciekające deszcze przy tej ekspozycji elewacji. Cień może rzucać na elewację inna część budynku (FOT. 11 i FOT. 12), inny obiekt, jak również roślinność (FOT. 13) czy okap dachowy, a nawet element instalacji odgromnikowej. Na elewacjach południowych, południowo-zachodnich oraz wschodnich (nasłonecznionych) glony, a nawet grzyby praktycznie nie występują w intensywności i formie kolorystycznej zagrażającej estetyce budynku.
  • Bliskie usytuowanie pól, łąk, drzew, krzewów, zbiorników wodnych, rzek
    Drzewa i inna bujna roślinność, o czym już wspomniano, mogą nie tylko zacieniać elewacje, ale również w czasie kwitnienia roztaczać pyłki, które osiadają na elewacji i stanowią pożywkę dla skażenia mikrobiologicznego. Ponadto rośliny podnoszą zawilgocenie powietrza poprzez proces parowania z powierzchni części zielonych oraz nasiąkliwej kory. Przeważnie są one również swoistymi "nosicielami skażenia" i "zarażają" elewacje. Sprzyjający mikroklimat do rozwoju grzybów i glonów tworzy także bliskość pól uprawnych, łąk (traw, ziół) i terenów zielonych. Występujące na elewacjach grzyby potrzebują mniej wilgoci niż glony, dlatego też ich większe kolonie znajdują się wyżej – tam, gdzie owiewanie wiatrem (przewietrzenie) jest większe. Przewaga glonów często obserwowana jest w miejscach, w których woda opadowa ścieka z elewacji albo na nią odpryskuje. Przeważnie jednak grzyby i glony występują na elewacjach jednocześnie.
DOŁĄCZ DO NEWSLETTERA – kliknij tutaj »
Artykuł pochodzi z: miesięcznika IZOLACJE 9/2018

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Jak wykonać hydroizolację w warunkach zimowych?


Sprawdź, jakie materiały sprawdzą się przy temperaturach rzędu –10, a nawet –20°C czytaj dalej »


Czego użyć, by podzielić pomieszczenie na dwa mniejsze?

Jak wybrać płytę styropianową w systemie ETICS?

x
czytaj dalej »

Jakość izolacyjności termicznej systemu ETICS, zależy od materiału termoizolacyjnego, użytego w tym systemie. czytaj dalej »

Building Information Modelling - dowiedz się więcej »

BIM odnosi się do programów, które wspomagają projektowanie. Ich działanie polega na... czytaj dalej »

 


Dobierz najlepszy materiał ociepleniowy. Sprawdź »

Zarabiaj pieniądze sprzedając prąd »

Inwestorzy szukają wciąż lepszych, mocniejszych i bardziej wytrzymałych, a przede wszystkim bezpiecznych dla zdrowia produktów. Gdzie je znaleźć? czytaj dalej » Wszystkie znane obecnie źródła energii, poza energią geotermalną i atomową, są pośrednio efektem działania promieniowania słonecznego... czytaj dalej »

Szybki i skuteczny sposób na renowację pokrycia dachowego »

Dach to obok ścian zewnętrznych jedna z najważniejszych przegród w budynku. Jednak wieloletnia eksploatacja często powoduje obniżenie jego szczelności i trwałości... czytaj dalej »

 


Jak efektywnie uszczelnić okna?

Innowacyjne płyty styropianowe w formie "kanapki" »

Przy ocieplaniu zapomina się o tym, że bardzo duży ubytek ciepła następuje w wyniku ubogiej lub źle położonej izolacji framugi okiennej...
czytaj dalej »

Chroniona prawem patentowym metoda powstała dzięki wdrożeniu energooszczędnej nowatorskiej technologii produkcji z odzyskiem ciepła i redukcją strat w procesie czytaj dalej »

Termomodernizacja pomoże w walce ze smogiem?

Smog to temat bardzo nośny w mediach, zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy w powietrzu unoszą się "efekty" palenia byle czymczytaj dalej »


Szukasz rzetelnego wykonawcy osuszania? Sprawdź »

Farby do wnętrz i elewacji - jakie powinny być?

Tu nie ma miejsca na błąd. Liczą się tylko najlepsze decyzje, tym bardziej, że często remont... czytaj dalej » W 2002r. rynek farb fasadowych został zrewolucjonizowany przez farbę zolowo-krzemianową, która bazuje na całkowicie nowatorskiej koncepcji spoiw, dzięki czemu... czytaj dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
11/12/2018

Aktualny numer:

Izolacje 11/12/2018
W miesięczniku m.in.:
  • - Izolacje w niskich temperaturach
  • - Prace hydroizolacyjne w okresie zimowym
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.