Pobierz pełny numer IZOLACJI

Pełny numer IZOLACJI 6/2018 [PDF]

możesz pobrać BEZPŁATNIE - po prostu ZAREJESTRUJ konto w portalu

Grunty i farby podkładowe – błędy i braki w wymaganiach norm oraz problemy jakościowe

dr inż. Artur Pałasz  |  IZOLACJE 1/2013  |  10.09.2014  |  1
Grunty i farby podkładowe – błędy i braki w wymaganiach norm oraz problemy jakościowe | Primer paints and dispersion primers – flaws and omissions found in the requirements imposed by norms, and quality problems
Grunty i farby podkładowe – błędy i braki w wymaganiach norm oraz problemy jakościowe | Primer paints and dispersion primers – flaws and omissions found in the requirements imposed by norms, and quality problems

Obecnie gruntuje się niemal wszystkie rodzaje podłoży, a w dodatku często wykorzystuje się do tego produkty niedostatecznej jakości.

Oba zagadnienia – zasadność stosowania środków gruntujących w zależności od podłoża oraz określanie czynników wpływających na jakość tych wyrobów – okazują się problematyczne.

Zgodnie z definicją zawartą w normie PN-78/C-01700 [1] gruntowanie to malowanie podłoża farbą do gruntowania. Niegdyś termin ten odnosił się w zasadzie tylko do pokrywania powierzchni stali farbą podkładową przeciwrdzewną czy malowania drewna pokostem lnianym. Dzisiaj pod pojęciem tym rozumie się pokrywanie podłoży mineralnych roztworami dyspersji polimerowych.

Dokumenty odniesienia – PN i TWT

Wymagania wobec gruntów zawarte są przede wszystkim w normie PN-C-81906:2003 [2]. Dla wyrobów rodzaju III – gruntów – określa się trzy wymogi techniczne:

  • gęstość (brak postawionego wymagania, do uzgodnienia między stronami);
  • zdolność do rozcieńczania wodą (próbka gruntu rozcieńczona wodą 1:1 zaraz po wymieszaniu nie może wykazywać rozwarstwienia);
  • zawartość suchej pozostałości co najmniej 10% wag.

Tak małe wymagania powodują, że spełnia je niemalże każdy co najmniej 10-procentowy roztwór, np. soli kuchennej, węglanu sodu itp. W normie nie sformułowano żadnych warunków pozwalających określić, czy dany produkt ma rzeczywiście własności gruntujące.

Przeczytaj też: Kiedy środek gruntujący jest naprawdę środkiem gruntującym

Problemem określania jakości gruntów zajął się Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Farb, Klejów i Polimerów „Spektrochem”, który sygnuje swoimi atestami dobre jakościowo grunty wytwarzane w Polsce. W ciągu ostatnich lat w placówce tej przebadano większość znajdujących się na rynku polskim gruntów dyspersyjnych oraz farb podkładowych.

Przeprowadzono także ponad 300 doświadczeń polegających na przygotowaniu próbek gruntów z różnorodnych dyspersji polimerowych. Metodykę badawczą zaczerpnięto z wymagań normy PN-C-81906:2003 [2], rozszerzono ją jednak o wymagania opisane w opracowanych przez Spektrochem w 2006 r. Tymczasowych Warunkach Technicznych (TWT) nr 4 [3].

Wymagania określone w tym dokumencie mogą być normami przedmiotowymi wyrobów, w doniesieniu do których nie istnieją żadne państwowe kryteria jakościowe, lub gdy opracowane kryteria (polskie normy) zawierają istotne błędy lub/i braki.

Mity i nieporozumienia

ABSTRAKT

W artykule przybliżono problematykę jakości środków gruntujących i farb podkładowych oraz zasadność gruntowania w zależności od podłoża. Wskazano na błędy i nieścisłości polskich norm oraz obalono niektóre mity dotyczące właściwości tych wyrobów.

The article approaches the quality problems of primer paints and dispersion primers, as well as the problem of substrate priming validity, depending on the type of substrates. The article also identifies flaws and omissions found in the Polish Norms, as well as tackles some myths surrounding the aforementioned products.

W związku z lapidarnością zapisów normy PN-C-81906:2003 [2] istnieje wiele niejasności, a także błędnych informacji dotyczących gruntów i farb podkładowych. Należy do nich m.in. przekonanie o zasadności gruntowania wszelkiego rodzaju podłoży, mit o zdolności gruntów do zmniejszania zużycia farb nawierzchniowych, a także o ścisłej zależności jakości gruntu od suchej pozostałości.

Typ podłoża a zasadność gruntowania

Zgodnie z wytycznymi Spektrochemu grunt ma związywać pozostałości pyłu i kurzu na podłożu (np. po szlifowaniu), słabe i luźne powierzchniowo powierzchnie oraz (poniekąd) zmniejszać szybkość wysychania farb nawierzchniowych. Jeśli natomiast tynk jest słaby, osypliwy i kruchy, to sam zabieg gruntowania nie pomoże.

Stosowanie gruntów jest zasadne tylko tam, gdzie rzeczywiście wymaga tego podłoże. W TABELI 1 wymieniono podłoża, na których stosowanie gruntu jest wskazane (+), dopuszczalne
(+/–) lub całkowicie niezasadne (–).

DOŁĄCZ DO NEWSLETTERA – kliknij tutaj »

Z tynków cementowych i cementowo-wapiennych pył i kurz można usunąć przez spłukanie powierzchni czystą wodą wodociągową. Gruntowanie tych podłoży nie jest więc wskazane.

W instrukcjach z lat 80. dotyczących malowania farbami dyspersyjnymi można znaleźć zalecenia, by tego typu powierzchnie przed malowaniem obficie zmoczyć i malować mokre, lecz nieociekające, tzw. jednolicie ściemniałe.

Pozwala to na wolniejsze wysychanie farby nawierzchniowej, nawet jeśli ma ona słabą retencję wody. Do dziś w normach przedmiotowych farb dyspersyjnych zaleca się, by przed otrzymaniem powłok do badań na płytkach cementowych moczyć je przed malowaniem. Jeżeli farba dyspersyjna ma dobrą retencję wody, gruntowanie jest zbędne.

W wielu przypadkach warto rozcieńczyć farbę nawierzchniową wodą pitną w ilości do 30% i malować pierwszą warstwę tak przyrządzonym „gruntem”. Całkowicie niezasadne jest natomiast gruntowanie istniejących powłok malarskich z farb dyspersyjnych.

Jeśli bowiem wykazują one przyczepność do podłoża, to znaczy, że mogą być malowane. W razie złej przyczepności powłoki należy po prostu usunąć, zamiast wzmacniać je za pomocą gruntów.

Bezwzględnie gruntowania wymagają tynki gipsowe, które zazwyczaj się pylą, a po ich przetarciu pozostają ślady na dłoni. Takich podłoży nie powinno się moczyć, ponieważ prowadzi to do rozmoczenia tynku. Z kolei wyprawy/powłoki otrzymane ze szpachlówek polimerowo-gipsowych czy chociażby szpachlówek dyspersyjnych można pokrywać bez gruntowania.

Płyty gipsowo-kartonowe tworzące rdzeń gipsowy obłożony obustronnie kartonem nie wymagają gruntowania, ponieważ karton jest już zaimpregnowany przez producenta płyt. Gruntowane powinny być za to miejsca łączeń płyt, wykonane zazwyczaj szpachlówkami gipsowymi.

Niejednorodność takiej powierzchni (płyty – karton ze spoinami gipsowymi) przekłada się na niejednorodną chłonność. Należy ją wyrównać, a więc zagruntować spoiny między płytami.

Jest to wskazane, ponieważ nawet farby mające bardzo dobrą retencję wody nie poradzą sobie z tym problemem: woda szybciej wsiąknie w spoinę gipsową niż w karton, szybciej utworzy się tam powłoka, a w konsekwencji widoczne będzie miejsce złączenia się powłoki wysychającej w różnym czasie.

Niektórzy twierdzą, że wynika to ze złej jakości krycia farb lub wad płyt gipsowo-kartonowych. Nie jest to jednak prawda – problem ten związany jest z nierównomierną chłonnością dwóch odmiennych podłoży i retencją wody w farbie nawierzchniowej.

Wątpliwości budzi również gruntowanie podłoży, na których mają być układane płytki, np. wylewek cementowych. Jeżeli klej do płytek ma właściwie dobrane dodatki reologiczne, mające dobrą retencję wody, to płytki układa się sprawnie, klej nie wysycha zbyt szybko i przez długi czas możliwa jest korekta ułożenia.

Wysychanie i zużycie farb nawierzchniowych

Wpływ na wysychanie farb nawierzchniowych nakładanych na zagruntowane podłoże zależy w bardzo małym stopniu od gruntu. Uzależniony jest natomiast od rodzaju i jakości dyspersji polimerowej użytej w farbie, a przede wszystkim – od dodatku reologicznego, zapewniającego odpowiednią lepkość, parametry aplikacyjne itp.

POBIERZ E-BOOK [bezpłatnie]
warunki techniczne
Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki
– stan na 2014 r.

Dodatki reologiczne mają zróżnicowaną retencję wody, a więc różnią się szybkością oddawania wody do ssącego podłoża. Niska retencja, czyli szybkie oddawanie wody z farby do podłoża, zwykle oznacza utrudnione malowanie – farba opornie się rozprowadza, trudno łączy się pasy technologiczne i wykonuje poprawki.

Dodatki reologiczne wykazujące dobrą retencję wody powoli oddają wodę do podłoża i tym samym umożliwiają łatwe malowanie, łączenie pasów i wykonywanie poprawek. Z tego powodu w normie PN­‑C­‑81914:1998 [4] wskazano, by czas wysychania powłok wynosił do 3 godz. Niestety zwykle wynosi on od kilkunastu minut do 1,5 godz.

Z wysychaniem i retencją wody związany jest mit o zdolności gruntów do zmniejszania zużycia farb nawierzchniowych. Większość obecnie produkowanych farb ma bardzo dużą lepkość i niewłaściwie dobrane dodatki reologiczne. Jeżeli lepkość utrudnia malowanie i dodatkowo słaby dodatek reologiczny szybko odda wodę do podłoża, to nakładane są bardzo grube warstwy, co przekłada się na wysokie zużycie farby.

Dużą lepkość mają zwłaszcza farby jednokrotnego krycia; nie da się ich nanieść w cienkiej warstwie, co sprawia, że dobrze kryją. Dzieje się tak jednak dzięki grubości powłoki, a nie zawartości kryjącego pigmentu.

Zużycie farb nawierzchniowych nie ma tymczasem nic wspólnego z gruntowaniem, ponieważ w malowane podłoże wnika woda, a nie farba. Jeżeli farba nawierzchniowa szybko odda wodę (ma słabą retencję wody), to powłoka nie będzie miała dostatecznie dużo czasu, aby dobrze rozlać się po podłożu i zniwelować tzw. sznary, czyli ślady po pędzlu.

Jeżeli farba ma dobrą retencję wody, a więc długo oddaje ją do podłoża, gruntowanie jest zbędne. W zasadzie można uznać, że gruntowanie jest potrzebne tylko pod niedostatecznie dobre jakościowo farby nawierzchniowe.

Jeżeli natomiast problemem jest nierównomierna chłonność podłoża (np. tynku cementowego), to naniesienie jednej warstwy czy dwóch warstw gruntu tego nie wyrówna. Dopiero kilku- bądź kilkunastokrotne gruntowanie ujednoliciłoby chłonność podłoża, ale jednocześnie doprowadziłoby do utworzenia widocznej powłoki gruntu.

Zawartość suchej pozostałości

W związku z wymaganiem normy PN-C-81906:2003 [2] powstał pewien mit dotyczący zawartości suchej pozostałości w gruntach. Sucha pozostałość, czyli inaczej zawartość substancji nielotnych, to ta część wyrobu, która pozostaje po odparowaniu części lotnych (tu wody) i tworzy powłokę.

W gruntach tą pozostałością jest polimer pochodzący z dyspersji polimerowej. Norma PN-C-81906:2003 [2] stawia wymaganie, by grunt zawierał co najmniej 10% suchej pozostałości. Tymczasem, jak wynika z wieloletnich badań Spektrochemu, jakość gruntu nie zależy jednoznacznie od tego czynnika, ale od wielu innych własności, których nie określono w normie, zostały za to ujęte w TWT nr 4:2006 [3].

Określanie jakości gruntu

Doświadczenie Spektochemu w technologii, badaniach oraz ocenie jakościowej, a także obszerna baza danych dotyczących właściwości gruntów i farb podkładowych znajdujących się na rynku pozwalają obalić nieprawdziwe tezy dotyczące tych materiałów.

Pełne określanie jakości gruntów dyspersyjnych wymaga oznaczenia wielu właściwości i zastosowania określonych metod badawczych. Zdaniem Spektochemu istotne są zwłaszcza zdolność gruntu do wiązania porowatego podłoża, do wzmacniania podłoża, odporność powłoki gruntu na wodę, przepuszczalność pary wodnej, przyczepność międzywarstwowa, przydatność do stosowania w obniżonej temperaturze, pozostałość na sicie, starzenie się gruntu, jego zdolność do rozcieńczania wodą, a także odczyn pH.

Wymienione wymagania i ich metody badawcze zostały opisane w normie przedmiotowej TWT nr 4:2006 [3]. W dokumencie tym podano także inne wymagania, dotyczące m.in. gęstości oraz czasu wypływu ze standardowego kubka wypływowego. Oznaczenia te mają wpływ na powtarzalność partii. Nie mają jednakże większego znaczenia jakościowego.

Zdolność do wiązania porowatego podłoża

Oceny tej dokonuje się na znormalizowanym węglanie wapniowym ubitym w znormalizowany sposób w szalce Petriego. Zarówno stopień ubicia, jak i zastosowany węglan mają bardzo duże znaczenie ze względu na powtarzalność uzyskiwanych wyników.

Na przygotowany, ubity węglan wapnia w szalce ustawiony na wadze analitycznej wkrapla się określoną normą ilość badanego gruntu. Wkroplenia wykonuje się w 4–6 miejscach. Tak przygotowaną próbkę pozostawia się w warunkach laboratoryjnych na 96 godz. Po tym czasie wyjmuje się utworzone grudki i ostrożnie oczyszcza z niezwiązanych części węglanu wapniowego, a następnie waży na wadze analitycznej.

Uśrednione wyniki służą do oznaczenia masy gruntu, jaka jest w stanie związać 1 g podłoża porowatego. Im wyższy wynik, tym lepszy jakościowo grunt. Norma TWT nr 4:2006 [3] wymaga, aby 1 g gruntu wiązał co najmniej 3 g podłoża. To oznaczenie pokazuje pierwszą z najważniejszych cech gruntu, która – jak wynika z badań Spektrochemu – nie zwiększa się wraz ze zwiększaniem suchej pozostałości.

Zobacz także: Jak przyklejać okładziny ceramiczne na trudne podłoża?

Bardzo ważne jest, by do produkcji gruntu zastosować dyspersję polimerową umożliwiającą związanie jak największej masy podłoża. Prawie zawsze okazuje się, że dyspersje polimerowe wiążą grunt do określonego poziomu, po czym zwiększanie stężenia polimeru w gruncie (więc i zwiększanie suchej pozostałości) nie powoduje zwiększania wiązania podłoża, a często nawet przynosi odwrotny skutek.

Z tego powodu uzależnianie jakości gruntu od suchej pozostałości jest dużym błędem i może być krzywdzące dla tych producentów, którzy stosują niewielkie ilości dyspersji nie z oszczędności, lecz z powodu wiedzy na temat działania tych składników.

Trzeba także podkreślić, że nie wszystkie dyspersje polimerowe nadają się do produkcji gruntów o wysokiej jakości. Można nawet twierdzić, że najlepsze grunty sporządzane są na dyspersjach polimerowych, które nie są przeznaczone ani do gruntów, ani do produkcji farb dyspersyjnych.

Oczywiście, na rynku dostępne są zarówno grunty mające małe ilości suchej pozostałości uzyskane ze słabych dyspersji i niemające w zasadzie żadnych własności wiążących, jak i grunty mające suchą pozostałość rzędu 15% m/m, a wiążące jak dobre jakościowo grunty o suchej pozostałości 3% m/m.

Warto ponadto nadmienić, że nie istnieją grunty tzw. głęboko penetrujące. Grunt ma bowiem wiązać i wzmacniać, a nie penetrować. Dotyczy to zwłaszcza gruntów sporządzanych na tzw. drobnoziarnistych dyspersjach polimerów, tj. takich, których rozmiar cząstki polimeru oscyluje w granicach 70–80 nm. Takie grunty nie wiążą zazwyczaj zbyt dobrze podłoża, a ich sporządzanie za pomocą wymieszania dyspersji drobnej z tradycyjną jest bezzasadne.

Ponadto bardzo ważne jest, by badanie wiązania podłoża wykonywać dla gruntu w postaci roboczej, tj. po rozcieńczeniu (jeśli producent je zaleca). Nie warto wykonywać badania na gruncie o suchej pozostałości np. 12%, który jest rozcieńczany w stosunku 1:6 przed użyciem. Trzeba go najpierw w takim stosunku rozcieńczyć i dopiero wtedy wykonać wszelkie badania dotyczące własności gruntująco-wzmacniających.

W TABELI 2 umieszczono wyniki badań gruntów dostępnych na rynku ze wskazaniem suchej pozostałości i zdolności do wiązania podłoża. Dane te świadczą o tym, że sucha pozostałość nie zależy od zdolności wiązania podłoża.

Opracowanie dobrego jakościowo gruntu jest często trudniejsze od opracowania farby dyspersyjnej. Warto o tym pamiętać, gdyż tylko uwzględnienie wszystkich czynników jakościowych pozwala na produkcję wyrobu optymalnego cenowo i jakościowo.

Z danych zawartych w TABELI 2 wynika, że grunt ma optymalną zdolność wiązania podłoża przy suchej pozostałości 5,50% m/m. Przy większej suchej pozostałości uzyskane wyniki mają prawie niezmienną wartość. W takim wypadku producent gruntu może produkować go w postaci gotowej do użycia, tj. o suchej pozostałości na poziomie 5,50% m/m lub w postaci koncentratu do rozcieńczania, jednakże do powyższego poziomu, ponieważ tylko wtedy ma on najlepsze własności gruntujące przy optymalnej cenie.

Należy wyraźnie zaznaczyć, że wyników tych nie można odnosić do wszystkich dyspersji polimerowych. Dla każdej dyspersji należy wykonać oddzielnie komplet badań według TWT nr 4:2006 [3].

Artykuł pochodzi z: miesięcznika IZOLACJE 1/2013

Komentarze

(1)
maxxym | 16.03.2015, 21:40
Artykuł właścicwie bez wartości, gdyż nie podaje konkretnych nazw handlowych badanych produktów.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Nowy, dostępny 24h na dobę sklep budowlany. Sprawdź »


Typowe zastosowania obejmują budynki rolnicze i magazynowe, budynki mieszkalne czy hale, gdzie wymagana jest... ZOBACZ »


Czy przysługuje Ci dofinansowanie na termomodernizację domu?


Dowiedz się, na czym polega rządowy program „Czyste Powietrze”, i sprawdź, czy przysługują Ci dotacje... ZOBACZ »


W 3 prostych krokach zaprojektuj elewację »

Jak uzyskać pełne uprawnienia architektoniczne?

Łatwo i szybko dobierz optymalny system elewacyjny dla budynku... czytaj dalej » Co zrobić, by samodzielnie wykonywać zawód architekta w Polsce i UE? czytaj dalej »


Zgarnij bony o wartości 100zł. Zobacz jak »

Tłumienie dźwięków uderzeniowych i drgań budynków. Zobacz »

3 kroki do Super CashBack
czytaj dalej »

Zapewnienie dobrej wibroakustyki dla budynku to coraz częściej wyzwanie dla świadomych i wymagających... czytaj dalej »

Czym skutecznie zaizolować fundament?

Zadaniem hydroizolacji jest zablokowanie dostępu wody i wilgoci do wnętrza obiektu budowlanego. Istnieje kilka rodzajów izolacji krystalizujących, a ich znajomość ułatwia zaprojektowanie i wykonanie szczelnej budowli. czytaj dalej »

 


Jak zapewnić trwałość mocowania elewacji?


Wsporniki przejmują ciężar muru i za pomocą zabetonowanych szyn kotwiących lub kotew przekazują go na ścianę nośną... ZOBACZ »


Czego jeszcze nie wiesz o ognioodporności płyt PIR?

Jak usunąć wilgoć ze ścian?

W zależności od wymagań izolacyjności, czy odporności ogniowej możemy dobrać odpowiedni rodzaj płyt...
czytaj dalej »

Wilgoć pojawiająca się w budynku i związana z nią pleśń szkodzą naszemu zdrowiu, powodują wyższe rachunki za ogrzewanie i niszczą mury. czytaj dalej »

Jak wykonać trwałe posadzki?

Jakich technologii oraz materiałów użyć do wykonania podłóg przemysłowych, naprawy betonów lub przeprowadzenia renowacji posadzek?  czytaj dalej »


Dowiedz się więcej o hydroizolacji dachów »

Popularność tego materiału rośnie. Dlaczego?

Dostarczamy innowacyjne systemy hydroizolacji oraz pokryć dachowych, mające na celu zmianę sposobu życia i pracy naszych klientów... czytaj dalej » To nowoczesny materiał termoizolacyjny, który zdobył... czytaj dalej »

Jak powstają konstrukcje nowoczesnych hal stalowych?


Jak powstają konstrukcje nowoczesnych hal stalowych? ZOBACZ »


Fakty i mity na temat szarego styropianu »

Szukasz wpustu balkonowego dobrej jakości?

Od kilku lat rośnie popyt na styropiany szare. W Niemczech i Szwajcarii większość spr... czytaj dalej » Wpust balkonowy prosty, wpust balkonowy skośny, ogrzewany lub nieogrzewany? Co wybrać? czytaj dalej »

Jak zatrzymać ciepło i ochronić dom przed zimnem?


Komfortowy i energooszczędny dom zapewnia swoim mieszkańcom izolację od gorąca, zimna, hałasu oraz... wysokich rachunków za ogrzewanie i klimatyzację... ZOBACZ »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
Alpha Dam Alpha Dam
O FIRMIE Alpha Dam Sp. z o.o. produkuje od ponad 10 lat profesjonalne materiały wodochronne i przeciwwilgociowe dla budownictwa.  Do 2008...
10/2019

Aktualny numer:

Izolacje 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Konserwacje i renowacje systemów ociepleń
  • - Odporność ogniowa elementów drewnianych
Zobacz szczegóły
Ulga remontowo-modernizacyjna w PIT 2017

Ulga remontowo-modernizacyjna w PIT 2017

W aktualnych przepisach prawa podatkowego nie znajdziemy wielu ulg, które obowiązywały w poprzednich latach. Wśród nich jest ulga remontowo- modernizacyjna. Niektórzy...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.