Zalety wentylacji dachu

Sposoby wentylowania dachów pochyłych | Zalety wentylowania dachów i ich pokryć | Problem sopli
mgr inż. Krzysztof Patoka  |  IZOLACJE 10/2013  |  25.06.2014  |  108
Brak wentylacji dachu powoduje, że nawet w czasie niezbyt
mroźnej zimy powstaje duże oblodzenie / Advantages of roof ventilation
Brak wentylacji dachu powoduje, że nawet w czasie niezbyt mroźnej zimy powstaje duże oblodzenie / Advantages of roof ventilation
K. Patoka

O tym, że wentylacja dachów działa na nie korzystnie, wiedzą wszyscy związani z budownictwem, ale tylko nieliczni zdają sobie sprawę, jak duże są to korzyści. Być może z tego powodu większość dachów w Polsce nie jest wentylowana. Na zmianę tego stanu powinien wpłynąć rozwój budownictwa energooszczędnego, które bez wentylowania dachów praktycznie nie może istnieć.

Dachem wentylowanym nazywamy taką konstrukcję, która zawiera celowo zaprojektowaną, wewnętrzną przestrzeń rozdzielającą termoizolację od kompletnego pokrycia, przeznaczoną do swobodnego przepływu powietrza atmosferycznego osuszającego termoizolację i konstrukcję dachu. Przez kompletne pokrycie rozumie się wszystkie jego warstwy: pokrycie zasadnicze z uszczelnieniem (pokryciem wstępnym).

Przestrzeń wentylacyjna musi być tak zaprojektowana, aby ruch powietrza był naturalny (rys. 1–2), a jedynie w najtrudniejszych, dużych konstrukcjach – wymuszony (Czytaj więcej na ten temat). Sposób wentylowania zależy od kształtu i wielkości połaci. Powietrze wentylujące może być wpuszczane i wypuszczane na wiele sposobów.

Sposoby wentylowania dachów pochyłych

Istnieje wiele systemów wentylowania dachów pochyłych. Zależą one od sposobu wykorzystania poddasza.

Obecnie najpopularniejsze są dachy niewentylowane z pokryciem wentylowanym i poddaszem mieszkalnym (rys. 3) oraz dachy wentylowane z pokryciem niewentylowanym (rys. 4–5). Znacznie rzadziej buduje się dachy z dwiema szczelinami wentylacyjnymi, czyli dachy wentylowane z pokryciem wentylowanym (rys. 6), choć dawniej w wielu krajach Europy Zachodniej były one standardem.

Zalety wentylowania dachów i ich pokryć

Bez względu na system wentylowania dachu pochyłego (rys. 1–6) podstawową korzyścią jest stałe osuszanie termoizolacji oraz konstrukcji. To znacząco zwiększa ich izolacyjność i trwałość. Dzieje się tak dzięki stałemu usuwaniu wilgoci napływającej od środka (w tym wilgoci technologicznej) oraz wilgoci napływającej z zewnątrz (np. drobnych przecieków pokrycia). Dodatkowymi korzyściami są:

  • lepszy komfort cieplny latem i zimą,
  • brak oblodzenia (dużych sopli) w okapach oraz związanych z tym zagrożeń.

Rys. 1–2. Schemat pochyłego dachu wentylowanego z poddaszem mieszkalnym (1) i niemieszkalnym strychem (2)  |  Fot. K. Patoka

Powszechnie wiadomo, że wraz ze zwiększeniem zawilgocenia materiałów termoizolacyjnych obniżają się ich właściwości izolacyjne, ponieważ wzrasta wartość współczynnika przewodzenia ciepła. Dzieje się tak ze wszystkimi najpopularniejszymi materiałami termoizolacyjnymi, lecz najbardziej dotyczy to wełny mineralnej i drzewnej. Trzeba zatem stale je osuszać, co najłatwiej zrobić za pomocą wentylacji.

ABSTRAKT

W artykule opisano schematy wentylowania dachów i pokryć. Omówiono korzyści stosowania tych rozwiązań oraz podkreślono skutki niewentylowania występujące latem i zimą. Szczególną uwagę zwrócono na problem powstawania sopli, a także na zależność między wentylowaniem dachów i pokryć a standardem energetycznym budynku.

The article describes designs of roof and roofing ventilation. The advantages of using these solutions are discussed and the consequences of lack of ventilation in summer and winter are high­lighted. Particular attention was put to the problem of the creation of icicles and to the relationship between ventilation of roofs and roofing and the energy standards of buildings.

Przepływające powietrze usuwa nadmiar wilgoci z przestrzeni wentylacyjnych, w tym drobne przecieki i skropliny. Efekt jest jednak widoczny dopiero po dłuższym czasie, gdyż procesy cieplno-wilgotnościowe w dachach zmieniają się w zależności od pory roku, dnia i warunków pogodowych (wpływających również na komfort mieszkańców poddaszy). Latem dachy są nagrzewane, a zimą – schładzane. W dachach wentylowanych skutki tych zjawisk są dużo mniej intensywne.

Rys. 3–6. Poddasze mieszkalne – pokrycie wentylowane (3); poddasze niemieszkalne – dach wentylowany i pokrycie niewentylowane (4–5); poddasze mieszkalne – dach wentylowany i pokrycie wentylowane (6)  |  Fot. K. Patoka

Latem szczeliny lub przestrzenie wentylacyjne obniżają temperaturę, dzięki czemu nie dochodzi do nagrzewania wewnętrznych warstw dachu. Powietrze schładza termoizolację i samo pokrycie. Efekt jest łatwo wyczuwalny, chociaż w trakcie dużych upałów, pod koniec dnia, na poddasze dociera również rozgrzane powietrze z wnętrza budynku. W związku z tym trudno ocenić, skąd dopływa większa ilość ciepła: od góry czy z wnętrza. Warto więc zamykać poddasza w upalne dni (szczególnie po południu).

Zimą szczelina wentylacyjna działa inaczej. Powietrze wentylujące nawet przy odpowiednio grubej termoizolacji ogrzewa się od niej i bardzo przyspiesza prędkość przepływu, co znacznie wzmacnia osuszanie. Powstaje efekt regulacyjny: im bardziej wilgotna jest izolacja, tym więcej ciepła przedostaje się do powietrza, które wówczas przyspiesza, więc proces wysychania się intensyfikuje.

Duże znaczenie ma także energia słoneczna ogrzewająca pokrycie i powietrze przepływające pod nim. Z tego powodu w zimowe i słoneczne dni szczeliny wentylacyjne działają najefektywniej w ciągu roku. Jeżeli izolacja jest sucha, chroni jednocześnie przed zimnem i gorącem.

Zimą występuje na dachach także inny ważny problem – tworzą się sople. Duże oblodzenie stanowi problem bardzo wielu dachów w Polsce. Wiele osób uważa, że tworzenie się zimą sopli na dachach jest normalne, tymczasem jest to skutek błędów projektowych i wykonawczych.

Problem sopli

W dachach niewentylowanych lub źle wentylowanych zaleganie i topnienie śniegu powoduje wiele szkód. O skali problemu świadczy stale zwiększająca się liczba kabli grzewczych układanych w rynnach. Jak to pogodzić z wymaganą energooszczędnością budynków? Kable zużywają przecież energią elektryczną, w dodatku nieprzeznaczoną do ogrzewania domu.

Przeczytaj: Wpływ temperatury na trwałość dachów

Fot. 1–2. Dachy dwóch budynków znajdujących się obok siebie sfotografowane w tym samym czasie. Pierwszy dach jest wentylowany i jest na nim tylko kilka małych sopli (spowodowanych odpływem ciepłych skroplin z odpowietrzenia kanalizacji), na drugim natomiast jest bardzo duże oblodzenie wynikające z braku wentylacji

W dachach wentylowanych kable nie są potrzebne z prostego powodu: jeśli termoizolacja jest rozdzielona od pokrycia przepływającym powietrzem atmosferycznym, to śnieg zalegający na pokryciu i na rynnie nie topnieje od strony pokrycia i nie powstaje lód (fot. 1–3). Niewielkie sople pojawiają się dopiero w okresie roztopów w czasie silnego nasłonecznienia. W dzień śnieg się topi, a w nocy woda sącząca się w okolicach okapu zamarza i powstają małe sople (w okresie roztopów więcej wody skapuje niż zamarza).

FOT. 2. Dach budynku znajdującego się obok budynku z fot. 1 sfotografowane w tym samym czasie. Na drugim jest bardzo duże oblodzenie wynikające z braku wentylacji.

 

Najpopularniejsze systemy wentylowania dachów

Powstanie systemu przedstawionego na rys. 3 związane jest z pojawieniem się membran wstępnego krycia (MWK). Dzięki temu, że para wodna może przenikać przez MWK w dużych ilościach, termoizolacja leżąca między krokwiami może być ułożona na styk z membraną. To bardzo upraszcza konstrukcję dachu, ponieważ wystarczy jedna szczelina wentylacyjna pod pokryciem, aby osuszyć cały dach.

Wobec tego w systemie tym dach jest niewentylowany (chociaż osuszany powietrzem wentylującym), pokrycie zaś jest wentylowane. Takie konstrukcje są optymalne ze względu na koszty budowy i eksploatacji, a więc także ze względu na energooszczędność. Jedna szczelina pod pokryciem, utworzona przez kontrłaty, upraszcza konstrukcję wielopołaciowych dachów z poddaszem mieszkalnym.

Schemat przedstawiony na rys. 4 jest typowy dla ­pokryć z blach profilowanych, szczególnie blachodachówki. Natomiast ten z rys. 5 prezentuje typowy układ dla pokryć bitumicznych (papa lub gont bitumiczny na poszyciu). Stosuje się go wówczas, gdy poddasze jest nieużytkowe. Blacha (rys. 4) ułożona jest w taki sposób, by przestrzeń znajdująca się pod nią była szczelna dla powietrza atmosferycznego. Uzyskuje się to dzięki zastosowaniu w okapie i na kalenicy specjalnych, profilowanych uszczelek.

Mimo że blacha leży na łatach i kontrłatach, pustka pod nią nie jest szczeliną wentylacyjną, ponieważ nie ma wlotu w okapie ani wylotu na kalenicy. Warstwą wstępną w tym systemie powinny być: papa na poszyciu (deskowaniu lub OSB) lub FWK o właściwościach paroizolacyjnych (nieparoprzepuszczalna). Ten system preferowano w dachach krytych blachodachówkami w początkowym okresie stosowania owego pokrycia.

Dach przedstawiony na rys. 6 ma dwie szczeliny wentylacyjne. Wentylowany jest dzięki szczelinie pod warstwą wstępną (deskami z papą lub folią niskoparoprzepuszczalną), a pokrycie – dzięki szczelinie utworzonej przez kontrłaty. Obie wentylacje mają wlot w okapie i wylot na kalenicy pod gąsiorami.

Jest to możliwe tylko wtedy, gdy warstwa wstępna nie zakrywa kalenicy. Taki system ma wady: dwie szczeliny zajmują dużo miejsca, zwykle trudno je wykonać, a w niektórych dachach (o złożonych kształtach) jest to niemożliwe. Ten sposób wentylowania dobrze sprawdza się w dachach mających prosty kształt (dwuspadowych bez lukarn) i wysoki kąt nachylenia.


Bardzo duże oblodzenie (fot. 2, fot. 4, rys. 7) jest skutkiem stałego ogrzewania śniegu przez ciepło uciekające przez niewentylowany dach. Nawet jeżeli pod pokryciem jest powietrze, to krąży ono, wymienia ciepło napływające z wnętrza ze śniegiem i tworzy mostki cieplne. Stale przepływające powietrze atmosferyczne zabiera uciekające ciepło do atmosfery i nie podgrzewa pokrycia (lub czyni to w niewielkim stopniu), więc sople nie powstają (fot. 1).

Fot. 3. Dach kapliczki z tej samej miejscowości co dachy z fot. 1–2. Brak sopli wynika z braku ogrzewania od spodu pokrycia

Warto zauważyć, że istnieje wyraźna zależność – brakowi wentylacji bardzo często towarzyszy obecność mostków termicznych oraz występowanie przewiewów.

Fot. 4. Dolna część dachu mansardowego budynku z poddaszem mieszkalnym. Konstrukcja dachu ma wiele wad: mostki termiczne i przewiewy (związane z nieszczelną paroizolacją). Brak wentylacji spowodował, że nawet w czasie niezbyt mroźnej zimy powstaje duże oblodzenie.  |  Fot. K. Patoka

Przykładem takiej zbieżności jest dach mansardowy pokazany na fot. 4. Wskutek złego zaprojektowania i wykonawstwa widoczne są trzy błędy: dach nie jest wentylowany, ma na belkach więźby mostki termiczne i źle ułożoną paroizolację, co powoduje powstawanie mostków termicznych. Każdej zimy powstaje na nim oblodzenie, będące przyczyną wyginania rynien i przecieków. Problemem są także spadające kawałki lodu.

Rys. 7. Schemat dachu z fot. 4. Przez nieszczelną paroizolację ucieka dużo ciepła na strych i do atmosfery. Na połączeniu dachu dolnego (mansardy) i górnego występują dodatkowo mostki cieplne, które są przyczyną oblodzenia.  |  Fot. K. Patoka

Zobacz także: Jak ocenić poziom zawilgocenia dachu?

Przecieki są skutkiem zalegania lodu, ponieważ woda powstająca pod czapami śniegowo-lodowymi (skutek mostkowania i przewiewów) podchodzi pod obróbki blacharskie, których wykonanie nie przewidywało podchodzenia wody do góry. Z każdą zimą problemy występujące na tym dachu się pogłębiały i po 10 latach należało zrobić poważny remont.

Rys. 8. Schemat wentylowanego dachu mansardowego. Powietrze wentylujące zabiera uciekające ciepło i schładza pokrycie – do śniegu nie dociera ciepło.  |  Fot. K. Patoka

Gdyby dach był wentylowany, mostki termiczne i przewiewy nie powodowałyby tak dużego oblodzenia (rys. 8). Powietrze wentylujące zbierałoby ciepło uciekające z wnętrza przez termoizolację, a pokrycie dachu miałoby temperaturę zbliżoną do atmosferycznej. Straty ciepła byłyby tylko minimalnie mniejsze, nie powstawałoby jednak tak duże oblodzenie.

Potrzebujesz więcej TREŚCI?

Odbierz TUTAJ
IZO-newsletter »

Warto podkreślić, że jeżeli podobne dachy (dobrze zaprojektowane i starannie wykonane) miałyby wentylację, byłyby jednocześnie dobrze zaizolowane przed stratami ciepła (a może nawet przed przewiewami).

Dobre wzorce

Problem braku wentylacji w większości polskich dachów jest stosunkowo nowym zjawiskiem. Dobre wzorce istniały np. w budownictwie dachów płaskich w PRL-u, kiedy większość nowo wybudowanych budynków wielorodzinnych miała dachy płaskie wentylowane (fot. 5). Z czasem porzucono tę technikę i obecnie większość budowanych dachów płaskich nie jest wentylowana. Istnieją jednak chlubne wyjątki (fot. 6), które pozwalają mieć nadzieję, że ta bardzo korzystna technika konstruowania dachów będzie znów stosowana.

Fot. 5. Przestrzeń wentylacyjna dachu typowego polskiego budynku wielorodzinnego z II połowy XX w. Na stropie betonowym stawiano ażurowe ścianki, na których układano płyty korytkowe stanowiące poszycie dla pokryć bitumicznych.  |  Fot. K. Patoka

Jeśli tradycja wentylowania dachów zostanie połączona z innymi dostępnymi już materiałami i technikami pozwalającymi likwidować mostki termiczne, to należy się spodziewać, że wróci do polskiego budownictwa. Nowe wymogi dotyczące zużycia energii zawarte w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2013 r. poz. 926), wymuszą ten powrót.

Fot. 6. Współcześnie wybudowany budynek wielorodzinny z dachem płaskim wentylowanym. Pod pokryciem zastosowano podobną konstrukcję jak na dachu z fot. 5 – skonstruowano przestrzeń wentylacyjną przewietrzaną przez kratki wlotowo‑wylotowe.  |  Fot. K. Patoka

Artykuł pochodzi z: miesięcznika IZOLACJE 10/2013

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Cichy dom blisko hałaśliwej drogi? To możliwe!


By skutecznie zabezpieczyć wnętrza przed docierającymi w ten sposób dźwiękami, wystarczy zastosować w budynku ... czytaj dalej »

 


Termoizolacja ścian od wewnątrz - na co zwrócić uwagę?

Kiedy stosować izolacje z kauczuku?

Paroc adaptacja poddasza nieużytkowego

Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań do termoizolacji, jednak wyzwaniem staje się termoizolacja ścian zewnętrznych od wewnątrz. czytaj dalej »

Zobacz izolacje z kauczuku syntetycznego do instalacji chłodniczych lub klimatyzacyjnych. czytaj dalej »

Jak wykonać taras podniesiony wentylowany?


Stropy.pl - montaż

Przy posadzkach podniesionych-wentylowanych przede wszystkim nie stosuje się zaprawy klejowej. Nie występują naprężenia, doprowadzające do pęknięć i przerwania szczelności hydroizolacji. czytaj dalej »

 


Poznaj przyczyny wilgoci w swoim domu »

Jakie rozwiązania izolacyjne stosują elektrownie i zakłady przemysłowe?

Istnieje 5 głównych rodzajów wilgoci występującej w budynkach. Każdy z nich ma inne przyczyny i wymaga innego sposobu osuszania. Aby skuteczne pozbyć się wilgoci trzeba najpierw rozpoznać jej rodzaj oraz przyczyny występowania. czytaj dalej » Dla elektrowni czy zakładu produkcyjnego bądź przetwórczego kwestię kluczową stanowi utrzymanie strat ciepła z instalacji na akceptowalnym, przyjętym w projekcie poziomie. czytaj dalej »

Czego użyć do zbrojenia płyt?


Taka siatka jest odporna na zrywanie i na działanie alkaliów czytaj dalej »

 


Osuszanie murów metodą cięcia - jakie ma zalety?


Osuszanie murów metodą cięcia to 100% gwarancja odcięcia wilgoci podciąganej kapilarnie, do końca trwałości technicznej budynku. czytaj dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
PPHU POLSTYR Zbigniew Święszek PPHU POLSTYR Zbigniew Święszek
POLSTYR- Pełny system dociepleń Jesteśmy producentem pełnego systemu dociepleń w tym najwyższej jakości wyrobów budowlanych takich...
11/12/2017

Aktualny numer:

Izolacje 11/12/2017
W miesięczniku m.in.:
  • - Farby elewacyjne w pracach naprawczo-renowacyjnych
  • - Współczynnik przenikania ciepła stolarki okiennej
Zobacz szczegóły
Zamów bezpłatny newsletter!
Najnowsze informacje na Twoją skrzynkę
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.