Wpływ temperatury na trwałość dachów

Pokrycia dachowe | Dachówki cementowe i betonowe | Pokrycia blaszane | Obróbki blacharskie i rynny
mgr inż. Krzysztof Patoka  |  IZOLACJE 7/8/2013  |  09.06.2014  |  1
Wpływ temperatury na trwałość dachów / The influence of temperature on roof durability
Wpływ temperatury na trwałość dachów / The influence of temperature on roof durability
K. Patoka

Temperatura jest bardzo ważnym parametrem dla dachów. Wpływa na zjawiska fizyczne zachodzące na pokryciu i pod nim, a w efekcie – na trwałość i sprawność konstrukcji. Warto przybliżyć niektóre problemy związane z tym zagadnieniem.

Do podstawowych skutków przyrostu lub spadku temperatury pokryć dachowych należą te związane ze zmianą stanu skupienia wody (zamarzaniem, parowaniem i skraplaniem się pary). Drugą ważną grupą są zmiany wymiarów materiałów dachowych wskutek rozszerzalności termicznej.

Zobacz także: Dachy a promieniowanie ultrafioletowe

Dotyczy to głównie metali i tworzyw sztucznych, ale także betonu i drewna. Latem materiały, z których wykonano pokrycie, mogą się wydłużać, zimą natomiast – kurczyć, co w połączeniu z zamarzaniem wody często staje się prawdziwym sprawdzianem poprawności projektu oraz wykonania konstrukcji. 

ABSTRAKT

   W artykule omówiono skutki działania temperatury na pokrycia dachowe i na warstwy podkładowe dachu. Opisano zjawisko rozszerzania liniowego materiałów, ze szczególnym uwzględnieniem blach płaskich, blachodachówek i obróbek blacharskich. Zwrócono uwagę na znaczenie wentylacji dachu i pokrycia.

  The article discusses the effects of the influence of temperature on roof covering and base roofing. It describes the phenomenon of linear expansion of materials, with particular consideration given to flat sheet, metal roofing tiles and flashings. The article also points out the importance of ventilation of both the roof and the covering.

Temperatura wpływa także na:

  • procesy wymiany ciepła, w tym na działanie termoizolacji i na komfort mieszkańców budynku;
  • intensywność i skuteczność wentylacji dachów i ich pokryć – im większa różnica temperatury powietrza i pokrycia, tym skuteczniejszy ciąg termiczny;
  • trwałość wielu materiałów – wysoka temperatura przyspiesza destruktywne działanie promieniowania UV na tworzywa sztuczne, farby i inne powłoki, niska temperatura powoduje zaś powstawanie skroplin i lodu rozsadzającego materiały i ich połączenia.

Intensywność i częstotliwość wymienionych zjawisk zależą od klimatu danego regionu, a zwłaszcza od mało docenianego, a mimo to niezwykle ważnego parametru – liczby cykli zmian temperatury, w tym liczby przejść przez 0°C.

Rodzaj pokrycia

Pokrycia dachowe można podzielić na takie, które lepiej znoszą zmiany temperatury, i te wymagające lepszego zabezpieczenia.

Dachówki cementowe i betonowe

Ze zmianami temperatury najlepiej radzą sobie materiały składające się z drobnych, zachodzących na siebie elementów. Jednocześnie tego rodzaju pokrycia zazwyczaj łatwiej się wentylują dzięki licznym zakładom między pojedynczymi fragmentami. Wentylacja ma zaś istotny wpływ na temperaturę dachu i pokrycia.

Najbardziej reprezentatywnym pokryciem tego typu są dachówki ceramiczne i cementowe. Ich popularność wynika m.in. z odporności na amplitudy temperatury. Jest to spowodowane małą rozszerzalnością i jednoczesną dużą bezwładnością termiczną ceramiki (szczególnie) oraz betonu.

Pokrycia blaszane

Dużo większą rozszerzalność pod wpływem temperatury mają metale. Także w tym wypadku sprawdza się reguła, że z im mniejszych fragmentów składa się pokrycie, tym jest ono trwalsze, lepiej znosi zmiany temperatury i wykazuje lepszą odporność na opady. Niewielka grubość i niska waga tego typu materiałów sprawiają jednak, że wykonanie i montaż drobnych elementów metalowych wymagają większych nakładów pracy.

Fot. 1. Przykład poluzowanych farmerów. Widać, że zastosowano dodatkowe mocowania w postaci kolejnych wkrętów, co tylko pogarsza efekt tej metody  |  Fot. K. Patoka

Aby poprawnie zamocować pokrycie łuskowe z blach (najpopularniejsze z nich mają kształt karo), należy je tak połączyć, by pokrycie wytrzymało podrywanie spowodowane silnym wiatrem. Lekkie płytki blaszane dużo łatwiej ulegają bowiem wyrwaniu na skutek wiatru niż ciężkie dachówki leżące jedna na drugiej (bez mocowania na połaci).

Fot. 2. Czapka attyki po roku funkcjonowania. Złe mocowanie skutkuje deformacją blach, które na zakładach podnoszą się i wpuszczają wodę. Konieczne jest uszczelnianie zakładów  |  Fot. K. Patoka

Z tego powodu pokrycia metalowe często mają formę arkuszy blaszanych łączonych na rąbki lub zwoje (tzw. wursty). Dachy zbudowane według tych starych technik bardzo dobrze radzą sobie z rozszerzalnością materiałów spowodowaną zmianą temperatury – pod warunkiem, że pokrycie ułożono fachowo.

Fot. 3. Prawidłowo wykonana czapka attyki. Odpowiednio wygięte arkusze połączono na trójkątne rąbki rekompensujące rozszerzalność termiczną blachy. Arkusze zamocowano na zatrzaski przykręcane od spodu  |  Fot. K. Patoka

Nowe i uproszczone sposoby mocowania arkuszy metalowych pojawiły się wraz z pokryciami z blach profilowanych. Bardzo popularne stały się wówczas zwłaszcza blachodachówki.

Fot. 4. Fragmenty tego samego dachu. Wszystkie elementy pokrycia przymocowano farmerami. Ta metoda spowodowała, że na jednych krawędziach arkusz jest zamocowany, a na drugich musi się przemieszczać. Widać zmiażdżone uszczelki. Przy takim montażu nawet duże nachylenie nie zagwarantuje szczelności – już pierwszej zimy dach zaczął przeciekać  |  Fot. K. Patoka

Materiały te są sztywno mocowane do łat za pomocą specjalnych wkrętów zwanych farmerami. Dzięki kształtowi profili blach, upodobniającemu blachodachówkę do dachówek, skompensowane zostają wydłużenia prostych i krótkich fragmentów wygięć, dzięki czemu farmery mogą utrzymać arkusze.

Potrzebujesz więcej TREŚCI?

Odbierz TUTAJ
IZO-newsletter »

Aby jednak arkusze się nie ruszały, muszą zostać spełnione liczne warunki: wkręty powinny być umieszczane z odpowiednią siłą, tak aby się nie luzowały i jednocześnie nie miażdżyły uszczelek zapewniających szczelność pokrycia w przebitych miejscach.

Sposób zamocowania, rodzaj i gatunek drewna, z jakiego wykonano łaty, oraz jakość wkrętów i uszczelek decydują (wraz z innymi czynnikami) o trwałości tego typu konstrukcji. Bardzo duże znaczenie ma także wentylacja pokrycia (co często ignorowane jest przez wykonawców).

Fot. 5. Fragmenty tego samego dachu. Wszystkie elementy pokrycia przymocowano farmerami. Ta metoda spowodowała, że na jednych krawędziach arkusz jest zamocowany, a na drugich musi się przemieszczać. Widać zmiażdżone uszczelki. Przy takim montażu nawet duże nachylenie nie zagwarantuje szczelności – już pierwszej zimy dach zaczął przeciekać

W wypadku blach płaskich połączenia do podłoża za pomocą farmerów często są nieskuteczne z powodu dużej częstotliwości występowania małych ruchów blachy (fot. 1–6). Farmery są wkrętami samowiercącymi, nie mają więc żadnych luzów na połączeniu z blachami.

Fot. 6. Fragmenty tego samego dachu. Wszystkie elementy pokrycia przymocowano farmerami. Ta metoda spowodowała, że na jednych krawędziach arkusz jest zamocowany, a na drugich musi się przemieszczać. Widać zmiażdżone uszczelki. Przy takim montażu nawet duże nachylenie nie zagwarantuje szczelności – już pierwszej zimy dach zaczął przeciekać  |  Fot. K. Patoka

Jeżeli w ciągu dnia arkusz o dł. 1–2 m wielokrotnie ulegnie podgrzaniu i ochłodzeniu, to będzie wywierał duże siły przechylające i luzujące wkręt w podłożu (rys.). Łatwo oszacować, że liczba cykli takich oddziaływań może przekroczyć kilka tysięcy rocznie. Gdy wkręt się poluzuje, na skutek zmian termicznych będzie się wysuwał – nawet przy przemieszczeniach blach mniejszych niż 1 mm.

Rys. Schemat przedstawiający mechanizm stopniowego luzowania się wkrętu. Bardzo duża liczba cykli zmian długości blach powoduje, że nawet małe przesunięcia skutkują rozszerzaniem się otworu  |  Fot. K. Patoka

W praktyce czas, po jakim wkręty się luzują i wysuwają, wynosi od roku do 4 lat, w zależności od rodzaju podłoża, kołka i miejsca usytuowania (nasłonecznienia). Wpływ na to ma także siła wiatru.

Jeśli podłożem dla farmerów są płyty OSB, luzowanie przebiega szybciej, ponieważ w większości przypadków elementy te wkręcane są w proste zakłady między blachami (fot. 1–2), przez które dostaje się woda.

Obróbki blacharskie i rynny

W skład kompletnego pokrycia, oprócz podstawowych materiałów, wchodzą także różne elementy wykończeniowe. Na każdym dachu niezbędne są obróbki blacharskie, jak zlewnie koszowe, pasy czołowe, nadrynnowe, szczytowe, obróbki kominów i innych instalacji przechodzących przez pokrycia, które również ulegają rozszerzalności termicznej.

Wpływ koloru i faktury

Temperatura powierzchni dachu zależy od jego nasłonecznienia, czyli również od koloru zastosowanych materiałów. Wiadomo, że kolory ciemne bardziej pochłaniają ciepło, a jasne – mniej (lub nawet je odbijają). Jeżeli latem na pokryciu z metalicznym połyskiem średnia temp. wynosi 40°C, to w tych samych warunkach atmosferycznych na pokryciach jasnoszarych średnia temp. to 50–60°C, na czerwonych/ceglastych – 60–70°C, ciemnobrązowych – 70–80°C, czarnych/antracytowych 80–85°C [1]. Ponadto na wzrost temperatury ma wpływ faktura powierzchni pokrycia. Najwyższa jest nad i pod pokryciami blaszanymi z posypką w kolorze ciemnym.

Istnieją także inne czynniki wpływające na ogrzewanie się pokryć. Duże znaczenie ma np. kąt nachylenia dachu. Najwyższą temperaturę osiągają blachy leżące na dachach o pochyleniu 50°.

Rozszerzalność materiałów należy uwzględniać również podczas mocowanie rynien. Dotyczy to nie tylko rynien blaszanych, lecz także wyrobów z PCW. Przy różnicy temp. 20°C rynna o dł. 10 m wykonana z PCW zmieni swoje wymiary o 16 mm. Ważne jest więc, by odpowiednio zamontować elementy dylatacyjne w tych systemach (sztucery, narożniki czy inne łączniki rynien).

Czytaj dalej Obliczanie rozszerzalności termicznej materiałów

Artykuł pochodzi z: miesięcznika IZOLACJE 7/8/2013

Komentarze

(1)
vd | 27.09.2014, 19:38
Dachy
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Chemia budowlana - porady ekspertów »


Masz wątpliwości i pytania jak rozwiązać Twój problem techniczny? Dobierz stosowną technologię do Twoich potrzeb... ZOBACZ »


Planujesz remont balkonu lub tarasu? Sprawdź »

7 zalet stosowania płyt warstwowych

Aby balkon lub taras nie sprawiał właścicielom kłopotów podczas użytkowania...
czytaj dalej »

Obecnie trudno sobie wyobrazić budownictwo, szczególnie halowe użyteczności publicznej, przemysłowe i rolnicze bez obudowy... czytaj dalej »

Czego użyć do napraw i uszczelnień?


Na etapie wykonywania hydroizolacji budynku warto rozważyć zastosowanie materiałów ZOBACZ »


Konsole do elewacji wentylowanych - wiedz więcej »

Klej do płytek z funkcją hydroizolacji »

Umożliwiają osiągnięcie współczynnika przenikania ciepła dla ścian zewnętrznych na poziomie poniżej... czytaj dalej » Tego typu materiałów poszukują najbardziej wymagający użytkownicy, ceniący estetykę, funkcjonalność, bezpieczeństwo oraz... czytaj dalej »

Fakty i mity na temat szarego styropianu »

Od kilku lat rośnie popyt na styropiany szare. W Niemczech i Szwajcarii większość spr...  czytaj dalej »


Na czym polegają prace uszczelniające?

Jak zabezpieczyć wnętrze przed dużym nasłonecznieniem?

Prace uszczelniające mają na celu odcięcie niebezpiecznych materiałów, substancji lub po prostu... czytaj dalej » Dużym zainteresowaniem właścicieli domów cieszy się też.. czytaj dalej »

Jak pozbyć się grzyba z elewacji?


Elewacja budynku narażona jest nie tylko na zmienne warunki atmosferyczne, lecz także na... ZOBACZ »


Zobacz najnowszy numer IZOLACJI »

Wybierz najlepszy materiał do ociepleń »

W majowym wydaniu miesięcznika IZOLACJE piszemy m.in. o budowie w czasach pandemii, izolacjach wdmuchiwanych oraz elewacjach wentylowanych. czytaj dalej » Czym różnią się materiały do izolacji poszczególnych elementów budynku? czytaj dalej »

Naprawa balkonów i tarasów - czego użyć?


Balkony, tarasy, loggie i schody są elementami obiektów budowlanych stale narażonymi na niszczące czynniki środowiska... ZOBACZ »


Papa podkładowa - przepłacanie czy oszczędność?

Jak zabezpieczyć budynek przed wilgocią?

Wśród budowniczych wciąż trwa otwarta dyskusja na temat potrzeby stosowania papy podkładowej...
czytaj dalej »

Wilgoć pojawiająca się w budynku i związana z nią pleśń szkodzą naszemu zdrowiu, powodują wyższe rachunki za ogrzewanie i niszczą mury. czytaj dalej »

Planujesz wymianę dachu? Sprawdź »


Dzięki lekkości dachówek nie ma potrzeby wzmacniania Twojej starej struktury dachowej. W niektórych przypadkach jest nawet... ZOBACZ »


Żaluzje zewnętrzne - dlaczego warto je zamontować?

Szukasz pomysłu na wykończenie elewacji? Sprawdź

To doskonała inwestycja, która nie tylko podnosi wartość budynku mieszkalnego...
czytaj dalej »

Tynki cienkowarstwowe tworzą ochronno-dekoracyjną zewnętrzną warstwę o wysokiej odporności na... czytaj dalej »

Ekspert Budowlany - zlecenia

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
Flowcrete Polska Sp. z o.o. Flowcrete Polska Sp. z o.o.
Flowcrete Polska Sp. z o.o. Jesteśmy producentem i dystrybutorem materiałów do wykonywania bezspoinowch posadzek żywicznych -...
5/2020

Aktualny numer:

Izolacje 5/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - Budowa w czasach pandemii
  • - Najczęściej popełniane błędy podczas deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych
Zobacz szczegóły
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.