Jak ocenić poziom zawilgocenia dachu?

How to evaluate the level of moisture accumulation on a roof
mgr inż. Krzysztof Patoka  |  IZOLACJE 2/2012  |  01.12.2013  |  2
Woda wyciekająca spod podbitki może oznaczać działanie przewiewu lub wadliwe wykonanie okapu.
Woda wyciekająca spod podbitki może oznaczać działanie przewiewu lub wadliwe wykonanie okapu.
Z. Buczek

Większość polskich dachów ocieplonych jest wełną mineralną (skalną lub szklaną) albo styropianem. Dachy skośne – prawie wyłącznie wełną. W prawidłowo wykonanej wentylacji materiał ten, dobrze osłonięty przed penetracją pary wodnej, działa znakomicie. Jeżeli jednak zostanie on zawilgocony, zamiast izolować, zacznie przewodzić ciepło.

O zawilgoceniu dachu mieszkańcy dowiadują się albo przypadkiem, np. gdy szukają przyczyny nagłego wzrostu rachunków za energię zużywaną do ogrzewania budynku, albo kiedy skutki zawilgocenia są widoczne lub w pomieszczeniach czuć zapach wilgoci.

Zobacz także: Jak obniżyć koszty ogrzewania budynku?

Skutki zawilgocenia

Wzrost zużycia energii jako skutek zawilgocenia dachów występuje najczęściej w budynkach starszych niż 3 lata. W nowych obiektach mieszkańcy nie zauważą tego zjawiska, ponieważ nie będą mieli skali porównawczej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w budynku jest zimno od początku jego eksploatacji i użytkownicy próbują znaleźć przyczynę tego zjawiska.

O zawilgoceniu dachu mieszkańcy dowiadują się więc najczęściej, gdy:

  • na poddaszu (fot. 1) lub w okapie pojawiają się zacieki (fot. na górze),
  • na poddaszu lub elementach konstrukcji dachu zostanie przypadkowo zauważona pleśń (fot. 2) lub gdy zawilgocenie osiągnie skrajne rozmiary i pleśń jest już wyczuwalna.

W każdym z tych wariantów trzeba sprawdzić, czy zawilgocenie jest lokalne, czy też objęło większy fragment dachu. Punktowe, miejscowe zacieki najczęściej wywołane są przeciekiem pokrycia. Natomiast zawilgocenie większej powierzchni wełny i konstrukcji może świadczyć o braku wentylacji dachu.

Wentylacja jest konieczna, ponieważ stale skraplająca się we wnętrzu termoizolacji para wodna zmienia jej właściwości. Jeśli powietrze przepływające nad dobrze osłoniętą wełną (rys. 1) stale ją suszy, nie ma żadnego zagrożenia wynikającego z gromadzenia się skroplin. Chwilowa obecność skroplin jest zresztą możliwa nawet w dachach dobrze wentylowanych (rys. 2). Wynika to ze zmienności warunków pogodowych. W dobrze wentylowanym dachu skropliny nie utrzymują się długo w termoizolacji i kiedy woda kondensatu ogrzewa się, odparowuje do szczeliny wentylacyjnej. Obecność skroplin nie musi więc być oznaką zagrożenia. Zawsze jednak, gdy to zjawisko zostanie zaobserwowane, trzeba sprawdzić wentylację. Jeśli jest ona sprawna, wysuszy dach i chwilowe zjawisko nie będzie groźne.

Najczęstszą przyczyną niesprawnej wentylacji jest brak wlotu lub wylotu (ewentualnie jednego i drugiego) oraz blokady przepływu powietrza w szczelinie. Bez tych trzech elementów: wlotu, wylotu i drożności wszelkie szczeliny w przegrodach budowlanych są tylko pustkami powietrznymi, które bardzo rzadko są obojętne na działania tych przegród (rys. 3). Jak wobec tego trafnie ocenić stan zawilgocenia dachu wywołany brakiem wentylacji? Zawilgocenie dachu można stwierdzić bez wykonywania pomiarów i ocen, jeżeli:

  • we wnętrzu dachu, na belkach więźby lub na łatach pod pokryciem jest pleśń (fot. 2);
  • belki więźby są stale mokre (bez pleśni) lub wyraźnie zawilgocone;
  • wełna mineralna jest stale mokra (co jest wyczuwalne pod ręką) na większym obszarze, a wokół niej nie ma żadnego przecieku;
  • stale w tych samych miejscach wypływają skropliny, które nie pojawiają się po opadach deszczu, lecz po spadku temperatury powietrza atmosferycznego (takie efekty występują najczęściej zimą).

Zdarzają się jednak sytuacje, w których nie ma wymienionych objawów lub są one niejednoznaczne, a mimo to konieczne jest sprawdzenie stanu dachu. W takich wypadkach wykonuje się pomiary wilgotności.

Trudne pomiary

Kondensacja pary wodnej może występować okresowo także w poprawnie działającym dachu. Najczęściej pojawia się pod pokryciami na skutek normalnych zmian temperatury. Dotyczy to szczególnie pokryć blaszanych, pod którymi nawet w środku lata można rano zauważyć obfitą kondensację pary wodnej. Zjawisko to wynika z porannych zmian temperatury i jest czasami zauważalne również pod dachówkami, które ochłodzone nocą są pokryte rosą osadzającą się z ciepłego już powietrza. Warto zastanowić się zatem, co oznacza określenie „zawilgocenie dachu”.


Jesteś pracownikiem firmy budowlanej albo projektantem/ architektem? Specjalizujesz się w dziedzinie izolacji lub studiujesz budownictwo? Jeśli jesteś związany z szeroko pojętą branżą izolacyjną lub budowlaną, możesz łatwo zyskać dostęp do fachowych artykułów i najnowszych informacji. Zamów bezpłatny newsletter serwisu www.izolacje.com.pl.


Pokrycia dachu mogą być czasowo wilgotne, ich konstrukcja wspierająca nie może być natomiast z tego powodu stale mokra. Skropliny są dla współczesnych pokryć całkowicie bezpieczne, ale jeżeli spływają po blachach (pod którymi jest jej najwięcej), to stale nawilżają te same miejsca na łatach i kontrłatach, co może być przyczyną uszkodzenia tych elementów. Z tego powodu przestrzenie pod pokryciem muszą być ciągle i dobrze wentylowane. Najbardziej suchymi elementami dachu powinny być jego termoizolacja i konstrukcja. Poziom wilgoci właśnie w tych dwóch warstwach decyduje o klasyfikacji zawilgocenia dachu. Przy czym w konstrukcjach dachów z poddaszem mieszkalnym ważniejsza jest termoizolacja, ponieważ znajduje się ona między belkami więźby i może być dla nich mokrym i zimnym kompresem. W takich dachach najczęściej termoizolacją jest wełna mineralna. Pomiar stopnia zawilgocenia tego materiału nie jest łatwy.

Ile jest pary wodnej w powietrzu?

Zawartość pary wodnej w wilgotnym powietrzu przy powierzchni ziemi wynosi (średnio w stosunku do objętości powietrza suchego) od 0,2% w szerokościach polarnych do 2,5% na równiku. W skrajnych przypadkach może wahać się od 0 do 4%. Z zawartością pary wodnej w powietrzu i jej przechodzeniem ze stanu gazowego w ciekły i stały związane są najważniejsze procesy pogodowe i charakterystyczne cechy klimatu, a także warunki termiczne atmosfery i powierzchni ziemi.


Wełna działa jako izolator dzięki uwięzionemu między jej włóknami powietrzu. W powietrzu tym może znaleźć się wilgoć, która osadza się na włóknach. Zawilgocenie wełny mineralnej mierzy się za pomocą metody wagowej lub wilgotnościomierzy wykorzystujących pomiar stałej dielektrycznej. Badanie wagowe polega na zważeniu tej samej próbki po pobraniu z przegrody i po jej wysuszeniu. Jeśli zna się różnicę masy, można określić zawartość wagową lub procentową wody. Druga metoda wykorzystuje dipolowe właściwości cząsteczek wody i mierzy zawartość wody przez zmianę pojemności elektrycznej.

Jak konstruować ocieplone stropodachy krokwiowe uwzględniając ich wentylację?

Wygięcie wstępne a nośność blachy fałdowej

Jak ocenić poziom zawilgocenia dachu?

Paroprzepuszczalność czy dyfuzja, czyli jak określać wysokoparoprzepuszczalność MWK

Co blokuje wentylację dachów?

Interpretacja norm a zawilgocenie dachu

Ochrona cieplna dachów i stropodachów – materiały i technologie

Impregnaty na dachach

Pierwszy sposób, polegający na ważeniu i suszeniu, jest bardzo kłopotliwy, ponieważ wymaga zawiezienia próbki do laboratorium. Druga metoda jest dużo łatwiejsza. Aby przyłożyć sondę, trzeba jednak odsłonić wełnę. Istnieje również trzeci sposób pomiaru wilgotności wełny, polegający na pomiarze parametrów powietrza: jego wilgotności i temperatury za pomocą przygotowanej do tego celu sondy wkładanej do środka wełny. Sonda ta ma specjalną budowę, a urządzenie odczytujące i rejestrujące wyniki jest specjalnie kalibrowane. Za pośrednictwem powietrza określa się zawilgocenie wełny.

Za pomocą zwykłych wilgotnościomierzy powietrza można jedynie ocenić stopień zawilgocenia wełny ocieplającej dachy lub ściany. W tym celu porównuje się wyniki pomiarów powietrza w różnych miejscach tego samego obiektu. Jeżeli w tym samym czasie wilgotność względna powietrza znajdującego się bezpośrednio nad wełną lub obok niej będzie zdecydowanie większa od wilgotności powietrza w pomieszczeniu, w którym odkryto wełnę lub w otoczeniu badanej na dachu wełny, będzie to oznaczało, że w wełnie tej jest więcej wilgoci niż w powietrzu. Takie porównywanie ma jednakże sens tylko wtedy, gdy:

  • pomiar nie jest zakłócony ruchami powietrza (wiatrem),
  • używa się tego samego przyrządu do pomiarów i odbywają się one w krótkim czasie po sobie,
  • temperatura powietrza jest zbliżona do pokojowej (im wyższa niż 0°C, tym lepiej).

Temperatura podczas badania ma znaczenie – w wypadku zawilgocenia wełny w niskich temperaturach szybko powstają skropliny osadzające się na włóknach lub w otoczeniu wełny, a powietrze badane w pobliżu wełny ma mniejszą wilgotność. Taki porównawczy pomiar jest więc bezcelowy.

Wynika z tego, że ocena zawilgocenia wełny może się odbywać zimą tylko od wewnątrz, a z zewnątrz wyłącznie latem, jeśli dodatkowo nie ma wiatru i nie pada deszcz. Te warunki nie zawsze są możliwe do spełnienia. Pomiar wilgotności powietrza znajdującego się wokół wełny najłatwiej można wykonać w dachach pochyłych na poddaszach mieszkalnych przez odkrycie wełny od spodu od strony poddasza (fot. 3). Pora roku nie jest wtedy istotna, pod warunkiem że zimą pomieszczenia są ogrzewane.

Artykuł pochodzi z: miesięcznika IZOLACJE 2/2012

Komentarze

(2)
warcislaw | 11.04.2013, 21:32
Polecam autorowi zapoznanie się z techniką termowizyjną. Nowoczesna kamera termowizyjną z bezprzewodowym czujnikiem wilgotności, temperatury i punktu rosy bezbłędnie wskaże powierzchnie nadmiernie zawilgocone. Poza tym tak to już jest z wełną . Na wykonanych ponad 50 badaniach dachów izolowanych wełną, nie znalazłem dachu, który nie miał by zawilgoceń, temperatur powierzchni poniżej punktu rosy. Czas zapomnieć o wełnie i zacząć stosować piany poliuretanowe.
Stanisław | 17.05.2018, 17:34

Oczywiście, że wełna mineralna na poddaszu wentylowanym śledzi zawilgocenie powietrza. Taka wełna może gromadzić wilgoć z uwagi na inne prędkości przepływu w wełnie i nad wełną. W praktyce jest to "klimatyzator wodny" który obniża temperaturę powietrza na poddaszu. Do tego nie potrzeba kamery tylko zwykłe czujniki pomiarów temperatur ( dobrze mieć czujnik pomiaru temperatury i wilgotności). Ja to zrobiłem i teraz chcę, aby koledzy zweryfikowali model tego klimatyzatora, bo latem może skutecznie chłodzić poddasze, ale po co ma schładzać poddasze w grudniu, to tylko twórcy norm wiedzą. Takie "ocieplenie" jest wynikiem syndromu grupowego myślenia. To "ocieplenie" działa tak samo w zimie jak wentylacja grawitacyjna w upał. Czyli zgodnie z normą - na to potrzebny jest tylko psychiatra.

   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Zacząłeś już budowę i zaskoczyła Cię zima?


Sprawdź, jakie materiały sprawdzą się przy temperaturach rzędu –10, a nawet –20°C czytaj dalej »


Fakty i mity na temat szarego styropianu »

Jak wybrać płytę styropianową w systemie ETICS?

Od kilku lat rośnie popyt na styropiany szare. W Niemczech i Szwajcarii większość spr..
czytaj dalej »

Stosując najwyższej jakości styropian o odpowiedniej gęstości, parametrach deklarowanych, potwierdzonych w rzeczywistości, naprawdę oszczędzasz... czytaj dalej »

Building Information Modelling - jak to działa?

BIM odnosi się do programów, które wspomagają projektowanie. Ich działanie polega na... czytaj dalej »

 


Dobierz najlepszy materiał ociepleniowy. Sprawdź »

Gdzie wykonać badania elewacji wentylowanych zgodne z wymogami ETAG 034?

Inwestorzy szukają wciąż lepszych, mocniejszych i bardziej wytrzymałych, a przede wszystkim bezpiecznych dla zdrowia produktów. Gdzie je znaleźć? czytaj dalej » Na potrzeby badań zbudowano specjalną komorę, w której produkt poddaje się cyklom odporności na zmianę temperatury, wilgoć, wiatr oraz czynniki uderzeniowe. czytaj dalej »

Jak ograniczyć straty ciepła i wyciszyć hałas?

Wybierz rozwiązanie, które ochroni uszczelniane powierzchnie przed tworzeniem się mostków termicznych... czytaj dalej »

 


Jak efektywnie uszczelnić okna?

Jak zoptymalizować przepływ powietrza przez ściany?

Przy ocieplaniu zapomina się o tym, że bardzo duży ubytek ciepła następuje w wyniku ubogiej lub źle położonej izolacji framugi okiennej...
czytaj dalej »

Zwiększenie izolacyjności budynku przynosi wymierne korzyści ekonomiczne przez cały okres eksploatacji budynku. czytaj dalej »

Termomodernizacja pomoże w walce ze smogiem?

Smog to temat bardzo nośny w mediach, zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy w powietrzu unoszą się "efekty" palenia byle czymczytaj dalej »


Jaka jest cena hali z płyty obornickiej?

Farby do wnętrz i elewacji - jakie powinny być?

Praktycznie wszystkie hale wyglądają tak samo, ale w rzeczywistości nie ma dwóch takich samych! Do każdego projektu trzeba podejść indywidualnie – wbrew pozorom taka taktyka prowadzi do... czytaj dalej » W 2002r. rynek farb fasadowych został zrewolucjonizowany przez farbę zolowo-krzemianową, która bazuje na całkowicie nowatorskiej koncepcji spoiw, dzięki czemu... czytaj dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Izolacje.com.pl... dowiedz się więcej »
Synthos S.A. Synthos S.A.
Grupa Kapitałowa Synthos S.A. jest jednym z największych producentów surowców chemicznych w Polsce. Spółka jest pierwszym w Europie...
11/12/2018

Aktualny numer:

Izolacje 11/12/2018
W miesięczniku m.in.:
  • - Izolacje w niskich temperaturach
  • - Prace hydroizolacyjne w okresie zimowym
Zobacz szczegóły
Podparapet termiczny - ciepły montaż okien

Podparapet termiczny - ciepły montaż okien

Świadomi inwestorzy coraz częściej wybierają okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła, wiedząc, jak ważna z punktu widzenia energooszczędności...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl

.