Teoretycznie ani gipsu szpachlowego, ani gładzi gipsowych nie powinno się spotkać na półkach sklepowych. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami i normami nie istnieje ani takie nazewnictwo, ani taki podział wyrobów gipsowych.
W praktyce jednak terminy „gładź gipsowa” i „gips szpachlowy” ciągle funkcjonują w świadomości wszystkich uczestników procesu budowlanego.
Gipsy szpachlowe
Nieprzypadkowo omawianie różnic pomiędzy gładziami i gipsami szpachlowymi rozpoczynamy od tych drugich. To właśnie gips szpachlowy, zgodnie z technologią, jest i powinien być stosowany jako pierwszy – bezpośrednio na podłoże. Przy czym może być on nakładany praktycznie na wszystkie spotykane w budownictwie podłoża – tynki gipsowe, cementowe i cementowo-wapienne, beton itp.
Gips szpachlowy z reguły wykorzystuje się do korygowania większych nierówności oraz precyzyjnego wyprowadzania kątów i płaszczyzn ścian oraz sufitów, a decydują o tym jego właściwości – wytrzymałość (większa niż gładzi) i możliwość nakładania jednorazowo stosunkowo grubej warstwy, nawet do 6 mm.
Ponadto gips szpachlowy cechuje się bardzo wysoką przyczepnością do podłoża i może służyć do przyklejenia niewielkich, dekoracyjnych elementów z gipsu oraz do łączenia prefabrykatów gipsowych, np. płyt ściennych. Ważną jego zaletą jest też wysoka twardość, ale to powoduje, że trudniej go szlifować niż gładzie gipsowe.
Gipsy szpachlowe doskonale sprawdzają się zwłaszcza w starych budynkach, gdzie ściany i sufity nie trzymają pionu i poziomu. Możliwość nakładania jednorazowo grubej warstwy gipsu pozwala zniwelować nawet duże nierówności w jednym cyklu roboczym, co skraca czas i koszty prac.
Gładzie gipsowe
Po wyrównaniu podłoża i wyprowadzeniu płaszczyzn ścian oraz sufitów za pomocą gipsu szpachlowego można ich powierzchnie malować lub tapetować. Jeśli jednak chcemy uzyskać idealną ich gładkość, przydadzą się gładzie gipsowe.
Są to również wyroby na bazie spoiw gipsowych (gipsu naturalnego lub syntetycznego), ale – w porównaniu z gipsami szpachlowymi – o drobniejszym uziarnieniu, pozwalającym uzyskać gładszą powierzchnię i korzystniejszy efekt estetyczny. Gładzie gipsowe niwelują też niewielkie nierówności pozostawione po poprzednich etapach prac.
Drobne uziarnienie stwarza jednak pewne ograniczenia. Jednorazowo bowiem można nakładać cienką warstwę gładzi – o grubości do ok. 2 mm, mniejsza jest też wytrzymałość mechaniczna tego materiału.
Zaletą niektórych gładzi gipsowych jest możliwość obróbki pokrytych nimi powierzchni na mokro przy użyciu stalowej pacy. Dzięki temu można praktycznie wyeliminować proces szlifowania suchej gładzi, ograniczając się jedynie do niewielkich poprawek.
Natomiast twardszy i grubiej uziarniony gips szpachlowy wymaga zazwyczaj uciążliwego szlifowania, któremu towarzyszy chmura drobnego, unoszącego się w powietrzu pyłu.
Ostatnia różnica między gładzią i gipsem szpachlowym to kolor powierzchni po wyschnięciu. Gładź gipsowa ma jasną barwę i jednolity kolor na całej powierzchni. Łatwiej więc ją pomalować, tak aby nie było nieestetycznych smug. Można też pokrywać ją farbami przeznaczonymi do stosowania jednowarstwowego, bez obaw o przebijanie podłoża.
| Zgodnie z normami |
|
Jeśli chodzi o terminologię i standardy techniczne obowiązujące na terenie UE, do przyjmowania których obliguje nas obecność Polski w strukturach Wspólnoty Europejskiej, należy w przypadku wyrobów gipsowych wspomnieć o trzech normach:
Najważniejsza z przywołanych jest norma PN-EN 13279 -1:2009 dotycząca tynków gipsowych. Przewiduje ona dwie główne klasyfikacje wyrobów gipsowych – pierwsza obejmuje tynki gipsowe, natomiast druga – tynki i zaprawy gipsowe specjalnego przeznaczenia. W ramach obu tych grup występują jeszcze dodatkowe podziały. I tak tynki gipsowe dzieli się na siedem grup, a zaprawy gipsowe specjalnego przeznaczenia na sześć. Tynki gipsowe (wg PN-EN 13279-1:2009): Tynki i zaprawy gipsowe specjalnego przeznaczenia (wg PN-EN 13279-1:2009): W żadnej z tych klasyfikacji nie pojawiają się terminy „gładź gipsowa” i „gips szpachlowy”. Zazwyczaj bowiem materiały nazywane gipsami szpachlowymi klasyfikowane są jako tynki gipsowe lub tynki na bazie gipsu, natomiast gładzie gipsowe jako tynki gipsowe cienkowarstwowe. Nie jest to jednak regułą, ponieważ klasyfikacja i sposób wprowadzenia wyrobu do obrotu i stosowania leży po stronie producenta. W powszechnym użyciu nadal są więc umowne określenia „gładź gipsowa” i „gips szpachlowy” (rzadziej gładź szpachlowa lub gładź tynkowa). |
