Kompleks basenowy, nad którym wykonano analizowany dach, jest obiektem nowym. Budynek stanowi centrum rozrywki turystycznej, jest obiektem o charakterze uzdrowiskowym i rehabilitacyjnym. W budynku znajduje się 6 basenów o temperaturze wody od 29 do 36ºC. Konstrukcję budynku zrealizowano jako szkielet żelbetowy ze ścianami wypełniającymi z pustaków ceramicznych. Dach budynku głównego oparto na dźwigarach z drewna klejonego. Głównymi elementami konstrukcji dachu są dźwigary z drewna klejonego klasy GL28 łączone za pomocą blach węzłowych. Obiekt dzieli się na trzy połączone ze sobą segmenty (fot. 1). Główny segment środkowy przekryto dachem dwuspadowym o rozpiętości 29 m, a dwa boczne segmenty ułożone symetrycznie przekryto dachami trójspadowymi o rozpiętości 22 m. Bryły dachów połączono ze sobą i w ten sposób powstały kilkunastometrowe płaszczyzny koszowe. Analizowany dach nad kompleksem basenów ma powierzchnię ok. 3800 m². Dach zaprojektowano jako stromy stropodach szczelinowy z dwiema szczelinami wentylacyjnymi.
Stan techniczny przekrycia dachowego
Na podstawie oględzin stanu opisywanego dachu podczas pierwszej wizji lokalnej wykonanej w połowie lutego (w kilka miesięcy po rozpoczęciu eksploatacji) stwierdzono występowanie oblodzenia okapów dachu na całym obwodzie, ze szczególnym natężeniem w strefach koszowych. Oblodzenie stref okapowych występowało zarówno w pasie nadrynnowym, jak i przy wlotach do dolnej szczeliny powietrznej zlokalizowanej w odeskowaniu dolnej powierzchni okapu dachów. Oblodzenie okapów i koszy spowodowało liczne uszkodzenia blachy pokrycia oraz obróbek blacharskich, a także było przyczyną uszkodzeń instalacji odwodnienia dachu. Podczas następnej wizji lokalnej wykonanej na początku marca zaobserwowano duże ilości lodu i zlodzonego śniegu oderwane od okapów i zalegające wokł budynku, stwierdzono także zniszczenie większości elementów odwodnienia dachu (fot. 2 i 3).
Na podstawie dokonanych oględzin od strony wewnętrznej powierzchni dachu, zarówno nad przestrzenią basenową, jak i w strefie holu wejściowego oraz w pomieszczeniach jeszcze nieoddanych do użytku, stwierdzono występowanie licznych zacieków na powierzchniach bocznych dźwigarów dachowych. W strefie basenowej zaobserwowano cieknącą wodę bezpośrednio z powierzchni dźwigarów koszowych na powierzchnię posadzki. Na powierzchniach bocznych dźwigarów pośrednich zaobserwowano także liczne wycieki kondensatu z wnętrza stropodachu (fot. 4).
Wykonano kilka odkrywek dolnej płaszczyzny okładziny drewnianej w celu sprawdzenia przyczyn zawilgocenia. Obserwacja odkrywek pozwoliła stwierdzić widoczne gołym okiem zawilgocenie paroizolacji na jej zewnętrznej powierzchni (na styku z termoizolacją z wełny mineralnej) zarówno w pomieszczeniach wilgotnych (strefa pomieszczeń basenu), jak i w pomieszczeniach o niskiej wilgotności (pomieszczenia jeszcze nieoddane do użytku – fot. 5).
Dokumentacja termowizyjna wybranych fragmentów dachu
Podczas wizji lokalnej budynku zostały wykonane badania termowizyjne wybranych fragmentów obudowy zewnętrznej obiektu. Do badań została użyta kamera termowizyjna z detektorem mikrobolometrycznym o wymiarze 384 x 288 pikseli. Obrazy termowizyjne zostały zapisane na karcie pamięci kamery w formacie wewnętrznym, a po obróbce w komputerze w postaci bitmapy. Część wyników badań termowizyjnych pokazano na fot. 6–9.
Widoczna na fot. 6 wewnętrzna powierzchnia połaci dachu po prawej stronie dźwigara miała nieco zrżnicowaną temperaturę, co mogło być wynikiem niewielkiego wzrostu wilgotności powierzchniowej drewna w tym obszarze. Pionowe paski na dźwigarach to kondensat wyciekający z dachu. Czerwona plama po stronie lewej to efekt odbicia promieniowania od lampy oświetleniowej.
Na fot. 7 pokazano fragment odkrywki, w której usunięto deski podsufitki. Widoczny jest na nim obrys spodu drewnianej płatwi (kolor zielony) stanowiącej mostek cieplny; plamy o jeszcze niższej temperaturze (kolor granatowy) to woda ściekająca po paroizolacji, która była także dobrze widoczna gołym okiem.
Na kolejnym termogramie pokazano krawędź odkrywki w pobliżu jednego z dźwigarów dachowych. Granatowy kolor na termogramie wskazuje obszary intensywnie zawilgocone i bezpośrednio miejsca wyciekania kondensatu znad paroizolacji po krawędzi bocznej dźwigara i wzdłuż niego. Wycieki kondensatu na powierzchni bocznej dźwigara spowodowane przez nieszczelne połączenie paroizolacji z dźwigarem z drewna klejonego pokazano na fot. 9.
Na termogramie widoczne jest w tym obszarze zagęszczenie miejsc wyciekania kondensatu przez nieszczelne połączenie paroizolacji z krawędzią dźwigara oraz spływanie kondensatu wzdłuż dźwigara.
Na podstawie przeprowadzonych badań termowizyjnych stwierdzono, że izolacyjność termiczna połaci dachowych była na ogł wyrównana, nie odnotowano w badanych obszarach istotnych braków izolacji termicznej czy jej nieciągłości.
Obecność wycieków wody z warstw stropodachu można było łatwo stwierdzić gołym okiem. Wykonane zdjęcia termowizyjne pozwalały na lokalizację przecieków słabo widocznych, a także pokazały obszary podwyższonej wilgotności desek podbicia oraz powierzchni ściany.
Usterki projektowe stropodachu
Ze względu na funkcję powierzchni wewnętrznej budynku zastosowano nowoczesne rozwiązania przekrycia dachu. Zastosowanie dźwigarów z drewna klejonego zwykle doskonale sprawdza się w pomieszczeniach o zwiększonej wilgotności względnej powietrza wewnętrznego.
W budynkach, w których znajdują się baseny, ze względu na panujące w ich wnętrzu bardzo trudne warunki cieplno-wilgotnościowe przegrody zewnętrzne powinny być zaprojektowane szczególnie starannie w celu zapewnienia ich bezawaryjnej eksploatacji. Niekompletna dokumentacja projektowa budynku zawierała jedynie rysunek przekroju poprzecznego przez stropodach. Na przekrojach stropodachu (rys. 1) nie podano szczegłowej specyfikacji materiałów użytych do wykonania stropodachu, co umożliwiło wykonawcy zastosowanie w stropodachu materiałów o dowolnych parametrach technicznych.
Zaprojektowane uwarstwienie stropodachu pomiędzy drewnianymi dźwigarami konstrukcyjnymi nie pozwalało na realizację w pełni skutecznej, szczelnej i ciągłej warstwy paroizolacyjnej. Dodatkowo sposób mocowania folii paroizolacyjnej za pomocą taśmy samoprzylepnej nie zapewniał trwałego przyklejenia paroizolacji do powierzchni dźwigarów dachowych.
Dokumentacja projektowa nie zawierała szczegłowych rozwiązań wlotów i wylotów szczelin wentylacyjnych stropodachów w okolicach koszy, krawędzi grzbietowych oraz zestawów okien dachowych. Złe rozwiązanie otworów wlotu i wylotu mogło powodować brak drożności szczelin wentylacyjnych. Zaprojektowany dach ze względu na kształt praktycznie nie nadawał się do stosowania rozwiązania stropodachu szczelinowego pokazanego na rys. 1. Zastosowanie okien połaciowych w układzie szeregowym (po 5 okien) oraz odwodnienia połaci dachowych kilkunastometrowymi korytami koszowymi przy konieczności zapewniania odpowiednich przestrzeni wlotu do obu szczelin wentylacyjnych, a także szczelności pokrycia było rozwiązaniem bardzo trudnym do zrealizowania w praktyce. Wymagało bowiem szczegółowych rysunków detali konstrukcyjnych, dużej staranności wykonania oraz stałego nadzoru budowlanego.
Brak w dokumentacji projektowej rysunków przedstawiających rozwiązanie izolacji termicznej i paroszczelnej w miejscach styków blach węzłowych dźwigarów, okapów oraz kalenicy dachu mógł być kolejną przyczyną realizacji wadliwie funkcjonującego stropodachu.
