Zasady projektowania i wykonywania
Odeskowanie pełne lub szalowanie dachowe z drewna
Szalowania z drewna to nośne elementy w płaszczyźnie połaci dachu wykonane z desek, bali lub z płyt drewnopochodnych, które niosą ciężar pokrycia dachu, obciążenia od wiatru i śniegu oraz obciążenia montażowe przy sprzątaniu, pracach remontowych i konserwacyjnych.
Ugięcie szalowań dachowych ogranicza się przy pełnym obciążeniu do 1/200, a pod ciężarem własnym i obciążeniem siłą skupioną 1 kN (osobą) do najwyżej 1/100 (rys. 1).
Poszczególne elementy konstrukcji drewnianej mogą być wykonane z:
- drewna litego w postaci desek z drewna iglastego, łączonych na pióro i wpust, d > 24 mm (przy rozstawie krokwi a < 75 cm), szerokość desek 8–16 cm,
- wodoodpornych, klejonych materiałów drewnopochodnych, np. w formie płyt wiórowych lub sklejki budowlanej, d > 19 mm lub według wymagań statycznych.
W przypadku materiałów drewnopochodnych długość ich krawędzi nie powinna przekraczać 2,5 m. Ze względu na zmiany długości zachodzące w płytach o dużych rozmiarach w wyniku skurczu i pęcznienia należy zostawiać między płytami szczeliny:
- 2 mm/m długości krawędzi dla płyt wiórowych,
- 1 mm/m długości krawędzi dla sklejek.
Krawędzie płyt, które nie są oparte na konstrukcji nośnej (krokwie, płatwie), należy łączyć na pióro i wpust. Styki płyt powinny być wzajemnie przesunięte, tak aby nie spotykały się ze sobą cztery narożniki układanych płyt.
Przed ułożeniem na powierzchni z płyt kolejnych warstw pokrycia dachowego lub paroizolacji należy szczeliny między płytami osłonić w sposób nieprzesuwny paskami z papy o szerokości b = 20 cm. Płyty należy natychmiast po wbudowaniu osłonić przed opadami atmosferycznymi. W przeciwnym razie w przypadku płyt wiórowych należy się liczyć nawet z 12% spęcznieniem na grubości.
Sposób wykonania szalowania dachowego z desek i bali
Zwyczajowo rozpiętości dla szalowań z desek wynoszą przy lekkich dachach od 80 do ok. 120 cm, a dla szalowań z bali, np. o grubości 60 mm, do ok. 3 m. Deski muszą mieć minimalną grubość 24 mm i powierzchnię przekroju poprzecznego co najmniej 14 cm² (jeżeli elementy łączące i niezbędna nośność nie wymagają większych przekrojów).
By zapewnić rozłożenie obciążenia przy obciążeniu skupionym, deski i bale należy łączyć ze sobą na pióro i wpust (lub w sposób równoważny) zgodnie z wymaganiami normy DIN 1052-1 [1]. Równoważnym połączeniem może być użycie metalowych łączników poprzecznych (tzw. łączników sczepnych).
Deski i bale należy mocować na każdej podporze. Styki przebiegające równolegle do podpór można wykonywać jedynie na podporach pośrednich (krokwiach, płatwiach, dźwigarach – rys. 3).
Przenoszenie obciążeń poziomych w płaszczyźnie dachu jest możliwe w kierunku podłużnym desek. Odeskowanie pełne lub szalowanie z pojedynczych desek można wciągnąć do współpracy z górnymi pasami drewnianych wiązarów dachowych, jeśli zachowane są następujące warunki według normy DIN 1052-1 [1]:
- rozpiętość wiązara wynosi maksymalnie 12,5 m,
- odstęp wiązarów wynosi maksymalnie 1,25 m,
- szerokość pasa górnego wynosi co najmniej 40 mm,
- stałe obciążenie wiązara jest mniejsze niż 50% całkowitego obciążenia,
- długość połaci jest większa o 80% od rozpiętości wiązara, jednak mniejsza niż 25 m,
- szerokość pojedynczej deski wynosi co najmniej 120 mm,
- pojedyncze deski mocowane są na każdym pasie i na każdym styku desek co najmniej dwoma gwoździami,
- styki desek są wzajemnie przesunięte o co najmniej dwa pola między wiązarami, szerokość styku na pasie górnym wynosi najwyżej 1 m.
Deski mają przenosić obciążenia tylko w kierunku poziomym wzdłuż ich rozpiętości. By obciążenia były stale przenoszone na podpory, należy łączyć odeskowanie w sposób zdolny do przenoszenia sił z tężnikami lub tarczami dachowymi (rys. 2 i 3).
Ochrona drewna
Drewno należy zabezpieczyć przed korozją biologiczną, chemiczną, przed owadami i ogniem stosownie do szczegółowych zasad dla danej konstrukcji i warunków środowiska. Środki zabezpieczające nie mogą jednak wpływać negatywnie na inne materiały wbudowywane w stropodach.
Nachylenie i odwodnienie dachu
W przypadku stropodachów o konstrukcji drewnianej odpowiedni spadek uzyskuje się przez nachylenie konstrukcji wsporczej i nośnej. Ze względu na wiotkość tych konstrukcji i możliwe duże ugięcie minimalny spadek pokrycia wodochronnego, gwarantujący skuteczne odwodnienie, powinien być większy o 2% od wymagań normowych. Wpusty dachowe umieszczane są w najniższych punktach dachu i mocowane mechanicznie do warstwy konstrukcyjnej.
