Zaprawy tynkarskie przygotowywane były kiedyś wyłącznie na placu budowy, obecnie wykonywane są częściej fabrycznie w postaci suchych mieszanek lub jako gotowe do zastosowania masy tynkarskie, na spoiwach mineralnych i organicznych. Jest to związane z postępem i rozwojem technologii, wprowadzeniem nowych materiałów i systemów budowlanych, potrzebą skracania cyklu budowy i prowadzenia prac w różnych warunkach temperaturowych.
Tynkarskie wyprawy wewnętrzne oprócz estetycznej i dekoracyjnej muszą spełniać różnorodne funkcje specjalne.
Znaczenie tynków wewnętrznych w budownictwie
Do podstawowych zadań tynków wewnętrznych należą:
- uzyskanie estetycznych i dekoracyjnych form architektonicznych wnętrz przez zabezpieczenie i wyrównanie powierzchni podłoży budowlanych głównie pod powłoki malarskie, tapety lub okładziny ceramiczne,
- ochrona pomieszczeń przed szkodliwym działaniem wilgoci i zagrożeń biologicznych,
- zabezpieczenie elementów budowli przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz ogniem,
- zagwarantowanie we wnętrzach pomieszczeń odpowiedniego mikroklimatu.
Wytwarzane fabrycznie suche mieszanki pozwoliły na znaczny postęp w zakresie organizacji i realizacji prac wykończeniowych na budowie poprzez:
- eliminowanie tradycyjnych zapraw przygotowywanych na placu budowy o niskiej wydajności i niejednorodnych jakościowo,
- automatyzację procesu mieszania i transportu suchych zapraw,
- możliwość tynkowania na różnych podłożach dzięki stosowanym środkom gruntującym, dodatkowo poprawiającym przyczepność.
Zastosowanie suchych mieszanek zwiększyło też wydajność pracy dzięki zastosowaniu urządzeń do mechanicznego przygotowania, transportu i narzutu zaprawy.
Proces mechanicznego wytwarzania gotowych mieszanek tynkarskich, a także samo przygotowywanie zaprawy w agregacie tynkarskim praktycznie eliminują błędy, jakie mogłyby wystąpić w wyniku niewłaściwego dozowania składników mieszanki lub ilości dodawanej wody przy tradycyjnym systemie przygotowywania zaprawy na budowie. Dzięki transportowi suchej mieszanki w silosach na plac budowy, pneumatycznemu systemowi podawania oraz automatycznie sterowanemu mieszaniu z narzutem obecna technologia pozwala na wzrost wydajności pracy nawet 4–5-krotnie w stosunku do tradycyjnej metody przygotowania zapraw tynkarskich.
Na rynku krajowym istnieją mieszanki tynkarskie o różnym składzie, właściwościach i przeznaczeniu. Obecnie w budownictwie do wewnętrznych prac wykończeniowych w przeważającej mierze stosowane są tynki gipsowe oraz cementowo-wapienne wyprawy tynkarskie. Na korzyść tynków gipsowych przemawia:
- dostosowanie własności mieszanek (czas obróbki) do wymagań odbiorców i utrzymywanie stabilnych parametrów technicznych,
- wysoka wydajność pracy dzięki prowadzeniu prac wykończeniowych w krótkim cyklu budowy,
- prosta i szybka obróbka tynku, która wpływa na terminowość prowadzenia dalszych prac, tj. malowanie, tapetowanie, klejenie płytek,
- możliwość uzyskania równej i gładkiej powierzchni ze stabilną strukturą tynku.
Stosowanie tynków gipsowych w zdecydowany sposób wpływa na możliwość skrócenia okresu trwania budowy, a co za tym idzie – znaczne oszczędności przy realizacji inwestycji. Dodatkową zaletą tynków gipsowych jest ich cena. Za tynk cementowo-wapienny i jego położenie na powierzchni 1 m² ściany trzeba zapłacić ok. 22 zł. Do tego trzeba doliczyć koszt położenia gładzi – wykonanie jednej warstwy kosztuje ok. 6 zł/m². Prace tynkarskie na tynkach cementowo-wapiennych wymagają kilkakrotnej obróbki tej samej powierzchni ściany, przy czym za każdym razem trzeba odczekać, aż poprzednia warstwa zwiąże i nieco przeschnie. Okres ten jest dłuższy niż w przypadku tynków gipsowych. Jest to zatem pracochłonny i czasochłonny sposób wykończenia ścian. Tynki gipsowe nakłada się zwykle jedną warstwą. Od ułożenia do całkowitego wyschnięcia tynków gipsowych mija zwykle 7 dni. Natomiast koszt otynkowania 1 m² ściany to ok. 20 zł (koszt ten obejmuje materiał i robociznę).
W tabeli 1 porównano wybrane cechy fizyczne tynków gipsowych oraz cementowo-wapiennych.
Liczba zalet tynków gipsowych sprawia, że należą one obecnie do najczęściej stosowanych w budownictwie mieszkaniowym wypraw wewnętrznych wykonywanych przy użyciu suchych mieszanek tynkarskich.
Charakterystyka gipsowych mieszanek tynkarskich
Wprowadzenie nowej generacji zapraw gipsowych w postaci wytwarzanych przemysłowo suchych mieszanek przyczyniło się do znacznego postępu w rozwoju tego typu technologii wykończeniowej. Suche mieszanki gipsowe, składające się ze specjalnie dobranych spoiw, wypełniaczy i domieszek modyfikujących własności robocze oraz cechy reologiczne zapraw, charakteryzują się głównie stabilnymi własnościami technologicznymi oraz zapewniają wysoką wydajność pracy. Istotne jest jednak, że tynki gipsowe szeroko stosowane do prac wykończeniowych w budownictwie przeznaczone są wyłącznie do stosowania we wnętrzach, gdzie stała wilgotność względna nie przekracza 70%.
Tynkowanie mechaniczne za pomocą agregatu tynkarskiego, fot. Baumit.
